phỏng vấn

nh� thơ

Nguyễn Th�y Song Thanh

l� thị huệ thực hiện

(Kỳ 2)

 

 

Kỳ 1, Kỳ 2,

L� Thị Huệ: Người đ�n b� trải qua cuộc chiến với chồng l� l�nh tr�ng Việt Nam Cộng H�a. Chồng của chị cũng l� một nh� thơ t�i hoa thời Cộng H�a 1975, nh� thơ Khoa Hữu.

Nguyễn Th�y Song Thanh: C�m ơn chủ bi�n L� Thị Huệ đ� hỏi đến Khoa Hữu

T�nh thời gian từ 1965, năm Khoa Hữu nhập ngũ đến 1975, năm qu�n lực VNCH �g�y s�ng� (chữ của ai nhỉ) t�i vẫn ở vị tr� �thiếp trong c�nh cửa� c�n �ch�ng ngo�i ch�n m�y� . C�nh cửa của t�i ở đ�y l� trường học, t�i vẫn đi dạy v� l�m thơ. C�n ch�n m�y của Khoa Hữu l� mặt trận.

Tuy phải h�nh qu�n li�n mi�n, Khoa Hữu vẫn c� truyện v� thơ đăng rải r�c tr�n một số tạp ch� văn học. Thơ lục b�t Khoa Hữu mượt m�, h�m s�c v� sang trọng. B�y giờ mỗi khi gặp lại nh� thơ Phạm Thi�n Thư, �ng vẫn hay n�i �lục b�t Khoa Hữu l� số một� trong niềm nhớ tiếc, �ng vừa n�i vừa nắm b�n tay lại x�e ng�n c�i giơ l�n lắc lắc.

Thời gian sau 1975 mặc dầu đời sống cực kỳ kh� khăn Khoa Hữu vẫn ki�n tr� s�ng t�c.

C�n t�i từ sau năm 1975 cho đến năm 2001 l� thời hạt gạo thất thểu, t�i kh�ng c�n sức để cầm b�t.

Từ năm 1987 qua bạn b� thơ Khoa Hữu được cầm ra nước ngo�i, đăng trong c�c tạp ch� Văn Học, Văn, Thế Kỷ 21, Họp Lưu ở Mỹ, L�ng Văn, S�ng ở Canada, Tin Nh� ở Paris.

Khoa Hữu hoạt động văn chương từ rất sớm. Cuối thập ni�n 50 � đầu thập ni�n 60 anh chủ trương giai phẩm G�p Gi�, qui tụ được nhiều người viết trẻ cộng t�c m� hiện giờ đ� l� những t�n tuổi lẫy lừng. Trong số đ� c� c�c nh� văn thơ Diễm Ch�u, Thế Nguy�n, Đinh Trần Nguyễn (sau n�y l� Đinh Phụng Tiến), Ph� �ch Nghiễm (sau n�y l� Dương Nghiễm Mậu), Cao Mỵ Nh�n �

Lần đầu ti�n Khoa Hữu biết mặt t�i ở T�a soạn G�p Gi�. Anh thấy t�i, ngồi im, quan s�t, m� t�i kh�ng thấy anh kể như l�c đ� t�i chưa biết Khoa Hữu, chủ bút Góp Gió.

Đ�́n khi Góp Gió cạn ti�̀n quỹ, phải đóng cửa, anh mới đ�́n nhà làm quen.

