Time Magazine

 

 

MỘT CUỘC CHIẾN TRANH CỦA

 

C�C ANH EM HỌ NỔI GIẬN �

 

�H�nh Động Trừng Phạt� Của Trung Quốc

 

Tr�n Việt Nam C� C�c H�m � To�n Cầu

 

 

Ng� Bắc dịch

 

 

Đồng Đăng, Lạng Sơn.� C�c địa danh Việt Nam nghe ngắn gọn nhưng giầu nhạc điệu, gợi nhớ lịch sử, m�u v� tử thần.� Tại th�nh phố trạm ga xe hỏa tiếp tế Đồng Đăng, một cổng m�u v�ng 30 bộ Anh (feet) đ�nh dấu cuộc x�m lăng của Nhật v�o Đ�ng Dương trong năm 1940, sự kiện đ� th�c đẩy lời thề thốt c� lẽ giả tr� của Tổng Thống Franklin Roosevelt rằng �ch�ng ta sẽ kh�ng đi đến chiến tranh v� bất kỳ một Ding Dong chết tiệt n�o�. Tại Lạng Sơn, một thị trấn thị trường đ�ng đ�c c�ch ch�n dậm về ph�a đ�ng nam, một ngọn n�i c� đỉnh h�nh n�m v� m� c�c binh sĩ thực d�n đặt t�n l� �v� nam tước phu nh�n� tr�ng xuống c�c phế t�ch của một ph�o đ�i bị ph� hủy ngay trước khi c� cuộc chiến tranh của Việt Minh chống lại� người Ph�p.

������ Tuần qua Đồng Đăng v� Lạng Sơn đ� một lần nữa biến th�nh c�c b�i chiến trường thống khổ.� Trong một cuộc chiến tranh leo thang giữa c�c l�ng giềng C�ng Sản tức giận v� c�c nền văn h�a đối nghịch nhau trong 2,000 năm, ba sư đo�n c�c binh sĩ x�m lăng Trung Quốc đ� đổ xuống Đồng Đăng v� đồng bằng duy�n hải Việt Nam ở ph�a đ�ng trong c�c gọng k�m khổng lồ nhắm v�o Lạng Sơn.� C�c tiểu đo�n qu�n ch�nh quy Việt Nam k�o theo c�c vũ kh� nặng dồn l�n ph�a bắc để đối đầu với ch�ng v� nhất thiết đưa đến một sự đụng độ c� thể l� trận đ�nh lớn đầu ti�n của cuộc chiến tranh k�o d�i một tuần.� Để chuẩn bị, Trung Quốc đ� tung ba sư đo�n mới chống lại c�c to�n qu�n ph�ng vệ Việt Nam đang tiến bước.� V�o cuối tuần, c�c lực lượng Việt Nam đ� ph�ng ra một cuộc phản c�ng tại ba tỉnh bi�n giới.

 

 

������ Trong khi đ�, c�c t�u chuy�n chở của S� Viết đang bốc dỡ c�c đồ t�i tiếp tế c�c trang cụ tinh vi, kể cả c�c hỏa tiễn v� thiết bị radar.� Sự th�m th�nh của S� Viết tiếp tục canh chừng c�c tuyền đầu của chiến trường với c�c phi vụ ở cao độ tr�n Vịnh Bắc Việt.� Một hạm đội 13 t�u S� Viết tuần tiểu tr�n Biển Nam Trung Hoa, chờ đợi sự đến nơi của chiếc so�i hạm của Hạm Đội Th�i B�nh Dương S� Viết, một tuần dương hạm 16,000 tấn, chiếc Admiral Senyavin.

������ Tại Moscow, Bộ Trưởng Quốc Ph�ng S� Viết Dmitri Ustinov đả k�ch �sự khi�u kh�ch nguy hiểm� của Trung Quốc v� tố c�o Bắc Kinh về việc toan t�nh �đẩy thế giới v�o một cuộc chiến tranh�.� Hội Đồng Bảo An Li�n Hiệp Quốc đ� chuẩn bị để nh�m họp trong một kh�a họp khẩn cấp, theo lời y�u cầu của Hoa Thịnh Đốn, để thảo luận về cuộc x�m lăng của Trung Quốc v�o Việt Nam cũng như cuộc x�m lăng trước đ� của Việt Nam v�o Căm Bốt.

������ Cuộc tấn c�ng của Trung Quốc v�o Việt Nam đ� được chờ đợi v� được quảng c�o s�u rộng.� C�c sự căng thẳng lu�n được tăng cường kể từ khi c� sự trục xuất cưỡng b�ch người gốc Hoa từ m�a xu�n trước, cuộc đ�nh đuổi chớp nho�ng của Việt Nam chế độ chư hầu của Bắc Kinh tại Căm Bốt trong th�ng trước, v� một loat gia tăng c�c biến cố tại bi�n giới Trung-Việt..� Ph� Thủ Tướng Đặng Tiểu B�nh đ� gửi t�n hiệu nhiều lần v� c�ng khai về trận đ�nh trong cuộc thăm viếng Hoa Kỳ của �ng ta trong th�ng n�y, sỉ vả c�c tham vọng �b� quyền� của �con gấu bắc cực� S� Viết v� sự �x�m lược� của Việt Nam tại Đ�ng Nam �.� H� Nội �phải được dạy cho một b�i học cần thiết�, �ng ta đ� cảnh c�o.� Tại Tokyo tr�n đường về, họ Đặng một lần nữa đ� n�i một c�ch mạnh mẽ về �h�nh động trừng phạt� chống lại �bọn Cuba đ� ở Phương Đ�ng�.

������ Xem x�t c�c lời hứa hẹn của Bắc Kinh với nguy�n gi� trị của ch�ng, c�c chuy�n vi�n t�nh b�o T�y Phương đ� ti�n đo�n rằng cuộc tấn c�ng của Tr8ng Quốc sẽ được giới hạn trong một �b�i học trừng phạt�, v� một khi sự trừng phạt đ� được ban ra, c�c binh sĩ sẽ triệt tho�i.� Nhưng tại c�c thủ đ� quanh thế giới, đ� c� c�c sự r�ng m�nh về c�c h�m � to�n cầu đ�ng ngại nếu cuộc chiến tranh kh�ng bị ngặn chận v� r�t ngắn, nếu n� sẽ khi�u kh�ch sự can thiệp hay sự trả đũa trực tiếp của S� Viết nh�n danh chư hầu Việt Nam của họ.� Đ� l� thời cực thịnh của c�c kẻ hay b�o động.� �T�i đ�nh cược rằng n� sẽ kh�ng xảy ra � nhưng ch�ng ta đang ở trong t�nh trạng v� c�ng nguy hiểm của một cụộc thế chiến thứ ba: n� c� thể khởi sự v�o l�c n�y�, Thượng Nghị Sĩ Tiểu Bang New York Daniel Moynihan đ� cảnh c�o.� C�c cố vấn ch�nh quyền v� c�c nh� chiến lược qu�n sự th� �t lo ngại hơn, nhưng kh�ng ai chuẩn bị để phủ nhận rằng cuộc chiến tranh mới nhất của thế giới đ� chứa đựng tiềm năng cho một� trận ch�y lớn mở rộng hơn nhiều, v� ngay cả kh�ng thể kiểm so�t được.

 

Sự giao tranh, tại c�c ngọn đồi c�y gỗ v� c�c thung lũng canh t�c của một v�ng ngoạn mục được gọi l� Việt bắc, đ� được che đậy đ�ng sau sự b� mật qu�n sự ở cả hai b�n v� bởi một lớp m�y bao phủ ngăn trở sự quan s�t của vệ tinh.� H� Nội đ� đưa ra c�c bản th�ng c�o b�o ch� c� lợi cho m�nh thường lệ, c�c sự loan b�o của Bắc Kinh th� qu� k�n đ�o đến nỗi v� nghĩa.� Một nh� quan s�t Hồng K�ng c� n�i: �Sự việc giống như hai con m�o k�u la trong đ�m tối � ch�ng đang tạo ra một sự ồn �o qu� mức, nhưng bạn kh�ng biết l� ch�ng đang đ�nh nhau hay đang l�m t�nh�.� Từ l�c khởi đầu c�c chiến sự, tuy nhi�n, mọi điều qu� hiển nhi�n rằng c�c đơn vị tuyến đầu của lục qu�n 3 � triệu l�nh khổng lồ của Trung Quốc v� những đơn vị tiền tuyến của 615,000 binh sĩ nhỏ hơn nhưng r�t thiện chiến của Việt Nam đ� kh�ng �m chầm lấy nhau.� V�o rạng s�ng ng�y Thứ Bẩy 17 Th�ng Hai, c�c lực lượng của Trung Quốc, tập trung hơn 300,000 qu�n ph�a bắc Việt Nam tại c�c tỉnh V�n Nam v� Quảng T�y, đ� ph�ng ra một h�ng r�o ph�o binh ồ ạt tr�n c�c vị tr� bi�n giới then chốt.� Bị ph�o nặng nhất l� c�c khu tập trung người Việt quanh c�c th�nh phố L�o Cai, Mường Khương, Cao Bằng, Lạng Sơn v� M�ng C�i.� Qu�n Đội Nh�n D�n Giải Ph�ng [Trung Quốc: QĐNDGPTQ], kh�ng được thử th�ch trong chiến tranh với đội h�nh to lớn kể từ khi n� băng ngang s�ng �p Lục hồi Th�ng Mười 1950 từng g�y bất ngờ v� đ�nh đuổi c�c lực lượng của Li�n Hiệp Quốc tại Triều Ti�n, đ� đổ tr�n qua bi�n giới ở 26 địa điểm kh�c nhau.

