phỏng vấn

nh� thơ

Nguyễn Đăng Thường

l� thị huệ thực hiện

Kỳ 5 (cuối c�ng)

(bấm v�o đ�y xem phỏng vấn 1)

(bấm v�o đ�y xem phỏng vấn 2) 

(bấm v�o đ�y xem phỏng vấn 3) 

(bấm v�o đ�y xem phỏng vấn 4) 

 

L� một người đọc, c� khi t�i t�m đọc những t�c giả kh�. Những t�c giả m� khi đọc c�i đầu ta phải l�m việc theo t�c phẩm của họ. Nguyễn Đăng Thường l� t�c giả thuộc khuynh hướng n�y. Mới thoạt đọc, thấy �ng viết hơi x�m lăng tấn c�ng, v� �ng va chạm v�o đủ c�c thứ mạch ẩn nấp. Nhưng b�n dưới c�c bản viết k� t�n Nguyễn Đăng Thường l� c�c ti�u h�a kiến thức, tr� thức, cảm t�nh, v� văn chương, ở mức độ cực kỳ cao. Điều n�y g�y n�n sự ch� � của t�i. T�i xem anh như l� một trong những nh� thơ g�y ảnh hưởng tr�n lớp t�c giả tr� thức c�ng thời t�i, v� c�c vận động viết c� t�nh tr� tuệ, đối xo�y, v� tấn c�ng thẳng thắn của c�i viết Nguyễn Đăng Thường. 

�ng được xem như l� một trong những người khởi xướng nh�m Tr�nh B�y c�ng 3 t�n tuổi: Diễm Ch�u, Ho�ng Ngọc Bi�n, Nguyễn Đăng Thường. Một trong những đ�ng g�p đ�ng kể của nh�m Tr�nh B�y l� chọn lọc v� dịch tốt c�c t�c phẩm thơ văn T�y Phương, giới thiệu v�o kh�ng kh� văn nghệ S�i G�n thời 1954-1975.  

Ra hải ngoại, ng�i viết của Nguyễn Đăng Thường vẫn tiếp tục h�ng tiền đạo tr�n c�c trang Tạp Ch� Thơ (Khế I�m, Đỗ Kh.), Tiền Vệ (Ho�ng Ngọc Tuấn, Nguyễn Hưng Quốc), Thế Kỷ 21 (Nguyễn Xu�n Ho�ng, Phạm Xu�n Đ�i, đ� đ�ng cửa) từ đ� đến nay. 

Sau năm 1975, �ng định cư hẳn ở Th�nh Phố Sương M� London.

Gi� O rất h�n hạnh nhận được sự cọng t�c trả lời phỏng vấn của nh� thơ Nguyễn Đăng Thường.(LTH)

  

 

 

L� Thị Huệ: L� một người "gần" với c�i "đẹp", anh nghĩ một con người c�ng đến gần với "c�i đẹp" th� c�ng bớt "�c" hơn ?

Nguyễn Đăng Thường: C�u hỏi n�y mới nghe c� vẻ dễ m� thiệt ra rất kh�. Trước ti�n l� c�i đẹp n�o, văn chương nghệ thuật, hay thi�n nhi�n con người, v� n� đẹp với những ai. Trả lời ri�ng cho mỗi c�u hỏi n�y th�i cũng phải cần một b�i tiểu luận nhiều trang v� nhiều nghi�n cứu. N�i chung v� vắn tắt, th�: V�ng. Gần mực th� đen gần đ�n th� s�ng. Gần đẹp th� thiện gần xấu th� �c.

T�i c� xem một phim Hollywood đen trắng thập ni�n 40, A Woman's Face, kh� hay. Joan Crawford đ�ng vai một c� g�i c� vết sẹo d�i tr�n m� n�n hận đời, l�m những chuyện xấu xa như tống tiền. Nhưng khi được một b�c sĩ giải phẩu để c� khu�n mặt b�nh thường v� đẹp như... Joan Crawford, th� c� g�i thay đối t�nh t�nh. C� thể n�i đ�y l� một trường hợp c�i đẹp ngoại h�nh đ�nh chết c�i xấu trong t�m hồn. C�i đẹp đ�nh chết c�i nết.

Gần c�i đẹp l� điều kiện cần nhưng chưa đủ. Phải c� th�m gi�o dục đạo đức gia đ�nh, học đường, x� hội. Một đại gia xế khủng h�ng hiệu sống trong một biệt thự d�t v�ng c� bể bơi, vườn c�y cảnh đẹp chưa chắc sẽ h�nh động tốt hơn một người ngh�o khổ ở trong ch�i l�. Trai g�i con nh� kh� giả v� "c� học" chen lấn, thậm ch� đ�nh đấm nhau để v�o xem chợ hoa, bẻ hoa ng�y Tết l� một trường hợp c�i đẹp kh�ng ảnh hưởng tốt đến con người. C�i đẹp tr�n qu� hương ch�ng ta h�m nay thiệt ra t�i thấy n�... kh�ng đẹp. Đồng phục qu�n nh�n, c�ng an, ch�i mắt kh�ng g�y được sự k�nh nể. Đ�n lồng, thảm hoa xu�n, (hoa thật), trang tr� c� qu� nhiều m�u v�ng, đỏ, xanh l� c�y kh�ng h�a hợp. C�i đẹp b�n ngo�i, nữ hay nam, kh�ng nhứt thiết phải đồng nghĩa với c�i đẹp b�n trong. Kh�ng thiếu những phụ nữ đẹp nhưng �c, những t�n đ�n �ng tốt m� nhưng xấu xa. C�c nường hoa hậu, c�c ả si�u mẫu của ta h�m nay "thiện" hay "chảnh" ? Gần họ ta sẽ thế n�o ? T�i �i ngại khi đọc b�i viết Nghề ăn cắp của người Việt ở Đức của nh� văn Phạm Thị Ho�i.

C� thể chia ra l�m ba thời kỳ, ba thế hệ, ba loại người Việt ra xứ ngo�i:

1. Thế hệ du sinh sang Ph�p trước 1954, c� đức hạnh, trong số những người n�y c� sinh vi�n nhạc sĩ Trần Văn Kh�, triết gia Trần Đức Thảo. Thế hệ n�y c� nhiều người khuynh tả, ủng hộ miền Bắc.

2. Thế hệ thuyền nh�n sau 1975 đến c�c nước tự do, d�n chủ. Tuy vẫn cố giữ nguồn gốc, nhưng họ đ� r�ng hội nhập, lao động cần c�, tu�n luật ph�p, nu�i nấng con c�i n�n người, cộng với l�ng biết ơn xứ sở cưu mang.

