Nguyễn-h�a-Trước

 

sự b�y-biện cuối c�ng

 

truyện vừa

(3 kỳ)

 

kỳ 1

 

 

����� �T�nh h�nh thế n�o rồi, anh?�

����� �Tất cả c�n đang được theo d�i. C�n bọn anh th� đang chờ, em ạ, chờ một tin g� đ� biết trước l� chắc sẽ chẳng lạc quan ch�t n�o hơn những c�i đ� biết.�

����� �H�m nay l� cuối th�ng 3. M�a mưa lại sắp đến rồi, phải kh�ng anh?�

����� Thanh im lặng. Một c�i g� đ� vừa rơi xuống giữa hai người. Như một c�nh củi kh�. M�a h�. N� kh�ng vang tiếng. Nhưng ưng ức, nặng, bức bối. Anh hiểu V�n kh�ng phải muốn b�n về thời tiết, một đề t�i rất lạc, l�c n�y. Qua c�ch n�i, hẳn c� định �m chỉ đến c�i g� kh�c. Thanh lấy l�m lạ tại sao c� kh�ng v�o thẳng vấn đề m� lại t�m lối quanh, việc ho�n to�n ngược với c� t�nh của c�.

����� �Cuối th�ng 3.� Thanh tự nhắc lại c�u n�i nhiều lần trong �c như khi học b�i m� chưa vỡ nghĩa. A. Ừ nhỉ. Sao m�nh ngu ngờ l�m vậy. Anh như chợt tỉnh. Đ�ng l� m�nh ngờ ngốc thật. Người y�u của anh, người m� anh cứ muốn gọi l� �b� con�, h�a ra l�c n�o cũng �ch�n chắn� hơn anh. Biến cố ấy, kh�ng phải l� anh đ� qu�n n�. N� như một kh�c xương đ�m ngược v�o da thịt anh. V� thực l�ng, n� chỉ được anh nhớ về, v� thấm l�u hơn, khi được khơi l�n từ người kh�c. Anh x�c động, v� hiểu, tại sao c� nhớ n� l�u đến thế. Anh n�i thầm, cảm ơn V�n.

����� Với anh, ng�y cuối th�ng 3 năm n�o vừa leo lắt xa, vừa thui thủi gần như c�i b�ng của ch�nh anh vẽ ch�p đồi th�p n�i tr�n mặt đường l�c nửa đ�m chỉ đồng nghĩa với một thất bại định mệnh cho ph�a ph�ng thủ m� bọn mới về đơn vị như anh l� th�nh vi�n. Kẻ địch đ� biết lợi dụng khoảng thời gian trống giữa hai phi�n g�c, cắt kẽm gai chui v�o tạo một chiến trường giả chỉ cốt gieo hoang mang, nhưng chủ � l� hậu thuẫn, thu dọn, v� hỗ trợ điểm nhịp cho mặt trận tấn c�ng ch�nh phụ tr�ch bởi v�i tay xạ thủ B40 đứng bao ngo�i v�ng đai điềm tĩnh nhắm bắn v�o khu ph�ng ốc của binh l�nh trong trại. Thất bại bất ngờ kh�ng do sự lơ l� canh g�c của ph�a b�n n�y (sự bố tr�, tr�i lại, rất nghi�m ngặt), m� nhờ khả năng điều nghi�n địa điểm v� thời gian sinh hoạt của đối phương của ph�a b�n kia (sự sống c�n của n� t�y thuộc tất cả v�o t�nh c�ch v� hiệu quả của c�ng t�c b�m trụ dai dẵng v�o d�n ch�ng dưới rất nhiều h�nh thức). Tổn hại về nh�n mạng tuy lớn, nhưng vẫn c�n khả dĩ, nếu so với mặt tuy�n truyền.

 

����� [3 th�ng tập t�nh l�m l�nh, 6 th�ng tập l�m quan. 2 qu�n trường nhiệt đới tiễn anh l�n qu�n trường �n đới thứ 3, cuối năm. T�i ba-l� nhẹ tếch. Lủng lẳng vai n�y. Vai kia l� chiếc đ�n gỗ mua rẻ từ tiệm b�n nhạc cụ cũ, khu Hồ văn Ng�. V�i cơn mưa chưa kịp r�t đi theo m�a v� mấy trận r�t đầu đ�ng đ�n tiếp. S�ng đạn xếp v�o ngăn k�o (xu�n thu nhị kỳ được chủ nh�n mang ra �dượt� lại t�i t�c xạ tại s�n bắn qu�n trường bạn, hoặc leo đồi t�m một số �bia l�n� khu đập Suối V�ng). L�i ra từ đ� v�i c�y b�t, quyển sổ: h�nh trang �văn h�a� cho c�ng việc mới, cuộc sống mới. Chiến tranh? Hẳn chỉ t�m được tr�n c�c trang b�o.

