Đặng Phùng Quân

 

NGƯỜI THỰC HIỆN BẢN THỂ :

NICOLAI HARTMANN

kỳ 18

kỳ 1, kỳ 2, kỳ 3, kỳ 4, kỳ 5, kỳ 6 , kỳ 7, kỳ 8, kỳ 9, kỳ 10, kỳ 11, kỳ 12, kỳ 13, kỳ 14, kỳ 15, kỳ 16, kỳ 17, kỳ 18,

 

Phản lý như đã nói đến ngay từ đầu là vấn đề quan trọng trong lý luận Hartmann, từ quan điểm nhận thức trên nguyên tắc của lý trí. Ông phân tích hai bộ diện của phản lý khi nhận định lý/ratio với những khu vực lý tưởng của nó và liên kết khách thể thực tại chỉ là một vùng hẹp, ép giữa hai tính phản lý. Đó là một giải cắt xẻ từ phản lý vô tận. Biên giới của nhận thức bị chìm ngập cả hai phía trong bất khả tri không cùng.

Tuy nhiên tính phản lý ờ bên này hay bên kia cũng không hẳn là đồng nhất. Phản lý của hữu xuyên khách thể rất khác với phản lý của chủ thể -- tương ứng với khác biệt về bản chất hữu thể trong khu vực của nó. Hữu là nhận thức về mặt này dễ dàng hơn là chủ thể, chính là phương hướng và xu hướng tự nhiên của nhận thức thực sự luôn luôn dẫn tới hữu thể. Đương nhiên trong mọi nhận thức chân chất, nó ngưng lại sớm hơn và không thể vượt qua những giới hạn mà khách thể đối với một chủ thể. Tuy nhiên nó đem lại một ý thức tự nhiên mà cái được nhận thức không cạn kiệt, song có một quan điểm. Cũng như nó cho một ý thức về hữu xuyên khách thể. Xuyên khách thể là đồng chất với khách thể về mặt hữu thể luận, cho liên tục giữa chúng; cho nên những giới hạn giữa chúng luôn luôn chuyển đổi và ngẫu nhiên là quan hệ hỗ tương cho chúng.

Tính phản lý của hữu không thể được nhận thức cũng chỉ dựa trên việc xa rời nhận thức, không có khả năng quan hệ nhận thức, không thể vượt khoảng cách tri thức luận. Về nguyên tắc tuy vậy hiện thể không chống việc trở thành khách thể. Nó cũng xử sự  như thể không quan tâm tới làm sao bất kỳ hiện thể nào cũng khách thể hóa. Nó cũng dựa trên chiều hướng của khách thể mở rộng và những hình thái và phạm trù của thế giới khách thể về nguyên tắc ít ra cũng đồng nhấtvới nó. Do đó cái trực tiếp không được nhận thức,, cái có thể qua chứng thực của những mục điểm/Anhaltspunkte đã cho ít ra cũng dự báo từng phần, khai triển được nghĩ đến trong một số những hình thái đã xác định.[34]

 

----------------------------------

[34] Hartmann, Sdt :

c) Die zweiseitige Irrationalität.

Die ratio mit ihrer idealen Sphäre und ihrer aktualen Objektumspannung ist nur eine enge Zone zwischen zwei Irrationalitäten. Sie ist ein endlicher Ausschnitt aus dem unendlichen Irrationalen. Die Grenzen der Erkentnis verschwimmen nach beiden Seiten im unbegrensten Unerkennbaren.

Aber die Irrationalität ist nicht auf beiden Seiten dieselbe. Die des Seins ist der des Subjekts sehr unähnlich - entsprechend der ontologischen Wesensverschiedenheit ihrer Sphären. Das Sein ist der Erkenntnis insofern faßbarer als das Subjekt, als die natürliche Richtung und Tendenz der Erkenntnis tatsächlich doch auf das Sein hinausführt. Freilich in aller naiven Erkenntnis bricht sie früher ab und kommt nicht über die Grenzen dessen hinaus, was Objekt für ein Subjekt ist. Aber es gibt ein natürliches Bewußtsein dessen, daß das Erkannte in seinem Erkanntsein nicht aufgeht, sondern ein Ansichsein hat. Desgleichen gibt es ein Bewußtsein des transobjektiven Seins. Das Transobjektive  ist dem Objizierten ontologisch homogen, dieses geht kontinuierlich in jenes

über ; wie denn die Grenze zwischen ihnen jederzeit verschiebbar und für ihr gegenseitiges Verhältnis ganz akzidentell ist. Die Irrationalität des  nicht mehr erkennbaren Seins liegt also nur in seiner Erkenntnisferne, in der Unfähigkeit der Erkenntnisrelation, die gnoseologische Distanz zu überspannen. Prinzipiell aber leistet das  Seiende seiner Objektwerdung keinen Widerstand. Es verhält sich gegen sie ebenso indifferent wie irgendein objiziertes Seiendes. Es liegt eben in der verlängerten Objektrichtung, und die Formen und Kategorien der Objektwelt sind ihm wenigstens prinzipiell homogen. Was also nicht direkt erkannt wird, das kann doch unter Voraussetzung gegebener Anhaltspunkte wenigstens zum Teil antizipiert, erschlossen, in bestimmten Formungen gedacht werden.

 

(còn nữa)    

 Đặng Phùng Quân

http://www.gio-o.com/DangPhungQuan.html

 

© gio-o.com 2018