3. Thế hệ sinh vi�n, c�ng nh�n lao động kh�ch, từ miền Bắc tới c�c nước cộng sản trước khi bức tường B� Linh sụp đổ, v� những đợt kế tiếp sau đ�. Khi c�c chế độ cộng sản Đ�ng �u, Li�n X� sụp đổ, họ chỉ muốn l�m gi�u nhanh, lập băng đảng bu�n lậu, bu�n người, trồng cần sa, ăn cắp, khinh thường luật lệ, kh�ng muốn hội nhập, bội ơn.

Điều cần quan t�m l� c�i đẹp ngoại h�nh của cả hai giống nam nữ kh� quan trọng đối với con người, để tạo ra sự thu h�t giữa đ�i b�n. Th� vật th� con đực, con trống lu�n lu�n đẹp hơn con m�i, con c�i. Th� vật kh�ng biết t�ch rời t�nh dục với sanh đẻ. C�c con th� c�i chỉ l� c�i m�y đẻ, kh�ng th�ch chuyện �i �n. Con đực l� kẻ c� bổn phận truyền giống n�n cần phải đẹp để thu h�t con c�i. Ngược lại, con người biết t�ch rời th� vui nhục dục với sanh sản. Đ�n �ng kh�ng phải mang nặng đẻ đau, muốn được hưởng thụ quanh năm suốt th�ng. Do vậy nữ giới cần sử dụng c�i đẹp ngoại h�nh để quyến rủ.


L� Thị Huệ: Anh l� một người đ�n �ng đẹp trai, t�i muốn hỏi anh, con trai hiện nay đang được hoặc bị �p lực với mẫu đẹp trai. �p lực hơn ng�y xưa, anh nghĩ thế n�o về hiện tượng n�y. Đ�n �ng bắt đầu để � đến nhan sắc b�n ngo�i th� liệu thế giới thay đổi đi về đ�u ?

Nguyễn Đăng Thường: � vui qu�. Đẹp giai, nh� gi�u, học giỏi. C�m ơn chị. D� kh�ng l� điều tối cần, t�i vẫn th�ch con trai đ�n �ng đẹp, con g�i đ�n b� đẹp. Tất nhi�n đẹp theo nh�n quan của t�i. Nhưng c�i đẹp ngoại h�nh phải đi đ�i với phẩm hạnh. Người Anh n�i: Beauty is in the eye of the beholder. Beauty is only skin deep. C�i đẹp ở trong mắt người nh�n. C�i đẹp kh�ng s�u hơn l�n da.Tr�n youtube c� ca kh�c L�n Da N�u do một ca sĩ trong nước h�t. Diva n�y chắc l� muốn c� l�n da n�u để đ�ng vai c�ng nương, �i nữ của vua � Ba Ma v� ho�ng hậu Mi Seo ? Michael Jackson muốn c� l�n da trắng. T�i th� rất muốn c� l�n da... �c ma.

Tất nhi�n đ�n �ng cũng cần c� "t�" nhan sắc nếu kh�ng muốn tim m�nh h�a "ngọc" kiểu Trương Chi. Thế nhưng, một đấng nam nhi th� phải b� giai như thế n�o ? Nho nh� như Kim Trọng ? Oai h�ng như Từ Hải ? Quan niệm về c�i đẹp lu�n lu�n thay đổi, t�y thuộc v�o thời đại, quốc gia, x� hội, đạo đức... C�i đẹp ngoại h�nh của sao Hollywood nam, nữ thập ni�n 40-50 kh�c với b�y giờ.

X� hội ti�u thụ, hưởng thụ, lu�n lu�n hướng tới c�i đẹp, c�i to�n hảo, n�n việc trau giồi sửa đổi nhan sắc � thậm ch� đổi giống của cả hai ph�i � bởi những mỹ phẩm, kỹ thuật t�n tiến, v�n v�n, l� chuyện tất nhi�n, miễn l� đừng qu� trớn. Đ� l� c�i gi� phải trả cho c�i "thằng thời đại". Ai cũng mong c� một c� vợ đẹp, một anh chồng xinh. Diện mạo đẹp đẽ sẽ dễ th�nh c�ng hơn, d� l� nam hay nữ. Một anh điển trai, một chị đẹp g�i đi xin việc l�m sẽ c� nhiều may mắn hơn. Dẫu sao, th�nh phần nam giới chăm s�c c�i bề ngo�i vẫn c�n l� thiểu số. Nếu qu� mức sẽ gặp phản ứng. Ngo�i ra, nam giới để � đến nhan sắc của m�nh kh�ng hẳn l� đồng nghĩa với "nữ h�a", "yếu h�n".

C�c si�u nh�n của truyện tranh như Superman, Spiderman, Batman, Tarzan, Zorro... Si�u sao điện ảnh Johnny Weissmuller (Tarzan), Errol Flynn (Robin Hood), Tyrone Power (Zorro), Christopher Reeve (Superman)... Marlon Brando, Paul Newman, Robert Redford ng�y n�o. Brad Pitt, Aaron Eckhart, Channing Tatum, Bradley Cooper ng�y nay, v.v..., đều c� t�i lẫn sắc v� rất đ�n �ng, ch� �t l� tr�n m�n ảnh. C�n ph�i nữ th� sao, nhứt l� phụ nữ Mỹ ? Họ sửa đổi khu�n mặt, cơ thể qu� mức. Thiển nghĩ của t�i l� nam giới trong nước b�y giờ � d� chỉ l� chuyện kh�ng tưởng � nếu để ch�t th� giờ chăm s�c ngoại h�nh, tập thể dục, v�n v�n... thay v� c� ph� thuốc l�, rựa mận say xỉn, th� nước ta sẽ mau tiến bộ hơn chăng ?