����� Đ�m giao tiếp giữa hai th�ng. Một nửa trước mệt mỏi v� 6 tiếng r�ng phụ t� h�nh qu�n; nửa sau c�n lại bơ phờ gậm nhấm mối kinh ho�ng rền rĩ trong t�m tr�. Chiến tranh! Lần đầu ti�n n� bắt anh phải nh�n thẳng v�o n�. Chiến tranh đ� l� ra từ những ngăn k�o đựng b�t mực như vậy. Kh�ng ai nghĩ, v� ngờ, n� l� như vậy. Nhưng n� đ� c�, đ� l�. Đ� c�; đ� l� những x�c chết thương quen m� trước đấy, chiều, v� đ�m của ng�y h�m trước, c�n ca h�t bằng miệng; nhảy nh�t tr�n đ�i ch�n, trong giảng đường, c�u lạc bộ, ngo�i phố thị; mơ m�ng đến gia đ�nh, người y�u qua bộ �c, giữa con tim, b�n những trang thư nồng mỏng giấy pelure chờ đợi c�n dang dở. Ch�nh Thanh đ� nh�n thấy khu�n mặt c�i chết (l�ng b�ng trong tiếng nổ m�u x�m cầm ph�ch g� cốc cho rải r�c mấy vực lửa cam ma qu�i v� h�ng chục họng s�ng đen x�) của những người bạn, phần lớn vừa bước tinh tươm ra từ c�c kh�a qu�n sự, qu� qu�n tỏa ra từ khắp mọi miền đất nước về tụ hội, bị hất tung t�e khỏi giấc mơ 2 giờ s�ng lăn t�t xuống gầm giường tay chụp vội v� run run chĩa n�ng th�p về hướng kẻ th� m� nh�n diện đang bị xẻ khắc theo từng v�ng ch�o của mấy lớp kẽm gai bao ph�ng đơn vị. Ch�nh anh cũng đ� buộc phải thực tập lại, rất th�nh thục, đoạn đường chiến binh, tr�n một thực địa rất kh�c, v� với một � thức rất kh�c, rất r� r�ng, minh bạch rằng, đối phương chung quanh m�nh kh�ng phải l� giả định, hay tưởng tượng, kh�ng v� động như, v� từ, giấy mực, m� l� những con người biến tr�, căm th� thực sự; l� những lưỡi m� tấu, những m�m hố th�m kh�t m�u người của kh� t�i, thực sự. Đừng tưởng l� tr� chơi. Chiến tranh kh�ng bao giờ l� tr� chơi, với kẻ đ� đam m� n�, hay l� với những ai buộc phải lựa chọn n�. N� chỉ vẽ vờn t� điểm đến giới hạn n�o đ�, qua �nh s�ng đỏ rực m� thoạt đầu nom như sắc ph�o hoa. Chiến tranh cũng kh�ng hạn giới tuyến. N� đ� l�ch luồn v�o hậu phương, leo qua h�ng r�o, trộn hơi thở cay s� thuốc đốt m�u ch� của n� c�ng hơi thở trong vắt của d�n thường, c� cạy, v�o xo�y l�m l�m rạn tăn giấc ngủ của họ, ti�m ch�ch, cắn nh�y, bắt họ bật l�n tiếng kh�c. V� nơi anh, n� c�o gọi bằng m�ng vuốt lỏng, rợn.

����� Kể từ c�i đ�m-nhơn-nhớt-dầu-ch�i-s�ng chưa vươn l�n được b�nh minh ấy.]

 

����� �Anh nghĩ, tốt hơn, em n�n để t�m v�o những b�i học ở trường, V�n ạ. L�m một c� học tr� ngoan vẫn l� lựa chọn ưu hạng.�

����� �Bộ mặt trường ốc dạo n�y cũng chẳng c�n thanh b�nh nữa đ�u, anh. Tiếng lao xao nơi đ� đ� hết rồi rộn r� hồn nhi�n. Trong giảng đường, nơi phạn x�, ngo�i c�ng vi�n... ai ai cũng n�i đến việc r�t lui chưa chiến đấu của l�nh m�nh. Gặp nhau đ�u đ�u, người ta vẫn lập lại c�ng nhau c�u hỏi, �sao rồi?� Sao vậy anh? Em kh�ng hiểu. Chỉ biết ngay đ�y, trong th�nh phố n�y, b�ng d�ng v� �m hao của chiến tranh đ� c� mặt. Th�nh phố ch�ng m�nh thanh b�nh v� nhỏ b� qu�, cứ tưởng chẳng đ�ng l� mồi nhắm cho chiếc m�m tham lam của n�.�

����� (thở d�i) �C�c sinh vi�n kh�ng phải d�n thị x� hầu hết bỏ về nơi họ từ đ� đ� tới đ�y. Liệu cần chăng v� �ch lợi g� chăng, c� chăng chỉ l� đau x�t, việc lập lại hết sức lạc đề một kh�a �Qu�n sự học đường� năm 66, 67 như một số người tuyệt vọng n�o đ� buột miệng n�i l�n?�

 

����� Phải. Chiến tranh đ� thấm trong cảm nghĩ v� hơi thở của mọi người. N� mang kh�ng phải chỉ một h�nh d�ng. N� như một khu�n phim được rửa th�nh nhiều bản. Giống như h�nh chụp trong c�c s�ch gi�o khoa: lũ diều quạ tr�n một th�n thể, gần, đang, hoặc đ�, chết. Những đơn vị r� ngũ kh�ng phải để những tế b�o của n� trở về cuộc sống an h�a mơ ước trước kia, m� để chứng kiến v� nuốt vội nỗi đau trước một c�ng tr�nh đang r� rời kh�ng do � muốn hay v� sự bất lực của ch�nh m�nh. Thị x� vốn đ�ng vui v� du kh�ch, v� những tr� nh�n đến từ mọi nẻo qu� hương, b�y giờ co r�t lại, buồn b� tạm h�i l�ng với những sinh hoạt của những con d�n của ch�nh n�. (Chẳng kh�c g� sau một cuộc hội h� khi c�c lều trại đ� được dỡ xuống, gấp lại, trả n�t hoang sơ nguy�n thủy về cho mảnh đất chủ.) Th�nh phố vắng. Sau cơn vui, c�i vắng bỗng lạnh v� �m thầm đ�ng chạnh l�ng.

����� Phải. Học đường, đến một l�c n�o đ�, kh�ng c�n cầm ch�n được những đứa tr�, dầu ngoan c�ch mấy, của m�nh. Khi t�nh mạng của đất nước vẫn chưa biết c� qua khỏi cơn bệnh hiểm hiện nay chăng th� mọi sinh hoạt kh�c đương nhi�n kh�ng thể, hoặc kh�, tiếp tục với mức độ b�nh thường.

����� �Cuối ni�n kh�a n�y, V�n tốt nghiệp? Giấc mộng l�m c� gi�o đ� sắp th�nh. Gẫm lại, thời gian tr�i nhanh thật. Nhớ lần đầu gặp, em, ng�c ng�c ngơ ngơ kh�ng kh�c g� một �c� se sẻ vừa mở mắt nh�n đời�.�

����� �4 năm qua, việc em s�ng s�ng được cắp s�ch đến trường l� quả từ bao hy sinh của ba m� em. Ng�y em m�n kh�a l� ng�y gia đ�nh em mong đợi nhất. Em cảm ơn c�u hỏi n�y của anh. Nhưng anh Thanh ơi, chưa bao giờ em thấy tương lai bấp b�nh như hiện giờ. Em kh�ng biết c�i ng�y �mộng nở th�nh hoa� kia c� đến với em? Cũng n�i về học đường: giả sử mai n�y t�nh h�nh c� ổn định được đi nữa th� cũng phải mất một thời gian mới gọi về lại được những c�nh chim đ� bay xa. Đấy l� em n�i �c� thể� với 50 phần trăm khả thi. Nhưng con số 50 đ� đ� l� kh� lạc quan.�

����� �Em n�i chuyện chẳng kh�c g� một nh� b�nh luận thời cuộc. Đừng l�m gi� cỗi đầu �c non trẻ của m�nh vội. Nếu những người c� tr�ch nhiệm c� được ch�t suy nghĩ �ng�y ng� như em th� th�nh phố ch�ng ta sống đ�y vẫn sẽ tưng bừng bước ch�n vẽ cờ, v� c�c ph�ng học của em kia vẫn sẽ ấm dịu nụ cười lạo xạo tiếng ng�i b�t tr�n trang giấy.�

����� Ngừng một ch�t cho cặp mắt đậu hẳn lại tr�n cột điện đ�m đ�ng xa, Thanh tiếp:

����� �V�n c�n nhớ chị Quế kh�ng? Nh� chị dưới ch�n th�p truyền h�nh g�c Huyền Tr�n C�ng Ch�a kia?�

����� �Sao em lại qu�n được? �Mối t�nh lớn� của anh m�.� Người con g�i cười thật nhẹ.

����� �Em đừng lẩn thẩn nữa v� đừng t�m c�ch ch�m chọc anh. Dầu g� th� n� cũng l� dĩ v�ng. Một dĩ v�ng m� những ng�c ng�ch khuất nẻo nhất đều được tr�nh kể hết với em. C�i quan trọng hơn cả, l� hiện tại. V� hiện tại: anh c� em. Thế chưa đủ hay sao?�

����� �Em kh�ng ghen với chị ấy đ�u. Lần đầu, t�nh cờ gặp chị nơi cửa h�ng b�n len khu chợ tr�n, em mới hiểu tại sao anh m� mẩn l� thế. Ch�nh em l� người c�ng ph�i với chị m� vẫn kh�ng cưỡng nổi trước sức thu h�t kỳ b� của chị. Một quả ch�n, đ� lắng, kh�ng cần dậy men, m� vẫn... Th�m một l� do nữa: sự ch�nh lệch tuổi t�c, lại l� từ người nữ đổ xuống người nam, c� c�i g� đ� r� quến kh� cưỡng��

����� � �M� sao bỗng dưng anh lại hỏi em về chị ấy?�

����� C� kh�ng nhận, hồn nhi�n, nhưng, anh nghĩ, người đ�n b� n�o cũng c� một ch�t so s�nh, tị nạnh, khi đối diện trước một người đ�n b� kh�c, nhất l� người n�y lại l� kẻ �đến trước�, kinh nghiệm �hơn�. Nhưng c� điều c� kh�ng thể hiểu hết, như anh, người trong cuộc: chị Quế ch�nh l� đấng đ� mở mắt anh ra với thế giới b�n ngo�i. Thời gian sống nơi n�y, tr�n th�nh phố n�y, nhất l� trong căn nh� 12 th�ng đều l� th�ng đ�ng tr�n đỉnh đồi của chị; ch�nh l� c�i thời gian đ�, kh�ng gian đ�, v� con người đ�: chị Quế, l� những hơi sống phả v�o c�i nh�n h�nh bằng đất s�t nh�o, gắn v�o n� đ�i ch�n, trang bị cho n� chất tinh yếu để đứng l�n, bước v�o đời. Chị Quế, c�ng với thời gian đ�, trong kh�ng gian đ�, đ�ch thị l� c�c căn tố đ� g�p phần x�y dựng n�n c� t�nh của Thanh, gi�p anh hiểu được m�nh l� ai, cần g�. Giới hạn trong kh�a cạnh thẩm mỹ, c�i đẹp, c�i vượt trội, m� chị l� minh chứng độc t�n gi� trị: kh�ng buộc phải to�n b�ch, tr�n trịa như vầng trăng rằm như anh đ� từng �ng�y thơ� đ�i hỏi. �����

�����

����� Căn nh� như một chấm m�y trắng giữa nền trời xanh. C� hai con đường để đến n�: ng� thứ nhất, bọc quanh đồi, thoai thoải, cao dần l�n, d�i ngoằn, nhưng dễ đi. Ng� n�y hầu như chỉ d�nh cho 3 mẹ con b� chủ nh�, v� kh�ch khứa. Ng� thứ hai: leo dốc. Lộ tr�nh thẳng băng như thước kẻ. Thanh, ngoại trừ đ�i khi �ng chủ nh� nổi hứng muốn được chia phần (�ng chỉ l�n xuống bằng chiếc Suzuki), c�n th� độc quyền chiếm giữ l�m của ri�ng.

����� Những giờ tan học, về. L�n hết con dốc (nh�n ch�nh diện, nom g� g� như v�t lưng cong của chiếc lu đựng nước mưa), tứ m�a, nhất l� h�, phải n�i, l� một vận động thể lực ra tr�. Sức thanh ni�n m� vừa chạm đỉnh l� Thanh khựng lại, c� khi phải c�i gập cả lưng để lấy lại k�ch thước cho cơ thể, thở cả bằng miệng v� mũi để điều h�a lại h� hấp. Dưới một ch�t, giữa mấy gốc th�ng cặm cờ, tr�n tảng đ� xanh, l� chị. Hầu như lần n�o đi học về, Thanh cũng thấy chị ngồi đ�. Chị giải th�ch, ở nh� cả ng�y, một m�nh, rộp kh� với bếp n�c, buồn, b� qu�. Ra ngồi đ�y, nh�n lung xuống lũng. Nơi n�y tho�ng v� m�t. Chim h�t gần như đang h�t từ đ�u tr�n ch�n t�c. Đầu �c đỡ căng. Th�ch lắm. Sau lưng l� một khoảnh r�o bằng gạch, g�y đổ (c� thể chủ nh�n trước kia định, nhưng bỏ dở việc, x�y bức tường bao quanh ng�i biệt thự). V�i vữa lam nham, nhưng, c� thể d�ng n� tựa đầu. Quyển s�ch, khi gắn b� trong tay, l�c hờ hững tr�n đ�i.

