Francis Terry McNamara

Cựu Tổng L�nh Sự Hoa Kỳ tại Cần Thơ

Với sự cộng t�c của Adrian Hill

Nh�n vi�n ngoại giao Anh Quốc

 

VƯỢT THO�T VỚI DANH DỰ

C�c Giờ Cuối C�ng Của T�i

Tại Việt Nam

 

***

 

Lời Người Dịch

������ Dưới đ�y l� c�c phần tr�ch dịch từ quyển Escape With Honor, My Last Hours In Việt Nam về cuộc di tản của ph�a người Mỹ từ v�ng Ch�u Thổ s�ng Cửu Long trong biến cố 30 Th�ng Tư 1975, bao gồm:

������ Hồi Mở M�n

������ Chương 1: Một Sự Đ�nh Thức Th� Lỗ

������ Hồi Kết Luận

������ Phụ Lục: B�o C�o C�c Hoạt Động Từ 1 giờ s�ng ng�y 29 Th�ng Tư, 1975 đến 17 giờ chiều ng�y 1 Th�ng Năm, 1975 của Trung Sĩ Boyette S. Hasty, thuộc To�n Biệt Ph�i Ph�ng Vệ An Ninh Thủy Qu�n Lục Chi�n, T�a Tổng L�nh Sự Mỹ tạiCcần Thơ, Việt Nam.

������ T�c giả quyển s�ch, Đại Sứ Francis Terry McNamara, nguy�n l� Tổng L�nh Sự Mỹ tại Cần Thơ v�o thời điểm đ�.� Nơi những d�ng chữ cuối c�ng của trang kết luận, t�c giả đ� so s�nh Thiếu Tướng Nguyễn Khoa Nam, Tư Lệnh Qu�n Đo�n IV khi đ� với Kinh Lược Sứ Phan Thanh Giản một thế kỷ trước, bằng c�c lời lẽ đầy t�n k�nh như sau:

Sau khi giải giới c�c thuộc vi�n của �ng ra khỏi sự cam kết nghi�m trọng muốn ở lại c�c vị tr� của họ, �ng Nam đ� chọn con đường duy nhất m� cảm gi�c về danh dự của �ng cho ph�p.� �ng tự bắn v�o đầu tại b�n giấy ở tổng h�nh dinh của �ng.� T�i hy vọng �ng sẽ được tưởng nhớ, như �ng Phan Thanh Giản được tưởng nhớ, như một con người của danh dự.

 

*****

 

 

 

HỒI MỞ M�N

Trong năm 1975, khi c�c biến cố được bi�n ch�p trong quyển s�ch n�y diễn ra, Việt Nam đ� ở trong t�nh trạng chiến tranh khoảng ba mươi năm, chỉ với một thời khoảng ngưng đ�nh nhau tương đối ngắn duy nhất hồi cuối thập ni�n 1950.� Hiệp định Geneva 1954 đ� chia cắt xứ sở v� đưa đến sự ra đi của người Ph�p bị thất trận.� Lo sợ một sự chiếm đoạt rộng lớn hơn của cộng sản khắp v�ng Đ�ng Nam �, nước Mỹ đ� đến để hậu thuẫn cho một chế độ d�n tộc chủ nghi� mong manh tại nửa phần ph�a nam của Việt Nam.� Mối đe dọa cảm thấy n�y từc phe cộng sản được nh�n ra v�o l�c đ� trong khung cảnh Chiến Tranh Lạnh.� Trong thực tế, quyết định của Hoa Kỳ để can thiệp tại Việt Nam đ� được lấy như một phần của một ch�nh s�ch to�n cầu nhằm ngăn chặn chủ nghĩa cộng sản.

������ Đ�p ứng với một sự th�ch đố gia tăng của cộng sản tại miền nam, sự cam kết của Mỹ đối với Việt Nam đ� bắt đầu được mở rộng một c�ch quyết liệt khi một ch�nh quyền Kennedy năng động l�n nắm quyền h�nh trong năm 1961 bằng một sự giao kết thiếu thận trọng �sẵn s�ng trả bất cứ gi� n�o�.� Khi cuộc chiến tranh gia tăng cường độ trong đầu thập ni�n 1960 v� c�c đồng minh Việt Nam của ch�ng ta r� r�ng kh�ng kham nổi sự th�ch đố, gi� đ� ng�y c�ng trở n�n nặng nề hơn.

������ C�c đơn vị diện địa Hoa Kỳ đầu ti�n sắp tham chiến đ� lội v�o bờ biển ở Đ� Nẵng hồi Th�ng Ba 1965.� Nhiệm vụ khởi thủy của c�c Thủy Qu�n Lục Chiến đ� l� để bảo vệ phi trường ch�nh, nằm ở ngoại � th�nh phố.� Một khi điều cấm kỵ trước đ� về sự bố tr� c�c lực lượng diện địa Hoa Kỳ đ� bị ph� vỡ, sự đến nơi của c�c binh sĩ Hoa Kỳ v� đồng minh bổ t�c tiếp diễn một c�ch mau ch�ng cho đến khoảng 1969, đ� c� độ 543,000 qu�n nh�n Mỹ hiện diện ở Việt Nam.

������ Một cuộc chiến tranh ti�u hao x�i m�n đ� diễn tiến khi qu�n số của c�c lực lượng của Hoa Kỳ trong nước gia tăng.� Mục ti�u l� l�m suy yếu dần dần quyết t�m của địch v� buộc n� phải chấp nhận một chế độ kh�ng cộng sản tại nửa phần ph�a nam của Việt Nam.

������ Sự đ�p ứng mạnh mẽ của H� Nội l� một cuộc tấn c�ng to�n quốc được ph�ng ra trong năm 1968 giữa thời kỳ lễ Tết của Việt Nam.� Đối với cộng sản, kết cuộc trực tiếp đ� l� một thảm họa về qu�n sự.� C�c sự tổn thất của cộng sản l�n cao một c�ch kinh ho�ng, với �t hay kh�ng thắng lợi n�o đạt được tr�n chiến trường.� Tuy nhi�n, sau rốt, cuộc tấn c�ng đ� tỏ ra th�nh c�ng một c�ch s�ng ch�i tr�n mặt trận quyết định hơn về c�ng luận Mỹ.� Trong thực tế, biến cố sinh s�i n�y của cuộc chiến đ� dẫn đến một c�ch kh�ng thể tr�nh khỏi sự triệt tho�i chung cuộc của binh sĩ Hoa Kỳ trong năm 1973 v� sự thất trận cuối c�ng của một đồng minh Nam Việt Nam bị bỏ rơi hai năm sau đ�.