Đến hết đời (5.4.2012) ngo�i một truyện d�i v� một tập truyện ngắn chờ in v� rất nhiều thơ chưa c�ng bố, Khoa Hữu c� 4 tập thơ đ� xuất bản ở Hải ngoại :

-         Hai Mươi B�i Lục B�t � nxb Tr�nh B�y (Ph�p) 1994

-         Thơ Khoa Hữu � nxb Văn Học (Mỹ) 1997

-         Nửa Khu�n Mặt (Lục B�t) � nxb Thư Ấn Qu�n (Mỹ) 2010

-         Lửa � nxb Thư Ấn Qu�n (Mỹ) 2012

Về tập Thơ Khoa Hữu, tập thơ n�y được xuất bản do sự bảo trợ t�i ch�nh của c�c tạp ch� Văn, Hợp Lưu, Văn Học, v� của c�c văn hữu :

-         Nguyễn Đ�nh Kh�nh, Nguyễn Mạnh Trinh, Phạm Quốc Bảo, L� T�n Hương, Nguyễn � Thuần, Kh�nh Trường, Ph�ng Nguyễn, Huy Văn, Cao Xu�n Huy, Đặng Hiền, B�i B�ch H�, Nguyễn Đức Quang, B�i Vĩnh Ph�c, Nguyễn Xu�n Ho�ng, Mai Kim Ngọc, Nguyễn Mộng Gi�c.

Về 2 tập Nửa Khu�n Mặt v� Lửa được xuất bản do sự bảo trợ t�i ch�nh c�c văn thi hữu Trần Ho�i Thư (chủ nh�n Thư Ấn Qu�n), Nguyễn Thanh Ch�u, Nguyễn Thị Thảo An, Trần Tấn T�nh.

T�i xin được nhắc lại t�n danh c�c văn thi hữu v� uy danh c�c tạp ch�, c�c nh� xuất bản kể tr�n l�, mượn nhờ cuộc phỏng vấn của Gi�-O để gởi đi v� v�n lời tri �n muộn m�ng của người bạn đời, g�a phụ của nh� thơ Khoa Hữu đến Qu� vị �n nh�n của ch�ng t�i. T�i cũng cảm tạ nh� văn thơ L� Thị Huệ, chủ bi�n Gi�-O đ� h�o sảng với Nguyễn Th�y Song Thanh, người c�n trong b�ng tối đ� lợi dụng đất đai Gi�-O để thưa lại chuyện m�nh.

 

L� Thị Huệ: Điều g� l�m chị quan t�m nhất, 5 l�t gạo, con thi t� t�i, vợ chồng lục đục đ�m h�m qua, được ngủ một giấc trưa h� trong một ph�ng c� m�y lạnh v� kh�ng ai quấy rầy sau một cơn khủng hoảng gia đ�nh nặng ?

Nguyễn Th�y Song Thanh: C�i thời hạt gạo thất thểu đ� đ� qua l�u rồi như một chuyện cổ t�ch buồn. Chuyện cổ t�ch buồn n�y l� chuyện chung của đất nước đ�u ri�ng g� t�i. Hơn nữa, t�i vốn l� chiếc l� v�ng kh�ng than thở v� gọi thời cận hậu chiến đ� l� thời t�n phế cũ.

T�i c� hết buồn hết buồn

Qu�n thời t�n phế cũ

B�n tay c�nh rừng nẩy lộc kh�ng hẹn kỳ xu�n

L� v�ng kh�ng than thở

Cho n�n t�i đ� qu�n hết rồi. Mi�̃n cho t�i đi c� L�. Nếu cần phải trả lời, việc t�i quan t�m nhất cho đến b�y giờ l� việc học của con, ch�u.

 

L� Thị Huệ: Giữa nhan sắc v� tr� tuệ của ph�i nữ, nếu phải chọn lựa chị chọn điều g� ?

Nguyễn Th�y Song Thanh: C� L� c� nghĩ l� trong thời đại ch�ng ta c� nhan sắc m� kh�ng tr� tuệ th� bị giảm gi� lắm kh�ng. C�n c� tr� tuệ m� kh�ng nhan sắc, chấm theo thang điểm ABCDE, thuộc h�ng DE, th� kh�ng đ�ng tiếc lắm sao.