T�i c�n nhớ thời tiểu học mỗi ng�y v�o lớp thầy viết sẵn tr�n bản đen một c�u ch�m ng�n cho học sinh ch�p v�o tập vở, như: Một tinh thần minh mẫn trong một th�n thể tr�ng kiện, Ăn tr�i nhớ kẻ trồng c�y, Anh em như thể tay ch�n, Th� giờ l� tiền bạc, Tiền của kh�ng tạo hạnh ph�c, v.v... trong bộ s�ch Quốc Văn Gi�o Khoa Thư bốn cuốn : Lớp đồng ấu, cours enfantin, Lớp dự bị, cours pr�paratoire, Lớp sơ đẳng, cours �l�mentaire, Lớp sơ đẳng, cours �l�mentaire, c� phụ th�m lu�n l�, ch�nh trị, phong tục, đơn từ, thư khế � một bộ s�ch để trang bị kiến thức, phẩm gi�, chuẩn bị cho học sinh v�o đời trở th�nh một c�ng d�n tốt. C�c cụ Trần Trọng Kim, Nguyễn Văn Ngọc, Đặng Đ�nh Ph�c v� Đỗ Th�n bi�n soạn, Nha Học ch�nh Đ�ng Ph�p giao ph� v� xuất bản năm 1935. C�c h�nh minh họa đơn sơ, tuyệt đẹp l� những bức ảnh thời sự, phong cảnh, lịch sử, tiếc thay phần lớn chỉ tập trung ở miền Bằc (Bắc kỳ). Mỗi c�u tập đ�nh vần ("a quả na", "ơ quả mơ", "r ru con", "đ c�y đa", "tr bụi tre", mỗi c�u tập viết ("con ba ba", "b� b� b�", "gi�p đỡ kẻ kh� (người ngh�o)", mỗi b�i tập đọc l� một c�u thơ, một b�i thơ văn xu�i, truyện cực ngắn tuyệt vời, dễ đọc dễ nhớ. Đầu thập ni�n 80 (1983) Qu� Mẹ ở Paris c� t�i bản. L�c sang Paris thăm ch�u mới qua t�i c� mua để d�nh. Nh�n dịp xin ch�p lại bốn b�i cống hiến độc giả Gi�-O.

T�I ĐI HỌC

�� Năm nay t�i l�n bảy. T�i đ� lớn. T�i kh�ng chơi đ�a l�u-lổng như mấy năm c�n b�. T�i đi học. T�i học đọc, học viết, học t�nh, học vẽ v� nhiều khoa học kh�c nữa.

�� T�i cố t�i học. T�i chăm t�i học. Học sao cho mau tấn-tới, cho văn hay chữ tốt, cho cha mẹ v� thầy gi�o được vui l�ng.

�(B�i tập đọc số 1, lớp đồng ấu, c�c chữ in nghi�ng l� chữ kh�, c� ch� giải).

NGƯỜI SAY RƯỢU

�� C�c anh h�y tr�ng người kia đi ngo�i đường. Mặt đỏ gay, mắt lờ đờ, quần �o xốc-xếch, ch�n đi xi�u b�n nọ, vẹo b�n kia, m�a ch�n m�a tay, mồm n�i lảm nhảm, chốc chốc lại ng� ch�i một c�i. Lũ trẻ đi theo sau, reo cười chế nhạo. Thỉnh thoảng anh ta lại đứng lại, n�i những chuyện g� ở đ�u đ�u. Người qua lại, ai tr�ng thấy cũng phải tr�nh xa.

�� Người ấy vừa ở h�ng rượu ra. Chỉ tham mấy ch�n rượu m� th�nh ra say sưa, mất cả tư c�ch con người, c� khi như l� con vật vậy, thật l� đ�ng khinh bỉ.

�� Hỡi c�c anh, c�c anh đ� tr�ng thấy người say rượu như thế, th� n�n lấy đ� m� giữ m�nh.

(B�i tập đọc số 10, lớp sơ đẳng.)

NGƯỜI ĐI ĐƯỜNG VỚI CON CH�

�� Một người cưỡi ngựa đi đến đầu l�ng kia, c� con ch� đang ngủ giữa đường, bỗng giật m�nh thức dậy, đuổi theo con ngựa, sủa cắn m�i, l�m cho con ngựa sợ, chạy lồng l�n. Người cưỡi ngựa tức giận v� c�ng, muốn giết ngay con ch�, mới bảo rằng: "Tao m� c� s�ng th� cho mầy một ph�t hểt cắn. Nhưng m� được, tao đ� c� c�ch l�m cho mầy chết." N�i xong, người kia chạy đến giữa l�ng, k�u to l�n rằng: "Ch� dại! ch� dại!" Những người xung quanh đấy, nghe tiếng k�u ch� dại, liền v�c gậy, v�c xẻng ra đuổi đ�nh chết con ch�.

�� Gớm thay cho lời n�i của người ta, c� khi giết hại được hơn l� đồ binh kh�!

(B�i số tập đọc số 20, lớp sơ đẳng)

KẺ Ở NGƯỜi ĐI

�� Cơm nước xong rồi, thầy mẹ t�i, anh em t�i, chị em t�i, cả đến kẻ ăn người ở trong nh�, đều tiển t�i ra tận bờ s�ng, chỗ thuyền đậu.

�� Vừa ra khỏi nh� th� trong l�ng t�i tự nhi�n sinh ra buồn rầu v� c�ng. Từ thuở b� đến giờ, chỉ quen vui th� ở qu� nh�, nay t�i mới biết c�i cảnh biệt ly l� một! Ch�n bước đi mặt c�n ngoảnh lại: từ c�i m�i nh�, c�i thềm nh�, c�i lối đi, cho đến bụi c�y, đ�m cỏ, c�i g� cũng l�m cho t�i quyến luyến kh�c thường!

�� Thuyền nhổ s�o, ai nấy đều ch�c cho t�i được thận buồm xu�i gi�, b�nh y�n khoẻ mạnh. Thuyền đi đ� xa, m� t�i c�n đứng nh�n trở lại, nh�n m�i cho đến l�c kh�ng tr�ng thấy nh� nữa mới th�i. �i� c�i cảnh biệt ly sao m� buồn vặy!

(B�i tập đọc số 37, lớp sơ đẳng).

C�c b�i tập đọc, b�i văn trong bốn quyển răn dạy trẻ con "c� học phải c� hạnh", "kh�ng n�n h�nh hạ lo�i vật", "kh�ng n�n ph� tổ chim", "đạo bằng hữu phải cho c� thủy chung", v.v... với những tấm gương hiếu thảo, b�c �i, thanh li�m. Nh� văn Sơn Nam trong tập Hương Rừng C� Mau c� một tuyện ngắn mang t�n T�nh Nghĩa Gi�o Khoa Thư. Ca từ nhạc kh�c Em B� Qu� Phạm Duy ch�p lại gần y chang b�i Chăn Tr�u (b�i tập đọc số 31, lớp dự bị).

 


L� Thị Huệ: Anh chưa bao giờ trở lại Việt Nam, chưa bao giờ trở lại S�i G�n, anh kh�ng nhớ kỷ niệm sao ? Thảo n�o trong c�c b�i viết của anh rất �t nhớ nhung lịch sử. Bộ Ch�nh Trị Đảng Cộng Sản Việt Nam m� muốn l�m t�m l� chiến "y�u qu� hương nhớ mẹ hiền" với những người như Nguyễn Đăng Thường th� chắc kh�ng th�nh c�ng .