������ Sự tuy�n chiến đ� được đưa ra trong một lời loan b�o r� r�ng kh�ng th�nh thực của Bắc Kinh rằng c�c lực lượng của n� đ� tham gia v�o một cuộc �ho�n k�ch� chống lại c�c sự khi�u kh�ch của Việt Nam.� �C�c lực lượng bi�n giới Trung Quốc đ� h�nh động khi t�nh trạng trờ n�n kh�ng thể chịu đựng nổi v� đ� kh�ng c� sự lựa chọn n�o kh�c�, T�n Hoa X� ch�nh thức tuy�n bố như thế.� �Ch�ng t�i kh�ng ham mu�n một tấc đất của Việt Nam.� Những g� ch�ng t�i muốn c� l� một bi�n giới ổn định v� h�a b�nh.� Sau khi đ�nh trả c�c kẻ g�y hấn đến mức cần thiết, c�c lực lượng bi�n ph�ng của ch�ng t�i sẽ quay về để canh g�c nghi�m ngặt c�c bi�n cương của tổ quốc ch�ng t�i�.

 

V�o 9 giờ s�ng ng�y Thứ Bẩy, c�c vi�n đạn s�ng cối rơi xuống gần Lạng Sơn, theo một ph�ng vi�n của Ph�p Tấn X� (AFP (Agence France-Presse) c� mặt tại chỗ.� Ở ph�a bắc, c�c đạn ph�o hạng nặng c� thể được nghe thấy mỗi 10 đến 30 gi�y.� �C�c binh sĩ Trung Quốc đ� ph�ng ra một cuộc tổng tấn c�ng, mọi đồn bi�n giới đều bị ph�o vởi trọng ph�o�, một vi�n chức cấp tỉnh Việt Nam loan b�o.� �Cuộc giao tranh đẫm m�u đang xẩy ra, c�c tổn thất nh�n mạng chắc chắn l�n cao�.� Một binh sĩ Việt Nam 18 tuổi t�n Triệu Văn Mi�n [?] bị thương, kẻ đ� lảo đảo đi về thị trấn v� ng� tr�n đường, đ� n�i: �Qu�n T�u gần s�t đ�y, ch�ng c� mặt mọi nơi�.

������ Sau khi trải t�m thảm bằng đạn ph�o binh để l�m suy yếu sự ph�ng thủ của Việt Nam, một qu�n số ước lượng khoảng 60,000 l�nh đ� tiến bước trong một đợt s�ng lớn dọc theo bi�n giới 480 dậm lởm chởm.� Bộ binh, được hỗ trợ bởi c�c xe tăng T-59, đ� gắng sức xuy�n qua c�c ngọn đ�o của địa thế n�i đồi, gồ ghề, đ�nh vỡ c�c tiền đồn Việt Nam v� tỏa ra th�nh một tuyến tiến qu�n trải rộng, c� phối hợp, s�u v�o khoảng s�u dậm.� Theo sự th� nhận của ch�nh H� Nội, ph�a Trung Quốc sau hai ng�y đ� chiếm cứ mười một thị trấn v� c�c l�ng x� v� đ� bao v�y Đồng Đăng với xe tăng v� c�c s�ng tự động.� Sau đ� họ xem ra đang ngừng nghỉ.

 

C�c binh sĩ v� c�c xe chở h�ng, tr�n mo6t. đường chen ch�c gần Lạng Sơn, đi l�n hướng bắc

để ph�ng vệ Đồng Đăng chống lại qu�n Trung Quốc x�m lăng

 

 

C�c binh sĩ với đại b�c 130 ly bắn v�o c�c vị tr� của Trung Quốc

trong những ng�y đầu của cuộc chiến tranh

 

 

Bộ binh Việt Nam đang gi�p băng b� một chiến hữu bị thương gần Lạng Sơn

 

������ Tại Bắc Kinh, họ Đặng đoan chắc với một nh� ngoại giao � Căn Đ�nh đang thăm viếng rằng cuộc x�m lăng sẽ �thận trọng� v� �sẽ kh�ng được k�o d�i hay mở rộng trong bất kỳ c�ch n�o�.� Lời tuy�n bố đ� xem ra để x�c nhận sự giải th�ch sơ khởi của T�y Phương về mục đ�ch khả hữu của Trung Quốc: một cuộc c�ng k�ch mau ch�ng, đ�nh v� chạy, v� sau đ� quay về nước.� Nhưng ph�a Tr8ung Quốc chưa sẵn s�ng để triệt tho�i.� V�o điểm n�y, binh sĩ xung k�ch Trung Quốc, chỉ huy bởi Tướng Dương Đắc Ch�, tư lệnh ph� chiến trường của Trung Quốc trong Chiến Tranh Triều Ti�n, chưa quần thảo một c�ch trực tiếp với qu�n ch�nh quy thiện chiến của Việt Nam � được thử th�ch bởi chiến trận qua c�c chiến dịch li�n tiếp chiến thắng tại Việt Nam, L�o, v� Căm Bốt, v� được trang bị với chiến cụ S� Viết tinh vi mới nhất.�

������ Được b�o trước một c�ch qu� đầy đủ, ph�a Việt Nam đ� để c�c lực lượng bi�n ph�ng cấp v�ng v� d�n qu�n l�ng x� địa phương đảm nhận mũi gi�i của cuộc tấn c�ng sơ khởi.� Một số ước lượng ba đến năm sư đo�n ch�nh quy (�t nhất 30,000 binh sĩ) đ� được giữ lại.� Họ r� r�ng được d�n trải trong một tuyến ph�ng thủ h�nh lưỡi liềm từ Y�n B�i tr�n s�ng Hồng ở ph�a t�y đến Quảng Y�n tr�n bờ biển ph�a đ�ng.� Nhiệm vụ của họ: ph�ng thủ đồng bằng duy�n hải bao quanh H� Nội v� Hải Ph�ng, v� chờ đợi qu�n Trung Quốc đến để ra tay.

������ V�o h�m Thứ Ba, ng�y thứ tư của cuộc chiến, đo�n qu�n tiền phương của Trung Quốc đ� t�i tục với một sự phục th�.� Một mặt trận xem ra kh�ng c� đội h�nh đ� mau ch�ng khai triển hai mũi hợp l�, ch�nh yếu của cuộc c�ng k�ch: một tại v�ng t�y bắc tr�n đường hỏa xa theo hướng nam dẫn đến H� Nội, m�i kia ơ� ph�a đ�ng tr�n một đường nối hỏa xa song song với Quốc Lộ 1, một con đường lớn như cuống họng từ Ải Hữu Nghị.� Cả hai mũi tấn c�ng r� r�ng nhắm trực tiếp v�o thủ đ� của Việt Nam.� C�ng l�c, một đơn vị trợ lực Trung Quốc, c�c đơn vị xung k�ch của một đo�n qu�n hơn ba sư đo�n kh�c, đ� thăm d� hướng bờ biển cho một mũi thọc v�o sườn khả dĩ nhằm cắt đứt Quốc Lộ số 4 đến Lạng Sơn, v� sau đ�, c� lẽ nhắm v�o tuyến tiếp tế v� tăng viện ch�nh yếu của Việt Nam tức Quốc Lộ 1, con đường nhiều năm trước đ�y đ� gi�nh được biệt hiệu đau khổ, �con đường kh�ng niềm vui�.

������ Tại ph�a t�y, khi đ�ng đảo đo�n qu�n c�ng k�ch Trung Quốc đẩy gấp đ�i sự x�m nhập của n� s�u đến 10 hay 15 dậm, bộ binh của QĐGPNDTQ đ� chiếm cứ L�o Cai, một trung t�m hỏa xa c� 100,000 d�n cư tr�n s�ng Hồng.� Để đối ph� với sự đe dọa v�o H� Nội n�y, qu�n Việt Nam đ� tiến l�n ph�a bắc để giao chiến với qu�n Trung Quốc tại Lạng Sơn v� Đồng Đăng.

������ �V�i ngh�n qu�n của cả c�c đơn vị địa phương qu�n v� ch�nh quy Việt Nam với vũ kh� nặng đang tiến bước đến c�c vị tr� qu�n Trung Quốc�, một th�ng t�n vi�n cho tờ Asahi Shimbun tại Tokyo đ� tường thuật từ Lạng Sơn.� �ng đ� m� tả c�c xe vận tải Việt Nam với s�ng 105 ly lăn b�nh về ph�a bắc Quốc Lộ 1; c�c chiếc xe kh�c chuy�n chở c�c binh sĩ, vũ kh�, đạn dược, v� nhi�n liệu đến bi�n giới.� Trong khi đ�, dưới hỏa lực của c�c đại b�c 130 ly tầm xa, c�c đo�n d�n tỵ nạn chạy trốn về ph�a nam, để lại Lạng Sơn cho c�c binh sĩ, c�n bộ an ninh v� vi�n chức ch�nh quyền, c�c kẻ chen ch�c quanh c�c khu vực giao tranh.