������ Đối diện với sự triệt tho�i c�c binh sĩ của m�nh, Hoa Kỳ đ� phải giải quyết c�u hỏi l�m sao c�c quyền lợi v� hoạt động c�n lại của Hoa Kỳ c� thể duy tr� tốt đẹp nhất b�n ngo�i thủ đ� S�ig�n.� Hiệp định ngưng bắn đ� ngăn cấm sự hiện diện tiếp tục c�c nh�n vi�n qu�n sự Hoa Kỳ tại v�ng n�ng th�n Việt Nam.� Sau rốt điều đ� được quyết định l� chấp nhận một đề xướng m� t�i đ� đưa ra trước đ� kh� l�u khi t�i c�n phụ tr�ch t�a l�nh sự Hoa Kỳ tại Đ� Nẵng.� Theo đề nghị n�y, c�c t�a tổng l�nh sự được thiết lập tại mỗi trong bốn v�ng qu�n sự Hoa Kỳ tại Việt Nam để phục vụ như c�c c�i d� d�n sự che chở cho mọi hoạt động c�n lại của Hoa Kỳ.� � đồ đ� được thực hiện với sự k� kết C�c Hiệp Định Paris trong năm 1973.

������ Sự thiết lập bốn t�a l�nh sự kh�c thường n�y tọa lạc tại hải cảng Đ� Nẵng, cho v�ng đồi n�i cực bắc; tại Nha Trang, cho v�ng cao nguy�n trung phần với c�c khu rừng rậm rạp; tại Bi�n H�a, ngay ph�a đ�ng S�ig�n; v� tại Cần Thơ, giữa c�c c�nh đồng l�a gạo ph� nhi�u của Ch�u Thổ s�ng Mekong.� Bộ Ngoại Giao đ� bổ nhiệm một vi�n chức Ngoại Vụ cao cấp đứng đầu mỗi nhiệm sở.

������ V�o ng�y 29 Th�ng Tư, 1975, t�i đang phục vụ với tư c�ch tổng l�nh sự đứng đầu tại Cần Thơ.� Với một qu�n đội Bắc Việt ở cửa ng� của S�ig�n v� một cuộc di tản ồ ạt của Mỹ đ� sẵn tiến h�nh từ thủ đ�, t�i sắp chứng kiến sự sụp đổ của Nam Việt Nam.

***

 

Chương 1

Một Sự Đ�nh Thức Khiếm Nh�

 

������ Một loạt c�c tiếng nổ ầm ỹ đ�nh thức t�i dậy.� Khi vừa ho�n hồn, t�i nhận biết tiếng nổ trầm theo sau bởi sự rung chuyển ch�i tai sẽ l� c�c hỏa tiễn rơi xuống nơi gần cận.� C�c cơ bắp dạ d�y t�i quặn thắt khi t�i chụp lấy chiếc đồng hồ đeo tay trong �nh s�ng mờ x�m.� Hai tiếng nổ nữa ph�t ra li�n tiếp gần nhau; lần n�y c�c bức tường bị chấn động.� Giờ đ�y đ� ho�n to�n tỉnh t�o, t�i ph�ng ra khỏi chiếc giường.� Trong v�i bước sải, t�i đ� ở tr�n bao lơn b�n ngo�i cửa sở tầng thứ nh� của t�i.� Khi t�i ph�ng mắt đến ch�n trời, c�c m�i nh� bằng ng�i v� gỗ của Cần Thơ che khuất tầm nh�n của t�i.

������ C�ch v�i trăm m�t về ph�a bờ s�ng, nơi một kinh đ�o ch�nh gặp gỡ S�ng Bas Sac (s�ng Hậu Giang), một chi lưu của s�ng Mekong, kh�i đen bụi bặm đ� bắt đầu cuộn l�n tr�n c�c m�i nh� v� c�c th�n c�y cao được trồng bởi một thế hệ trớc đ�y của c�c thực d�n Ph�p, t�i đo�n chừng rằng c�c hỏa tiễn hẳn đ� đ�nh v�o chỗ gần ng�i chợ trung t�m.

������ Mắt nh�n của t�i đi theo cụm kh�i trong khi t�i lắng chờ một tiếng uỵch trả lời của ph�o binh bạn.� Kh�ng một tiếng trả lời.� T�i l� luận, sẽ thật dễ d�ng để kh�ng lực Việt Nam cho bay l�n một v�i chiếc trực thăng xạ thủ v� để chỉ dẫn sự khai ph�o trả đũa.� C�c hỏa tiễn hẳn được bắn ra từ b�n kia con s�ng, tại tỉnh Vĩnh Long.

������ Một bộ m�y v� tuyến truyền tin dựng tr�n s�n cạnh chiếc giường rối tung của t�i.� T�i đ� mang n� ra b�n ngo�i tr�n bao lơn để nhận tin tốt hơn, khi t�i cố gọi Boyette Hasty, vi�n trung sĩ tham mưu gầy g�, sắc b�n, đeo k�nh chỉ huy to�n biệt ph�i an ninh Thủy Qu�n Chiến s�u người của t�a tổng l�nh sự.� Hasty c� lẽ đ� đi ra ngo�i tr�n một chiếc xe jeep để cố lượng định sự tổn hại.� Vi�n trung sĩ trẻ tuổi sẽ kiểm tra về c�c nh�n vi�n của t�a tổng l�nh sự, c�c cơ sở ch�nh thức v� sau c�ng th�nh phố.

������ Mở m�y truyền tin l�n, t�i nghe thấy v�i nh�n vi�n của t�i đang cố n�i c�ng một l�c.� C�c Thủy Qu�n Lục Chiến đ� can thiệp để mang lại một số trất tự tr�n c�c sự x�o trộn điện tử.� Kh�ng ai xem ra bị thương.� Đ� y�n l�ng, t�i để m�y truyền tin chạy, lắng nghe tiếng k�u l�ch t�ch bị nhiễu �m của tiếng n�i chuyện truyền tin bị kh�ch động trong khi vội v� mặc quần �o.� Ph�n đo�n từ c�c mẩu đối thoại, Trung Sĩ Hasty trong thực tế đang l�i xe quanh th�nh phố.� Anh b�o c�o kh�ng c� sự tổn hại đến khu bờ s�ng được gọi l� Khu�n Vi�n Delta, nơi cư tr� của một số nh�n vi�n của t�i v� bao gồm một nh� h�ng ăn, một qu�n rượu, một nh� chiếu phim, v� một cửa hiệu thực phẩm.� C�c cơ sở n�y được d�nh cho sự sử dụng của c�c nh�n vi�n Mỹ v� c�c kh�ch thăm viếng ch�nh thức đến Cần Thơ.� Khu�n Vi�n Delta th� quan trọng.� Hai trong c�c chiếc thuyền di tản của ch�ng t�i buộc neo ở đ�.

������ T�i đột nhi�n nhớ đến chiếc đồng hồ của m�nh.� Đeo n� l�n, t�i nhận thấy mới chỉ sau 5:30 s�ng.� T�i quyết định m�nh phải ăn trước khi l�i xe đ�n văn ph�ng cho điều sẽ phải trở n�n một ng�y d�i.� Một c�ch buồn b�, t�i ngắm nh�n m�i t�c x�m v� bộ mặt mỏi mệt của m�nh tr�n chiếc gương buồng tắm trong khi rửa mặt v� cạo r�u.� T�i đ� bốn mươi bẩy tuổi, qu� gi� cho loại việc phi l� n�y.

