phỏng vấn

nh� thơ

Nguyễn Th�y Song Thanh

l� thị huệ thực hiện

(Kỳ 4)

 

 

 

Kỳ 1, Kỳ 2, Kỳ 3, Kỳ 4,

L� Thị Huệ: N�i về cảm tưởng của chị từ trong nước gửi s�ng t�c đến một diễn đ�n in tơ net ngo�i nước, độc lập như gio-o.com.

Nguyễn Th�y Song Thanh: V�o khoảng giữa năm 2011 nh� thơ Nguyễn Thanh Ch�u từ Arizona gọi t�i ở S�i G�n:

- Chị mở Gi� O đi, c� thơ chị đ�.

L�c đ� t�i vẫn chưa biết gio-o.com. T�i kh�ng ngờ Nguyễn Thanh Ch�u đ� l�m chuyện đ�ng ngạc nhi�n cho t�i như vậy. T�i đưa Nguyễn Thanh Ch�u xấp bản thảo đ�nh m�y hơn 10 b�i thơ mới s�ng t�c l�c Nguyễn Thanh Ch�u về lại Mỹ. Chỉ nghĩ l� trao đổi b�i viết cho nhau đọc đỡ buồn, với lại t�i chỉ gởi k� theo Khoa Hữu một CD truyện d�i, Khoa Hữu nhờ Nguyễn Thanh Ch�u kiếm nơi in ở Mỹ. T�i mở Gi�-O. Hồi hộp t�m t�n m�nh. Click v�o. �i chao lần đầu thơ t�i hiển thị tr�n mạng, ch�m 3 b�i, sao m� đẹp, s�ng rỡ thế, một b�i c� tựa l� Ở Hồ Itasca c�n hai b�i kia kh�ng nhớ t�n. Trở lại trang đầu t�i chưa vội đọc b�i c�c t�c giả kh�c, ngắm ngh�a diện mạo Gi�-O.

Đầu trang g�c phải thấy t�n Mai Thảo, đọc liền :

Chế lấy m�y v� g�y lấy nắng

Chế lấy, đừng vay mượn đất trời.

Mai Thảo

G�c tr�i : đam m� / th�ch đố / tr� huệ / s�ng tạo

Hai cụm hai b�n, chữ nghĩa nh�n nhau như đ�i tri kỷ. Một b�n l� ti�u chuẩn chọn b�i, một b�n l� chủ trương của diễn đ�n Gi�-O. T�i nh�n thăm thẳm v�o hai mảng chữ nghĩa đ�. �Mừng thấy chữ �S�ng Tạo� s�ng rực trời Nam. �Thế l� y�n t�m gởi b�i tới sau khi Nguyễn Thanh Ch�u lần lượt gởi Gi�-O hết xấp b�i t�i đ� đưa bạn ấy.

Văn chương tr�n in tơ net c� c�i đẹp của ảo. V� ảo kh�ng trọng lượng, kh�ng khung nẹp, tự do, nhẹ t�nh, nhanh si�u tốc n�n lửng lửng khắp trời v� len l�ch v�o tận hang c�ng ng� hẹp. Cứ v�o m�y, g� đ�ng t�n l� văn chương sẽ lập tức d�ng dạc �c� mặt�.

Nhưng vẫn c�n một nhu cầu ch�nh đ�ng l� cũng muốn c�i ảo th�nh c�i thực c� h�nh h�i vật chất giấy trắng mực đen để khoe với đồng b�o m�nh đứa con m�nh đ� ho�i thai bằng t�m huyết. Cho n�n t�i đ� đưa thơ m�nh in th�nh s�ch.

 

L� Thị Huệ: Một ng�y của đời sống chị hiện nay như thế n�o?

Nguyễn Th�y Song Thanh: Kh�ng c� g� đặc biệt đối với một phụ nữ đ� nghỉ hưu như t�i. Thỉnh thoảng t�i vẫn nhớ lớp, nhớ trường. Một t�m hồn đến với nhiều t�m hồn th�ng qua chữ nghĩa. Kh�ng biết người học c� nhận thấy c�i t�nh �thơ thẩn� của t�i khi đứng trước lớp kh�ng. Mỗi học sinh, sinh vi�n, học vi�n l� một n�t thơ trong mắt t�i v� vậy t�i nhớ.