 

C�c người tỵ nạn tr�n kh�c đường giữa Đồng Đăng v� Lạng Sơn

 

 

Chiếc cầu bi�n giới bị bỏ trống kh�ng tr�n s�ng Hồng tại L�o Cai

������

Đ�i ph�t thanh H� Nội khua vang rằng qu�n ph�ng thủ của Việt Nam tại Lạng Sơn đ� g�y ra hơn 3,000 sự tổn thất cho Trung Quốc v� rằng chỉ trong một trận đ�nh ở bờ biển 50 dậm ph�a đ�ng nam, c�c lực lượng Việt Nam đ� �đ�nh bại ba ti�u đo�n v� loại trừ 700 qu�n x�m lược Trung Quốc.� Tổng cộng, Việt Nam loan b�o, c�c lực lượng của Việt Nam đ� hạ s�t từ 5,000 đến 8,000 l�nh Trung Quốc trong năm ng�y, trong khi chỉ tổn thất chưa tới ph�n nửa.� C�c sự tuy�n x�c thi�n lệch một chiều l�m nhớ lại �số x�c đếm được� của địch qu�n x�m nhập được tr�nh b�y lưu lo�t mỗi ng�y bởi c�c thuyết tr�nh vi�n Hoa Kỳ trong thời kỳ Chiến Tranh Việt Nam.� C�c nguồn tin T�y Phương tại Bắc Kinh đ� ước lượng rằng ph�a Việt Nam đ� phải g�nh chịu nhiều nhất trong cuộc giao chiến ban đầu: 10,000 bị chết hay bị thương, so với 2,000 đến 3,000 số tổn thất của Trung Quốc.

������ Ph�a Việt Nam đ� dễ d�ng qua mặt Bắc Kinh trong việc tuy�n truyền nếu kh�ng phải tr�n chiến trường.� Họ đ� đưa ra c�c sự c�o gi�c độc địa h�nh vi của Trung Quốc, kể cả c�c sự t�n �c v� chiến tranh sinh học được c�o gi�c.� Đ�i ph�t thanh H� Nội tuy�n bố rằng c�c m�y bay Trung Quốc đ� bỏ bom c�c cơ xưởng, c�c nh� m�y điện, v� c�c trung t�m giao th�ng, g�y ra sự tổn hại �kinh khi�p� v� sự tổn thất c�c thuờng d�n, v� rằng ph�o binh Trung Quốc đ� bắn �c�c đầu đạn h�a học� tại c�c mục ti�u bi�n giới.� Hậu thuẫn cho đồng minh của m�nh, Li�n Bang S� Viết (LBSV) tố c�o c�c binh sĩ Trung Quốc đ� thi�u hủy c�c l�ng x� v� bắn c�c phụ nữ v� trẻ em một c�ch bừa b�i.� B�o Pravda, trong một tin điện từ Lạng Sơn, tố gi�c rằng một đơn vị Trung Quốc đ� chặn một xe bu�t thường d�n tr�n một đường l�ng v� đ� hạ s�t tất cả c�c h�nh kh�ch.

������ H� Nội cũng tuy�n bố rằng n� c� bằng chứng vững chắc về việc hoạch đinh từ l�u của Bắc Kinh cho cuộc x�m lăng.� C�c k� giả đặt cơ sở tại thủ đ�, được đi trong một chuyến đi c� hướng dẫn đến tiền tuyến, được nh�n thấy c�c quyển s�ch ghi c�c c�u n�i bằng tiếng Việt t�m thấy tr�n thi thể của binh sĩ Trung Quốc bị chết.� Trong số c�c đồ vật kh�c, một tập s�ch nhỏ t�m trang chứa đựng c�c chỉ dẫn sẽ được đưa ra cho c�c t� binh Việt Nam (�Bạn sẽ được dẫn đến nơi an to�n v� được ph�p nghỉ ngơi. �Đừng lo sợ.� Vết thương của bạn sẽ được chữa trị tức thời.�) ������

 

Một xe chuy�n chở binh sĩ Trung Quốc, gần Quế L�m,

tham gia v�o sự tăng cường trtước khi c� cuộc x�m lăng

Giống như c�c con m�o k�u g�o trong đ�m,

nhưng c�c đội qu�n đ� kh�ng sấn v�o nhau

 

������ Ng�i nổ b�n dưới sự b�ng nổ Trung-Việt được bơm hơi trong gần một năm.� M�a xu�n trước, � định về việc củng cố cuộc-c�ch-mạng-x�-hội-chủ-nghĩa-của-ta-tinh-khiết-hơn-l�-của-ch�ng-bay, c�c nh� cầm quyền Việt Nam đ� quyết định nhổ bật rễ �tư sản mại bản� v� �c�c phần tử nguy hiểm�, tức c�c người gốc Hoa đ� sinh sống nhiều năm tại c�c khu vực hầm mỏ miền bắc, tại Đ� Nẵng v� trong khu Chợ Lớn tấp nập của S�ig�n (giờ đ�y l� Th�nh Phố HCM).� Một số ước lượng 160,000 người tỵ nạn gốc Hoa đ� chạy trốn ra khỏi nước, tr�n c�c thuyền đ�nh c� hay đi bộ xuy�n qua Hữu Nghị Quan, để t�i định cư tại c�c x� th�n thuộc c�c tỉnh Quảng Đ�ng v� Quảng T�y.� Trong khi đ�, một loạt bất định kỳ c�c vụ đột k�ch v� chạm s�ng nhỏ gia tăng trong c�c th�ng kế đ� , đ� bộc ph�t qua lại ngang bi�n giới.

������ Giận dữ v� sự ngược đ�i người gốc Hoa, Bắc Kinh �- kẻ đ� cung cấp cho H� Nội một số ước lượng 14 tỷ [đ� la] viện trợ trong hai thập ni�n vừa qua �- đ� đột ngột cắt đứt 21 dự �n trợ gi�p đương thời.� Trong Th�ng S�u, khi c�c nh�n vi�n kỹ thuật viện trợ Trung Quốc sau c�ng hồi hương, H� Nội đ� nhượng bộ trước c�c lời t�n tỉnh từ l�u của S� Viết v� đ� ch�nh thức nhẩy v�o quỹ đạo kinh tế của Mạc Tư Khoa với tư c�ch một hội vi�n của li�n minh mậu dịch Cộng Sản, khối COMECON.

������ Trong Th�ng Mười Một, Moscow v� H� Nội đ� ch�nh thức h�a li�n minh của họ trong một hiệp ước hữu nghị S� Viết � Việt Nam trong 25 năm, được k� kết với nhiều nghi lễ tại Moscow bởi Leonid Brezhnev, Thủ Tướng Aleksei Kosygin v� kẻ đứng đầu Đảng Cộng Sản Việt Nam, L� Duẩn, cũng như Thủ Tướng Phạm Văn Đồng.� B�n trong b� hoa th�ng thường của c�c thỏa thuận về mậu dịch v� văn h�a, kh�ng thể n�o lầm lẫn về vỏ hạt nh�n qu�n sự s�ng ch�i: một mức độ mơ hồ của sự ph�ng thủ hỗ tương, đến tầm mức ��tham khảo v� c�c biện ph�p hữu hiệu th�ch đ�ng để bảo vệ h�a b�nh v� an ninh xứ sở của họ�.� Đối với Bắc Kinh, bản hiệp ước đ� l� một sự quở tr�ch ch�nh trị đau nh�i.

������ Sau đ� xảy ra cuộc chinh phục chớp nho�ng của Việt Nam tr�n Căm Bốt.� Trong v�ng một th�ng của cuộc x�m lăng to�n lực của n� h�m Lễ Gi�ng Sinh, c�c kẻ nổi dậy th�n H� Nội được hậu thuẫn bởi qu�n ch�nh quy Việt Nam đ� đ�nh đuổi chế độ Khmer Đỏ man rợ� của Pol Pot do Trung Quốc ủng hộ�� �t giọt nước mắt được nhỏ xuống khi Pol Pot v� c�c t�n dư tản m�t của qu�n đội �ng ta bị đẩy v�o c�c khoảnh rừng miền t�y.� Từ c�c nơi đồn tr� nhỏ n�y, Khmer Đỏ đ� thực hiện sự kh�ng cự dữ dội chống lại chế độ mới, một ch�nh phủ th�n Việt Nam đứng đầu bởi một kẻ đ�o ngũ khỏi Khmer Đỏ trước đ�y, Heng Samrin, v� được chống đỡ bởi qu�n số ước lượng 130,000 l�nh Việt Nam.� Đối với Trung Quốc, sự sụp đổ của Căm Bốt c� nghĩa một sự mất m�t khổng lồ về thể diện.� Kể từ đ�, như họ Đặng đ� th� nhận tại Hoa Thịnh Đốn, Trung Quốc đ� chuyển c�c vũ kh� v� đồ tiếp tế cho cuộc nổi loạn của Pol Pot trong một nỗ lực đảo ngược số phận của n� v� để phục th� cho c�c sự nhục nh� của ch�nh n�.