������ Tiếng b�nh xe r�t l�n b�o hiệu sự đến nơi của Trung Sĩ Hasty.� T�i bỏ dao cạo r�u xuống v� trở lại b�n ngo�i để xem th�m nữa những g� anh ta kh�m ph� được.� Một lần nữa t�i nghi�ng m�nh tr�n chiếc bao lơn, quan s�t lối đi rải sỏi chạy dọc theo biệt thự.� Hasty ngồi đ�ng sau tay l�i chiếc xe jeep một m�nh, thẳng người, v� tỉnh tt�o, giống như một con c�o gầy đeo k�nh.� Anh ta gọi l�n, �Mọi việc th� số một, thưa �ng McNamara.� Cư sở của �ng kh�ng bị tổn hại�.

������ �Ồ � c�m ơn,� t�i trả lời.� T�i c�n c� thể n�i điều g� kh�c?

������ �T�i vừa kiểm tra Khu�n Vi�n Delta, v� c� gặp Hạ Sĩ Johnson, cũng kh�ng c� tổn hại g� ở đ�.� Ch�ng t�i nghĩ chỉ tổng cộng c� bốn hỏa tiễn.� C� lẽ loại 122 ly�.

������ �Th�nh phố th� sao?�t�i hỏi.

������ �T�i đang tr�n đường đi�.

������ Hasty g�i chiếc xe jeep v�o số l�i v� ph�ng l�i ra khỏi cổng.� Một lần nữa c�c b�nh xe r�t l�n khi anh ngừng lại, quay đầu, v� rồi đạp ch�n ga tăng tốc độ.� T�i nghe thấy tiếng gầm khật khừ của động cơ xe jeep trong một gi�y khi Hasty �m v�ng g�c đường trước khi trực chỉ về ph�a bắc đến bờ s�ng v� ng�i chợ.� V�i ph�t sau đ�, anh đ� b�o c�o tr�n m�y truyền tin.

������ �Thưa �ng McNamara, hai hỏa tiễn rơi xuống h�n đảo đ� tre6n s�ng Bas Sac ngay b�n ngo�i th�nh phố�.

������ �Tiếp tục�, t�i n�i, tay nhả n�t ấn của m�y truyền tin để cho Hasty c� thể n�i được.

������ �Hai hỏa tiễn kia rơi xuống phố gần Kh�ch Sạn Quốc Tế.� Kh�ng c� người Mỹ n�o bị thương.� C� c�c sự tổn thất kh�ng r� số lượng về ph�a người Việt Nam, một v�i KIA [Killed in Action: Bị giết chết khi đang c�ng t�c], nhưng chưa c� con số.� Cảc hai vụ ph�o k�ch đ� được đặt dưới sự kiểm so�t�.

������ �L�m việc tốt.� Anh giờ đ�y sắp đi d�u, Hasty?�

������ M�y truyền tin k�u l�ch c�ch.� Sau đ� giọng bị nhiễu �m của Hasty vang l�n, �Quay trở lại Ng�i Nh� Thủy Qu�n Lục Chiến nếu �ng cho ph�p.� T�i nghĩ m�nh cần đi tắm v� kiếm �t đồ ăn.� Ch�ng t�i vẫn c�n c� nhiều đồ trang bị phải đ�ng g�i cho trường hợp m� �ng biết l� g� rồi�.� Hasty đang �m chỉ đến sự việc gần như chắc chắn rằng trong v�ng �t ng�y nữa, ch�ng t�i sẽ nhận được lệnh để di tản.

������ T�i đ� kh�ng phản đối c�c kế hoạch của anh ta.� Tắt m�y truyền tin, t�i cạo r�u cho xong v� đi xuống tầng dưới để d�ng bữa s�ng mau lẹ.

������ Phước, người t�i xế v� cận vệ Việt Nam đẹp trai, kh�ng nao n�ng của t�i, đang chờ b�n ngo�i, m�y của chiếc xe nhỏ, mui k�n, m�u trắng ch�nh thức đang để nổ.� T�i l�n tiếng ch�o buổi s�ng gọn nhẹ với anh ta.� Anh Phước hiểu m� kh�ng cần c�c chỉ thị bằng miệng về nơi t�i muốn đi.� Anh l�i chiếc xe dọc theo c�c con đường bụi bặm, bận rộn, vặn tay l�i một c�ch chuy�n nghiệp để n� tr�nh những kẻ l�i xe gắn m�y Honda v� c�c xe l�i ba b�nh chật cứng, hiếm khi phải bấm c�i, len lỏi dưới b�ng của c�c xe vận tải khổng lồ, cho đến l�c ch�ng t�i băng qua chiếc cầu m�u v�ng bắc tr�n một kinh đ�o rộng lớn chia đ�i th�nh phố.

������ Trong �t ph�t t�i đ� ngồi một c�ch n�ng nảy tại cổng của t�a tổng l�nh sự, được bảo vệ ph�a trước bởi một bức tường đ�c cao ba m�t với d�y kẽm gai giăng tr�n n�c tường.� Một h�ng r�o d�y kẽm đan h�nh thoi bao quanh một b�i đậu xe ở ph�a nam của t�a nh�.� Một nguời bảo vệ Việt Nam buồn ngủ đ� giật m�nh khi anh ta nh�n thấy vi�n tổng l�nh sự v�o một thời giờ sớm sủa đến thế.� C�nh cổng được mở ra nhanh hơn phần lớn ng�y thường.

������ Năm t�a nh� m�u trắng lấp đầy khu�n vi�n, được nối với nhau bởi một mạng chằng chịt c�c chiếc thang v� lối đi hẹp b�n ngo�i.� Văn ph�ng của tổng l�nh sự nằm ở tầng thứ nh� trong một ng�i nh� cổ, một trong hai ng�i nh� đ�ng sau c�c căn nh� kh�c.� T�i băng ngang ph�ng ph�a trước v� chạy l�n cầu thang, hai bậc một, kh�ng buồn trao cho anh Phước bất kỳ chỉ thị n�o.� Anh Phước, kẻ nhận l�nh một huy chương Ng�i Sao Đồng của Mỹ do sự can đảm khi phục vụ với tư c�ch một th�ng dịch vi�n với một đơn vị Lục Qu�n Hoa Kỳ, mở tờ b�o ra, kh�ng đưa mắt nh�n theo khi t�i vội v� đi l�m việc.

������ Ngay sau khi ngồi sau b�n giấy của m�nh, t�i bắt đầu đọc c�c b�o c�o về tối h�m trước.� Cần Thơ đ� n� tr�nh một c�ch nhẹ nh�ng; rằng hai hỏa tiễn đầu ti�n hẳn bị bắn chưa đến tầm, bởi kh�ng c� mục ti�u r� rệt cho ch�ng tr�n h�n đảo.� Tại v�ng n�ng th�n bao quanh giữa c�c c�nh đồng dầy đặc v� tận, chỉ bị ngắt qu�ng bởi c�c kh�m c�y che giấu c�c ng�i l�ng nhỏ b� v� bị cắt ngang bởi h�ng ngh�n lạch nước t� hon, đ�m qua đ� kh� y�n tĩnh.