Một ng�y như mọi ng�y. Mọi ng�y như mọi người. C� v�i điều t�i tự bắt buộc m�nh phải l�m:

- Thể dục mỗi s�ng : đi bộ, một m�nh đến s�n Ph� Thọ, xưa kia l� trường đua Ph� Thọ. Tập, kh�ng theo m�n ph�i, nh�m nhất định. Tự chế ra c�c động t�c ph� hợp với m�nh để tập, một ch�t yoga, một ch�t t�i-chi, một ch�t học đường v.v�tập trong một giờ.� Ngồi b�n ao c� th�m 15 ph�t để tịnh dưỡng hoặc để nghĩ tiếp những g� từ tối qua, từ s�ng sớm trước khi đi chưa nghĩ xong. B�n ao c� n�y nhiều b�i thơ đ� ra đời. Từ thể dục thật, một qu� tr�nh hơn 10 năm, sang thể dục ảo, thời gian ủ mầm qu� l�u để cuối c�ng c� ch�m thơ Thể dục ảo.

- C�ng t�c thiện nguyện tại gia : k�m 5 đứa ch�u ngoại, nội học. Từ tiểu học đến luyện thi đại học, chỉ tiếng Anh th�i. Mỗi đứa ch�u ph�t cho người b� n�y một thời kh�a biểu 3 giờ / tuần. Ch�ng n� tự gi�n xếp với nhau để tr�nh tr�ng giờ học. Như vậy ng�y n�o cũng c� đứa đến học. C� khi phải dạy cả s�ng v� chiều. Ngo�i hai c�ng việc h�ng ng�y kể tr�n t�i tự do để đọc v� để viết. T�i kho�i đọc hơn viết v� đọc vui hơn. Viết l� tự đ�y đọa m�nh. Nhưng khi b�i thơ ho�n tất th� hạnh ph�c biết mấy, chắc c� L� cũng thế khi l�m thơ.

Một ng�y của t�i bắt đầu từ 4 a.m đến 11 p.m. Kh�ng ngủ trưa. Hay cắt thời gian l�m nhiều kh�c ngắn giữa khi l�m việc, đi tới đi lui để xả mệt v� xả stress. T�i vẫn cảm thấy một ng�y qu� ngắn v� thời gian bay si�u tốc.

 

L� Thị Huệ: Nếu được l�m lại từ những nằm 20 tuổi, l� một người đ�n b� tr� thức S�i G�n th�nh đạt theo một nghĩa tương đối n�o đ�, chị sẽ chọn lựa lại như thế n�o? Trong c�i � thức người đ�n b� Việt Nam được dạy, bị, tự động, t�nh nguyện, sống cho tha nh�n trước khi sống cho m�nh . Chị cũng biết l� trận chiến khốc liệt nhất của người đ�n b� đương đại l� sống cho m�nh như thế n�o để tha nh�n (chồng con, cha me, x� hội) vẫn vận h�nh một c�ch tiến bộ.

Nguyễn Th�y Song Thanh: �nh� thơ L� Thị Huệ ạ, c�u hỏi n�y quả t�nh l�m kh� Nguyễn Th�y Song Thanh rồi.

Trở lại tuổi 20, đồng trang lứa với t�i c� 2 nh� thơ văn Nh� Ca v� Nguyễn Thị Ho�ng. Ch�ng t�i đều � thức được m�nh muốn g� nhưng mỗi người c� mỗi t�nh c�ch cố định, m� Nguyễn Thị Ho�ng gọi l� tự t�nh bất biến, kh�c nhau cho n�n c�ch ch�ng t�i c� những quyết định lớn cho đời m�nh cũng kh�c nhau. Hai chị Nh� Ca , Nguyễn Thị Ho�ng, những c�y b�t nữ m� t�i rất nể. �Họ l� những c� g�i mạnh mẽ, quyết liệt dấn th�n, dứt kho�t bỏ lại sau lưng những r�ng buộc gia đ�nh (cha me,anh chị em ...), trường lớp, những th�nh kiến x� hội , v� can đảm rời bỏ Huế theo tiếng gọi của t�nh y�u, của chữ nghĩa. Họ đ� dũng cảm vượt qua v� v�n kh� khăn trong cuộc sống nơi xa lạ :