������ Căng thẳng d�ng cao trong khi dọc bi�n giới với Việt Nam, Trung Quốc đ� c�o buộc rằng c�c binh sĩ của H� Nội x�m nhập v�o l�nh thổ của Trung Quốc trong 1,100 lần kh�c nhau.� Việt Nam đ� tố c�o Trung Quốc về c�c vụ x�m nhập gần như h�ng ng�y.� C�c c�o buộc v� phản cao buộc l�m s�i sục mọi h�ng r�o ph�o k�ch v� sự trao đổi c�c vụ nổ s�ng nhỏ, kh�ng kể c�c vụ bắt c�c, bắt trộm gia s�c, v� đặt c�c bẫy tre tẩm thuốc độc.� Trong sự củng cố ch�nh trị om s�m của n� cho cuộc x�m lăng, Trung Quốc đ� nhấn mạnh đến c�c sự trầm trọng ở bi�n giới với bất kỳ ai lắng nghe � tại Li�n Hiệp Quốc, trong c�c sự trao đổi ngoại giao, v� trong một trận mưa r�o c�c bản tin b�o ch�. �Bắc Kinh cũng tuy�n bố rằng Việt Nam đang động vi�n cho chiến tranh bằng việc trưng binh với một nhịp độ vượt qu� cao điểm của cuộc chiến tranh chống lại S�ig�n v� Hoa Kỳ, v� bởi việc gọi t�i ngũ 200,000 cựu chiến binh trở lại qu�n đội.

������ Một ng�y trước Ng�y D ( ng�y khai chi�n), Phạm Văn Đồng, Tổng Tham Mưu Trưởng Qu�n Đội, Tướng Văn Tiến Dũng, v� c�c th�nh vi�n Nội C�c kh�c đ� bay sang Phnom Penh để k� kết một hiệp ước với t�n chế độ của Heng Samrin.� Sự vắng mặt của giới quan chức thượng tầng của Việt Nam tại H� Nội c� thể đ� trợ lực v�o việc ấn định thời biểu của cuộc c�ng k�ch của Bắc Kinh.�

Binh sĩ Ph�p tại tiền đồn L�o Cai canh g�c con đường bi�n giới Trung Quốc

trong Chiến Tranh Đ�ng Dương (1950)

Thay v� ngồi ăn tại b�n ăn của Trung Quốc, Hồ Ch� Minh ưa th�ch việc giao chiến bằng sức của m�nh

 

Đối với nhiều nh� nghi�n cứu Trung Hoa học, cuộc x�m lăng của Bắc Kinh đ� l� một minh chứng kh�c của �tinh thần Vạn L� Trường Th�nh� của Trung Quốc: nỗi lo sợ �m ảnh của n� về c�c vụ x�m phạm, c� thực hay tưởng tượng, v�o c�c bi�n giới của n�.� Tinh thần bị v�y h�m n�y đ� đẩy Trung Quốc tiến v�o Cuộc Chiến Tranh Triều Ti�n.� N� cũng g�p phần v�o c�c sự nổ s�ng từng chập giữa c�c binh sĩ Trung Quốc v� S� Viết dọc c�c con s�ng Ussuri v� Amur.� N� cũng c� thể đứng đ�ng sau cuộc tấn c�ng của Trung Quốc v�o Ấn Độ năm 1962.� Sự tấn k�ch đ�, trong đ� qu�n Trung Quốc đ� x�m nhập tới 100 dậm b�n trong l�nh thổ Ấn Độ tr�n một mặt trận trải rộng nhưng đ� r�t qu�n một c�ch �n h�a một th�ng sau đ�, được nh�n bởi một số người như một hoạch đồ tiền lệ khả dĩ cho h�nh động trừng phạt hiện thời.

������ Bằng việc x�m lăng Việt Nam, Bắc Kinh đ� chủ định r� r�ng nhằm gi�nh lại một số uy t�n đ� mất v� để chứng tỏ n� kh�ng phải l� con hổ bằng giấy.� Cuộc x�m lăng cũng được giả định c� một mục đ�ch chiến thuật nhằm k�o c�c binh sĩ Việt Nam ra khỏi căm Bốt hầu l�m giảm �p lực tr�n c�c lực lượng c�n s�t lại của Pol Pot.� Nhưng c�c bất trắc li�n can đến cuộc x�m lăng Việt Nam th� lớn hơn nhiều c�c rủi ro li�n can đến cuộc chiến tranh bi�n giới với Ấn Độ.� Ngo�i một sự trả đủa khả hữu của S� Viết c� thể xảy ra bất kỳ l�c n�o, Trung Quốc sẵn phải g�nh chịu một� sự tho�i bộ về ch�nh trị trong mắt nh�n của thế giới.� Nhật Bản, kẻ đ� gia nhập với họ trong việc tố gi�c �ch�nh s�ch b� quyền� khi họ k� kết một hiệp ước với Bắc Kinh năm qua, đ� bực tức rằng Trung Quốc đang thực h�nh ch�nh s�ch b� quyền trắng trợn như thế của ch�nh n�.� Một số nh� lập ch�nh sach Mỹ c� một sự m�n nguyện nhẫn t�m với cảnh tượng mỉa mai của năm nước Cộng Sản � Li�n Bang S� Viết, Trung Quốc, Việt Nam, Căm Bốt v� L�o �- bị vướng mắc trong một mối cừu hận đẫm m�u.� Nhưng kh�ng c� nhiều điều để lấy l�m thỏa m�n về h�nh ảnh s�ng ch�i của Trung Quốc như một người bạn mới c� � định ph�t huy hơn nữa h�a b�nh v� ổn định tại � Ch�u, đột nhi�n lại �bị hoen ố một c�ch th� thảm.�

������ Việt Nam cũng kh�ng xuất hiện kh� hơn g�.� Sự b�nh trướng của H� Nội tại L�o v� cuộc x�m lăng của n� v�o Căm Bốt đ� tạo ra nhiều điều để ph� hủy h�nh ảnh phổ biến của Việt Nam trong Thế Giới Thứ Ba như một nước bị �p bức can đảm chống thực d�n v� đ� phơi b�y n� nhiều hơn như một th�nh Sparta [th�nh phố-quốc gia tại Hy Lạp thời cổ đại, thiện chiến, đ� x�m lăng v� khuất phục nhiều th�nh phố v� sắc d�n l�n cận v� trở th�nh một thực thể ch�nh trị-qu�n sự quan trọng trước khi bị suy đồi, trong gần 10 thế kỷ, ch� của người dịch] Đ�ng Phương thế kỷ thứ 20 c� � định trở n�n sen đầm v� kẻ cai trị tất cả những g� n� thu t�m được.� Một điều b� ẩn: Việt Nam duy tr� xung lực qu�n sự sau hơn 30 năm chiến tranh thường trực ra sao? Một phần c�u trả lời ph�t sinh từ kẻ ở thế thượng phong trong sự l�nh đạo tập thể kế nhiệm Hồ Ch� Minh.� Bộ Ch�nh Trị mười một người bị ph�n chia giữa c�c kẻ thực tiễn muốn tập trung v�o sự t�i x�y dựng nội bộ v� c�nh gi�o điều cứng rắn nghi�ng về sự phi�u lưu qu�n sự, bất kể c�c sự kh� khăn gh� gớm li�n can.� C�nh gi�o điều, được cầm đầu bởi L�nh Tụ Đảng L� Duẩn v� Bộ Trưởng Quốc Ph�ng V� Nguy�n Gi�p th�n S� Viết, đang nắm quyền kiểm so�t.� Một nh� ngoại giao th�ng thạo t�nh h�nh l�u năm về H� Nội c� n�i:

������ �C�c nh� l�nh đạo Việt Nam tự nh�n m�nh như c�c đại diện cứu thế của phong tr�o c�ch mạng tinh khiết nhất tr�n thế giới.� Họ mắc bệnh, nếu bạn muốn n�i thế, bởi sự cao ngạo của quyền lực�.� Cộng với sự cao ngạo l� sự th�c đẩy của Moscow, kẻ đ� di chuyển v�o khoảng trống quyền lực để lại đ�ng sau bởi sự r�t lui của Hoa Kỳ.� C� một số sự minh chứng nhỏ cho lập luận rằng Hoa Kỳ c� thể đ� đẩy Việt Nam v�o v�ng tay �m của S� Viết trong m�a h� qua khi Hoa Kỳ b�c bỏ c�c nỗ lực khi�m tốn của H� Nội để h�a giải.

������ Tuy nhi�n, c�c nguy�n do phức tạp của cuộc Chiến Tranh Trung-Việt cũng đ� c� gốc rễ trong sự th� hận lịch sử giữa hai chủng tộc anh em, trở l�i 21 thế kỷ khi c� sự thuộc địa h�a của Trung Hoa tr�n vương qu�c Nam Việt tại Ch�u Thổ S�ng Hồng.� Trong năm 39 Sau C�ng Nguy�n, hai chị em nữ vương c� t�n Trưng Trắc v� Trưng Nhị đ� cầm đầu một cuộc nổi dậy trong bốn năm chống lại Vương Quốc Trung T�m; một cuộc phản c�ng phẫn nộ đ� đập tan binh sĩ Việt Nam tại S�ng Đ�y.� Thay v� chịu đầu h�ng qu�n T�u, chị em nữ ho�ng đ� nhảy xuống s�ng v� chết đuối � một c�i chết v� nước vẫn c�n được vinh danh bởi c�c thiếu nữ Việt Nam mỗi Th�ng Ba trong ng�y lễ Hai B� Trưng.