������ Vị phụ t� cao, gầy g� của t�i, Hank Cushing, v� t�i đ� ph�t triển c�c nguồn tin tuyệt hảo trong giới Việt Nam.� Tất cả những g� m� họ đưa ra s�ng h�m nay đều chứng tỏ rằng guồng m�y tuy�n truyền của Việt Cộng đang bận rộn, loan truyền c�c tin đồn về một cuộc tấn c�ng tr�n đất liền sắp xảy ra v�o ch�nh Th�nh Phố Cần Thơ.� Đọc xong một c�ch mau lẹ c�c b�o c�o buổi s�ng, t�i đ� gia nhập c�ng với Mac Pherson v� Dave Whitten, hai vi�n chức của t�i, tại văn ph�ng b�n ngo�i của m�nh.� Walt Heilman, kẻ c� đ�ng điệu hiền l�nh phụ tr�ch việc bảo tr� c�c kiến tr�c v� trang thiết bị, cũng ở trong số c�c người đang tụ tập quanh b�n giấy c�n trống của thư k�.� Bởi c� qu� nhiều người đang hiện diện v� t�i đ� l�m việc với họ, t�i đ� biến nh�m nhỏ n�y th�nh một buổi họp nh�n vi�n bất thần, y�u cầu Cushing gia nhập nếu anh ta muốn.

������ Trong nhiều ng�y, Hank đ� sắp xếp c�c sự di chuyển v� ra đi của c�c người Việt Nam khả dĩ di tản, hầu hết họ l� c�c nh�n vi�n địa phương của t�a tổng l�nh sự c�ng gia đ�nh của họ.� Họ đ� ở v�o trong t�nh trạng nguy hiểm bởi sự d�nh l�u của họ với ch�ng t�i, v� nhiều người đ� sẵn được chuyển l�n S�ig�n để tham dự v�o cuộc tổng di tản từ phi trường T�n Sơn Nhứt.� Những người kh�c đ� được tập hợp tại Cần Thơ chờ cuộc di tản sau rốt.

Trong khi v�o mỗi buổi s�ng trước đ�y trong �t tuần lễ sau c�ng, gần như kh�ng c� tin tức g� từ S�ig�n: phần lớn những g� ch�ng t�i hay biết tại Cần Thơ đến một c�ch kh�ng ch�nh thức từ c�c phi c�ng trực thăng của Air America, c�c nguồn tin tương đối đ�ng tin cậy.� (Air America l� một h�ng h�ng kh�ng do cơ quan CIA l�m chủ khi đ� phục vụ cho mọi c�ng việc của ch�nh phủ Hoa Kỳ tại Việt Nam, c�ng khai cũng như b� mật). �Ch�nh sự thiếu s�t c�c tin tức x�c thực về phần c�n lại của Nam Việt Nam � những phần c�n lại của n� � l�m t�i thất vọng nhất.� Trong khi trưởng trạm Larry Downs * (* Để c� được sự th�ng qua của cơ quan CIA cho quyển s�ch n�y, t�c giả đ� đồng � sử dụng c�c biệt hiệu cho nh�n vi�n CIA.� C�c văn bản đ� được c�ng bố kh�c đề cập đến �Larry Downs� l� �Jim D.�) v� c�c thuộc vi�n của anh ta ở tầng tr�n đ� t�m c�ch c� được một v�i luồng tin tức từ c�c nguồn tin địa phương của họ, cũng như từ tổng h�nh dinh S�ig�n của họ, t�i vẫn thường ngờ vực về độ x�c thực của n�.� Kh�ng may, t�i thường t�m thấy c�c sai lầm về sự kiện, cũng như một sự yếu k�m về ph�n t�ch đang lo �u, trong c�c b�o c�o của họ.� Trong bất kỳ trường hợp n�o, như l� kẻ b�o c�o ch�nh trị l�u năm của ng�nh Ngoại Giao, t�i nghĩ điều kh�n ngoan n�n bổ t�c mạng lưới c�c người cho tin của ch�nh m�nh để cung cấp c�c � kiến thứ nh� thật cần thiết.

������ Trong v�i ng�y, một loạt c�c nguồn tin đ� cảnh b�o t�i rằng địch qu�n đang chuẩn bị một cuộc tấn c�ng nghi�m trọng nhằm cắt đứt Quốc Lộ số 4 v� c�c kinh đ�o chạy giữa miền bắc của Ch�u Thổ với S�ig�n.� Mối đe dọa n�y sẽ được ph�ng ra từ v�ng Mỏ Vẹt (Parrot�s Beak), một con dao găm của l�nh thổ Căm Bốt đ�m s�u v�o Nam Việt Nam.� Mục ti�u của cuộc tấn c�ng sẽ l� điểm ph�a bắc Mỹ Tho nơi mọi tuyến giao th�ng hội tụ đi ngang qua một h�nh lang chật hẹp nằm giữa biển v� v�ng Mỏ Vẹt.

������ Nếu phe cộng sản cắt đứt Quốc Lộ 4 v� c�c kinh đ�o, điều đ� sẽ l� một trở ngại nghi�m trọng, bởi đ�y l� tuyến tiếp tế ch�nh y�u cho thủ đ� từ vựa l�a gạo của n� tại v�ng Ch�u Thổ.� Nhưng c�c lực lượng của Nam Vi�t Nam tại v�ng Ch�u Thổ phần lớn vẫn c�n nguy�n vẹn.� Trong thực tế, họ đ� sẵn phản ứng trước mối đe dọa mới n�y bằng việc chuyển Sư Đo�n 7 Bộ Binh Qu�n Lực Việt Nam C�ng H�a (QLVNCH) l�n ph�a bắc nằm dọc theo Quốc Lộ 4 để bảo vệ n�.

������ Nh�m nhỏ của ch�ng t�i hầu như mới chỉ bắt đầu họp khi, kh�ng l�u sau 8:30 s�ng, Trung Sĩ Hasty l� đầu nh�n từ khung cửa, hỏi l� liệu t�i c� bất kỳ mệnh lệnh đặc biệt n�o cho anh ta hay kh�ng.� T�i chỉ thị anh ta tiếp tục thu gom c�c đồ tiếp liệu v� trang thiết bị di tản tại c�c địa điểm đ� dự liệu của ch�ng t�i để xuống t�u.� V�o l�c Hasty vừa rời bước, anh ta đột nhi�n ngừng lại.� Từ b�n trong văn ph�ng của t�i vang ra t�n hiệu của điện thoại Truyền Th�ng H�nh Động Khẩn Cấp (Emergency Action Communication: EAC) được d�ng cho c�c c� gọi trực tiếp từ vị đại sứ v� c�c vi�n chức cao cấp kh�c của ph�i bộ tại S�ig�n.

������ T�i chạy xuy�n qua văn ph�ng v� nhấc ống nghe, được đặt tr�n một chiếc b�n nhỏ gần b�n giấy bằng gỗ anh đ�o.� T�i chỉ nghe thấy sự tĩnh lặng thường lệ.� T�i đặt điện thoại lại v�o gi� của n�.� Đ� c� sự im lặng ngự trị.