    T�i bỏ nh� ra đi năm mười ch�n tuổi

    Đ�m trước ng�y đi nằm đợi tiếng chu�ng 

    Cuối cơn đi�n đầu giấc ngủ đau buồn 

    Tiếng chu�ng tan đều như hơi thở anh em 

    Tiếng chu�ng tan rời như lệ mẹ hiền

                                   ....

    Tiếng chu�ng tan t�nh  như tiếng vỡ trong t�i

                                   ....

    Trời mưa trời mưa vẫn trời mưa

    M� ơi m� ơi 

    Con c�n sống 

                                           Nh� Ca

Nguyễn Thị Ho�ng trước khi về S�i G�n đ� trải qua v�i cuộc t�nh ở tỉnh, sinh con v� tan n�t c�i l�ng ...

    Họ c� khi n�o hối tiếc đ� c� cuộc ra đi của đời m�nh kh�ng:

          Với th�n nhỏ ch�n muồi trăm tội lỗi

         T�i trờ về mang tủi nhục tr�n vai

         Giữa ng� ba đường tay hờ gối mỏi 

         T�i cầu xin đời ban ph�p lạ tương lai

                                      Nh� Ca

         Trong cơn chăn gối r� rời 

         Em nghe từng chuyến xe đời đi qua

                           ...

         L�nh đ�nh tiếng h�t kinh cầu 

         Ăn năn cổ thụ c�i đầu ngẩn ngơ

                                      Nguyễn Thị Ho�ng

C� hối tiếc nhưng kh�ng đầu h�ng. �V� họ đ� th�nh c�ng. �Cay đắng th�nh c�ng. �Ngoạn mục th�nh c�ng. V� rực rỡ th�nh danh.

C�n Nguyễn Th�y Song Thanh t�i, c�ng trang lứa khởi sự viết l�ch như đ� thưa ở tr�n, �giống nhau ở chỗ � thức r� r�ng m�nh muốn g� nhưng kh�c nhau ở t�nh c�ch "Gieo một t�nh c�ch gặt một số phận".  Quả thật l� đ�ng. T�i trưởng th�nh trong hai lớp vỏ bọc bằng th�p: Một lớp l� truyền thống, lớp kia l� t�n gi�o (chưa kể lớp vỏ thứ ba l� Sư Phạm).�Hai lớp vỏ n�y đ� biến t�i th�nh con r�a rụt cổ.� Ở tuổi 20, 21, 22 t�i vẫn chưa c� người y�u thật sự, mặc d� người y�u t�i v� người được mai mối đến với gia đ�nh cũng nhiều. �C� những người t�i qu� như bạn hiền, �c� những người h�nh như t�i thấy y�u. M� kh�ng phải. T�i hỏi bạn g�i y�u l� sao. L� khi n�o m�y thấy nhớ nhung, nhớ đứng nhớ ngồi, nhớ ngủ nhớ thức, thấy kh�ng thể thiếu người đ� trong đời. Vậy l� chưa c� ai l� mặt trời để t�i l�m hoa hướng dương. V� rồi Khoa Hữu xuất hiện như cơn gi�ng :

       Th�nh phố n�y ng�y nọ

       Sững sờ con mắt ng�

      Sao ch�ng giống cơn gi�ng l�m vậy

      Bắt đầu nghi lễ t�nh y�u chăng 

      Hay l� b�i học nhập m�n cho tr�i tim tập vẽ 

                    .....

      Trong tr� tưởng tinh khiết của n�ng 

      Ch�n dung được ph�c thảo

      Mỗi ng�y một x�c động hơn 

                   ....