Nguyễn Đăng Thường: Muốn về lắm chớ nhưng kh�ng c� tiền, chị ơi, để kẹp v�o sổ th�ng h�nh. Về để xem qu� hương ta đẹp, đất nước ta gi�u. Về ngủ kh�ch sạn năm sao, b�n v� số v�i ba th�ng trở th�nh đại tỉ ph� x�y biệt thự d�t v�ng, chơi g�n với doanh nh�n, ngồi xế khủng, nh�m nhi c�p phi Starbuck với con quan, xơi hot dog, pizza, Kentucky fried chicken... những thứ t�i chưa được nếm ở xứ người. Viếng lăng B�c, mộ V� tướng, thăm tượng Mẹ Anh H�ng v� c�c kỳ quan kh�c: đường hầm Củ Chi t�n kỳ, đường hầm qua s�ng S�i G�n ngập nước, xa lộ cao tốc hố tử thần, cầu d�y văng nẻ nứt, si�u mẫu chưn d�i, hoa hậu v� m�ng, thiếu ni�n giết người, b�n đen, b�n đỏ, lũ lụt, s�ng hồ biển vịnh bị � nhiễm, rừng kh�ng b�ng c�y, hết xẩy, như trong thơ Thanh T�m Tuyền. Để được nghe xem diva divo nh�n nhảy ca nhạc sến, được đớp chả ch� l�ng m�o. Hehehe.

Tuy nhi�n chim kh�n mới bay v�o lồng. Một �ng nọ về nước thăm cha gi� đương hấp hối mới được biết rằng m�nh bị truy n� từ 25 về tội "cướp ghe, vượt bi�n ra hải ngoại", c�ng an bắt k� giấy nhận tội. T�i thuộc loại anh h�ng nhưng vẫn e về nước sẽ được c�ng an trải thảm đỏ mới tới đồn uống bia ngoại h�t thuốc l� Mỹ, v�i giờ sau trở th�nh rựa mận, chết kh�ng kịp t�p. Hihihi.

Nhớ kỷ niệm th� ai m� hổng... nhớ. Nhưng bộc lộ ra hết tr�n trang giấy th� l� một chuyện kh�c. T�i c� kể lể v�i chuyện về t�i, về gia đ�nh t�i. C�c b� mẹ hiền ng�y xưa đ� về c�i Phật, về nước Ch�a hết rồi. C�c b� mẹ ng�y nay th� v� ở xa t�i kh�ng biết. Nhưng đọc tin quốc nội t�i thấy t�nh mẫu tử b�y giờ kh�ng mấy thắm tươ�i. S�i G�n h�n ngọc viễn đ�ng một thời vang b�ng, kiến tr�c, văn h�a, lịch sử miền Nam đ�, đương, v� sẽ bị x�a sạch kh�ng một ch�t tiếc thương, trở về m�i nh� xưa kh�ng c�n, th�nh phố thời tuổi nhỏ đ� bị x�a, th� về qu� cũ để... mần răng ? C�m ơn, t�i chưa cần răng giả. Một �ng tai to mặt nhỏ n�o đ� trong nước k�u gọi c�c kh�c ruột (dư) ng�n dặm h�y mang một vi�n gạch về x�y, một c�i c�y về trồng. Nhưng Việt kiều vẫn chưa được mua nh� tại qu� hương. Nhiều Việt kiều, trong số n�y c� Thiền sư Nhất Hạnh, đ� về v� đ� được cho xơi phở b� Kobe... t�i. H�m xưa, xua d�n ra hải ngoại để lấy v�ng. H�m nay, gọi d�n về để lượm đ�. T�i kh�ng c� danh, kh�ng c� của, kh�ng c� gạch, kh�ng c� c�y, chưa c� h�ng hiệu, xế khủng, trực thăng, du thuyền, trương mục h�ng triệu h�ng tỉ đ� la th� ai m� người ta chia gi�, cho g�a. Hahaha.

 


L� Thị Huệ: "Ng�n ngữ thơ Thanh T�m Tuyền được c�ng nhận l� ng�n ngữ thơ. Ng�n ngữ thơ t�i l� ng�n ngữ đời thường". Thưa anh, t�i gần với anh ở điểm n�y đa. Ch�ng ta �m gh� nghệ thuật v�o l�ng. Đời thường của ch�ng ta l� những b�i thơ tuyệt vời. Ch�nh v� sự gần gũi với thơ, với c�i đẹp, với s�ng tạo n�y, m� ch�ng ta loay hoay �p ch�ng v�o một nia. Nhưng sao c�ng ch�ng Việt Nam th� c� vẻ th�ch những c�i c�i d�i dối, c�i g� lơ tơ mơ, c�i g� m� anh gọi l� "thơ Việt" như anh ph�n t�ch b�i thơ Thanh T�m Tuyền v� Nh� Ca. Bởi v� c�i "lơ tơ mơ" ấy m� mấy �ng cha v� c�c �ng sư mới tha hồ n�i trăng n�i cuội, m� họ cứu được thế giới. C�n ch�ng ta l� những nh� thơ �m đống thơ chết với ch�ng. Dối tr� l� thuốc phiện cứu thế giới ?

Nguyễn Đăng Thường: Dối tr� v� nhiều thứ kh�c nữa, chị ạ. Một người giả nh�n giả nghĩa, xảo tr�, lừa bịp tận c�ng được x�y lăng, đ�c tượng, t�n vinh l� l�nh tụ anh minh vĩ đại, nh� văn h�a lớn, đỉnh cao tr� tuệ, ắt đ� tạo hệ quả tốt tr�n 90 triệu d�n ng�y nay. Chuyện cứu vớt thế giới, cứu v�n qu� hương, từ xưa tới nay biết bao nhi�u người đ� muốn, đ� ra tay rồi, nhưng kết quả c� khi � để tr�nh n�i l� lu�n lu�n � ngược lại. Lời lẽ xu�i tai th� ai nghe cũng kho�i. Bởi nghe n�n mắc, bởi tin n�n lầm. Người Mỹ th�ch nghe những lời dối tr� nhưng �m tai của Barack Obama, Hillary Clinton hơn những lời bộc bạch của Donald Trump. Nh�n quyền theo kiểu ch�nh trị nghi�m t�c của Đảng d�n chủ, của b�o ch�, media ph�i tả khiến bất cứ ai ở Mỹ cũng c� thể la to�ng l�n rằng m�nh l� nạn nh�n của nọ kia, kia nọ, đổ lỗi cho người kh�c, kiện c�o lung tung. Ph� thai l� nữ quyền, được ch�nh phủ Obama t�i trợ. Nhưng h�nh như n� đ� trở th�nh kỹ nghệ giết, b�n b�o thai theo đơn đặt h�ng. S�u năm Barack Obama đ� khiến "đế quốc" Mỹ ng�y c�ng th�m x�n lạn, l�m tr� đ�a cho thế giới.

