đo trung đạo

thi sĩ / thi ca

(41)

 

                       Kỳ 1, Kỳ 2, Kỳ 3, Kỳ 4, Kỳ 5, Kỳ 6, Kỳ 7, Kỳ 8, Kỳ 9, Kỳ 10, Kỳ 11, Kỳ 12, Kỳ 13, Kỳ 14, Kỳ 15, Kỳ 16, Kỳ 17, Kỳ 18, Kỳ 19, Kỳ 20, Kỳ 21, Kỳ 22, Kỳ 23, Kỳ 24, Kỳ 25, Kỳ 26, Kỳ 27, Kỳ 28, Kỳ 29, Kỳ 30, Kỳ 31, Kỳ 32, Kỳ 33, Kỳ 34, Kỳ 35, Kỳ 36, Kỳ 37, Kỳ 38, Kỳ 39, Kỳ 40, Kỳ 41,

 

 

REN CHAR

 

LE REQUIN ET LA MOUETTE

Je vois enfin la mer dans sa triple harmonie, la mer qui tranche de son croissant la dynastie des douleurs absurdes, la grand volire sauvage, la mer crdule comme un liseron.

Quand je did: jai lev la loi, jai franchi la morale, jai maill le cur, ce nest pas pour me donner raison devant ce pse-nant dont la rumeur tend sa palme au-del de ma persuation. Mais rien de ce qui ma vu vivre et agir jusquici nest tmoin alentour. Mon paul peut bien sommeiller, ma jeunesse accourir. Cest de cela seul quil faut tirer richesse immdiate et oprante. Ainsi, il y a un jour de pur dans lanne, un jour qui creuse sa galerie merveilleuse dans lcume de la mer, un jour qui monte aux yeux pour couronner midi. Hier la noblesse tait dserte, le rameau tait distant de ses bourgeons. Le rquin et la mouette ne communiquaient pas.

O Vous, arc-en-ciel de ce ravage poliseur, approchez le navire de son esprance. Faites que toute fin suppose soit une neuve innocence, un fivreux en-avant pour ceux qui trbuchent dans la matinale lourdeur.

 

C MẬP V MNG BIỂN

 

Cuối cng th ti nhn thấy biển trong bản tam ha m của n, biển bằng trăng lưỡi liềm của n cắt chia triều đại của những đớn đau phi l, ci lồng to lớn giam cầm chim hoang, biển ngy thơ như một cy bm bm.

Khi ti ni: ti đ giải phng luật php, ti đ vượt qua lun l, ti đ kha kn tri tim ti, th đ khng phải để tự cho mnh c l trước ci hư v đ nặng m tiếng rm ran của n cha bn tay ra khỏi sự thuyết phục của ri. Thế nhưng khng c ci g đ nhn thấy ti sống v hnh động cho tới nay chẳng l chứng nhn quanh quất. Vai ti c thể thiu ngủ, tuổi trẻ của ti qua nhanh. Chnh chỉ từ điều đ phải rt ra sự giu c tức khắc v vận động. Thế nn, trong năm thể no cũng c một ngy thuần ty, một ngy đo bới ci phng trưng by tuyệt vời của n trong bọt biển, một ngy ln cao ngang mắt để tấn phong buổi trưa. Hm qua sự qu phi đ vắng tanh, cnh cy đ cch xa nụ của n. Con c mập v con mng biển khng tr chuyện với nhau.

i Ngươi, cầu vồng của bến bờ bng long ny, ngươi hy đưa con tu đến gần niềm hy vọng của n. Hy lm cho mỗi mục tiu giả định l một sự hồn nhin mới, một tiến tới nồng ấm cho những kẻ chao đảo trong chĩu nặng buổi mai.

[đy l một bi thơ kh b hiểm. Paul Veyne đ bị Ren Char mắng nhiếc thậm tệ v khng hiểu được bi thơ ny. Bi thơ viết năm 1968 của Char đnh dấu kỷ niệm rất ring tư của thi sĩ v Yvonne Zervos về một lần đi dạo bờ biển Địa Trung Hải. Bi thơ ca ngợi tuổi trẻ ny cũng c lin hệ tới cuộc nổi dậy Ma Xun 1968 của sinh vin Php.]

 

LASCAUX

I

HOMME-OISEAU MORT ET BISON MOURANT

Long corps qui eut lenthousiasme exigeant,

prsent perpendiculaire la Brute blesse.

 

Ԡ tu sans entrailles!

Tu par celle qui fut tout et, reconcilie, se meurt;

Lui, danseur dabme, esprit, toujours natre,

Oiseau et fruit pervers des magies cruellement sauv.

 

II

 

LES CERFS NOIRS

 

Les eaux parlaient loreille du ciel.

Cerfs, vous avez franchi lespace millnaire,

Des tnbres du roc aux caresses de lair.

 

Le chasseur qui vous pousse, le gnie qui vous voir,

Que jaime leur passion, de mon large rivage!

