phỏng vấn

nh� b�o, nh� thơ

VƯƠNG T�N

 

thực hiện: L� Thị Huệ

 

kỳ 6

 

kỳ 1, kỳ 2, kỳ 3, kỳ 4, kỳ 5, kỳ 6,

 

 

Vương T�n l� nh� b�o, nh� thơ  đặc biệt c� gốc g�c, giềng mối quen biết v� th�n cận với một số th�nh phần cầm b�t, th�nh phần qu�n đội, th�nh phần ch�nh trị quan trọng của chế độ S�i G�n Miền Nam Quốc Gia 1954 � 1975

 

gio-o.com h�n hạnh giới thiệu bạn đọc cuộc phỏng vấn th� vị với nh� thơ nh� b�o Vương T�n (lth)

 

L� Thị Huệ: Hai nh�n vật b�o ch� Việt Nam c� nhiều� tiếp x�c v� l�m việc với c�c h�ng th�ng tấn v� b�o ch� quốc tế trong xuốt thời gian chiến tranh Việt Nam l� Phạm Xu�n Ẩn v� Cao Giao,�ng c� hiểu biết g� về hai nh�n vật n�y

 

Vương T�n: Vương T�n quen Phạm Xu�n Ẩn qua Cao Giao Huỳnh Văn Phẩm[t�n khai sinh Nguyễn Trần Huy�n]. Cao Giao Huỳnh Văn Phẩm tức Nguyễn Trần Huy�n l� ch�u cụ ch�nh �n Nguyễn Trần M�,nh� cụ M� ở phố Yết Ki�u H� nội cạnh nh� Vương T�n.Nguyễn Trần Huy�n từ qu� ra H� nội học ở nh� cụ M�,cụ M� c� �ng con trai l� Nguyễn Trần Thiết theo V� Nguy�n Gi�p,Nguyễn Trần Huy�n theoNguyễn Hữu Đang lập Văn H�a Cứu Quốc,nhưng tiểu thư Kim con g�i lớn cụ M� th� lại c� cảm t�nh với L� Quang Luật,Huy�n hay n�i chuyện với L� Quang Luật được Luật giới thiệu chủ nghĩa Duy D�n v� đưa l�m quen với nh� văn ngươi Nhật Komatsu.V� thế m� Huy�n được Komatsu huấn luyện viết văn v� l�m t�nh b�o� rồi đọc s�ch L� Đ�ng A� v� được kết nạp v�o Đảng Duy D�n trong chi bộ đảng trưởng c� L� Quang Luật, Nghi�m Xu�n Hồng, Phạm Văn T�m [Th�i Lăng Nghi�m],Trần Quốc Phi�n[nh� thơ Trần Việt Ho�i trưởng nam nh� thơ � Nam Trần Tuấn Khải]

 

Cao Giao Huỳnh Văn Phẩm v�o nghề văn nghề b�o rất sớm, được nh� văn nh� b�o Vũ Bằng tr�n trọng.Cao Giao Huỳnh Văn Phẩm l� người được �ng Ng� Đ�nh Nhu mời v�o bộ tham mưu trong việc lập thuyết ấp chiến lược.�ng Ng� Đ�nh Nhu mở trường dạy về học thuyết Ấp chiến lược trao cho Cao Giao Huỳnh Văn Phẩm v� Phạm Văn T�m[Th�i Lăng Nghi�m][soan b�i giảng dạy c�n bộ chỉ đao l�m Ấp chiến lược.Ch�nh v� chuyện n�y m� Cao Giao Huỳnh Văn Phẩm đ� bị Đo�n C�ngT�c Đặc Biệt Miền Trung của Dương Văn Hiếu bắt c�c đem về giam tại trại giam Ch�n Hầm ở Huế 9 th�ng , chỉ c� 9 th�ng trong ph�ng giam l�m ngầm dưới đất,Cao Giao Huỳnh Văn Phẩm đ� bị c�m đến liệt một ch�n v�o� mờ lu�n hai mắt.Nhưng nhờ những kinh nghiệm m� nh� văn Komatsu đ� dạy Cao Giao Huỳnh Văn Phẩm đ� l�m cho Dương Văn Hiếu kh�ng khai th�c được g� cho tới khi b�c sĩ Tuyến mang được �ng về Saigon,trao cho �ng chức Gi�m đốc Ch�nh trị b�o Ng�n Luận thay H� Đức Minh,c�ng Từ Chung Vũ Nhất Huy[một người l�m Usis từng được ngươi Mỹ đưa đi đ�o tạo tiến sĩ kinh tế về điều h�nh tờ Ng�n Luận cơ quan ng�n luận b�n ch�nh thức của Đảng Cần Lao Nh�n Vị, rồi l�m Tổng thư k� t�a soạn b�o Ch�nh Luận th� bị Việt Cộng bắn chết trước cửa nh� ở� gần chơ Nguyễn Tri Phương]