������ C�c cuộc nổi dậy quan trọng kh�c, trong c�c thế kỷ thứ ba, thứ s�u, v� thứ mười, đ� gi�p d�n Việt x�y dựng được một tinh thần qu�n sự, vốn cần thiết để ngăn ngừa c�c cuộc tấn c�ng của người Tai (Th�i) ở ph�a t�y v� người Ch�m ở ph�a nam.� Hơn một t� cuộc chiến tranh kh�c v� một cuộc chiếm đ�ng t�n �c của Trung Hoa hồi đầu thế kỷ thứ 15 đ� tăng cường tinh thần độc olập của người Việt v� nung nấu sự th� hận đối với người T�u trong đầu �c họ một c�ch vĩnh viễn.� Trước Thế Chiến II, phe Trung Hoa Quốc D�n Đảng đ� cung cấp nơi tr� n�u cho người tỵ nạn ch�nh trị Việt Nam chống lại thực d�n, nhưng ngay sự �n cần n�y cũng đ� kh�ng x�a bỏ được sự đối nghịch.� Trong cuộc chiến tranh sau n�y của �ng ta chống lại người Ph�p, Hồ Ch� Minh được đề nghị sự ủng hộ của đo�n qu�n Cộng Sản đang thẳng tiến của Mao Trạch Đ�ng, điều c� thể c� nghĩa tạo sự chiến thắng chung, mau ch�ng, �ng ta đ� từ chối.� Sau n�y, với một sự l� luận s�c t�ch, �ng đ� giải th�ch l� do tại sao �ng đ� ưa th�ch để chiến đấu một cuộc chiến tranh du k�ch k�o d�i bằng sức của ch�nh m�nh: �Th� ngửi ph�n Ph�p trong một l�c c�n hơn phải ăn cứt của T�u suốt đời ch�ng t�i�.

������ Cảnh tượng tuần qua của hai quyền lực Cộng Sản to lớn, Trung Quốc v� Li�n Bang S� Viết, g�n cổ c�i nhau kịch liệt b�n bờ của một cuộc chiến tranh khả dĩ lửa đạn � với Hoa Kỳ, một thời l� kẻ th� chung của hai nước, đứng thụ động b�n lề -- tiếp gi�p với một Chiến Trường Phi L� to�n cầu.� Sau một số sự hoang mang ban đầu, phong tr�o cộng sản quốc tế ng�y c�ng ph�n h�a đ� quay ngoắt lại chống Trung Quốc.� Tại Đ�ng �u, Nam Tư độc lập giữ nguy�n sự trung lập th�ng thường của n�.� Rumania ho�ng đ�ng k�u gọi cả hai b�n h�y �ngừng c�c hoạt động qu�n sự tức thời`�.� Phần c�n lại của c�c nước thuộc Thỏa Ước Warsaw Pact , một c�ch dễ ti�n đo�n, ủng hộ Moscow trong việc kết �n điều Bulgaria gọi l� �c�c h�nh động x�m lấn v� phi�u lưu� của Trung Quốc.� Ngay Albania cũng ph� bỏ sự c� lập l�u d�i của n� để kết �n đồng m�nh Trung Quốc mới trở n�n lạ l�ng gần đ�y�.

 

C�c t�i xế xe tăng tập luyện tại T�y B� Lợi � (Siberia)

Tạo th�nh một b�ng bao tr�m l�n c�c biến cố

 

Bản đồ c�c nơi tập trung qu�n số của S� Viết

tại bi�n giới S� Viết � Trung Quốc

 

 

 

Tại Ph�p, � Đại Lợi, v� T�y Ban Nha, c�c đảng cộng sản �u Ch�u lớn đều đứng v�o h�ng ngũ chống Trung Quốc, với một sự kh�c biệt ch�m biếm: như một kẻ nhắc nhở về sự độc lập được khoa trương của �ng ta với Moscow, L�nh Tụ Đảng Cộng Sản T�y Ban Nha, Santiago Carrillo, đ� so s�nh sự g�y hấn của Trung Quốc chống Việt Nam với sự x�m lăng của S� Viết v�o Tiệp Khắc.� Khắp Mỹ Ch�u La Tinh, c�c nh�m thi�n tả cất cao một bản hợp xướng chống Trung Quốc.� H�ng ngh�n sinh vi�n diễn h�nh tại c�ng trường Paseo de la Reforma của Th�nh Phố Mexico City với c�c biểu ngữ viết HOAN H� VIỆT NAM � KẺ TIỀN PHONG CỦA C�CH MẠNG THẾ GIỚI.

������ Cuộc xung đột giữa c�c l�ng giềng Cộng Sản đ� c� một t�c động l�m mất ảo tưởng tr�n một số tr� thức �u Ch�u thi�n tả.� Trong một b�i viết cho tờ Corriere della Sera tại Milan, k� giả Giuliano Zincone nhắc lại việc �ng đ� đi biểu t�nh chống lại sự hiện diện của Mỹ tại Việt Nam v� đ� đ�ng g�p tiền bạc cho Việt Cộng ra sao.� Trung Quốc đ� �ở về ph�a Việt Nam, giống như Che [Guevara?], đ� đo�n kết trong cuộc đấu tranh�.� Nhưng sau đ� diễn ra sự rối loạn của Bắc Kinh: c�c đ�m đ�ng tấn c�ng bọn Tứ Nh�n Bang, sự t�i trổi dậy của �kẻ đi theo con đường tư bản chủ nghĩa� cũ, Đặng [Tiểu B�nh].� Bằng việc x�m lăng Căm Bốt, Việt Nam đ� phản bội c�c nguy�n tắc của n�.� �Giờ đ�y v�ng tr�n được kh�p kin�, Zincone đ� viết.� �Trung Quốc dịu d�ng, nước vững chắc, nước c� tr�ch nhiệm, đang gửi c�c xe tăng của n� đến trừng phạt� người anh em cũ của n�, với rủi ro của việc ch�m ng�i cho cuộc xung đột đại họa.� Ch�ng ta đang khởi đầu từ con số kh�ng.� �i những đứa trẻ mồ c�i.�

������ Với một lợi thế tuy�n truyền qu� hiển nhi�n như thế, Li�n Bang S� Viết v�o cuối tuần đ� chủ yếu giới hạn cuộc phản c�ng của n� chống lại Trung Quốc v�o một tr�ng c�c ng�n từ.� Tờ Prada đ� n�u l�n �sự uất hận v� căm phẫn� của S� Viết đối với cuộc x�m lược của Trung Quốc.� Kh�ng đưa ra một sự đe dọa cụ thể, Bộ Trưởng Quốc Ph�ng S� Viết Ustinov t�i khẳng định rằng LBSV �sẽ t�n trọng c�c nghĩa vụ của n� chiếu theo hiệp ước hữu nghị v� hợp t�c với Việt Nam�.� B�o ch� v� đ�i ph�t thanh ch�nh thức cũng c�o buộc Hoa Kỳ v� sự th�ng đồng trong cuộc tấn c�ng của Trung Quốc.� Nhấn mạnh rằng cuộc x�m lăng của Trung Quốc đ� được ph�ng ra �gần như v�o ng�y kế tiếp� sau khi c� sự trở về của Đặng Tiểu B�nh từ Hoa Thịnh Đốn, tờ Pravda đ� phản đối rằng �kh�ng sự tuy�n truyền quanh co n�o sẽ gi�p che đậy tr�ch nhiệm của c�c giới đ� tại Hoa Kỳ, đ� tạo sự đễ d�ng, một c�ch trực tiếp hay gi�n tiếp, cho c�c h�nh động của Bắc Kinh�. Sự đả k�ch nhắm v�o Hoa Kỳ th� phi l�, nhưng cơn tức giận của S� Viết th� dễ hiểu v� dễ ti�n đo�n.� Kh�ng điều g� về mối quan hệ mới giữa Hoa Kỳ - Trung Quốc l�m họ vui l�ng.

������ Chừng n�o m� c�c lực lượng Việt Nam c�n c� thể cầm cự bằng sức của ch�nh n�, S� Viết c�n c� thể sẽ ưa th�ch việc thu h�i c�c lợi lộc tuy�n truyền của sự kiềm chế.� Điều nguy hiểm l� nếu ph�a Trung Quốc sẽ đẩy chiến tranh đi qu� xa, di chuyển về ph�a H� Nội hay Hải Ph�ng, hay cho thấy � định ở lại tr�n l�nh thổ Việt Nam, bản th�n S� Viết sẽ kh�ng muốn bị xuất hiện yếu ớt v� sẽ cảm thấy bị buộc phải h�nh động.� Nếu thế, họ sẽ l�m g�? C�c chuy�n vi�n của ch�nh quyền n�i rằng c�c sự lựa chọn của S� Viết th� nhiều.� Họ c� thể ph�ng ra một sự t�i tiếp tế lớn lao cho c�c lực lượng Việt Nam, ph�i một số lớn c�c cố vấn qu�n sự, hay ngay cả việc thực hiện h�nh động qu�n sự trực tiếp tại Việt Nam.