 

 

L� Thị Huệ: Tại sao �ng�n ngữ thơ� lại được đ�n nhận dễ d�i v� độc giả c� vẻ chạy theo c�i h�o nho�ng của chữ nghĩa đến chết đi được. L� Bạch chết đuối v� b�ng trăng l� một cực điểm của việc bắt b�ng chữ nghĩa. V� l�m thế n�o để ch�ng ta c� thể k�o độc giả đến chi�m ngưỡng c�i đẹp của �đời thường�, thấm th�a v� m� say chất �thơ của đời thường� như ch�ng ta đa cảm nghiệm v� cổ s�y cho ch�ng. Ch�ng ta sống như thơ. V� khi ch�ng ta n�i đời thường ch�nh l� những b�i thơ hay, th� độc giả kh�ng muốn nghe. V� phần lớn độc giả lại th�ch �mơ tưởng� sự h�o nho�ng của lời, của chữ. V� cho đ� l� đỉnh điểm của nghệ thuật, của thi ca, của triết l�, của t�n gi�o.

Nguyễn Đăng Thường: T�i y�u c�u n�i của chị: L� Bạch chết đuối v� b�ng trăng l� một cực điểm của việc bắt b�ng chữ nghĩa. Tuyệt vời. Nhưng thưa chị, c�i "gu" thơ của độc giả ta c� thể đ� được/ bị uốn nắn bởi thơ t�u, L� Bạch, Đỗ Phủ, Bạch Cư Dị, v� ai đ� nữa, từ ng�n xưa. T�i c� viết một khổ thơ bất tận về việc n�y:

chưa tho�t �ch đường thi

an nam thi ca phủ

vũ ho�ng đấng truợng phu

chắc g� thắng bạch l�

Th�m v�o đ� l� ảnh hưởng s�u đậm của thơ l�ng mạn. Thơ hay phải c� m�a thu, l� v�ng, gi� m�y, gi�ng b�o, trăng sao, ho�i cổ, nhớ nhung, t�nh y�u lứa đ�i l� tưởng h�a hay bi thảm h�a... N� đ� trở th�nh th�i quen, nhu cầu, chuyền tay nhau qua c�c thế hệ như một c�i gien. Thơ phải nằm gọn trong c�i khu�n đ�, ngo�i ra kh�ng đ�ng kể. N�i c�ch kh�c, người l�m thơ v� b�i thơ phải t�m tới độc giả v� kh�ng thể ngược lại. Người đọc kh�ng muốn rời c�i chỗ bất di bất dịch của m�nh. Kh�ng muốn đổi mới cảm x�c, kh�ng cần thay đổi tư duy. C� người đ� bảo rằng "thơ hay như phở ngon", ăn sẽ biết ngay, đọc sẽ thấy liền. Thức ăn chật chất v� thức ăn tinh thần như một. Nhưng c�i ngon, c�i hay của một người kh�ng hẳn phải ngon, phải hay đối với một người kh�c, m� cũng kh�ng chỉ giới hạn v�o t� phở. Thơ Ph�p th� độc giả ta th�ch bản dịch "T�nh Tuyệt Vọng" của Kh�i Hưng. Thơ Apollinaire th� chỉ tập trung ở b�i Le pont Mirabeau dịch đi dịch lại m�i. V� b�i L' Adieu qua bản dịch của B�i Gi�ng (Lời vĩnh biệt) v� ca kh�c của Phạm Duy (M�a thu chết). Nhi�u đ� đủ rồi. B�i L'Adieu chỉ c� vỏn vẹn năm c�u c� vần. Thơ Ph�p, thơ Apollinaire kh�ng chỉ c� bấy nhi�u th�i. Thi nh�n, nhạc sĩ của ta c� thể đ� dời xuống từng trệt, bỏ th�p ng�. Nhưng khi thơ thẩn ca h�t họ vẫn nh�n cuộc đời qua chiếc m�n "mưa vẫn mưa bay tr�n tầng th�p cổ". Nhiều �ng thơ b� thơ ước muốn c� được đ�i c�nh chim để bay. Bay đi đ�u, bay tới đ�u th� chả thấy ai n�i. Thanh T�m Tuyền:

Anh sợ những cột đ�n đổ xuống

Rồi d�y điện cuốn lấy ch�ng ta

B�p chết mọi hy vọng

N�n anh d�u em đi xa

 

Đi đi ch�ng ta đến c�ng vi�n

Nơi anh sẽ h�n em đắm đuối

�i m�i em như mật đắng

Như m�ng sắc thương đau

Đi đi anh đưa em v�o qu�n rượu

C� một ch�t Paris

Để anh được l�m thi sĩ

Hay nữa đ�m Hanoi

�m em trong tay m� đ� nhớ em ng�y sắp tới

Chiếc k�n h�t m�i than van

Điệu nhạc gầy n�u nhau tuyệt vọng

Sao tuổi trẻ qu� buồn

như con mắt giận dữ

Sao tuổi trẻ qu� buồn

như b�n ghế kh�ng bầy

 

Th�i em h�y đứng dậy

người b�n h�ng đ� ngủ sau quầy

anh đưa em đi trốn

những d�y v� ng�y mai

(Dạ kh�c)

Lo sợ viễn v�ng. Buồn đau, trốn chạy v� cớ. Đi xa để tr�nh cột đ�n đổ xuống l�... đến c�ng vi�n, v�o qu�n rượu nghe nhạc buồn "n�u nhau tuyệt vọng". Chiều ngồi qu�n Ch�a (La Pagode) S�i G�n, nhưng l�m thơ th� phải c� "một ch�t Paris, hay nửa đ�m Hanoi". Ch�a oi !

T�i dị ứng t�i, dị ứng thơ v� nhiều thứ kh�c nữa. Đ� l� c�i nguồn ch�m biếm, cười cợt, giễu nhại trong thơ t�i. Tr�n trọng c� nh�n sẽ đưa tới sự t�n thờ, đ�c tượng, x�y tượng đ�i. Cộng sản rất s�nh chuyện n�y. D�n ta cũng th�ch n� tơi bời. Nh� thương, trường học, cầu d�n sinh miền n�i th� kh�ng x�y, chỉ lo đ�c tượng phật, tượng b�c, tượng mẹ anh h�ng cao mấy chục m�t. Thơ kh�ng cứu vớt nổi người l�m thơ, kh�ng cứu v�n được thơ th� n�i chi thế giới. Nắng thủy tinh của Thanh T�m Tuyền. Nắng du c�n của Nguyễn Đăng Thường c� thể phản �nh, ch� �t, l� hai thời kỳ, hai th�i độ, hai kh�i niệm thơ chăng ?