������ T�i quay lại văn ph�ng b�n ngo�i v� ngồi l�n một b�n giấy.� �Ch�ng ta đ� n�i đến đ�u rồi?� t�i hỏi.� ��C�c đồ tiếp liệu�, �Heilman thốt ra, trong giọng rất trầm của anh ta.

������ Đột nhi�n t�n hiệu lại ph�t ra.� Một lần nữa, t�i chạy vội đến cửa b�n cạnh, lại chẳng nghe được g� tr�n đường d�y � điện thoại EAC kh�ng c�n hoạt động hữu hiệu.

������ V�o l�c n�y, Larry Downs bước v�o từ tr�n lầu.� Anh ta loan b�o, căn cứ kh�ng qu�n T�n Sơn Nhứt đ� bị bắn hỏa tiễn v� ph�o k�ch s�ng sớm h�m đ�.� Hai Thủy Qu�n Lục Chiến bị chết.� Đ� c� một gi�y im lặng.

������ Cushing cất tiếng lớn hỏi sự tổn hại vật chất bị g�nh chịu lớn lao đến đ�u.� Downs, kẻ vẫn t�m c�ch giữ vẻ cứng rắn b�n ngo�i bất kể ng�y c�ng mệt mỏi như phần c�n lại của ch�ng t�i, đ� giải th�ch những g� anh ta hay biết từ c�c nguồn tin của Air America.

������ Một số hỏa tiễn đ� rớt xuống phi đạo của Air America.� C� khả năng rằng bốn chiếc trực thăng đ� bị đ�nh cướp trước mũi s�ng của l�nh nhảy d� Nam Việt Nam.� V�o l�c đ� thật kh� để c� được tin tức ch�nh x�c.� Downs sẽ cho t�i biết tức thời nếu anh ta nghe được th�m c�c chi tiết.� Rời ch�ng t�i, anh ta hối hả trở l�n tr�n lầu.

������ T�i nh�n xuy�n qua văn ph�ng b�n ngo�i trải d�i, nhận thấy một m�i thoang thoảng của giấy tờ bị đốt từ ph�ng mật m�.� Một số sự khai hỏa ph�o binh từ xa l�m rung chuyển c�c cửa sổ.� Ch�nh sự thiếu s�t tin tức ch�nh x�c n�y thật l�m thất vọng biết bao.� C�m ơn Thượng Đế về c�c phi c�ng của Air America v� c�c sự cập nhật thường lệ của họ! Kh�ng c� họ, ch�ng t�i sẽ l�m v�o cảnh nguy hiểm hơn nữa v� thiếu tin tức về phần c�n lại của xứ sở.

������ Quay đến Prosser, t�i y�u cầu anh ta li�n lạc với bộ phận phụ tr�ch C�c Hoạt Động Tr�n Kh�ng v� t�m kiếm bất kỳ tin tức bổ t�c n�o m� anh c� thể c� được từ c�c phi c�ng về c�c t�nh trạng tại T�n Sơn Nhứt.� Prosser gật đầu. �

������ �Trời ơi�, t�i lẩm bẩm một m�nh, �cứ như thể thủ đ� ở một h�nh tinh xa x�i thay v� chỉ c�ch một trăm dặm về ph�a bắc theo Quốc Lộ 4�.

������ T�n hiệu điện thoại EAC c� thể bị hư hỏng bởi một lỗi lầm kỹ thuật.� Hay S�ig�n đang cố li�n� lạc.� Kh�ng lo �u một c�ch qu� đ�ng, nhưng chưa sẵn s�ng để phải chịu một sự bỏ s�t nghi�m trọng, t�i quyết định ph�i Hasty đến Văn Ph�ng T�y Vi�n Qu�n Sự (VPTVQS: DAO).� VPTVQS cũng c� một điện thoại EAC m� với n� Hasty c� thể gọi S�ig�n.

������ Hasty đ� tho�ng nghĩ , �C� thể m�y truyền tin t�nh trạng khẩn cấp đang bị qu� tải bởi c�c sự chuyển tin của CIA.� Chung ta c� thể mở một trạm thay thế tại Khu�n Vi�n Delta.� T�i sẽ c� c�c Thủy Qu�n Lục Chiến theo d�i n� hai mươi bốn tiếng một ng�y�.� Với � nghĩ đ� trong đầu, anh ta ra đi.

������ T�i liếc nh�n đồng hồ của t�i một lần nữa.� Đ� qu� mười lăm ph�t sau ch�n giờ.� Phi�n họp nh�n vi�n bất thần tiếp tục.� Bob Traister, đại diện cấp tỉnh của t�a tổng l�nh sự tại Vĩnh Long, đ� gia nhập v�o nh�m.� Giờ đ�y anh n�u � kiến rằng c�c th�ng dịch vi�n QLVNCH th�p t�ng anh ta từ Vĩnh Long h�m trước sẽ di chuyển một c�ch lặng lẽ đến Khu�n Vi�n Delta v� sống tr�n s�n c�c chiếc t�u để bảo đảm rằng kh�ng ai sẽ ngăn trở họ.� Như một dấu hiệu t�n k�nh m� anh c� thể c� được nơi nhiều người Việt Nam, khi c�c b� bạn của Traister tại Vĩnh Long nghe tin anh sắp được r�t đi, họ đ� khẩn cầu t�i cho họ thời gian mở một bữa tiệc chia tay để vinh danh anh.� T�i Thứ Bảy đ� đ� l� một thời gian của sự h�nh diện buồn b�.� Traitster đ� đến Cần Thơ ng�y h�m sau l�c hai giờ trưa, kiệt sức từ một tối uống nhiều rượu v� đẫm mồ h�i sau chuyến l�i xe của anh xuy�n qua bụi v� hơi n�ng dọc Quốc Lộ 4.

������ T�i đ� sẵn đồng � về sự di chuyển đến khu�n vi�n.� �� nghĩ tốt, Bob�.� T�i n�i th�m, �Họ c� thể ăn uống tại C�u Lạc Bộ Delta�.� Sau c�ng, t�i đ� nhắn nhủ, �Cẩn thận về việc anh giải th�ch ra sao về sự hiện diện của họ với nh� bếp v� c�c c� hầu b�n.� Ch�ng t�i kh�ng muốn c� lời đồn quanh rằng ch�ng ta đang chuẩn bị để di tản�.

������ Điều quan trọng l� cần duy tr� một th�nh tố bất ngờ trong cuộc di tản.� Trong khi phần lớn người Việt Nam hay biết rằng c�c người Mỹ nhiều phần sẽ ra đi khi t�nh h�nh trong nước tồi tệ hơn, một sự chuyển động đột ngột, qu� sớm hay sự chuẩn bị c�ng khai thiếu kh�n ngoan c� thể g�y ra sự hoảng loạn trong d�n ch�ng hay một phản ứng chua ch�t từ QLVNCH.