Et si javais leurs yeux, dans linstant o jespre?

 

III

 

LA BTE INNOMMABLE

 

La bte innommable ferme la marche du gracieux troupeau, comme un cyclope bouffe.

Huit quolibets font sa parure, divisent sa folie.

La Bte rote dvotement dans lair rustique.

Ses flancs bourrs et tombants sont douloureux, vont de vider de leur grossesse.

De son sabot ses vaines dfenses, elle est enveloppe de fticit.

 

Ainsi mapparat dans la frise de Lascaux, mre fantastiquement dguise,

La sagesse aux yeux pleins de larmes.

 

IV

 

JEUNE CHEVAL LA CRINIRE VAPOREUSE

 

Que tu es beau, primtemps, cheval,

Criblant le ciel de la crinire,

Couvrant dcume les roseaux!

Tout lamour tient dans ton portrail:

De la Dame blanche dAfrique

la Medeleine au miroir,

Lidole qui combat, la grce qui mdite.

 

TRANSIR

 

Cette part jamais fixe, en nous sommeillante, do jaillira DEMAIN LE MULTIPLE.

Lge du renne, cest--dire lge du souffle. vitre, givre, nature conquise, dedans fleurie, dehors dtruite!

Insoucians, nous exaltons et contrecarrons justement la nature et les hommes. Cependant, terreur, au-dessus de notre tte, le soleil entre dans le signe de ses ennemis.

La lutte contre la cruaut profane, hlas, vu de fourmi aile. Sera-t-elle notre motivations?

Au soleil dhiver quelques fagots nous et ma flamme au mur.

Terre o je mendors, espace o je mveille, qui viendra quand vous ne serez plus l? (que deviendrai-je mest dune chaleur presque infinie).

 

QUATRE FASCINANTS

 

I

LE TAUREAU

Il ne fait jamais nuit quand tu meurs,

Cern de tnbres qui crient,

Soleil aux deux pointes semblables.

 

Fauve damour, vrit dans lpe,

Couple qui se poignarde unique parmi tous.

 

II

 

LA TRUITE

 

Rives qui croulez en parure

Afin demplir tout le miroir,

Gravier o balbutie la barque

Que le courant presse et retrousse,

Herbes, herbe toujours tire,

Herbe, herbe jamais en rpit,

Que devient votre crature

Dans les orages transparents

O son cur la prcipita?

 

III

 

LE SERPENT

 

Prince des contresens, exerce mon amour

tourner son Seigneur que je hais de navoir

Que trouble rpression ou fastueux espoir.

 

Revanche tes couleurs, dbonnaire serpent,

Sous le couvert du bois, et en toute maison.

Par le lien qui unit la lumire la peur,

Tu fais semblant de fuir, serpent marginal!

 

IV

 

LALOUETTE

 

Extrme braise du ciel et premire ardeur du jour,

Elle reste sertie dans laurore et chante la terre agite,

Carillon matre de son haleine et libre de sa route.

 

Fascinante, on la tue en lmerveillant.

 

 

LASCAUX*

 

I

 

NGƯỜI-CHIM Đ CHẾT V CON B RỪNG ĐANG CHẾT

 

Thn xc di từng biết sự nhiệt thnh khẩn thiết,

Nay nằm vung gc với c Quỷ bị thương.

 

Hỡi i n bị giết chết khng ruột gi!

Bị giết chết bởi con giống ci vốn l tất cả v, con giống ci ny được ha giải, đang chết đi;

Hắn, kẻ khiu vũ của vực thẳm, của tinh thần, lun ra đời trong tương lai,

Chim v tri cy ngoan cố của những ma thuật được cứu sống.

 

II

 

NHỮNG CON B ĐỰC BỊ THIẾN MU ĐEN

 

Nước ni thầm vo tai bầu trời.

Những ch b đực bị thiến, cc ch đ vượt qua khng gian thin nin kỷ,

Từ bng tối của đ tảng tới những vuốt ve của khng kh.

 

Tay thợ săn đuổi theo cc ch, kẻ thin ti nhn cc ch,

Ti yu niềm đam m của chng, từ bờ sng rộng của ti!

V phải chi ti c được những con mắt của chng, trong khoảnh khắc ti hy vọng?

 

III

 

CON QUI VẬT KHNG THỂ ĐẶT TN

 

Con qui vật khng thể đặt tn chặn lối của cả đn, như một anh hề khổng lồ.

Tm lời nhạo bng lm thnh nữ trang của n, phn chia sự đin cuồng của n.

Con qui vật nhiệt thnh phun lửa vo trong khng kh qu ma.

Những cạnh sườn nung nc v trễ xuống của n thật đau đớn, sắp xả rỗng thai nghn của chng ra.

Suốt từ mng cho đến cặp sừng v dụng của n, n bị mi hi thối bao phủ.

 

Thế rồi hiện ra với ti từ ci cột của [động] Lascaux, người mẹ ha trang qui dị,

Sự khn ngoan nơi những con mắt đẫm lệ.