����� Thanh đang tr�n ch�p. Nơi chị ngồi, thấp hẳn. Đường đi của mắt bắt buộc phải chạy ngang nơi n�y, trong tư thế xuống, trước khi đến được mấy bậc thang cẩn đ� m�i đưa v�o (căn biệt thự duy nhất trong v�ng). Kh�ng c� lối kh�c. V� l�ng độc đạo đ� phải băng qua �chướng ngại� duy nhất, l� con người ngồi thế tượng kia. Tr�n nh�n xuống th� kh�ng thể kh�ng thấy đ�i v� kh�ng vải nịch cười ngo�c sau r�nh �o chữ V tuột ch�i. Một phần cương lực của thời gian đ� bị b�o m�n, khiến n� kh� ho�n to�n buộc hai vốc thịt kia phải th�t g� v�o lồng ngực. Ch�ng n� đ� được kh� nhiều �tự do�, ph� b�y trạng th�i lỏng lẻo, v� nom l�nh kh�nh thế n�o! Chị cười, ch�o khi thấy anh. Nụ m�i hơi lệch ở m�p tr�i, nh�n, khu�n mặt như hiện ra sau lớp kiếng mờ sương. Cả hai, v�, v� m�i, kh�ng c�i n�o c�n ho�n hảo. Ch�ng c� dấu hiệu của chớm ti�u cực, của bất to�n. Nhưng ch�nh c�i mất ho�n hảo đ� lại m� hoặc anh kỳ lạ. V� �m ảnh kỳ lạ. Đẹp, l�i cuốn, ở chị, l� nhờ c�i thiếu s�t đ�. Như sắc hoa đ� ra khỏi v�i bước từ cội rực rỡ. Để vươn l�n giai đoạn rực rỡ thực sự của c�i đ� vừa trải qua, vừa vượt tho�t đoản kỳ hư hụt, b�y giờ hi�n ngang tồn tại.

����� V�n, đặt b�n cạnh chị, th� l� ly nước tr�i c�y để cạnh ly rượu nho. C� to�n b�ch. Trắng b�ng. Sạch sẽ như bọt x� ph�ng. Anh y�u c�, v� t�m thấy nghỉ ngơi. Nhưng, đ�i l�c (anh lu�n l�m v�o t�nh trạng ph�n tranh với � nghĩ của ch�nh m�nh:), gi� m� c� (hoặc anh t�m ra ở c�) ch�t g� đ� �chưa đủ� th� ly nước tr�i c�y c� lẽ nhờ khuấy th�m v�o chất �thiếu, hụt� kia m� sẽ th�m t�c nh�n g�y chếnh cho�ng.

����� �Em v�o học tiếp. Anh gh� thăm chị ấy ch�t để mai mốt lỡ c�... g� th� vẫn kh�ng tự thấy thiếu s�t. Cuối giờ, anh quay lại đ�n. Anh muốn rủ em ra phố. Chẳng biết rồi c� c�n được dịp n�o ngắm lại cảnh sắc v� con người nơi n�y nữa kh�ng?�

 

*

 

Nhật k� ghi ng�y thứ nhất.

S�ig�n, buổi s�ng.

 

V�n thương y�u,

����� [Quyển nhật k� viết lại sau thời gian thật l�u bỏ lửng; v�i trang đầu ti�n d�nh cho em, V�n ơi!]

 

����� Thế l� anh đ� trở lại S�ig�n. Tiếp đ�n anh l� c�i nắng của th�ng cuối c�ng trước khi th�nh phố bước sang m�a mưa (c�i nắng m� chẳng cần n�i th� em cũng hiểu l� g�y đi�u đứng cho anh thế n�o!). Kh�ng bắt buộc phải phơi m�nh trong đ�, chỉ ngồi trốn thu một g�c, trần nh� căng bao nhi�u l� lớp c�ch nhiệt, hơi n�ng vẫn t�m đến ve v�n được m�nh, vật v�, l�m m�nh đứ đừ say, v� mệt. Mặt trời v� hơi hướm của n� c� mặt khắp nơi, khắp l�c: ban ng�y, giữa trưa, ph�t chạng vạng, khi đ�m về, khoảng hừng đ�ng, những giờ thức, v� c�c giờ ngủ. Mới c� mấy ng�y m� anh đ� biến x�c r� r�ng. Chẳng thế m� buổi trưa của 3 h�m trước, sau hơn 2 ng�y băng bộ vượt biển, anh về đến nh�, đứng ngo�i ng� gọi v�o trong chờ cửa được mở. M�i dễ c� hơn 5 ph�t sau, b� chị anh mới bước ra. B� ngẩn ngơ thật l�u, qu�n cả c�ng việc phải l�m, quay v�i gọi to v�o trong:

����� �M� ơi, em T.về.�

����� B� cụ lếch thếch chạy, dừng ngay r�nh cửa, mắt nheo lại v� nắng. Cũng như c� con g�i, cụ ng�y người, đứng sững. Rồi miệng cụ lắp bắp, trong khi mắt hấp h�y th�m bởi v�i giọt nước đầu ti�n từ trong ấy rịn lăn tr�n xuống trốn v�o những giọt mồ h�i:

����� �T.! M�y đấy ư con? Tạ ơn Trời Phật! Con t�i đ� về!�

����� V�o, sau bao c�u ch�o hỏi, cụ bảo tr�ng m�y đen ch�y như người Căm bốt ấy. (Cụ nh�n thấy anh đứng ngo�i cổng, nhưng cứ ngỡ �c�i �ng ch� vẫn gh� xin cơm h�ng ng�y� n�n kh�ng để �.)

 

����� Về đ�y, ăn ngủ nghĩ ngợi với �n�ng-nắng� ứ ừ sinh lực, th�n mật suồng s�, anh c�ng nhớ th�nh phố v� b� của anh. Nỗi nhớ b�y giờ th�m nhiều lo ngại. V�n ạ. Anh bỏ thị x� v� em lại tr�n ấy gần nửa khuya ng�y 2. 4. Kh�ng gh� từ biệt em được. Nhưng buổi trưa cuối c�ng c�n b�n nhau nh�n ngắm rừng đồi dốc hố, dầu chưa n�i, anh tin em hiểu c�u tạm biệt đ� gửi cho em v� Đ�-lạt từ trong kh�e mắt, hơi thở, v� mạch sống của anh rồi.