 

Sau binh biến ng�y 11 th�ng 11 năm 1960,�ng Ng� Đ�nh Nhu v� b�c sĩ Trần Kim Tuyến quyết định phải nắm chắc mặt trận b�o chi n�n quyết định cho đ�n em xuất bản� năm tờ b�o đ� l� c�c b�o Đồng Nai,Saigon mai,Thời B�o,D�n Việt v� B�o Mới,trao Cao Giao Huỳnh Văn Phẩm điều h�nh tờ B�o Mới.Khi Cao Giao Huỳnh Văn Phẩm nhận điều h�nh B�o Mới liền tới kiếm Vương T�n nhờ gi�p một tay.� Vương T�n nhận lời mời Vương Hữu Đức l�m thư k� t�a soạn, Trần Việt Ho�i tức Thiết Bản Đao Nh�n trưởng nam thi sĩ � Nam Trần Tuấn Khải� viết tạp ghi v� nh� văn Vũ Bằng �l�m tin quốc tế.� �Vương T�n phụ tr�ch phần thơ . Ch�nh nhờ phụ tr�ch phần n�y m� Vương T�n kh�m ph� ra thi t�i Du Tử L� v� Minh Đức Ho�i Trinh.� Phải c�ng bằng m� n�i Cao Giao l�m b�o cho b�c sĩ Trần Kim Tuyến v� �ng Ng� Đ�nh Nhu, nhưng Cao Giao Huỳnh Văn Phẩm giỏi l�ch n�n đ� đưa người đọc tiếp x�c được với nhiều sự thật của thời cuộc.�

 