������ Traister gật đầu, mặc d� anh kh�ng cần nhắc lại.� �T�i c� một phi�n họp được tổ chức tr�n c�c chiếc t�u v�o l�c 9 giờ�, anh n�i.� �Họ kh�ng biết l� do tại sao.� T�i muốn hỏi c�c người của t�i lần ch�t ai l� kẻ muốn ở lại v� ai l� kẻ muốn ra đi�.

������ Khu�n Vi�n Delta c�ch mười ph�t l�i xe.� Traister đứng dậy để rời đi.� Anh đứng lại trong gi�y l�t v� lấy cặp mắt k�nh gọng dầy xuống, lau ch�ng bằng chiếc khăn tay của anh.

������ �Khi xong việc, Bob, h�y quay về đ�y ngay�, t�i n�i th�m khi anh quay g�t ra đi.

������ Heilman vẫn tiếp tục để chuẩn bị c�c chiếc t�u cho sự sử dụng khả hữu.� Anh c� bảy mươi lăm nh�n vi�n Việt Nam, nhiều người trong họ muốn ra đi.� Nhưng c�c kh� khăn gia đ�nh đ� cắt giảm con số n�y xuống c�n khoảng hai mươi lăm nh�n vi�n v� c�c th�n nh�n gần gũi nhất của họ.� C�c nh�n vi�n địa phương của Heilman c� vẻ trầm tĩnh trước t�nh h�nh, cho d� họ muốn ra đi hay ở lại.� Tất cả đều đ� l�m việc một c�ch b�nh tĩnh v� hiệu quả, hủy hoại c�c hồ sơ, sửa chữa c�c xe cộ, kiểm tra ba chiếc t�u � c�ng t�c thường lệ d� sao vẫn phải được thi h�nh một c�ch chu đ�o.

������ Prosser đ� quay trở lại với tin tức rằng một phi c�ng của Air America đ� x�c nhận xuy�n qua bộ phận C�c Hoạt Động Tr�n Kh�ng tại S�ig�n rằng sự tổn hại đ�ng kể đ� được g�y ra tại b�i đ�p của Air America ở T�n Sơn Nhứt.� Cả c�c nh� chứa m�y bay lẫn phi đạo đều bị đ�nh tr�ng, g�y ra sự tổn thất to�n diện � hay sự thiệt hai vượt qu� sự sửa chữa mau lẹ -- cho v�i chiếc m�y bay c� c�nh cố định v� c�c trực thăng Huey cỡ nhỏ của c�ng ty.� Kể từ khi c� sự ra đi trong năm 1973 của qu�n đội Hoa Kỳ, c�c chiếc n�y đ� l� c�c m�y bay duy nhất để lại cho ph�i bộ sử dụng trong nước.� Hơn nữa, sự tổn thất c�c chiếc Huey c� thể l�m t� liệt khả năng của S�ig�n để thực hiện kế hoạch di tản của n�.� C�c chiếc m�y bay nhỏ n�y được giao nhiệm vụ bốc người từ c�c m�i nh� đ� chỉ định v� chở họ đến c�c b�i đ�p, nơi họ sẽ được chuyển giao cho c�c phi cơ trực thăng qu�n sự lớn hơn v� trọng tải nhiều hơn cho c�c chuy�n bay ra hạm đội ở ngo�i biển.

������ George �Jake� Jacobson, phối hợp vi�n cuộc di tản tại t�a đại sứ ở Saig�n, vẫn c�n tin tưởng rằng sự ra đi bằng m�y bay trực thăng l� phương ph�p an to�n duy nhất cho tất cả c�c người Mỹ c�n lại để rời khỏi Việt Nam.� Nhưng t�i cảm thấy một bổn phận, một nghĩa vụ tinh thần, để mang ra ngo�i nhiều đến mức tối đa c� thể được, c�c người Việt Nam trong suốt mười lăm năm đ� phục vụ một c�ch trung th�nh ch�nh phủ Hoa Kỳ.� Sự tổn hại bị g�y ra bởi sự kh�ng k�ch [?] v�o T�n Sơn Nhứt đ� tăng cường cảm nhận của t�i rằng ch�ng ta nhiều phần sẽ kh�ng c� đủ m�y bay khả ứng cho sự di tản khỏi v�ng Ch�u Thổ, đặc biệt nếu ch�ng t�i muốn mang theo c�c nh�n vi�n Việt Nam của ch�ng t�i v� gia đ�nh của họ.� T�i tin tưởng rằng thay v�o đ� ch�ng ta c� thể ra đi một c�ch an to�n bằng đường thủy, xu�i gi�ng s�ng Bas Sac, phụ lưu của con s�ng Mekong ra biển khơi.

������ Đ� kh�ng phải l� một � kiến được chia sẻ bởi tất cả c�c nh�n vi�n của t�i.� Larry Downs v� c�c thuộc vi�n CIA kh�ng bao giờ tin như thế.� Họ ưa th�ch bay ra ngo�i bằng phi cơ trực thăng.� Nhưng điều n�y c� nghĩa rằng chỉ c� c�c người Mỹ v� c� thể một �t nh�n vi�n Phi Luật T�n của CIA sẽ vượt tho�t.� Khi t�nh h�nh c�ng tệ hại hơn trong nước, viễn ảnh c� một số lượng đ�ng đảo c�c phi cơ trực thăng sẽ đến để di tản Cần Thơ ng�y c�ng trở n�n mờ nhạt hơn.� Trong thực tế, Jacobson đ� cảnh c�o t�i khi t�i thăm viếng S�ig�n một tuần trước rằng �c� �t x�c xuất nhất để c� bất kỳ phi cơ trực thăng Thủy Qu�n Lục Chiến n�o bay xuống Cần Thơ v�o l�c c� một cuộc tổng di tản từ S�ig�n�.� R� r�ng, ch�ng t�i phải tự lo liệu lấy.

������ Đ� c� một tuần tranh luận với Downs, mặc d� kh�ng phải mỗi ng�y.� Nhưng sự thiếu tin cậy đ� c� ở cả hai ph�a, lại ng�y c�ng gia tăng, chứ kh�ng biến đi mất.� Ba ng�y trước đ�y t�i đ�, vừa vặn v�o l�c ch�t, t�m c�ch đ�nh chỉ một kế hoạch của CIA để di tản đột ngột c�c nh�n vi�n của họ bằng phi cơ trực thăng.� C� thể giả định, họ sẽ để lại đ�ng sau c�c nh�n vi�n Hoa Kỳ kh�ng thuộc CIA v� c�c nh�n vi�n Việt Nam được tập hợp tại Cần Thơ cho cuộc di tản sau rốt.� Chỉ c� Trời mới biết những g� c� thể xảy ra nếu qu�n đội Việt Nam kh�m ph� được sự kiện.� Một khả t�nh r� r�ng l� sự sụp đổ qu� sớm kh�c của cơ cấu của QLVNCH v� sự hoảng loạn lan tr�n, như đ� xảy ra trong c�c cuộc di tản một th�ng trước đ�y tại Nha Trang v� Đ� Nẵng.� Sự thịnh nộ của QLVNCH c� thể l� một phản ứng kh�c nữa.