Với c�c tập Thơ bất tận t�i� muốn thử nghiệm việc c�ch t�n c�c b�i v� của văn chương b�nh d�n: b�nh cũ rượu mới ?

m�a h� trời nắng ch�y

m�y chậm hơn m�y bay

m� k�ng chưa cạn d�ng

biển đ�ng đ� dậy s�ng

 

t�i tiếp tục bất tận

vần v�o tiếng rửa b�t

lắp chữ v� gh�p vần

lời thơ thay tiếng h�t

 

tiếng kh�c hay tiếng cười

tiếng chửi hay tiếng than

của �ng gi� bảy mươi

rặn thơ rất thanh thản

 

thơ c�c kh�ng ai đọc

kể lu�n đ�m bạn b�

�ng gi� v� thằng b�

để l� c�i đầu trọc

 

nếu đọc thấy bực m�nh

th� v� ch�a nghe kinh

sẽ thấy đời rất xinh

như kh�c ca diễm t�nh

 

v� e hồn xanh biếc

sẽ trở th�nh xanh l�

nhạc trịnh t�i kh�ng tiếc

m� cũng đ� th�i nghe

 

thơ t�i ko nguyễn du

m� cũng chả si mic

vần v� chảy �m ru

xu�i d�ng v�o tịc mịc

 

t�i vẫn sống một m�nh

với chữ nghĩa l�n tinh

đ�m th�u đ�m lập lo�

nụ cười sao chưa lo�

(tr�ch "Thơ bất tận")

Thanh T�m Tuyền viết: "một c�u thơ hay như lời n�i / b�i thơ hay l� c�i chết cuối c�ng / khởi từ ca dao sang tự do..." M�ng lung qu�. Lời n�i n�o ? Của ai ? C�i chết cuối c�ng của thơ hay của t�c giả ? T�i kh�ng r� �ng ấy muốn n�i g� m� chỉ để � thấy rằng thời trẻ thi nh�n ta ưa n�i về c�i chết. C�i chết c� mặt trong thơ khiến thơ trang nghi�m, si�u h�nh, triết l�. Người th� th�ch treo ngược m�nh l�n c�nh c�y. Người th� ưa đ�ng đinh m�nh tr�n khổ gi�. Khởi từ ca dao sang tự do l� chỉ thay đối h�nh thức, thể thơ m� th�i ? Nội dung th� vẫn l�ng mạn phết th�m ch�t nước sơn hiện sinh, tuyệt vọng v�... m�u thuẫn: b�nh mới rượu cũ ?

Thanh T�m Tuyền viết: "Vinh quang cho những kẻ sống một đời một kiếp kh�ng bao giờ chờ đợi hẹn h�" Xin hỏi ngay: những kẻ n�o, những kẻ n�y c� thật hay do thi nh�n tưởng tượng ra cho vui ? Nh� thơ của ch�ng ta v� người y�u của �ng ta tất nhi�n kh�ng l� những kẻ đ�. Trong B�i Ngợi ca T�nh Y�u, nh� thơ viết: "T�i chờ đợi / lớn l�n c�ng gi�ng b�o... T�i chờ đợi / phổi đầy lửa ch�y / m�i đầy thẹn th�ng... T�i chờ đợi / một người kh�ng / nhiều người..." Trong một b�i thơ kh�c: "T�i từ biệt t�i v� gặp em đang đứng đợi..."

Thi nh�n tất nhi�n phải kh�c thường, kh�ng giống ai:

Mang cơn gi�ng trong hồn đầy, những nhớ thương c�ng dĩ v�ng. Chiều thu bay cố nhớ th�nh phố tươi cười, vườn c�y tr�i mương tr�n s�ng, hoa đi�n cỏ dại.

C�n muốn sống như nguồn nước đổ, sao em trả lời bằng bệnh viện mắt k�n mưa đ�m.

...

Trong c�nh tay �m của người t�nh lạnh l�ng b� mật như đ�m khuya, em ng� v�o để biết m�nh nhảy qua hai bờ vực kh�ng.

...

Hơi thở sẽ chuyển dời kẻ t�nh địch lạnh l�ng b� mật như đ�m khuya lẩn l�t ngo�i b�i trống � định luật tự nhi�n �m như hơi thở ấm đầu ti�n trở lại.

(Tr�ch "Từ Chối"� trong tập Mặt Trời T�m Thấy).

Từ chối v� "cuộc đời l� một đứa trẻ con bị hất hủi sẽ lớn l�n v� người ta cần thay đổi" (TTT). Từ chối cuộc đời, thay đổi con người, nhưng bằng những "dạ kh�c", "sầu kh�c", "b�i h�t buồn", v� c�c b�i thơ "đ�m" ? Người t�nh "lạnh l�ng b� mật như đ�m khuya". Người t�nh địch cũng "lạnh l�ng b� mật như đ�m khuya" nhưng "lẩn l�t ngo�i b�i trống". Tại sao lạnh l�ng ? Lạnh l�ng l� dững dưng, l� kh�ng y�u, th� kh�ng thể l� người t�nh ? Cớ chi người t�nh địch phải lẩn l�t ? Tại sao cả hai "người t�nh" v� "kẻ t�nh địch" đều "lạnh l�ng b� mật như đ�m khuya" ? Đ�m khuya th� mới b� mật, đ�m mới tới v� đ�m gần s�ng, ban mai ban ng�y sẽ kh�ng b� mật ? Kh� hiểu qu�. Hay chỉ to�n l� ng�n ngữ, h�nh ảnh, ẩn dụ, nh�n c�ch h�a ("hoa đi�n cỏ dại") s�o m�n ? Nếu hoa nở "như đi�n", "cỏ dại" lan tr�n khắp chốn th� ch�ng tỉnh hay đi�n, kh�n hay dại ? C� thể c�ch đọc thơ Thanh T�m Tuyền của t�i thiếu phần "cảm", nặng phần "hiểu", đọc thơ bằng l� tr�, logic nhiều hơn cảm x�c, mơ mộng ?

Mấy năm gần đ�y tuổi gi� sức yếu, sống một m�nh, hai chưn ng�y c�ng như b�n thiu, bị trượt chưn t� ngo�i đường, bị rơi xuống cầu thang khi xuống căn hầm t�m s�ch b�o cũ, nằm đ� cả giờ, c� thể chết kh�ng ai hay, nghĩa l� đối diện từng gi�y với tai nạn, với c�i chết bất ngờ, n�n thơ c�c của t�i lu�n lu�n dở ẹt để tr�nh cho t�i c�i chết cuối c�ng.