Tới năm 1963 vụ đấu tranh b�nh đẳng t�n gi�o do Phật gi�o đồ khởi xướng xẩy ra, mật vụ của Dương Văn Hiếu bắt c�c nh� thơ Trần Việt Ho�i v�vồ� hụt Vương T�n.� Cao Giao Huỳnh Văn Phẩm liền đem Vương T�n dấu ở kh�ch sạn Caravel.� L�c n�y Vương T�n mới thấy Cao Giao Huỳnh Văn Phẩm ngo�i viết b�o tiếng Việt c�n viết b�o tiếng Anh.� Ch�nh dịp n�y Cao Giao Huỳnh Văn Phẩm giới thiệu Vương T�n với nh� b�o Phạm Xu�n Ẩn một nh� b�o theo Cao Giao Huỳnh Văn Phẩm l�c đ� đang l�m việc với th�ng tấn x� Reuter của người Anh, v� Phạm xu�n Ẩn l� nh� b�o được đ�o tạo ch�nh qui ở Mỹ chỉ sau lớp Nguyễn Ngọc Linh.� Tưởng ai chứ Phạm Xu�n Ẩn th� qu� quen thuộc với Vương T�n.� �ng người Bi�n H�a l� em Phạm Xu�n Giai, thư k� ri�ng của tướng Trần Tử Oai người nổi danh thời tướng Nguyễn Văn Hinh nổi loạn chống thủ tướng Ng� Đ�nh Diệm. �ng Phạm Xu�n Ẩn l�c đ� l�m cho h�ng th�ng tấn Reuter,nhưng cũng cộng t�c với b�c sĩ Trần Kim Tuyến, �ng Phạm Xu�n Ẩn n�i với Vương T�n rằng bọn Dương Văn Hiếu định bắt c�c Vương T�n v� Vương T�n th�n với thương tọa Th�ch T�m Ch�u v� nh� văn Nguyễn Đức Quỳnh.� Tuy nhi�n bọn Dương Văn Hiếu kh�ng bền đ�u, đừng lo.� Nh� b�o Trần Qu�n [Sức Voi], một sĩ quan t�nh b�o Bắc Việt chuyển hướng được Dương Văn Hiếu xử dụng viết cho b�o của Dương Văn Hiếu n�i với Vương T�n rằng Dương Văn Hiếu vừa tr�nh hồ sơ nh� b�o Phạm Xu�n Ẩn l�n �ng Ng� Đ�nh Cẩn xin bắt �ng Phạm Xu�n Ẩn d� �ng l�m việc với b�c sĩ Trần Kim Tuyến tuy nhi�n �ng l� nh�n vật quan trọng trong tổ t�nh b�o chiến lược của �ng Mười Hương m� Dương Văn Hiếu đ� ph� được.� �Nhưng sở dĩ Phạm Xu�n Ẩn l�c đ� kh�ng sa lưới v� l�c đ� Phạm Xu�n Ẩn đang học ở Mỹ.� Trong khi Vương T�n l�nh mặt tr�nh sự bắt c�c của Dương Văn Hiếu th� đột nhi�n �ng Ng� Đ�nh Nhu quyết định cử b�c sĩ Trần Kim Tuyến đi Cairo l�m Tổng l�nh sự VNCH ở Ai Cập v� cử trung t� Phạm Thu Đường l�m gi�m đốc Sở Nghi�n Cứu Ch�nh Trị v� X� Hội.� B�c sĩ Trần Kim Tuyến thay v� đi Cairo đ� ở lại Saigon rồi r�t v�o b� mật c�ng �ng Huỳnh Văn Lang v� đai t� Phạm Ngọc Thảo �m mưu đảo ch�nh anh em �ng Ng� Đ�nh Diệm.� Kết quả l� ng�y 1 th�ng 11 năm 1963 tướng Dương Văn Minh đảo ch�nh Tổng Thống Ng� Đ�nh Diệm anh em �ng Diệm bị thảm s�t,b�c sĩ Trần Kim Tuyến,�ng Huỳnh Văn Lang bị t� đầy c�n đại t� Phạm Ngọc Thảo lại ph�y ph�y.�

 