����� Về đến nh� trưa 4.4 (anh sẽ d�nh trọn phần sau l� thư n�y kể em nghe chuyến �di tản c� nh�n� của 6 người trong nh�m). Theo d�i b�o, qua tin của những người Đ�-lạt vừa �l�nh giặc� về (thực ra, l�c họ bỏ đi th� th�nh phố vẫn chưa mất), v� nhất l� những mẩu săn d� lấy được từ c�c b�c t�i xế chạy lộ tr�nh S�ig�n-Đ�-lạt, lọc lắng lại, anh biết th�nh phố của V�n kh�ng c�n l� của ch�ng ta c�ng h�m anh về được thủ đ�. Cũng theo lời họ, Đ�-lạt, sau khi đơn vị anh bỏ đi (nếu anh kh�ng lầm, l� đơn vị r�t lui sau c�ng, song song với lực lượng Cảnh S�t D� Chiến), người d�n th�nh phố kh�ng c�n b�m v�u được v�o chiếc mộc chở che n�o nữa về thực tế cũng như về t�m l�. Họ lần lượt gồng g�nh nhau t�m về những nơi m� họ cho l� tương đối an to�n (S�ig�n l� bảo đảm nhất. Thật ra lộ tr�nh về v�ng m� họ cho l� chắc chắn vẫn tua tủa ch�ng gai: một số đến nơi y�n l�nh, trong khi rất nhiều người kh�c c�n kẹt lại giữa đường, hoặc v� những cuộc giao tranh, hoặc v� đạn ph�o k�ch của địch g�y trở ngại đ�ng kể cho việc lưu th�ng). Thị x� rối loạn v� cướp do những bọn kho�c �o giả l�nh. Th�nh phố, d� kh�ng cần lệnh giới nghi�m th�m (lệnh từ ai?) cũng chẳng người d�m lai v�ng ngo�i đường. C�c ng� trống trải, x�c xơ. Đ�-lạt mất, sau bao nhi�u th�nh thị trước kia, v� trước bao nhi�u thị th�nh sau n�y. Tin m� bọn anh ng�ng chờ l�c c�n tr�n đ� l� đấy. N� đ� th�nh sự thật. Dầu hầu nằm trong dự tưởng, nhưng c� mất m�t n�o chẳng khiến ta lặng hồn khi n� xảy ra? Với ri�ng anh, ngo�i một phần th�n thể qu� hương hấp hối, mất m�t n�y l� một tang kh� đặc biệt x� l�ng! Bởi hai người anh y�u nhất đời đều đang nằm trong đ�: Đ�-lạt, v� em.

 

����� Ch�ng m�nh giờ như đang ở 2 v�ng đất tuyệt đối kh�ng li�n hệ g� nhau. C�c chuyến xe đan lưới 2 th�nh phố tạm thời (cho tới bao giờ?) đ�nh chỉ. Nỗi đau ph�n ly kh�c g� nỗi đau của 2 con người sống tr�n 2 miền Nam Bắc trước đ�y? Đất nước m�nh sao lắm v�ng Bắc Nam như vậy? Phải chăng nh�t dao ranh giới của 20 năm trước chưa đủ l�m bật m�u h�nh h�i chữ S? Mới mấy ng�y m� cuộc diện chiến tranh đ� xoay chuyển đến mức kh� thể c�n hy vọng nữa! V�n ơi! Thế l� giấc mộng v�o đời của em đứt đoạn ngay lằn nối mỏng mảnh sau c�ng giữa ước mơ v� thực tế. V� bao nhi�u giấc mộng thanh ni�n như thế đ�, đang, v� sẽ rụng rơi theo độ r�ng m�nh khốc liệt của qu� hương? C�n chăng nữa nền văn minh m� ch�ng ta g� c�ng x�y dựng hằng bao bao thế hệ tiếp nối? Với sự c� mặt của những con người kh�ng phải l� ch�ng ta, th�nh phố xinh tươi kia sẽ ra sao?

����� Anh ngồi viết cho em những gi�ng chữ n�ng như m�u m� lạnh cũng như m�u ch�u th�n anh. Viết cho em m� c� thể ch�nh anh sẽ l� người đọc, bởi lẽ, từ giờ cho đến tương lai kh� xa, anh kh�ng biết l�m c�ch n�o gửi ch�ng l�n cho em. Gia đ�nh em c�n tr�n ấy hay đ� h�a nhập v�o d�ng s�ng người t�m phương l�nh nạn? Ở hay rời, mức rủi ro đều kh� biết. Anh cầu cho điều bất hạnh đừng đến với em. V�i tia mơ m�ng nhẹ nh�m thỉnh thoảng lại l�e l�n trong anh: V�n của anh phải l� c�i g� kh�c chứ. Hồn hậu như em, hẳn phải được đ�p lại bằng sự hồn hậu. Anh muốn gọi đ� l� hy vọng, v� như thế mới hiểu được tại sao anh chưa ch�m hẳn trong l�ng hồ h�n �m nặng nề n�y. Phải như thế, V�n ạ.

 

H�n b�,

Thanh

*

 