Mặc dầu vậy, t�i vẫn kh�ng c� ước mơ như T� Th�y Y�n trong b�i Lễ Tấn Phong T�nh Y�u, một b�i thơ tự do thời trẻ t�i rất th�ch, đăng tr�n tờ Văn Nghệ số Th�ng 9-10, 1961. Nh� thơ viết:

"�i gi� được dừng ch�n, t�i sẽ dựng lều nghỉ gi� trong tuổi nhỏ. Tr�i tim t�i ch�n h�o, quắp co như đầu l�u chiến t�ch treo tr�n gi�n kh�i giống mọi xanh mun miền đảo san h�. Giận cho t�i đ� băng qua thiếu thời với đ�i gi�y vạn dậm."

Tuổi nhỏ của thi nh�n c� g� qu� tuyệt vời đến đỗi �ng ta muốn trở th�nh một Peter Pan ? Nếu giấc mơ n�y đ� trở th�nh sự thật, th� trước ti�n l� ch�ng ta đ� kh�ng c� một nh� thơ t�n T� Th�y Y�n. V� liệu �ng ta c� được "nghỉ gi�" trong tuổi nhỏ m�i m�i hay kh�ng khi thời cuộc tiếp tục đổi thay ? Tr�i tim ch�n h�o như đầu l�u chiến t�ch tất nhi�n phải đẹp hơn tr�i tim với mạch tim c� mỡ (heo) của t�i. Những c�u thơ t�i th�ch nhứt trong b�i n�y:

Em l� chiếc thuyền thời thượng cổ chở đến anh hoa tr�i tốt tươi ngọt ng�o của miền đất anh biết qua thần thoại.

Em l� d�ng suối trong veo nh� nhảnh chảy mang theo nhan sắc của bầu trời, d�ng suối đưa ch�n anh v�o hứa địa.

...

Th�p đ�i th�n thể v�o nhau, anh nh�n l�n với em th�nh v� v�n kho�i cảm.

Với linh hồn xao xuyến của rừng thu, anh tr�t sạch l� v�ng đau khổ cũ.

C�u tr�n l� hai c�u thơ t�m chữ c� vần kh�ng vắt d�ng:

Với linh hồn xao xuyến của rừng thu

Anh tr�t sạch l� v�ng đau khổ cũ

Thơ T� Th�y Y�n trong s�ng, nhẹ nh�ng, gần đời sống thật hơn thơ Thanh T�m Tuyền qu� đen tối, ngột ngạt. T�i kh�ng phủ nhận thơ Thanh T�m Tuyền, thơ T� Th�y Y�n v� t�i đ� từng y�u hai nh� thơ n�y. Nay đọc lại, t�m hiểu th�m. Thơ lục b�t biến thể, c�ch t�n, vắt d�ng, chỉ thay đổi h�nh thức, nghĩa l� vẫn cũ. Thơ lục b�t của B�t Tre giữ nguy�n h�nh thức cũ nhưng mới mẻ, hiện đại nhờ nội dung, chơi chữ, vần v� ch�m biếm, chửi chọc.

 

 

L� Thị Huệ: Anh nghĩ thế n�o về t�c phẩm nghệ thuật trong thế giới mới, internet hiện nay ? Anh n�i anh kh�ng th�ch tự l�m trang web để đưa s�ng t�c của m�nh l�n. Nhưng c� phải s�ng t�c l� một h�nh động tự ph�t v� tự khoe m�nh thường t�nh nhất.

Nguyễn Đăng Thường: Cũng t�y người, chị ạ. Văn chương nghệ thuật l� để bọc bạch nỗi l�ng, để vươn ra thế giới b�n ngo�i, để tiếp cận với tha nh�n. Thế giới mới hay thế giới cũ, internet hay ph�ng tranh, thảy đều c� phần tốt, phần xấu. Kỷ thuật mới (tranh điện to�n), m�i trường mới (internet) khiến cho việc s�ng tạo v� phổ biến th�m nhanh ch�ng dế d�ng. Chỉ cần c� software, nhấn chuột v�i ph�t họa sĩ đời nay sẽ c� ngay một bức tranh digital "trừu tượng" để phổ biến. T�i lu�n lu�n đ�n nhận những c�i mới, những kỹ thuật mới, mặc d� t�i kh�ng lập trang web c� nh�n, chơi facebook, sử dụng điện thoại cầm tay, iPad... Tất nhi�n kh�ng do dị ứng, m� chỉ v� ch�ng kh�ng cần thiết đối với một người th�ch sống c� độc như t�i.

Tuy nhi�n c�c phương tiện mới, v� rẻ, v� a dua, n�n ai cũng phải c� để tr�nh việc kh�ng giống ai. Kỹ thuật v� thương mại c� thể khiến con người lệ thuộc, n� lệ m�y m�c trong một tương lai gần thay v� ngược lại. Điều t�i nhận thấy l� con người hiện đại c�ng đ�ng đ�c c�ng c� đơn. Cuộc sống hiện thời c� qu� nhiều bất an, nhiều kẻ lạ, cho n�n con ngưởi đ�m ra sợ h�i tha nh�n. Ở Lu�n Đ�n, ngo�i đường, tr�n xe bu�t, trong t�u điện hầm, ai nấy b�y giờ cũng đều tr�nh nh�n nhau, chỉ ch�i đầu, ch�i tai v�o điện thoại cầm tay. Ai nấy đều c� vẻ bận rộn, n�i n�i nghe nghe kh�ng ngừng. Chuyện g� m� nhiều thế ? Hi vọng mỗi lời n�i của họ l� một c�u thơ hay. Ng�y xưa: "T�i tư duy nghĩa l� t�i hiện hữu". Ng�y nay: "T�i n�i (v�o xeo ph�n), t�i viết (facebook), t�i chụp h�nh (xeo phi) , chụp ảnh (c�c thứ với điện thoại cầm tay) nghĩa l� t�i hiện hữu". C� nh�n t�i kh�ng cần "hiện hữu" c�i kiểu đ�.

 

      

 

L� Thị Huệ: Anh c� nu�i m�o, nu�i ch�, trồng hoa quanh ph�ng kh�ng ?

Nguyễn Đăng Thường: T�i c� thử nu�i ch� một lần ờ S�i G�n nhưng kh�ng th�nh c�ng n�n phải cho lại người kh�c. T�i th�ch th� vật nhưng kh�ng th�ch sống chung với ch�ng. T�i cũng kh�ng th�ch sự gắn b�, sự lệ thuộc t�nh cảm giữa con người với con th�. Với t�i, đ� kh�ng phải l� t�nh y�u m� l� sự yếu đuối. Con th� cần người nu�i. Người nu�i cần con th�. Nhứt l� những kẻ c� độc, trẻ lẫn gi�. C� thể t�i n�i bậy, mọi người sẽ kh�ng đồng �, nhưng nghĩ sao cứ n�i vậy.