Vương T�n c�n nhớ lần đầu Vương T�n gặp đai t� Phạm Ngọc Thảo l� ng�y rằm th�ng t�m năm 1956.� C�c �ng Huỳnh Văn Lang Ho�ng Minh Tuynh mở tiệc chi�u đ�i những người m� c�c �ng mời tham gia ban bi�n tập tạp ch� B�ch Khoa ở căn hộ của �ng Huỳnh Văn Lang tr�n tầng một Ng�n H�ng Quốc Gia ở bến Chương Dương nhưng lại đi thang m�y tới bằng thang m�y ở cửa đường Pasteur.Vương T�n đi xe hơi c�ng Nguy�n Sa v� Duy Thanh xe do Trịnh Viết Th�nh em rể Nguy�n Sa l�i.� Xe thuộc loại sang, xe Buick sản xuất ở Mỹ của Trịnh Viết Th�nh.� Đ�n bọn Vương T�n, Nguy�n Sa , Duy Thanh, Trịnh Viết Th�nh tại cửa c� hai �ng Huỳnh Văn Lang v� Ho�ng MinhTuynh c�ng một phụ nữ được nh� b�o Nguyễn Ngu ͠ giới thiệu l� em g�i gi�o sư Phạm Thiều vợ Phạm Ngọc Thảo, một nh�n vật sẽ phụ tr�ch t�a soạn B�ch khoa tiếp x�c với c�c bi�n tập vi�n.� Khi mọi ngươi v�o b�n ăn được chừng 15 ph�t th� c� một người cao dong dỏng măc đồ trắng �m một chiếc cặp da to đ�ng tới, �ng Huỳnh Văn Lang đứng dạy� bắt tay v� giới thiệu với mọi ngươi nh�n vật n�y l� Phạm Ngọc Thảo, em trai �ng Phạm Ngọc Thuần,mới c�i nhau với Phạm Văn Đồng thủ tướng Bắc Việt về đường lối ngả theo Tầu của H� Nội đ� bị bắn lủng bụng.�� Nhưng được tổ chưc của ta đưa tho�t v�o Nam.� Phạm Ngọc Thảo sẽ phụ tr�ch phần qu�n sự trong tạp ch� B�ch Khoa.� Sau buổi gặp gỡ n�y Vương T�n đươc biết Phạm Ngọc Thảo được đưa đi học một kh�a qu�n sự đặc biệt ở Đ� lạt v� sau đ� phong qu�n h�m đai �y rồi thiếu t� phụ tr�ch tỉnh đo�n Bảo An Vĩnh Long, rồi vinh thăng thiếu t� phụ tr�ch tỉnh đo�n Bảo An B�nh Dương cuối c�ng đi Mỹ học rồi về nước vinh thăng trung t� l�m tỉnh trưởng Bến Tre.� Phạm Ngọc Thảo rất đươc Ng� Đ�nh Nhu tin d�ng . Thế rồi Phạm Ngọc Thảo theo tướng Nguyễn Kh�nh l�m chỉnh l� theo tướng Trần Thiện Khi�m l�m đảo ch�nh. V� cuối c�ng bị trung t� Nguyễn Mộng H�ng thảm s�t.� C� c�i lạ l� Việt Cọng phong �ng Phạm NgọcThảo l� anh h�ng l� liệt sĩ nhưng b� Phạm NgọcThảo lại quyết định kh�ng đưa con về nước m� �định cư lu�n ở Mỹ.

 

Sau đảo ch�nh ng�y 1 th�ng 11 năm 1963, Cao Giao Huỳnh Văn Phẩm quyết định� xa rời ch�nh trường bắt tay v�o nghề b�o chuy�n nghiệp d� bạn th�n L� Văn Th�i năn nỉ thế n�o cũng kh�ng rời tờ News Week.� Kết quả sau 30 th�ng tư năm 1975 Cao Giao Huỳnh Văn Phẩm bị Việt Cọng �nhốt v�o kh�m Ch� H�a 10 năm về tội l�m gi�n điệp. Rồi cho xuất cảnh đi đo�n tụ với con ở Thụy Điển. Sang đất nước Bắc �u n�y Cao Giao Huỳnh Văn Phẩm bị đau thận phải giải phẫu, b�c sĩ g�y m� sao đ� kh�ng biết giải phẫu xong� vẫn h�n m� rồi rời c�i thế lu�n.