������ Đ�ng ngại hơn, họ cũng c� thể đe dọa cảm gi�c an ninh của Bắc Kinh bằng việc di chuyển dọc bi�n giới S� Viết � Trung Quốc d�i 4,500 dậm, vốn đang g�y run sợ với 44 sư đo�n của Hồng Qu�n.� C�c binh sĩ S� Viết c� thể tấn k�ch v�o v�ng đất đ�ng băng, kh�ng người cư tr� ở T�n Cương, nhưng một mục ti�u nhiều x�c xuất hơn l� M�n Ch�u, trung t�m c�ng nghiệp của Trung Quốc.� C�c nh� ph�n t�ch hy vọng loại trừ một cuộc kh�ng k�ch tr�n cơ sở hạch t�m của Trung Quốc tại Lop Nor như một sự lựa chọn �ng�y tận thế�, một giải ph�p c� lẽ được t�n th�nh bởi c�c sĩ quan qu�n đội cao cấp của Moscow nhưng kh�ng phải bởi Bộ Ch�nh Trị.

 

Một người Việt Nam bị thương được c�ng từ L�o Cai v�

hai t� binh Trung Cộng bị đem ra tr�nh diện tại Phố Lu

 

������ Hoa Kỳ đ� được chuyển sang vai tr� quan s�t vi�n b�n lề, kh�ng c� mấy ảnh hưởng tr�n mỗi b�n tham chiến.� Quan điểm của ch�nh quyền l� sự x�m nhập của Trung Quốc đ� l� một hậu quả trực tiếp của cuộc x�m lăng của Việt Nam được S� Viết cổ vũ v�o Căm Bốt, điều, kế đ�, bị nh�n như sự đ�p ứng của Moscow trước sự b�nh thường h�a c�c quan hệ Trung Quốc � Hoa Kỳ.� Ch�nh s�ch Hoa Kỳ được đặt tr�n kh�i niệm rằng đất nước n�y kh�ng n�n bị d�nh l�u v�o một cuộc xung đột giữa c�c quốc gia Cộng Sản xa x�i.� Ch�nh v� thế Hoa Thịnh Đốn đ� th�c giục một c�ch đồng đều Bắc Kinh v� H� Nội h�y r�t qu�n của họ ra khỏi cả Việt Nam lẫn Căm Bốt.� Theo đuổi vai tr� trung gian lương thiện của m�nh, Hoa Kỳ cũng đ�i hỏi một phi�n họp khẩn cấp của Hội Đồng Bảo An Li�n Hiệp Quốc, hy vọng tập họp đủ số phiếu cho một nghị quyết k�u gọi sự triệt tho�i hỗ ứng.

������ Trong cuộc tranh luận mở m�n h�m Thứ S�u, Đại Sứ Hoa Kỳ Andrew Young đ� gọi t�nh h�nh Đ�ng Nam � �nguy hiểm� v� th�c giục c�c b�n tham chiến �h�y di chuyển c�c sự tranh chấp đến b�n thương thảo�.� C�c nước kh�ng li�n kết dường như sẽ xếp h�ng đ�ng sau nghị quyết đề nghị của Hoa Kỳ, trong khi Trung Quốc v� Li�n Bang S� Viết đưa ra c�c nghị quyết ho�n to�n đối nghịch nhau, một kết �n sự x�m lược bởi Việt Nam, c�i kia kết �n sự x�m lược của Trung Quốc.� V�o ng�y Thứ Bẩy, trong sự phản đối chống lại quyết định của hội đồng nhường lời cho đại diện của chế độ đ� bị đ�nh bại tại Căm Bốt của Pot Pot, Đại Biểu S� Viết, Mikhail Kharlamov đ� hi�n ngang bước ra ngo�i.� �ng ta được theo sau ngay sau đ� bởi Đại Biểu Tiệp Khắc.� Kharlamov đ� cẩn thận để một phụ t� ở lại tr�n b�n họp, nhưng đ� ch�nh l� sự bước ra ngo�i đầu ti�n của S� Viết khỏi Hội Đồng Bảo An kể từ khi c� Chiến Tranh Triều Ti�n.

������ Một số nh� ngoại giao ngoại quốc c� n�i đến sự sử dụng khả hữu� Hoa Thịnh Đốn của Bắc Kinh như một c�ng cụ trong chiến lược x�m lăng của n�.� C�c vi�n chức ch�nh quyền đ� phủ nhận một c�ch diễu cợt bất kỳ điều g� giống như sự th�ng đồng bị c�o gi�c bởi Moscow, v� đ� nhấn mạnh một c�ch thuyết phục rằng [Tổng Thống] Carter trong thực tế đ� cố gắng ngăn cản họ Đặng khỏi bất kỳ h�nh động �thiếu kh�n ngoan� n�o.� C�u hỏi rằng liệu Hoa Thịnh Đốn, hăng h�i để b�nh thường h�a c�c quan hệ với Bắc Kinh, c� thể đ� kh�ng bị kết nạp một c�ch v� t�nh, trong c�c chuẩn bị ngoại giao của Trung Quốc, cho cuộc tấn c�ng hay kh�ng.� �Giờ đ�y, ch�ng ta biết được l� do tại sao Trung Quốc lại b�y tỏ sự vội v� như thế để b�nh thường h�a c�c quan hệ với Hoa Kỳ�, Thượng Nghị Sĩ Charles Percy đ� n�i sau cuộc x�m lăng.

������ V�o cuối tuần, đ� c� c�c dấu hiệu rằng ph�a Trung Quốc đang gặp phải địa h�nh kh� khăn hơn v� sự kh�ng cự cứng rắn hơn điều họ c� lẽ đ� ước định.� Một c�ch giả định, họ đ� c� sức mạnh v� qu�n số để x�m nhập xa đến mức họ lựa chọn.� Nhưng c� thể n�o họ tự giải tho�t m�nh ra khỏi vũng lầy lịch sử với một sự dễ d�ng tương tự hay kh�ng?� C�c bia đ� tr�n mộ ở Điện Bi�n Phủ.� C�c x�c m�y bay trực thăng của Thủy Qu�n Lục Chiến gần Đ� Nẵng.� C�c địa danh kh�c, c�c di t�ch kh�c chứng thực cho c�c số phận bi thảm của c�c kẻ ngoại lai đến thăm viếng Việt Nam trong qu� khứ v� về sau đ� ước rằng họ đ� chưa bao giờ đến đ�.� Để gi�ng dạy �b�i học� của m�nh, người Trung Quốc � giống như nguời Ph�p v� người Mỹ trước họ -- c� thể t�m thấy Việt Nam sẽ l� một lớp học bất kham./-

*****

 

Sự C�n Bằng Qu�n Sự

 

Hai khu�n mặt tham chiến v�o địa h�nh kh�ng người cư tr�, lởm chởm của miền bắc Việt Nam đ� l� đối tượng của kiểm tra gắt gao bởi c�c nh� ph�n t�ch qu�n sự tuần qua.� Tại Hoa Thịnh Đốn, một ủy ban đặc nhiệm ph�t sinh từ cộng đồng t�nh b�o Hoa Kỳ đ� khởi sự nh�m họp trong v�ng v�i tiếng đồng hồ sau cuộc x�m lăng của Trung Quốc, lượng gi� những dữ liệu n�o c� thể nhận được từ c�c bản th�ng b�o qu�n sự v� bởi sự quan s�t bằng vệ tinh quang cảnh chiến trường.� Tại Moscow, c�c chiến lược gia cũng chăm ch� kh�ng k�m đến c�c t�c động rộng lớn hơn của cuộc chiến.� Qu�n Đội Nh�n D�n Giải Ph�ng Trung Quốc hoạt động hay dở ra sao trong cuộc trắc nghiệm chiến đấu cụ thể đầu ti�n của n� từ khi c� Chiến Tranh Triều Ti�n 30 năm về trước c� thể cung cấp c�c manh mối về năng lực của n� chống lại c�c qu�n đo�n S� Viết tại bi�n giới ph�a bắc Trung Quốc.� D�n binh chống lại QĐNDGPTQ l� một kh� cụ qu�n sự đ�ng nể sợ được trui r�n bởi Bộ Trưởng Quốc Ph�ng V� Nguy�n Gi�p, kẻ chinh phục Điện Bi�n Phủ, với c�c lực lượng đ� đ�nh bại c�c đo�n qu�n của Ph�p v� Hoa Kỳ trong hơn ba thập ni�n giao chi�n.� C�c điểm mạnh v� nhược điểm của cả hai lực lượng, như được lượng gi� bởi c�c ph�n t�ch vi�n trong tuần qua, c� vẻ sẽ l� một sự c�n bằng tế nhị.