T�i c� hai đứa ch�u hiện ở Paris, một trai một g�i. Con của chị Dung v� anh Khoa, t�i c� nhắc tới trong phần 1. Tụi n� hồi nhỏ l� con cưng. B�y giờ sống c� độc, mỗi đứa nu�i hai con m�o, tưng tiu như con c�i. Thằng ch�u trai, nay đ� gần 60, v�i năm trư�c một con m�o của n� đi lạc. Đứa ch�u g�i n�i anh n� l�c đ� như đi�n như kh�ng, d�n c�c tấm giấy nho nhỏ "t�m con" tr�n c�c cột đ�n, ca bin điện thoại trong khu phố. T�i kh�ng th�ch bộc lộ t�nh cảm. Gh�t nhứt l� khi thấy mấy đứa con cưng m� nheo. C� thể v� hồi nhỏ t�i kh�ng được nu�ng ch�u, kh�ng được để � tới khiến t�i quen sống, th�ch sống c� đơn, tự lập.

Ngược lại, t�i th�ch trồng hoa, trồng c�y. M�u n�ng d�n vẫn c�n v�i giọt trong huyết quản. T�i c� window box, một s�n sau với một gi�n nho (chủ cũ để lại) một gi�n hoa l�i (t�i trồng), một c�y � liu, một c�y sung (fig), một c�y t�o (loại l�n), một c�y tr�c c�nh đen, một c�y phong (trong chậu), hoa hồng (loại nguy�n thủy hoa nhỏ m�u đỏ sậm rất thơm), tường vi, tr�c đ�o, mộc lan (magnolia) , mẫu đơn (poeny), tr� mi (camelia), thủy ti�n đất (daffodil), loa k�n (lys), huệ (lily), v� nhiều loại hoa h�ng năm. Một cụm "chim thi�n đường" (bird of paradise) vừa đơm hoa � sau hai chục năm ngủ trong chậu c�ng l�c với tập thơ Một M�a Thi�n Đường của t�i tr�n tiệm s�ch mạng Amazon. Tr�n bệ cửa sổ ph�a trong t�i c� những chậu xương rồng nhỏ mỗi năm trổ hoa v�i ng�y. Si�u thị, garden center c� b�n đủ c�c loại kỳ hoa dị thảo.

 

 

L� Thị Huệ: Độc giả của anh l� ai ? C� bao giờ anh nghĩ về điều n�y ?

Nguyễn Đăng Thường: Bạn b� cũ, nếu họ c� th� giờ. Nhưng họ đ� theo nhau ra đi gần hết rồi. V� một số độc giả tương đối c�n trẻ c� m�u văn nghệ b�y giờ. T�i �t nghĩ tới chuyện n�y, v� c� nghĩ cũng chẳng l�m g� được. Tất nhi�n người cầm b�t n�o cũng mong c� độc giả, c�ng đ�ng c�ng tốt. Nhưng độc giả thơ ng�y c�ng hiếm hoi, giới trẻ b�y giờ c� qu� nhiều thứ kh�c để l�m. Cung nhiều, cầu �t. Nh� thơ Charles Simic viết: Lịch sử l� một cuốn s�ch dạy nấu ăn. Bạo ch�a l�m đầu bếp. Triết gia viết thực đơn. Tu sĩ l�m hầu b�n. Qu�n nh�n l�m cận vệ. Tiếng h�t m� bạn nghe l� tiếng c�c nh� thơ đang rửa ch�n.

 

Xin c�m ơn chủ b�t L� Thị Huệ v� cảm tạ qu� độc giả.

 

Nguyễn �ăng Thường sinh tại Battambang, Cambodge (Campuchia) v� th�n phụ chống Ph�p tranh c�i với Phạm Quỳnh ở H� Nội n�n bị thuy�n chuyển. Tốt nghiệp �ại học Sư phạm S�i G�n kh�a thứ nhất (1961) ban Ph�p văn. Chọn nghề gi�o v� kh�a học ngắn (3 năm) v� chỉ phải dạy 16 giờ mỗi tuần. Ra trường được bổ về Chu Văn An (hậu th�n của Trường Bưởi) v� chỉ dạy ở đ�y cho tới khi ra hải ngoại. Kh�ng dạy trường tư. Như vậy c� thể coi như đ� l�m nghề "g� đầu trẻ" nhiều hơn l� "b�n ch�o phổi".

Th�ch viết nhưng viết kh� v� lười v� n�n kh�ng c� ươc vọng trở th�nh nh� văn nh� thơ. Nhưng sau khi m�n l�nh ch�n tuần (1969) đ� được anh Ho�ng Ngọc Bi�n, bạn học ở trung học v� anh Diễm Ch�u, bạn của anh Ho�ng Ngọc Bi�n "rủ r�" n�n viết thử chơi. C� một b�i thơ hay một b�i �Nhật k� tập thể� đăng tr�n số thứ ba của tờ Tr�nh B�y ra ng�y 1 th�ng Ch�n 1970. Tiếp tục đ�ng g�p cho Tr�nh B�y cho tới khi rời Việt Nam sang Campuchia (1973) rồi sang Ph�p (1974). Ra hải ngoại c� văn thơ đăng tr�n Nhịp Cầu, Vietnam Culture, Thế Kỷ 21, Văn, Ng�y Mới... v� gần đ�y tr�n c�c trang b�o mạng. Lao động tr� thức kh� nhiều nhưng may thay tới nay vẫn chưa th�nh nh� văn nh� thơ.

T�c phẩm:
Nguyễn �ăng Thường, Thơ (Thơ & Thơ dịch, Tr�nh B�y 1971). Dịch phẩm: Pablo Neruda, Hai mươi b�i thơ t�nh v� một b�i ca tuyệt vọng (Tr�nh B�y, 1989); Blaise Cendrars, Văn xu�i của chuyến xe lửa xuy�n T�y-b�-lợi-� v� của c� b� Jehanne de France (sau đổi th�nh Văn xu�i đường t�u xuy�n T�y-b�-lợi-� v� c� b� Jehanne de France, Tr�nh B�y, 1989); Jacques Pr�vert, Thơ (dịch tập thơ Paroles chung với Diễm Ch�u, Tr�nh B�y, 1993); Samuel Beckett, Tưởng tượng đ� chết h�y tưởng tượng (Tr�nh B�y 1996), Linda L�, Tiếng n�i (nxb Văn, 2003). V� nhiều bản dịch Samuel Beckett, Marguerite Duras, Marcelin Pleynet, Francois Auri�gas, Jean Genet... v� thơ truyện Nguyễn �ăng Thường do nh� Giọt Sương Hoa in vi t�nh theo dạng thủ c�ng nghệ.
(theo tienve.org)



 

 

� gio-o.com 2015

�����������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������