 

Phạm Xu�n Ẩn l� một nh� b�o t�i hoa người Việt Nam duy nhất đươc tạp chi Times [Mỹ] đưa t�n l� người đại diện tạp ch� �Times tại Việt Nam trong thời chiến tranh Việt Nan.� Phạm Xu�n Ẩn sau ng�y 30 th�ng tư 1975 kh�ng dấu chuyện m�nh l�m gi�n điệp cho Việt Cộng.� Nhưng mỗi lần gặp Vương T�n,� Phạm Xu�n Ẩn đều n�i �ng l� người th�ch chơi chim, chơi ch�, th�ch uống rượu ngon, n�n kh� hợp với chủ nghĩa cộng sản.� Phạm Xu�n Ẩn �n�i với Vương T�n l� b�c sĩ Trần KimTuyến đ� thử th�ch �ng khi nhờ Phạm Xu�n Ẩn lo cho một chỗ tr�n trực thăng Mỹ để đ�o tho�t s�ng 30 th�ng tư, d� b�c sĩ Trần Kim Tuyến c�n ngả đ�o tho�t của ph� đề đốc Chung Tấn Cang v� một chỗ tr�n tầu Việt Nam Thương T�n.� Phạm Xu�n Ẩn đ� lo cho b�c sĩ �Trần Kim Tuyến ngay một chỗ tại b�i đ�p trưc thăng đường Gia Long,trụ sở Ph�p Văn Đồng Minh Hội.� Sau 30 th�ng tư 1975 Phạm Xu�n Ẩn nhiều lần t�m đường vượt bi�n v� từng nhờ một nh� b�o Mỹ đồng nghiệp gi�p đỡ �ng đ�o tho�t.� C� l�c Việt Cộng đ� giam lỏng Phạm Xu�n Ẩn hai năm tại một trại l�nh ở H� nội.� S�ch viết về Phạm Xu�n Ẩn của một đồng nghiệp người Mỹ được dịch lại tiếng Việt in ở Việt Nam bị kiểm duyệt b� những đoạn n�i về t�m sự ch�n chường của Phạm Xu�n Ẩn v� những bất m�n của Phạm Xu�n Ẩn với Đảng Cộng Sản Việt Nam.

 




Vương T�n trước ảnh Phạm Xu�n Ẩn được Đảng Cọng Sản lộng kiếng khoe
trong kh�ch sạn Continental S�i G�n th�ng 10. 2015

 

 

L� Thị Huệ: trong phần trả lời trước �ng n�i Đ�m Gĩa Từ H� Nội của nh� văn Mai Thảo lời cả triệu bạc v�o thập ni�n 1950 ở S�i G�n.� Thật l� một điều ngạc nhi�n. Tại sao c� thể b�n được nhiều đến thế.� �ng biết như thế n�o về chuyện n�y?

 

Vương T�n: Trong bối cảnh giữa thập ni�n 1950 của thế kỷ hai mươi, ở Việt Nam thị trường ph�t h�nh s�ch sau khi đất nước bị chia đ�i rất hạn chế.� C�c nh� ph�t h�nh Yiễm Yiễm Thư Trang của thi sĩ Đ�ng Hồ v� nh� Nam Cường của �ng Nam Cường mất thi trường miền Bắc co cụm lại chỉ c�n thị trường từ Huế v� tới C� M�u s�ch xuất bản ph�t h�nh b�n ra kh�ng đươc bao nhi�u. Tuy nhi�n l�c n�y lại c� hai thị trường Bộ Th�ng Tin,v� Ph�ng Th�ng Tin Mỹ bao ti�u rất kh�, chứng cớ l� cuốn B�n Kia Bến Hải của t�c giả Đinh Xu�n Cầu hai cơ quan n�y đ� mua tới 200.000 bản.� Sở dĩ cuốn s�ch n�y b�n được cho bộ Th�ng Tin v� v� Ph�ng Th�ng Tin Mỹ nhiều như vậy v� n� l� cuốn s�ch duy nhất viết về cuộc �đấu tố� tại miền Bắc vừa nghi�m chỉnh vừa ch�nh s�c v� t�c giả vừa đ�o tho�t từ trại t� số 5 của Việt Cộng về [trại t� số 5 c�n c� t�n gọi l� trại t� L� B� Sơ].