Tr� tuệ : Theo tự điểm Vietlex : Khả năng nhận thức l� t�nh đạt đến một tr�nh độ nhất định � l� t�nh : giai đoạn cao của nhận thức dựa tr�n suy luận để nắm bản chất v� qui luật của sự vật.

Ri�ng t�i suốt đời l�m c� gi�o lại th�m b�y đặt thơ thẩn, khi đứng trước gương ngắm ngh�a thấy tướng mạo m�nh cũng ổn. C�i m�nh cần c� l� c�i đầu đủ s�u, đủ rộng kiến thức m� m�nh vẫn chưa đủ để truyền đạt, để trao đổi với những người đang ngồi trong lớp m�nh dạy. Ở c�c trung t�m ngoại ngữ, học tr� t�i c� đủ th�nh phần : học sinh, sinh vi�n, c�ng nh�n vi�n� c� khi nguy�n một lớp l� c�c c�n bộ l�nh đạo c�c ban ng�nh ở c�c cơ quan. Họ học tiếng Anh theo chủ trương của Nh� nước phải c� chứng chỉ nọ kia, cho n�n tr� tuệ rất cần cho người giảng dạy. Kế đến, việc s�ng t�c cũng rất cần tr� tuệ cũng như việc dạy học. Chắc l� c�u trả lời của t�i đ� r�.

C� L� cho t�i n�i th�m một ch�t. Biết rằng s�ng t�c l� c�ng việc l�m đi�u t�n nhan sắc. Trường Thu Đ�ng tr�n Gi�-O n�i rồi:

Khi viết xong b�i thơ

Mười năm gi� trước tuổi

Hạnh ph�c ở mỗi d�ng

Sớm gi� ta đ�u kể!

(Deux Et Deux Font Cinq)

Trường Thu Đ�ng l� một qu� �ng trong t� n�n mới n�i bảnh �sớm gi� ta đ�u kể� chứ NTST m� đ�m thức mần thơ s�ng ra thấy m�nh bơ phờ h�o lụi d� gi� đi chỉ một tuổi th�i cũng đ� �nghe nức nở trong l�ng�. Nhưng bảo bỏ m�̀n thơ đi để giữ g�n nhan sắc th� kh�ng đời n�o. Lại xin n�i th�m ch�t nữa. Người ph�i nữ m� vừa c� nhan sắc, vừa c� tr� tuệ th� l� tuyệt vời, nếu lại c�n l�m thơ hay nữa th� ối a thần sầu.

 

L� Thị Huệ: Chị tuổi con g� ? Chị tin v�o sự huyền b� của đời sống như thế n�o ?

Nguyễn Th�y Song Thanh: Dạ, t�i tuổi con cọp. T�i kh�ng tin số mạng, vận hạn con người qua 12 con gi�p, qua khoa tử vi của T�u cũng như khoa chi�m tinh của phương t�y (căn cứ v�o Zodiac, một tập họp 12 ch�m sao trời) t�i cho đ� l� những lập luận c�n trong giả thuyết mơ hồ. Nhưng t�i tin c� Đấng Thượng Đế hay Đấng Tạo H�a hằng hữu tạo ra vũ trụ, tạo ra con người, tạo ra sự sống. Ở bậc Trung học chắc ch�ng ta c�n nhớ c�u n�i lẫy lừng chưa hề bị đ�nh bại của nh� h�a học Lavoisier : �kh�ng c� g� tự sinh ra, kh�ng c� g� mất đi, tất cả chuyển h�a� (Rien ne se cr�e, rien ne se perd, tout se transforme). Con người chưa bao giờ tạo ra được c�i g� mới dưới �nh mặt trời m� kh�ng nhờ v�o một c�i g� đ� c� sẵn trong thi�n nhi�n. V� con người cũng đang loay hoay trong những c�ng tr�nh chuyển h�a những c�i c� sẵn trong thi�n nhi�n để tạo ra v� v�n phương tiện được gọi l� ph�t minh để phục vụ đời sống. C�n tay kh�ng tạo ra vật chất, sự sống ư ? Con người c�n phải thúc thủ. C� con cừu Dolly kh�ng nếu kh�ng c� nh�n tế b�o ở tuyến v� của một con cừu c�i (c�i vụ sinh sản v� t�nh con cừu Dolly n�y t�i đục tr�n mạng Google); m� cừu Dolly cũng chết rồi.