     Tr�i tim trầm lu�n

     Của s�nh lễ c�n giữ được:

     Chiếc l� v�ng gi� cuốn giữa cơn gi�ng 

                                      Nguyễn Th�y Song Thanh 

Cơn gi�ng đ� mang lại cho t�i người chồng. �Khoa Hữu kh�ng phải l� người chồng l� tưởng, �người cha gương mẫu. Nhưng l� tri kỷ của t�i. T�i phải mở rộng tr�i tim bao dung để vẫn y�u, để tri �n tấm l�ng người tri kỷ, để c�n b�n nhau trọn đời . Về gi�, Khoa Hữu "ngộ" ra điều g�, thay đổi c�ch sống, �lại l� người �ng tuyệt vời của c�c ch�u nội ngoại v� l� �ng chồng gi� đ�ng y�u của t�i ...� Thời gian kh� khăn nhất:� Sau 1975.� V� muốn gia đ�nh m�nh to�n vẹn, kh�ng nứt rạn, kh�ng tan r� t�i phải nỗ lực "c�y bừa" để kiếm tiền,� hy sinh ho�i b�o s�ng t�c ban đầu.� Hơn 25 năm gần như t�i kh�ng s�ng t�c được g�.� Linh hồn t�i �m thầm đau khổ như thế n�o kh�ng ai biết đ�u.� Cho đến giờ t�i vẫn tự nhận m�nh thụ động, bất t�i, kh�ng xoay chuyển nổi t�nh thế cuộc sống gia đ�nh cho tốt hơn để c�c con t�i c� thể h�nh diện c� b� mẹ tuyệt vời .

D� t�i bất lực, bất t�i, �đ� cũng l� � thức của một người đ�n b� Việt Nam sống cho tha nh�n (sống cho chồng con, cha mẹ, x� hội) trước khi sống cho m�nh, như c� L� đề cập. 

B�y giờ đ� ngo�i 70 ,đang ở giữa 70 v� 80 t�i cảm ơn chồng t�i Khoa Hữu đ� gom thơ t�i trước 1975 lại in tập Hừng Đ�ng Sau Rừng năm 2003 để an ủi t�i, để c� nụ cười bừng thức của t�i. T�i cảm ơn Gi�-O v�o năm 2011 đ� vực dậy cơn đi�n s�ng t�c của một t�m hồn thơ tưởng đ� tự hủy, tự ch�m s�u mất tăm ở tầng vực n�o rồi . B�y giờ c� l�m g� cũng chỉ l� (n�i theo B�i Gi�ng) để vui th�i m�. �Gi� m� c�n c� niềm vui tuyệt đỉnh n�y th� quỷ phải kh�c, thần phải sầu v� ganh tị 

Trở lại � ch�nh của c�u hỏi: Nếu được l�m lại từ những năm 20 tuổi , t�i sẽ chọn lựa như thế n�o - v� với tư c�ch một người đ�n b� đương đại sống cho m�nh như thế n�o để tha nh�n vận h�nh một c�ch tiến bộ .

C�u hỏi n�y t�i cố � chia th�nh 2 phần c�ch nhau bằng một dấu ngang

-         Phần đầu c�u hỏi thuộc về loại giả thiết bất khả thi (unreal condition/unlikely condition/impossible condition) 

Thực tế l� t�i y�u nghề (dạy học ) y�u chồng, qu� con, kh�ng thể trả lời tr�i với l�ng m�nh . V� dụ như đổi nghề để kiếm được nhiều tiền hơn, lựa người kh�c ngon hơn l�m chồng, kh�ng sinh con để rảnh rang sống cho m�nh v.v...� Cho n�n c�u trả lời của t�i l� nếu được lựa chọn t�i lựa chọn m�nh kh�ng sinh ra nghĩa l� kh�ng c� t�i hiện hữu tr�n đời (kh�ng ai c� thể lựa chọn điều n�y ! )

-         Phần hai của c�u hỏi : 

  Phần n�y d�nh cho chủ bi�n L� Thị Huệ v� những người trẻ hơn trả lời sẽ đ�ng hơn.� T�i qu� đ�t để trả lời rồi.� T�i chắc chắn l� kh�ng dễ d�ng g� khi phải vừa theo đuổi sự nghiệp m�nh .vừa chu to�n bổn phận với tha nh�n.