 

Đ�m Gĩa Từ H� Nội của Mai Thảo được nh� ph� b�nh Dương Giang - L� Khải Trạch, �Đổng L� Văn Ph�ng bộ th�ng tin nhận định l� t�c phẩm văn học chống Cộng c� tầm� cỡ n�n đ� đặt mua 70.000 bản để phổ biến.� Trong khi đ� Từ Ngọc B�ch phụ t� trưởng ph�ng Th�ng Tin Mỹ bạn th�n Nguyễn Đăng Vi�n anh ruột của Mai Thảo Nguyễn Đăng Qu� đ� đặt mua 30.000 cuốn để cơ quan n�y phổ biến.

 

Với �một trăm ng�n� bản Đ�m Gĩa Từ H� Nội b�n cho bộ Th�ng Tin v� Ph�ng� Th�ng Tin Mỹ, �Mai Thảo từ một c�ng tử đang phải sống nhờ cha mẹ bỗng trở th�nh triệu ph�, c� nh� ri�ng, �kh�ng c�n phải ở trong t�a biệt thự sang trọng của cha mẹ ở quận Nhất S�i G�n nữa.

 

Mai Thảo l�m nghề xuất bản s�ch từ� khi th�nh c�ng về t�i ch�nh trong việc xuất bản Đ�m Gi� Từ H� Nội.

 

L� Thị Huệ: Cuộc phỏng vấn với nh� b�o nh� thơ Vương T�n đang h�o hứng, th� bị cắt ngang tại đ�y v� sự ra đi đột ngột của �ng v�o tảng s�ng 15.12.2015 nơi nh� ri�ng ở Mỹ Tho.


Tường thuật của con trai L� Nguy�n Anh Nh� về c�i chết của ba, nh� b�o nh� thơ Vương T�n � Hồ Nam:


�Ng�y thứ hai (14 th�ng 12) ba em c� một buổi chiều vui hơn thường lệ với mẹ v� em, c�n chạy xe gắn m�y để bắt 2 em c�n cưng chạy ra khỏi h�ng r�o đi rượt m�o nh� h�ng x�m. Buồi tối th� ngồi đ�nh m�y computer một l�t rồi qua xem ti vi, rồi nằm đưa v�ng xem s�ch. Khi em dạy học xong th� ba em n�i th�m ăn qu� trứng chi�n, em chi�n cho qu� trứng ốp la.� Ba ăn với rau x� l�ch, ăn ngon l�nh được một ch�n rồi một l�t sau dọn dẹp v� ph�ng nghỉ. Đến 11 giờ 30 tối th� k�u mệt, em đo huyết �p th� thấy cũng kh�ng c� vấn đề, chỉ l� nhịp tim hơi nhanh.� Ba em k�u mẹ cạo gi� rồi k�u hai mẹ em đi ngủ.� Em nằm thiếp đi đến 3 giờ s�ng th� ba em kh� thở.� Hai mẹ con em vội v�ng c�ng h�ng x�m đưa đến bệnh viện nhưng đến nơi th� tr�t hơi thở cuối c�ng trong cơn nhồi m�u cơ tim. �Đột ngột qu� chị ơi, v� em cứ nghĩ ba sẽ �t nhất ở với em 90 tuổi.


Ba em vốn c� bệnh tiểu đường cũng 10 năm nay, uống thuốc đều đặn, tuy nhi�n cũng kh�ng tr�nh khỏi biến chứng qua tim, l�m thiểu năng mạch v�nh. Mặc d� vậy, s�ng n�o ba em cũng th�ch bổ củi để tự tay nấu nước pha tr�.� Ở tuổi 80, ba em vẫn chạy xe gắn m�y chở mẹ đi chợ. Mọi thứ diễn qua qu� nhanh. Giờ n�y m� em vẫn c�n phảng phất như nh�n thấy d�ng ba lui cui ch�m nước pha ấm tr�, nh�n b�nh thủy trống m� em chạnh l�ng nhớ ba n�i l�c chiều "Nước n�ng mới đun đấy ... "

 

 

� gio-o.com 2015