 

V� Nguy�n Gi�p, Việt Nam

 

 

Tướng Dương Đắc Ch�, trong cuộc thao diễn tập luyện (1958)

 

������ Với 3.5 triều người, đội qu�n tại ngũ lớn nhất của thế giới, Bắc Kinh đ� c� một lợi thế qu�n số �p đảo tr�n 615,000 binh sĩ của H� Nội.� Trong một cuộc tấn c�ng trừng phạt hạn chế, ph�a Trung Quốc c� thễ sẽ kh�ng bố tr� nhiều hơn 200,000 qu�n, mặc d� qu�n số trừ bị của QĐNDGPTQ tại miền nam Trung Quốc th� v� kể nếu cuộc xung đột phải mở rộng.� Trung Quốc hiện c� khoảng 1.6 triệu l�nh dọc bi�n giới S� Viết �- mo6t. lực lượng m� Bắc Kinh c� thể quyết định tăng bổ nếu Moscow n�ng t�nh trạng ứng chiến của 1 triệu binh sĩ của ch�nh n� tại bi�n giới để đ�p ứng với cuộc khủng hoảng.� Một lợi thế chiến thuật cho Trung Quốc l� nhiều lực lượng của H� Nội bị cầm ch�n tại Căm Bốt hay L�o v� kh�ng c� thể sẵn s�ng để chuyển sang cuộc chiến tranh tại miền bắc.

������ Mặc d� ph�a Trung Quốc đ� kh�ng �đổ mau� bởi kinh nghiệm chiến trận, c�c chuy�n vi�n Ngũ Gi�c Đ�i tin tưởng rằng họ l� c�c chiến sĩ tốt.� C�c binh sĩ QĐNDGPTQ chưa được thử th�ch, giống như cấo chỉ huy của m�nh, c� thể hăng h�i để chiến đấu � v� cho một cơ hội hiếm c� để thăng cấp.� Kinh nghiệm m� vị chỉ huy h�nh qu�n của họ, Tướng Dương Đắc Ch�, 68 tuổi, c� được trong Chiến Tranh Triều Ti�n, c� thể được d�ng để n�ng cao sự tin tưởng của c�c binh sĩ.� Ở v�o thế tấn c�ng cũng mang lại một lợi thế tinh thần v� h�nh.� Tuy nhi�n, QĐNDGPTQ gặp trở ngại bởi nhiều năm d�nh l�u th�i qu� v�o ch�nh trị nội bộ của Trung Quốc.� Trong một thời gian d�i, nhiệm vụ gay go nhất của n� l� kiềm chế sự th�i qu� của Cuộc C�ch Mạng Văn H�a.

������ Đối với ph�a Việt Nam, họ thụ hưởng từ sự kiện rằng họ đang ph�ng thủ xứ sở của ch�nh họ chống lại một kẻ th� bị o�n gh�t trong lịch sử.� Họ l� c�c chiến sĩ đ� được chứng thực với một sức mạnh bền bỉ kh�ng thể phủ nhận được.� �C�n qu� sớm để n�i ai l� kẻ kh� hơn�, một chuy�n vi�n Bộ Quốc Ph�ng Hoa Kỳ đ� n�i.� �Một đối một, trọng lượng về kinh nghjiệm sẽ nghi�ng về ph�a Việt Nam�.

������ H� Nội c� một sự ưu việt r� r�ng tr�n Bắc Kinh về vũ kh� tinh vi.� Mặc d� cả hai lực lượng đang giao tranh với c�c vũ kh� được chế tạo tại LBSV hay với c�c bản sao c�c kiểu mẫu của S� Viết, nhiều vũ kh� của QĐNDGPTQ đ� được thụ đắc trước khi c� sự ran nứt Nga-Hoa v�o cuối thập ni�n 1950.� Ph�a Việt Nam cũng c� một số trang bị của Mỹ tịch thu được, r� rệt nhất l� đại b�c 177 ly, vốn vượt xa bất kỳ s�ng ph�o binh n�o trong số tồn kho của Trung Quốc.� Một trong những vũ kh� hữu hiệu nhất v� được ưa chuộng của H� Nội, như người Mỹ lĩnh hội được tại Khe sanh, l� đại b�c 130 ly.� Một nh� ph�n t�ch qu�n sự tại Hồng K�ng c� n�i, �Ph�a Việt Nam y�u th�ch s�ng 130 ly v� thực sự biết c�ch sử dụng n�.� Họ phải y�u th�ch l� đ� c� s�ng băn tầm xa hơn s�ng của Trung Quốc�.

������ Trung Quốc c� khoảng 10,0090 xe tăng, so với 900 chiếc của Việt Nam.� Nhưng địa h�nh n�i non của sự giao tranh tuần qua loại bỏ sự sử dụng xe tăng ngoại trừ tại c�c h�nh lang rất nhỏ hẹp, v� c�c xe tăng T-34 cổ xưa của Trung Quốc dễ bị x�m phạm bởi c�c hỏa tiễn chống xe tăng Sagger cực kỳ ch�nh x�c được cung cấp cho Việt Nam bởi Li�n Bang S� Viết trong ba năm qua.� Ph�a Trung Quốc kh�ng c� g� tương đương với hỏa tiễn Sagger.� �Đ�y l� một trong c�c sự khiếm khuyết chiến đ�u quan trọng của họ, điều m� họ đang cố gắng để sửa chữa bằng c�ch mua c�c hỏa tiễn (chống xe tăng) HOT từ Ph�p�, một chuy�n vi�n Hoa Kỳ ghi nhận.

������ Kh�ng lực Việt Nam th� v� c�ng yếu thế so với Trung Quốc về số lượng, nhưng phẩm chất th� ưu việt v� c�ng.� H� Nội c� tổng cộng 300 phi cơ chiến đấu, khoảng 700 m�y bay của Trung Quốc nằm trong phạm vi tấn c�ng của Việt Nam.� Tuy nhi�n, phần lớn c�c m�y bay sẵn s�ng để chiến đấu l� c�c m�y bay lỗi thời MiG17 v� Mig-19, trong khi Việt Nam kh�ng chỉ c� m�y bay MiG-21 hơi t�n tiến hơn m� c�n c� cả �chiến đấu cơ tự do� F-5 đa năng tịch thu được từ người Mỹ.

������ Ph�a Việt Nam cũng c� một lợi thế về tiếp liệu v� chuyển vận.� Bởi c� sự thiếu hụt c�c xe vận tải v� xe chở h�ng, ph�a Trung Quốc được tường thuật đ� phải mang một số đồ tiếp liệu đến khu vực chiến đấu bằng xe do ngựa k�o.� Trong khi đội qu�n Trung Quốc di chuyển ch�nh yếu bằng ch�n, c�c lực lượng Việt Nam c� đầy c�c sự vận tải hiện đại, phần lớn trong đ� được tịch thu từ Qu�n Đội Hoa Kỳ.� Hơn nữa, ph�a Trung Quốc c� c�c sự truyền tin chiến trường th� sơ; đ�i khi họ vẫn c�n d�ng đến c�c người chạy bộ v� đi bằng xe đạp.� Ph�a Việt Nam được trang bị với m�y thu ph�t thanh (radio) hiện đại v� c�c điện thoại d� chiến, nhiều số trong ch�ng do Mỹ chế tạo.

������ Bất kể sự ưu việt của H� Nội trong kinh nghiệm, vũ kh� v� tiếp vận, tinh thần xuống thấp trong c�c lực lượng Việt Nam c� thể l�m c�n nhụt c�c lợi thế của họ.� C�c sự tổn thất nặng nề tại Căm Bốt đ� l�m phương hại nghi�m trọng đến tinh thần chiến đấu của một số binh sĩ Việt Nam.� C�c l�nh tuyển mộ đ� hối lộ c�c sĩ quan của họ để cho họ quay về nh�.� Tỷ lệ AWOL [chữ viết tắt của th�nh ngữ A(bsent] W(ith)o(ut) L(eave): c� nghĩa vắng mặt tại nhiệm sở hay nhi�m vụ m� kh�ng c� ph�p ch�nh thức, nhưng kh�ng c� � định đ�o ngũ, ch� của người dịch] cao dến nỗi bộ chỉ huy qu�n đ�i đ� loan b�o kế hoạch t�i tổ chức trong hai năm nhằm hội nhập tốt hơn c�c binh sĩ miền nam mất tinh thần v�o một lực lượng chiến đấu hăng say hơn.� Mao Trạch Đ�ng c� thể đ�ng khi n�i rằng: �C�c vũ kh� l� một yếu tố quan trọng nhưng kh�ng phải l� yếu tố quyết đinh; ch�nh con người chứ kh�ng phải c�c đồ vật mới l� yếu tố quyết định�./-�

 

*****

 

THỜI BUỔI KH� KHĂN CHO H� NỘI

 

������ C�c nh� l�nh đạo H� Nội thường hay ki�u h�nh nới với c�c du kh�ch ngoại quốc c� cảm t�nh rằng người d�n Việt Nam th� sẵn l�ng �chịu khổ với sự d�ng hiến�.� Tuần qua, c�c chiếc xe vận tải chất đầy c�c người bị chết v� bị thương v� chiến tranh trở về từ bi�n giới Trung Quốc v� từ Căm Bốt chứng thực rằng sự đau khổ c�n l�u mới hết.� Một c�u hỏi kh�ng được trả lời v� c� lẽ kh�ng thể trả lời được rằng việc d�ng hiến m� 51 triệu c�ng d�n của Cộng H�a X� Hội Chủ Nghĩa c�n ra sao với một giới l�nh đạo đ� kh�ng thể tạo lập được một xứ sở ổn định v� thịnh vượng ngay d� sau bốn năm tương đối h�a b�nh.