 

IV

 

CON NGỰA NON VỚI CI BỜM TOẢ KHI

 

Ngươi đẹp đẽ biết bao, hỡi ma xun, hỡi ngựa,

 

Sng qutbầu trời bằng ci bờm của ngươi,

Phủ lau sậy bằng bọt di!

Tất cả tnh yu chứa trong ngực ngươi:

Từ Nữ Hong Trắng của Phi Chu

Tới Nng Madeleine trong gương,

Thần tượng chiến đấu, n sủng trầm tư.

 

BUỐT LẠNH

 

Ci phần khng bao giờ được xc nhận, nằm ngủ trong chng ta, từ đ sẽ phun ra NGY MAI CỦA BỘI SỐ.

Tuổi của tuần lộc, nghĩa l tuổi của hơi thở. i cửa knh, i sương đọng, thin nhin bị chinh phục, bn trong nở hoa, bn ngoi bị hủy hoại!

L những kẻ v ưu, chng ta kht khao v lm trở ngại chnh thin nhin v con người. Tuy vậy, khủng bố, pha trn đầu chng ta, khi mặt trời đi vo trong dấu hiệu của kẻ th của n.

Cuộc chiến chống lại sự tn bạo phm tục, than i, chỉ l lời cầu đảo của con kiến được chắp cnh. N c sẽ l những động cơ thc đẩy của chng ta khng?

Dưới mặt trời ma đng một vi b cnh được buộc lại v ngọn lửa của ti bn bức tường.

Tri đất nơi ti thiếp ngủ, khng gian nơi ti thức giấc, ai l kẻ sẽ tới khi em khng cn ở nơi đy? (ci anh sẽ trở thnh l của hơi nng hầu như bất tận).

 

BỐN THỨ QUYẾN RŨ

 

I.

 

B RỪNG

 

Khng bao giờ l đm tối khi ngươi chết,

Viền quanh với bng tối la ht,

Mặt trời nơi hai điểm giống nhau.

 

Qui vật của tnh yu, chn l trong lưỡi gươm,

Cặp đi duy nhất thọc dao giữa hết thảy.

 

II

 

C HỒI

 

Bờ xụp lở thnh vng đeo cổ

Để lấp đầy cả tấm gương,

Sỏi nơi con thuyền bập bẹ

rằng ging nước rt đi v dng ln,

Cỏ, cỏ lun vươn di,

Cỏ, cỏ chẳng bao giờ được ngơi nghỉ,

Sinh vật của chng ta sẽ trở thnh g

Trong những trận bo trong suốt

Nơi tri tim n x đẩy n?

 

III

 

RẮN

 

Hong tử của nghĩa tri nghịch, kẻ huấn luyện tnh yu của ti

Xoay quanh Cha tể của n kẻ ti ght bỏ v chỉ c

Trấn p mập mờ hay hy vọng phong ph.

 

Đền b cho mu sắc của ngươi, hỡi rắn xiểm nịnh,

Dưới lớp gỗ phủ, v trong mỗi nh.

Dọc theo đường nối nh sng với sợ hi,

Ngươi giả đ trốn chạy, hỡi rắn bn lề!

 

IV

 

CHIM TRIỀN TRIỆN

 

Tro tn sắp tắt của bầu trời v hơi ấm đầu ngy,

N vẫn lẩn lt trong ban mai v ca ht tri đất giao động,

Chung nhạc bậc thầy của hơi thở của n v tự do tới đu th tới.

 

L kẻ quyến dụ, khi bị giết chết hẳn n phải sững sờ.

 

*Lascaux l một dy hang động ni nằm kế bn lng Montignac vng Ty-Nam nước Php. Trn vch những hang động ny c khoảng 600 bức tranh khắc họa những sc vật như ngựa, b rừng... Lascaux được tnh cờ khm ph vo năm 1940 do bốn đứa con trai rủ nhau ln chơi ni Lascaux. Khi con ch chng dắt theo bị sụt xuống một ci hố Rascel Mavidat, một trong bốn đứa muốn cứu con ch, đ khot rộng miệng hố để chui xuống v ba đứa kia cũng xuống theo. Chng nhn thấy trn vch động những bức tranh th vật tuyệt đẹp v hm sau kể lại với thầy gio. Đường vo động Lascaux được khai thng cho cng chng vo năm 1948 nhưng vo năm 1963 chnh quyền khng cho cng chng vo xem v sợ hơi người sẽ lm hư hại những bức tranh trong động. Người ta ước tnh những bức tranh ny được vẽ trong khoảng từ những năm 17000 tới 15000 trước Cng nguyn. Những bi thơ về Lascaux của Ren Char được trch dịch với mục đch qui chiếu khi ni về bi La Bte de Lascaux của Maurice Blanchot viết về Char.

 

(cn tiếp)

 

đo trung đạo

  http://www.gio-o.com/DaoTrungDao.html

 

 

gio-o.com 2016