Những hiện tượng trong thi�n nhi�n, trong x� hội lo�i người từ ng�n xưa đến giờ nhờ v�o tr� kh�n con người đ� trải nghiệm, đ� quan s�t rồi qui nạp, diễn dịch, kh�i qu�t tiến đến những ti�n đề, những định luật, những qui luật m� ta biết h�m nay kh�ng phải đ� l� những huyền b� đối với cổ nh�n sao ? v� những huyền b� của đời sống h�m nay cũng l� tiền th�n của những giả thuyết, những ti�n định, những định luật, những qui luật của hậu thế. Cho n�n theo suy l� của t�i, t�i tin Thượng Đế l� Đấng s�ng tạo ra vũ trụ, nh�n loại, sự sống trong � niệm Ch�n Thiện Mỹ m� d�n gian gọi n�m na l� Lẽ Trời. Tất cả những lực lượng, những thế lực n�o dù hiển thị hay ẩn t�ng, chống lại lẽ trời đều đ� đang v� sẽ thất bại. Lịch sử nh�n loại, lịch sử c�c d�n tộc đ� chứng minh đều đ�.

Tr�nh độ hiểu biết khoa học của t�i chỉ l� sơ đẳng l� lỏm bỏm cho n�n sự suy nghĩ kỳ c�ng của t�i về sự huyền b� của đời sống chỉ đến đ�.

 

L� Thị Huệ: Chị thuộc trường ph�i lạc quan hay bi quan về đời sống ? Tuy c�ch chị m� tả v� ph�t biểu trong c�c c�u trả lời, chị c� vẻ lạc quan, nhưng những tư tưởng lớn trong s�ng tạo thường thổ huyết từ những cơn bi quan. Chị nghĩ m�nh c� đi kh�c với truyền thống n�y m� vẫn c� thơ hay ?

Nguyễn Th�y Song Thanh: Những c�u thơ n�y sẽ ph�t biểu hộ t�i :

Tập h�t thở để đo đạc tuổi thọ ri�ng

Hit đau khổ triền mi�n

V� h�n hoan bất chợt

Thở ra những thương t�m bất lực

Tư bề dội tới

...............

C�m ơn đời v�y t�i bao la địa ngục

v� một �t bụi thi�n đường tr�n đất

........����������

������������ (Thể dục ảo- Tạ ơn )

Một it bụi thi�n đường tr�n đất.� Cũng chỉ l� những h�n hoan bất chợt kh�ng đủ lực để t�i c� thể giương hồn ph�ch ra l�m trận trận S�ng T�c.

 

(c�n tiếp)

 

 

Nguyễn Th�y Song Thanh

t�n thật Nguyễn Bạch Tuyết

Sinh tại Sađec

Sống tại S�i g�n

Học tiểu học, trung học, đại học tại S�ig�n

Cử nh�n Anh Văn

Dạy học c�c trường trung học c�ng lập v� c�c trung t�m ngoại ngữ. Nghỉ dạy hẳn từ th�ng 9.2011

C� thơ đăng từ năm 1959 tr�n c�c tạp ch� : B�ch Khoa, Hiện đại, Nghệ thuật

Sau 1975:

- Ngưng s�ng t�c hơn 25 năm

- Hừng Đ�ng Sau Rừng (thơ), nxb Thanh Ni�n, S�i G�n, 2003

- C�nh Cửa (thơ), nxb Trẻ, S�i G�n,  2014

 

 

http://www.gio-o.com/NguyenThuySongThanh.html

 

  

 

� gio-o.com 2014