������ T�nh trạng thiếu dinh dưỡng v� ngay cả nạn đ�i ho�nh h�nh khắp Việt Nam.� Sản lượng n�ng nghiệp s�t giảm 15% trong năm 1878, trong khi viễn ảnh cho năm nay c�n k�m đến nỗi H� Nội đ� sẵn hạ thấp c�c số ước lượng thu hoạch của n� xuống từ c�c chỉ ti�u đ� tuy�n bố.� Sau trận lụt rộng lớn tại v�ng đất trồng l�a gạo Th�ng Ch�n năm trước, khẩu phần h�ng th�ng về thực phẩm cho mỗi người đ� bị cắt từ 33 c�n Anh (lbs) xuống c�n 29 c�n Anh.� Trong số đ�, c�c n�ng d�n v� c�c c�ng nh�n b�nh thường chỉ được trợ cấp nhiều hơn 2 c�n Anh gạo một ch�t, thứ lương thực ch�nh của chế độ ăn uống h�ng ng�y của người Việt Nam.� Đường, thịt, v� bột m� th� khan hiếm v� đắt khủng khiếp.� C�c c�ng nh�n nh� m�y đ� trở n�n v� hiệu năng bởi t�nh trạng thiếu dinh dưỡng, theo c�c nh� quản l� T�y Phương tại c�c nh� m�y được dựng l�n bởi nước ngo�i.

������ C�c trận b�o, c�c vụ hạn h�n v� c�c tai họa thi�n nhi�n kh�c đ� g�p phần v�o c�c kh� khăn n�ng nghiệp của Việt Nam, nhưng sự thiếu khả năng của ch�nh quyền đ� l� nguy�n do ch�nh. ��C�c sự rối loạn giấy tờ đ� ngăn trở việc trồng hạt giống mới của l�a gạo c� sức kh�ng cự hạn h�n nhiều hơn, v� sự ph�n phối c�c thuốc trừ s�u tại c�c khu vực bị ph� hoại bởi c�n tr�ng thực vật đ� bị tr� ho�n.� Sản lượng l�a gạo đang s�t giảm tại v�ng Ch�u Thổ s�ng Mekong một thời thịnh vượng.� H� Nội đ� loan b�o rằng n� sẵn s�ng trao đổi c�c ti�u thụ phẩm chẳng hạn như c�c quạt m�y chạy điện lấy gạo, hy vọng khuyến dụ c�c n�ng d�n b�n số thu hoạch của họ cho ch�nh phủ thay v� tr�n chợ đen.� Khi ch�nh phủ kh�ng chuyển giao c�c ti�u thụ phẩm đ� hứa hẹn, c�c n�ng d�n bị thất vọng đ� bắt đầu sản xuất �t đi.� Tờ b�o của đảng [cộng sản] Vi�t Nam, Nh�n D�n, c� ph�n n�n rằng nhiều n�ng d�n đ� để c�c c�nh đồng l�a kh�ng canh t�c hay d�ng gạo để nấu rượu hay nu�i heo.

������ Đời sống đặc biệt kh� khăn tại miền bắc.� C�c gia đ�nh tại H� Nội chỉ được cho ph�p c� 75 bộ Anh vu�ng (square feet) kh�ng gian sinh sống cho mỗi người � v�o khoảng số diện t�ch đề nghị cho c�c t� nh�n ở c�c nh� t� khổ sai li�n bang Hoa Kỳ.� C�c thợ nh� m�y phải l�m việc s�u ng�y một tuần, v� phải d�ng ng�y thứ bẩy cho c�c phi�n họp ch�nh trị hay tại c�c dự �n x�y dựng �t�nh nguyện�.� C�c xe hơi do tư nh�n sở hữu ho�n to�n kh�ng c�, v� c�c đồ phụ t�ng cho xe đạp th� thiếu hụt số cung.� �C� một mức độ to lớn của sự khốn khổ�, một nh� ngoại giao tại H� Nội c� n�i như thế.� �D�n ch�ng đang bắt đầu ph�n n�n một c�ch ri�ng tư.� Một trong c�c c�u hỏi th� thầm được nghe thấy thường xuy�n nhất l� một c�u hỏi mỉa mai, �Ch�ng ta đang l�m c�i giống g� vậy tại Căm Bốt?�

������ Miền nam vẫn c�n tương đối thịnh vượng hơn.� C�c phụ nữ ở đ� vẫn mặc �o d�i c� m�u s�ng rực, tr�i với c�c chiếc qu�n đen v� �o trắng chung cho cả hai ph�i thường được mặc ở miền bắc.� Thực phẩm phần n�o được cung ứng nhiều hơn nhưng đắt đỏ hơn, bởi tỷ lệ lạm ph�t vượt qu� 100% một năm.� N�i chung, nền kinh tế của miền nam chịu khổ sở từ sự x�a bỏ của H� Nội trong năm qua �giới tư sản mại bản� v� việc đưa đến một tiền tệ đồng nhất khắp nước.� Kỹ nghệ miền nam hiện đang hoạt động với 40% năng lực.� Khoảng một phần năm trong 3 triệu cư d�n của S�ig�n bị thất nghiệp.� Nh�n nhận sự quản l� sai lạc phổ biến trong c�ng nghiệp v� n�ng nghiệp, tờ Nh�n D�n đ� giải th�ch, �Trong c�c cuộc đấu tranh l�u d�i chống đế quốc chủ nghĩa, ch�ng ta đ� trở n�n rất th�nh thạo trong c�c cuộc đấu tranh ch�nh trị v� vũ trang v� t�i t�nh trong việc tổ chức c�c trận đ�nh lớn.� Song ch�ng ta vẫn chưa quen thuộc với sự tổ chức sự sản xuất v� kinh doanh tr�n quy m� to lớn�.

������ C�c kh� khăn kinh tế của Việt Nam bị trầm trọng hơn một c�ch lớn lao bởi sự trục xuất 200,000 người gốc Hoa trong ch�n th�ng qua.� Người gốc Hoa bị trở th�nh mục ti�u bởi sự can dự rộng r�i của họ trong chợ đen, nhưng họ cấu th�nh tầng lớp kinh doanh quan trọng của Việt Nam.� Họ quản trị việc mua b�n gạo, c�c hải cảng ch�nh, c�c hệ thống ph�n phối v� v�i kỹ nghệ then chốt � nổi bật nhất l� than đ�.

������ 300,000 người tỵ nạn đ� chạy trốn khỏi Việt Nam từ sau sự sụp đổ ch�nh quyền �ng Thiệu năm 1975 cũng đ� l�m giảm bớt c�c nguồn nh�n lực của xứ sở.� Theo c�c vi�n chức tại Th�i Lan v� Hồng K�ng, nơi nhiều d�n tỵ nạn chạy đến, c�c vi�n chức Việt Nam đang trục lợi một c�ch ri�ng tư từ cuộc di cư của c�c c�ng d�n của họ, c�c kẻ đang muốn đi t�m thức ăn v� tự do ở hải ngoại.� Sau khi phỏng vấn c�c người tỵ nạn, c�c điều tra vi�n tin tưởng rằng c� đến 50% số tiền m� c�c người chuẩn bị tỵ nạn phải trả để rời khỏi Việt Nam cuối c�ng nằm trong t�i của c�c đảng vi�n Cộng Sản địa phương.

������ Theo c�c người tỵ nạn, một trong c�c sự thay đổi nổi bật nhất xuất hiện tại Việt Nam l� t�nh trạng tham nhũng của c�c vi�n chức đảng trung cấp.� Nhiệt t�nh c�ch mạng đ� nhường bước cho một sự khai th�c v� li�m sỉ c�c kh� khăn kinh tế của Việt Nam.� C�c vi�n chức cộng sản tham nhũng đ� bước ch�n v�o sự mua b�n tr�n thị trường chợ đen c� thời được điều h�nh bởi người gốc Hoa.� Tất cả c�c tuyến đường ch�nh của ch�u thổ s�ng Hồng ph�a nam H� Nội ph� b�y �c�c chợ nổi� do Cộng Sản điều h�nh,� cung cấp h�ng h�a ăn trộm từ c�c chiếc t�u hay trực tiếp từ c�c bến t�u ở Hải Ph�ng.� Sự ti�u pha c�ng nhi�n trong số c�c vi�n chức Cộng Sản đ� trở n�n nức tiếng đến nỗi Thủ Tướng Phạm Văn Đồng cẩm thấy cần phải ban h�nh một mệnh lệnh chung: �V�o l�c khi người d�n tại một v�i khu vực đang trải qua t�nh trạng thiếu thốn v� nạn đ�i, cần tuyệt đối kiềm chế việc tổ chức c�c buỗi lễ v� tiệc t�ng ph� phạm.� Mọi khu vực v� mọi cấp phải giữ g�n một tinh thần l�m gương bằng c�ch tiết kiệm trong sự sản xuất v� một lối sống n� tr�nh mọi sự hoang ph�./-

 

Thủ Tướng Phạm văn Đồng trong một cuộc thăm viếng tại Paris

Nguồn: Time Magazine, số ra ng�y 5 Th�ng Ba, 1979, c�c trang 26-36.

������ ���

ội Đồng Bảo An Li�n Hiệp Quốc

Ng� Bắc dịch v� phụ ch�

10.03.2014

 

http://www.gio-o.com/NgoBac.html

� gio-o.com 2014