����� Buổi họp h�nh qu�n kết th�c nhanh, theo như lời vị Chỉ Huy Trưởng, �để anh em c� thời giờ chuẩn bị.� Chuẩn bị g�? N�t mặt buồn buồn của �ng đ� n�i thay �ng. Thanh tự hỏi, tự th�m t�m, liệu �ng c�n hy vọng ch�t g� v� tr�ng chờ v�o lực ngăn n�o để biến cố đừng loang rộng? Anh thấy thương �ng. Con người nh�n đức đ� đ� đau đớn thế n�o khi phải n�i lời từ biệt? Cũng như một số vị chỉ huy kh�c, hai b�n tay su�ng đơn c�i của �ng kh� m� xoay chiều cục thế. Tai họa đến bằng tốc độ của b�o; m� �ng nghinh đ�n n� bằng sức chuyển l�ng t�ng của hai b�n ch�n v� hai b�n tay bị tr�i chặt. �ng bảo c�c thuộc cấp cứ chờ. Cũng như �ng, cứ chờ. Chờ c�i lệnh n�o đ� chắc chắn l� sẽ kh�ng rớt được từ tr�n kh�ng. Lệnh cấm trại tuyệt đối vẫn c�n được �p dụng từ 7 giờ chiều h�m trước đến 7 giờ s�ng h�m sau. C� nghĩa anh chỉ c�n hơn tiếng đồng hồ cho buổi ăn tối v� l�m v�i việc vặt v�nh để v�o trại cho kịp. Đ� quen với kh�ng kh� mập mờ căng thẳng từ hơn nửa th�ng nay sau khi mất BMT n�n mọi người cũng tự �p l�ng th�ch nghi với c�i chật hẹp. Với ri�ng Thanh, đ�i l�c anh c�n muốn đ�nh đu với t�nh trạng n�y nữa l� kh�c, tuy rằng một phần n�o kia của c�i t�i trong anh cực lực nhạo b�ng. Buổi ra phố ăn trưa nay với V�n, nh�n đường vắng người thưa, Thanh tự dưng như nghe linh cảm đang truyền t�n hiệu cho những bước ch�n m�nh: h�y thầm đếm những thước đ� những khối cột lần cuối để khắc dấu trong c�i l�ng bắt đầu hoang vu đang tập t�nh ch�o đ�n một chia l�a c� thể k�o d�i v� tận. Ngọn gi� độc đ� thổi ch�y h�ng trăm ng�n mẫu c� ph�, cao su v�ng T�y nguy�n tr� ph�, dọn trống lối, ch�a mồm m�u thổi qua thị x� b� mọn n�y. Bức tường chắn gi� 4 ph�a đ� do ch�nh chủ đất tự đập đổ. Gi� sẽ đến đ�y, chắc thế. Chỉ l� vấn đề thời gian. Chơi bạc với tai họa. Giải ph�p kh�ng gọi l� giải ph�p. Đau l�ng sao nghĩ đến mai n�y, từng thước nhựa đường thị x� thương y�u quằn xoắn dưới g�t ch�n lết l� b�n đất. Đ�nh đu một ng�y l� chậm một ng�y nh�n thấy th�nh phố bị hy sinh. Đ�-lạt với ri�ng anh kh�ng chỉ l� v�ng đ�ng qu�n. N� c�n l� m�i ấm �n t�nh, người y�u t�m được. N� chật chội bao l� kỷ niệm thời thanh ni�n v� trưởng th�nh. Anh vấp t� ở đ�y, gượng dậy được ở đ�y, rồi vững bước l�n cũng l� ở đ�y. Đ�-lạt kh�ng l� nơi anh sinh ra. Nhưng n� l� nơi anh chết đi, v� sống lại. Anh chết đi v� người kh�c, nơi kh�c; v� chị Quế l� vị thần đ� thổi hơi t�i sinh v�o anh. V�n t� đắp th�m phần tin y�u v�o cuộc sống. V� anh đ� dự t�nh tự dừng bước đời m�nh sau n�y, tại đ�y. (bạn hữu, kh�ng đứa n�o tin: �m�y chưa v�o, sao đ� đ�i ra?�) Thế m� toan t�nh chỉ mới khắc họa, chưa kịp điểm t� từng chi tiết đ� bị hất trả về những đường n�t sơ thảo. Rồi, cũng như V�n: giấc mộng của hai đứa rồi cũng sẽ bị khuất lấp m� th�i.

����� Kể từ h�m nay, tr�n thị x� đ�, g� c� thể tồn tại?

 

*

 

����� �V�n h�y ngắm th�nh phố cho thật l�u! Trọn buổi trưa n�y anh muốn c�ng em đi thăm những nơi c� thể đến được. Thời gian kh�ng cho ph�p m�nh h�o sảng như xưa, em ạ. 5 giờ chiều, anh phải v�o trại. Họp. V� chờ.�

����� �C�ch n�i năng của anh l�m em sợ. Em kh�ng c�n nghe được m�i nhựa th�ng v� nh�n thấy tiếng chim. Kh�ng cảm được bước gi� buốt của những nửa đ�m ngo�i phố. Kh�ng ch�t g� t�nh tứ trong n�. Kh�ng t�m được ch�t t�nh chất v� � vị n�o của anh trong n�. Phải chăng...? Th�i, em kh�ng d�m nghĩ tiếp nữa!�

����� (đan mấy ng�n v�o nhau)

����� �Anh chẳng thể t�m cho m�nh lối tr�nh b�y n�o tương đối r� rệt hơn? Anh cứ t�ch bạch với em! Tuy l� con g�i, nhưng em tin rằng m�nh sẽ gom đủ nghị lực đ�n nhận.�

����� �Hạt giống hoang mang đ� tự ch�ng nh�n l�n h�ng ng�y. Ch�ng m�nh kh�ng cần gieo th�m nữa. Bởi thật ra, c�i m� em muốn biết chỉ l� điều m� anh cảm thấy. Đem điều m� m�nh chỉ cảm thấy để bắt em nhận, hay tối thiểu, ngầm hiểu như một sự thật, anh e rằng m�nh hơi khắt khe, độc đo�n, hay đẩy n� l�n mức độ cao hơn th� cũng chẳng kh�c chi �độc quyền t�m sự thật.� V�n muốn anh của b� như thế ư? Nhớ ng�y khai giảng năm n�o, một v�i �ch�ng tuổi trẻ vốn d�ng h�o kiệt�, hừng hực nhuệ kh�, ngất ng�y hồn ph�ch bởi thứ tửu �triết học�, tuy chưa hiểu c�i m�n mới mẻ v� �thời trang� kia l� thế n�o, đ� v�nh v�o vẽ vờn, ph�n, qu� vị phải thế n�y thế nọ... mới c� thể được diện kiến với �n�ng� tư tưởng, được �n�ng� khai điểm tr� n�o để thụ đắc ch�n l�?�

����� �Em sợ lắm phải nhấc ch�n đặt l�n �vương quốc� của những suy niệm, những thuyết l�. Em chỉ muốn c�i cụ thể. Đ�nh rằng ch�ng c� thể chẳng �văn nghệ, văn chương, h�o hoa� t� n�o, nhưng ch� �t cũng kh�ng khiến m�nh sa đ� v�o trong đ�m kh�i si�u ảnh nhập nhoạng bất minh như hiện nay.�

����� �Bọn anh, chỉ mới chia tay với ngưỡng �o trắng học đường, chưa bước thực sự v�o ng�ch �o �dưa cải� qu�n sự. Với một số người, l� bọn �ăn chưa no, lo chưa tới�. Kh�ng c� dịp để n�i. M� c�, hầu như chẳng tạo được một �m vang. Cũng kh�ng đủ dữ kiện để anh ph�n t�ch hay dựa v�o hầu ti�n đo�n tương lai. Dầu kh�ng để � đến ch�nh trị, chắc em cũng biết được l�, khi tham gia cuộc chiến n�y, ch�ng ta chỉ l�m nhiệm vụ l� tự vệ trước một � đồ g�y hấn. Kh�a cạnh anh muốn nhấn mạnh đ�y l�, nếu đồng đ� la của người Mỹ c� thể giải quyết mọi vấn đề tr�n b�nh diện kinh tế thế giới, th� ở đ�y, n� (được triển l�m qua sức mạnh của vũ kh� v� kỹ thuật chiến tranh hiện đại - những thứ ph� sản của đồng tiền) cũng sẽ thu xếp ổn thỏa được c�c nan đề kh�c. Nhưng, nếu bom đạn của họ c� khả năng hủy diệt mầm sống nơi ruộng đồng cỏ c�y, v� phần n�o, niềm tin trong l�ng người d�n miền Nam, th� lại ho�n to�n bất lực trước con s�u tr�ng đỏ. Anh muốn so s�nh đất nước m�nh như một cơ thể, c� m�u, c� tim, c� hơi thở. Một v�i bộ phận của cơ thể đ� đang bị x�m nhập, th�n t�nh v� hủy hoại v� một loại khuẩn cực độc, c� khả năng tho�t khỏi những tia soi rọi kh�n lanh của bất kỳ thứ k�nh hiển vi n�o. Vi khuẩn thường c� t�nh g�y hấn - đặc biệt l� vi khuẩn anh đang đề cập. H�nh như c�n chưa đủ, n� lại tự trang bị bộ �o hết sức hoa h�e diễm ảo rực h�o quang giả tạo nhưng cần thiết để thu h�t những c�nh thi�u th�n lao v�o �nh lửa tr� ếm ma qu�i. Cơ thể th� yếu m�n. Vi khuẩn th� ma m�nh. Hai c�n c�n đang ở vị thế bất xứng thấy r�. Đ�i b�n đang trong một cuộc chiến c�ng l�c c�ng kh�ng đồng lượng đồng sức. Một x�m nhập dối tr�. Một chống đỡ bối rối. Chung cục thế n�o, hỡi c� b� kh�ng biết, kh�ng th�ch, v� cũng kh�ng muốn d�nh d�ng g� đến ch�nh trị kia, chắc c� cũng chẳng cần vời đến một �suy niệm si�u h�nh,� một đ�i mắt của tia hồng ngoại xuy�n thủng được sự vật g� cũng dễ d�ng nh�n thấy, chứ? �����

����� Kh�ng n�i được, kh�ng l�m được, đ�nh chờ đợi v� chấp nhận c�i m�nh căm gh�t! Thế chưa đủ n�o nề sao m� c�n muốn tước đoạt lu�n của bọn anh mối suy tư v� nguồn cảm gi�c? Người ta sợ, cấm đo�n bọn anh l�n tiếng, b�y tỏ lập trường, v� rất muốn bọn anh tung h� cả những g� m� nền học vấn căn bản đ� truyền thụ cho. Người ta muốn độc quyền y�u nước (trong số họ, mấy ai người y�u nước thật sự?). Ngay ch�ng ta c�n chưa tin tưởng - m� c�n ganh tị, d�m pha nữa chứ - v�o lực lượng của ch�ng ta. Th� thử hỏi, hậu cuộc l�m thế n�o s�ng sủa cho được?�

����� �Anh cứ tu�n ra hết những g� chất chứa trong l�ng! Với em, anh c� thể chẳng những chỉ suy tư v� cảm nhận, m� c�n b�y biện ch�ng nữa. Em sẽ thay Đ�-lạt nghe; thay Đ�-lạt th�ng cảm, tuy rằng anh ạ, trong cuộc chuyển vần đang từng ph�t diễn ra, chỉ giới hạn nơi th�nh phố n�y th�i, như bao nhi�u cư d�n kh�c, em vẫn kh� tho�t khỏi sức h�t xo�y đi�n cuồng của n�.�

����� �Cảm ơn V�n. Anh xấu hổ v� tỏ ra qu� �ch kỷ. C�i �t�i� quả t�nh thật đ�ng bỏ đi, với trường hợp của bọn anh. Nhưng V�n n�y, chẳng phải anh chỉ nh�n danh những con người trẻ tuổi m� n�i. Những ai c�n thấy trong m�nh c�n ch�t �động l�ng�, d� từ kết quả của một lần kinh nghiệm, hay chỉ l� thứ thiện gi�c bẩm sinh của con người, l� c�n c� thể t�m thấy vị tr� của ch�nh họ trong phạm vi m� anh r�o quanh. V� quả t�nh nếu biến cố ấy xảy ra, điều anh quan ngại hơn cả kh�ng phải l� anh, l� bọn anh - những c� nh�n dầu sao cũng g�nh �t nhiều tr�ch nhiệm. Ch�nh những con người kh�ng phương tự vệ, những cụm b�ng thầm lặng c�y bừa trong gi� dưới mưa, biến đất chết th�nh đất sống để những đ�a thanh xu�n một mai sẽ vẽ n�n, tạo thanh nhạc, v� l�m thơm tho dung mạo đất nước như em: tất cả họ mới l� niềm bất an ch�nh v� thực.

����� ... Buổi trưa Đ�-lạt nay c�n thiếu nợ anh rất nhiều nắng. C�y mimosa nh� em nợ anh rất nhiều hoa. V� th�nh phố cũng nợ anh lu�n những chiếc khu�n m� ửng, những miếng b�nh m�i hồng, những c� n�ng nướng b�nh với những chiếc �o len �gi�m thị� kho�c tr�n người (chẳng �gi�m thị� l� g� khi mỗi lần tia mắt muốn �len lỏi� v�o s�u chi�m ngưỡng l� bị đuổi x�o ra ngay?). Chẳng ai mời m� m�y k�o cả họ h�ng về chăng lều chiếm hết mảnh kh�ng vi v�t. V�n ơi, thương sao l� thị x� c� đơn của em! Anh cứ m�i c�n c�i cảm tưởng tiếc nuối khi lơi mắt khỏi một cảnh vật n�o đấy, tiếc nuối y hệt như khi nhắp ngụm c�-ph� cuối c�ng trong t�ch, dầu biết rằng, m�nh vẫn c� thể pha lại t�ch c�-ph� thứ hai, với c�ng ngần ấy nguy�n liệu. H�a ra, anh vẫn muốn c�i g� anh chạm v�o phải l� c�i khai m�o, duy nhất, trinh tuyền. Một th�i độ �v�i vĩnh� buồn cười, phải kh�ng em? �i, �nếu� một ng�y phải ch�o tạm biệt Đ�-lạt (c�i ng�y m� anh đặt trong điều-kiện-c�ch, như một kiểu cường điệu c� phần l�m nũng kia, kh�ng ngờ đ� ph� được bức m�n tưởng tượng để tự viết th�nh con số 1, đầu ti�n!), ng�y ấy c� lẽ anh cũng kh�ng buồn v� thấy y�u v� tội như l�c n�y.��

����� �Anh định gửi th�ng điệp n�o cho em? L� cư d�n của Đ�-lạt m� phải đợi đến l�c nghe được những diễn dịch của một �kh�ch du si t�nh� như anh (anh ơi! tuy con tim anh �chỉ đập nhịp Đ�-lạt� như anh vẫn n�i, em vẫn chưa thể cấp �căn cước� chứng nhận anh l� d�n bản địa được), em mới kh�m ph� ra những n�t duy�n d�ng tiềm ẩn của �th�nh phố nhỏ như l�ng b�n tay� đ� ủ ấp, ru h�t, dưỡng nu�i em từ hơn hai mươi năm qua. C� phải quả c�y nh� kh�ng ngọt, hoa vườn nh� kh�ng thơm; hay với em, thị x� quen thuộc đến từng vi�n sỏi n�o đ� bị b�c đi sau cơn mưa đều vẫn được em ghi nhận, sống hoạt như đ� l� một phần th�n thể em rồi n�n em dần mất cả � thức về sự c� mặt, v�c d�ng v� �m bổng trầm của n�? C� phải, tuy l� b�u vật, nhưng trong suy tư của m�nh, c�i c�u th� thầm hay được nhắc lại: �đương nhi�n Đ�-lạt (của em), �c�i sống ng�n năm kh�ng gi�, hoặc như anh: �nơi chết đi để được t�i sinh ng�n năm�, n� l� phải thế?� n�n ở em n�y đ� hờ hững đi nhiều c�i cảm t�nh tr�n trọng, n�ng niu?�

����� �Tim anh đầy ắp y�u thương, như muốn vỡ tung ra đ�y n�y. S�o ngữ qu�, nhưng anh chưa t�m được c�u n�i n�o th�ch hợp hơn.� Thanh k�o tay V�n đặt l�n nắp t�i �o tr�i của m�nh. Anh phải l�m lo�ng mối x�c động, tự t�m cho m�nh một ch�t b�ng khu�ng vui bằng c�ch nh�n tr�n v�o một c�nh th�ng đang cố vươn cọng l�n cao để cố n�u về h�nh ảnh chấm chim vừa bay đi.

����� "�V�n c� nghĩ đến ng�y phải xa Đ�-lạt? N�i l� �phải�,... nghĩa l�...�

����� �Em hiểu. Khi y�u, người ta ở v�o một trong hai th�i độ, c� thể l� cả hai: thứ nhất, ta đắm ch�m trong hạnh ph�c b�n người hay vật ta y�u. Ta nghĩ, v� biết l� ta đang hạnh ph�c. Ngo�i sự suy nghĩ v� sự biết ấy ra, kh�ng c� chỗ cho bất kỳ một suy nghĩ hay biết n�o kh�c. Th�i độ thứ hai: ai cũng muốn k�o d�i hạnh ph�c. Tuy vẫn h�nh động để duy tr� hạnh ph�c, người ta (d� l� những người y�u đời nhất) vẫn v�i ph�t gi�y n�o đ�... sợ mất! C�ng y�u, c�ng sợ. Nếu cảm gi�c sợ sệt n�y tăng trưởng c�ch bất b�nh thường, n� sẽ �m hại lu�n cả nguồn hạnh ph�c m� người đ� đang được hưởng.�

����� �Đ� l�u rồi, nếu h�m nay kh�ng nghe V�n th� anh chẳng bao giờ ngờ được đầu �c h�ng ta lại c� c�c ngỏ ng�ch l� luận hay ho như thế. C� lẽ V�n chọn lầm nhiệm � chăng? Thế c� b� ở v�o th�i độ n�o?�

����� �Em l� con người lạc quan; v� lu�n l� con người lạc quan. Ly yaourt đầy nửa vẫn đ�nh thức em hơn l� ly yaourt vơi nửa.�

 

*

 

����� �Chắc l� kh�ng b�m lại được nữa rồi. C�ch n�o rồi cũng phải đi. Nếu th�p t�ng trường th� an to�n hơn, nhưng lại chiếm mất 6 ghế trong đo�n xe. Ch�ng m�nh c� phương tiện. N�n d�nh số chỗ ngồi ấy cho những người kh�c, � tao muốn n�i l� cho khu gia binh.� Đỗ mở lời.

����� �Cứ l�m theo dự định. 6 đứa 3 xe. Một can xăng nhỏ dự trữ. Chạy. Khi n�o hết chất đốt, hay v� l� do n�o kh�ng thể di chuyển được nữa th� �bỏ của chạy lấy người�. Theo lộ tr�nh m� t�nh b�o tiểu khu cho l� an to�n hơn hết: Đ�-lạt-Đơn Dương... Phan Thiết. Quốc lộ 20 về thủ đ� kh�ng đ�ng tin cậy. 3 xe cố b�m s�t. Trường hợp bị ph�n t�n, ngừng lại chờ nhau khoảng 10 ph�t. B�o động gọi tiếp cứu: 3 ph�t s�ng bắn liền nhau, 2 hồi, c�ch qu�ng 10 gi�y. C�c điểm kh�c vẫn theo thỏa thuận từ trước. Kh�ng trụ th� r�t. Lưỡng lự ho�i, �ch g�. Mấy c�y số đầu ti�n, theo tao, n�n theo s�t to�n qu�n xa cơ hữu. Khi đường x� đ� s�ng sủa, c� thể m�nh sẽ t�ch ri�ng.� H�o tiếp.

����� �Đồng �. Đề ph�ng cướp giữa đường, tao nghĩ bọn m�nh n�n mặc qu�n phục. Sao tr�n vai cho rụng hết. C� lo th� chỉ lo về ph�a kia. Đỡ hơn l� mặc thường phục, phải đối ph� cả hai mặt.� Thanh n�i, v� mong một kết th�c.

 

*

 

(c�n tiếp)

���������������������������������������������������������������������������������������������

 

Nguyễn-h�a-Trước

 

 

http://www.gio-o.com/NguyenHoaTruoc.html

 

 

 

� gio-o.com 2016