Tr�n b�n giấy của t�i, một quyển lịch nhỏ đứng thắng loan b�o rằng h�m nay l� ng�y 29 Th�ng Tư 1975.� V�o l�c n�y, t�i đ� kh�ng c�n để � đến quyển lịch.� T�i nhắm v�o chiếc điện thoại m�u đen tr�n b�n giấy.� Im lặng.� Đồng hồ đeo tay của t�i cho t�i biết gần đến 10 giờ.

������ T�i gọi Cushing, kẻ đang l�m việc trong văn ph�ng ri�ng của anh b�n cạnh, kiểm tra c�c b�o c�o về hoạt động qu�n sự từ tối h�m trước.� �Anh c� nghĩ t�i n�n đi qua Văn Ph�ng DAO v� gọi về S�ig�n hay kh�ng, anh Hank?� T�n hiệu EAC l�m t�i lo �u�.

������ �Đừng ph�t khởi một sự hoảng loan�, Cushing n�i, ra hiệu với một điếu thuốc l� đang ch�y giữa c�c ng�n tay c�u chất nicotin.� Anh nhẹ bước v�o văn ph�ng thư k� nơi ch�ng t�i đ� hội họp.� �Nhưng t�i nghĩ đ� sẽ l� điều kh�n ngoan�.

������ Kh�ng ai kh�c n�i g�.� �Được rồi�, t�i n�i, h�y cho Hasty năm ph�t nữa để li�nlạc từ Khu�n Vi�n Delta.� Sau đ� t�i sẽ gọi S�ig�n.� C� lẽ điện thoại của t�i sẽ l�m việc nếu t�i gọi ra ngo�i�.

������ �Kh�ng c� sự hoảng loạn trong giới d�n sự của ch�ng ta�, Cushing nhận x�t.� Anh xem ra �t bị căng thẳng, mặc d� đ�i mắt anh lộ vẻ mệt mỏi.� Cushing n�i� th�m, �T�i đồng �.� H�y chờ năm ph�t�.

������ Vụ bắn hỏa tiễn s�ng h�m đ� v�o th�nh phố chỉ k�o d�i trong hai mươi ph�t, nhưng t�i đ� c� thể nh�n thấy n� l�m rung động l�u hơn nhiều nh�n vi�n của t�i.� C�c thuộc vi�n CIA đ� tin tưởng trong v�i l�c rằng th�nh phố ở trong t�nh trạng nguy hiểm trước mắt của việc bị chiếm cứ.� Theo c�c nguồn tin của họ, s�u trung đo�n địch, hơn mười ngh�n l�nh theo sự t�nh to�n của họ, đ� trong tư thế bung v�o c�c đường phố của ch�nh Th�nh Phố Cần Thơ.

������ Cushing v� t�i th� ngờ vực.� C�c sự tiếp x�c của ch�ng t�i trong QLVNCH, cũng như c�c nguồn tin từ người Nam Việt Nam kh�c, đ� c� l� do để tối thiểu h�a sức mạnh của địch qu�n, nhưng ch�ng kh�ng c� sự lưu � n�o đến c�c đội h�nh đ�ng đảo của Qu�n Đội Bắc Việt (QĐBV) gần Cần Thơ.� C�c nguồn tin n�i rằng Việt Cộng đang bận rộn để tung ra c�c c�u chuyện g�y sợ h�i, cố gắng l�m QLVNCH bị mất thăng bằng, cố gắng để k�m ch�n c�c binh sĩ Nam Việt Nam tại v�ng Ch�u Thổ.� Ch�ng t�i ph�n đo�n rằng phe cộng sản kh�ng thể hy vọng đột nhập v�o Cần Thơ, ngay cả nếu giao tranh với c�c trung đo�n đầy đủ đội h�nh � kh�ng chống lại được c�c sự ph�ng thủ tr�n kh�ng v� diện địa mạnh mẽ của th�nh phố được chỉ huy bởi Nguyễn Khoa Nam, kẻ m� nhiều người trong ch�ng t�i xem l� vị tướng giỏi giang nhất của Nam Việt Nam.

������ Đột nhi�n, chu�ng điện thoại lại reng l�n.� Mọi chiếc đầu đều hướng đến.� Prosser mau ch�ng chụp lấy �ng nghe.� �Điện thoại của �ng, Terry�, anh ta n�i.� Đ�i mắt của Cushing gắn chặt v�o chiếc b�n giấy.� T�i cảm thấy r� sự quặn thắt trong ruột.� Giọng n�i lo ngại của Hasty đến từ Khu�n Vi�n Delta.� �Thưa ng�i McNamar, điện thoại EAC hoạt động được nơi đ�y.� T�i vừa n�i chuyện được với �ng Jacobson tại S�ig�n.� �ng ấy muốn �ng gọi lại cho �ng ấy, một c�ch khẩn cấp�.

������ Trước khi g�c m�y, t�i n�i Hasty quay trở về t�a tổng l�nh sự.� Sau đ� t�i đi suốt đến b�n giấy của m�nh.� Khi t�i quay số của t�a đại sứ, t�i nhớ tia mắt của t�i lạc ra ngo�i cửa sổ.� D�n trải từ h�ng r�o ph�a sau của t�a tổng l�nh sự l� c�c m�i nh� của Th�nh Phố Cần Thơ, nhiều m�i nh� trong ch�ng bị tổn hại nặng nề bởi một cuộc hỏa hoạn gần đ�y, với những th�n c�y cao v�t thanh nh�, cố gắng t�ch m�nh ra khỏi sự rối loạn kh�ng dự định của thị trấn.� T�i giờ đ�y sắp rời xa n� m�i m�i chăng?� Kh�ng c� vẻ l� như thế.

������ Giọng n�i của Jacobson ho�n to�n r�.� �ng nhu thể c� mặt trong c�ng căn ph�ng.� Lời nhắn nhủ của �ng l� một cơn chấn động, cho d� t�i đ� chờ đợi n� trong v�i ng�y.

������ �Terry, ch�ng ta được lệnh từ Hoa Thịnh Đốn để di tản.� �ng phải ra đi ngay l�c n�y�.� Đ� c� một sự ngưng nghỉ trong giọng n�i của Jacobson.� Vi�n đại t� Thế Chiến II hồi hưu đ� l� một trong những người cuối c�ng ra đi trong t�a đại sứ S�ig�n, một kẻ đ� sống s�t qua v�i tr�o đại sứ.

������ T�i kh�ng thể ngăn được c�c lời kế tiếp của m�nh, �Kh�ng c� chỉ thị kh�c hay sao, Jake?�, t�i d� hỏi một c�ch thận trọng.

������ Một lần nữa, một sự ngưng nghỉ tho�ng chốc.� Jacobson thở d�i, sau đ� n�i, �Ch�ng t�i muốn �ng r�t ra ngo�i bằng m�y bay của Air America.� Chỉ chở c�c người Mỹ kh�ng th�i.� Khi c�c �ng ho�n tất, h�y gửi c�c m�y bay quay thẳng về S�ig�n.� Ch�ng t�i sắp cần đến ch�ng một c�ch khẩn thiết cho sự di tản của ch�nh ch�ng t�i�.