���������

L� Thị Huệ: Chị t�m kiếm g� ở những t�c phẩm của m�nh ?

Nguyễn Th�y Song Thanh: C�u hỏi n�y t�i cần diễn đạt lại theo như t�i hiểu : sản phẩm tr� tuệ của chị đ� ph� b�y ra trong t�c phẩm của m�nh như họa sĩ triển l�m tranh của m�nh trong ph�ng tranh, chị c�n t�m g� ẩn trong đ� ?

T�i t�m kiếm 3 điều.

Thứ nhất, t�i t�m thấy t�i một người Việt Nam với T�nh Y�u viết hoa : y�u bản th�n, y�u đồng b�o, y�u đất nước, y�u đồng loại.

Thứ hai, t�i t�m xem, với t�m quyết, t�i c� g�p được một đồng tiền v�ng n�o, một tia mặt trời mới n�o v�o ng�n ngữ Việt để l�m gi�u th�m, l�m s�ng đẹp th�m tiếng nước t�i ?

T�i chắc c� L� sẽ hỏi : Vậy chị c� t�m thấy kh�ng

- Thưa, chưa thấy g�. Một xu cũng chưa, một tia s�ng yếu cũng chưa thấy. Chưa c� nghĩa l� c�n hy vọng v� c�n nổ lực ph�t triển. �Bản th�n t�i c�ng với những thế hệ kế tiếp sẽ theo đuổi việc n�y.

Thứ ba,

Lời thưa đầu ti�n của ban mai

Tiếng mở cửa - Mở nắp vũ trụ

Bằng một động t�c cho buổi đầu đời của � thức t�i mở nắp vũ trụ - nghĩa l� mở ra c�i V� C�ng - Dứt kho�t, c�i v� c�ng của t�i kh�ng phải l� c�i hư kh�ng. Trong c�i v� c�ng t�i cảm nhận được Thượng Đế v� h�nh l� đấng S�ng Tạo, khởi đầu mọi s�ng tạo, l� Alpha v� Omega, khoảng giữa Alpha v� Omega l� hạnh ph�c t�i,

Linh hồn t�i khởi từ Đấng Alpha

M� mịt c�i về Omega

Từ khiển thị lực. Nhắm mắt tưởng tượng

Ph�ng tầm l�n cao � v�t qua c�c tầng m�y hổn độn nh�n gian

L�n cao � cao nữa

L�m sao cảm nhận V� C�ng

Con nhỏ nhoi thấp mọn v� năng

Chưa thể gặp Ng�i

Nhưng con tr�ng thấy ch�ng tr�n m�y đĩnh đạc

B�n tay vẫy trổ năm nh�nh thuyền độc mộc

Nhấp nh� s�ng �m dương

Năm mũi rẻ hướng tới năm ch�u lục hồng hoang

Hẹn sẽ chở về hạnh ph�c sơ nguy�n khẳm

(Thể dục ảo � M�y ấm)

 

(c�n tiếp)

 

 

Nguyễn Th�y Song Thanh

t�n thật Nguyễn Bạch Tuyết

Sinh tại Sađec

Sống tại S�i g�n

Học tiểu học, trung học, đại học tại S�ig�n

Cử nh�n Anh Văn

Dạy học c�c trường trung học c�ng lập v� c�c trung t�m ngoại ngữ. Nghỉ dạy hẳn từ th�ng 9.2011

C� thơ đăng từ năm 1959 tr�n c�c tạp ch� : B�ch Khoa, Hiện đại, Nghệ thuật

Sau 1975:

- Ngưng s�ng t�c hơn 25 năm

- Hừng Đ�ng Sau Rừng (thơ), nxb Thanh Ni�n, S�i G�n, 2003

- C�nh Cửa (thơ), nxb Trẻ, S�i G�n,  2014

 

 

http://www.gio-o.com/NguyenThuySongThanh.html

 

  

 

� gio-o.com 2014