������ T�i suy nghĩ v�o khoảng hai gii�y.� T�i kh�ng mu�n l�m mất thời giờ của Jacobson, bởi t�i ho�n to�n nhận biết rằng ng�y n�y đ� l� một bản giao hưởng của cuộc khủng hoảng.� Nhưng sự ph� hủy một số c�c chiếc m�y bay trực thăng qu� b�u của Air America đối với t�i đ� l� lập luận sau c�ng cho việc xu�i d�ng s�ng.

������ ��ng biết t�i cảm thấy như thế n�o về việc mang theo c�c người Việt Nam c�ng với t�i�, t�i phản đối một c�ch d� chừng với Jacobson, sau đ� chờ đợi một sự ph�c đ�p.

������ Với tư c�ch phối hợp vi�n của đại sứ về to�n thể cuộc di tản, Jacobson chịu �p lực lớn lao, nhưng t�i đ� phải tr�nh b�y trường hợp của m�nh với người n�y một lần cuối. �T�i kh�ng thể chịu đuợc việc bỏ rơi c�c nh�n vi�n người Việt Nam của t�i.� Sự việc đ�ng l� thế.� Việt Nam đang sụp đổ.� C�c người Mỹ được lệnh ra đi.� T�i muốn cuộc ra đi của ch�ng t�i phải được l�m với �t nhất một ch�t g� danh dự.� Sự an sinh của nhiều người t�y thuộc nơi t�i v� v�o sự ph�n đo�n của t�i.

������ �Jake�, t�i bắt đầu tr�nh b�y, �nếu �ng đang dựa v�o bốn chiếc trực thăng của ch�ng ta để trợ gi�p v�o sự di tản ở S�ig�n, �ng sẽ kh�ng c� ch�ng quay trở lại một c�ch mau ch�ng nếu ch�ng t�i sử dụng ch�ng để di tản ch�nh ch�ng t�i�

������ Lại c� sự im lặng kh�c.� T�i cảm thấy c� hy vọng.� Sau đ�, trước sự kinh h�i của t�i, đường d�y bị mất.

������ Cuộc đ�m thoại chưa đủ để bảo đảm sự ủng hộ.� Jacobson, trong khi c� cảm t�nh c� nh�n với ước muốn của t�i để di tản người Việt Nam, lu�n lu�n xem kế hoạch đường s�ng l� qu� bất trắc.� T�i muốn được an t�m.� Trong v�i ph�t, t�i đ� d�ng mọi phương tiện khả ứng để li�n lạc với Jacobson.� Đường d�y bị cắt.� Chụp lấy bất kỳ khả năng n�o, t�i đ� cố gọi �ng ta xuy�n qua c�c mạng lưới truyền tin đến Phi Luật T�n v� Th�i Lan.� C�c mạng lưới n�y cũng kh�ng l�m việc được.� Như phương s�ch cuối c�ng, với hy vọng t�n lụi, mồ h�i to�t ra nhễ nhại, t�i nhắc điện thoại v� một lần nữa quay số của �ng tại S�ig�n.

������ Jacobson đ� trả lời.

������ �C�m ơn Thượng Đế�, t�i n�i, run rẩy với sự nhẹ nh�m.

������ �Ch�ng ta kh�ng c�n th� giờ, Terry�, Jacobson nhắc nhở t�i một c�ch gọn lỏn.

������ �T�i biết, Jake.� Nhưng c� c�c kh� khăn.� Bốn chiếc m�y bay Air America ở đ�y trong v�ng Ch�u Thổ vẫn c�n đang bay đ�n đ�y.� Nếu ch�ng t�i sử dụng ch�ng để di tản ch�nh ch�ng t�i ra hạm đội ở ngo�i khơi, c� thể c� một sự tr� ho�n k�o d�i để cho ch�ng bay lại về S�ig�n.� Khi ch�ng ta mang c�c m�y bay trở lại Cần Thơ, ch�ng t�i phải bơm lại nhi�n liệu cho ch�ng bằng tay.� Nếu khi đ� ch�ng bay ra tới hạm đội với c�c nh�n vi�n, sẽ cần �t nhất bốn đến năm tiếng đồng hồ trước khi c�c chiếc m�y bay đ� sau c�ng trở lại S�ig�n.�

������ Sự im lặng đển từ đầu d�y b�n kia.� T�i biết đ�y l� khoảng khắc cho một bước tiến sau c�ng.� T�i đề nghị, gần như n�i nỉ, �Ch�ng t�i c� c�c chiếc thuyền sẵn s�ng v� đang chờ đợi.� C�c chiếc m�y bay c� thể được điều động trực tiếp đến S�ig�n.� Ch�ng t�i t�nh to�n một c�ch thẳng thắn rằng giải ph�p đường s�ng sẽ l� giải ph�p tốt nhất của ch�ng t�i trong c�c t�nh huống�.

������ Lại im lặng.� Đột nhi�n, Jacobson n�i, �Được rồi.� H�y đi bằng đường s�ng.� H�y ph�i c�c m�y bay trực thăng đến S�ig�n tức thời.� Ch�ng t�i đang rất cần ch�ng.� V� n�y Terry � ch�c may mắn�.

������ T�i cảm thấy một g�nh nặng vĩ đại được nhấc khỏi đ�i vai của m�nh.� Nhưng t�i c� một y�u cầu nữa.� �Liệu �ng c� thể b�o động cho hải qu�n hay kh�ng, Jake?� Ch�ng t�i sẽ phải đi ra đến cửa s�ng Bas Sac v�o khoảng mờ tối�.

�� ��� �Dĩ nhi�n�, Jacobson trả lời một c�ch nồng nhiệt v� đường d�y bị mất đi.

������ T�i cảm thấy trống kh�ng nhưng v� c�ng nhẹ nh�m.� T�ch ra khỏi nh�m tụ hội nhỏ c�c người Mỹ lo �u tại văn ph�ng b�n ngo�i, mọi điều kh�c xem ra b�nh thường trong t�a tổng l�nh sự.� T�i nh�n Cushing v� nh�m nhỏ nh�n vi�n đang chờ đợi.� Thật kh� để tin tưởng c�c cảm gi�c của ri�ng m�nh.� Sau hai mươi năm, ch�ng t�i đang sắp sửa bỏ chạy trước Qu�n Đội Bắc Việt..� T�i hy vọng giọng n�i của t�i sẽ kh�ng phản bội lại c�c cảm nghĩ ch�n thật của m�nh.

������ �Xin mọi người lắng nghe�, t�i bắt đầu một c�ch mạnh mẽ.� �C�c lệnh di tản đ� được ban h�nh.� Ch�ng ta đi bằng đường thủy�.� Phần lớn khu�n mặt rực s�ng, một �t trĩu xuống.� �Giờ khỏi h�nh sẽ l� 12 giờ trưa.� Mọi chiếc t�u sẽ đi thẳng đến điểm hẹn ở giữa d�ng s�ng.� Hank, anh h�y bắt đầu kiểm tra mọi văn ph�ng trong T�a Tổng L�nh Sự để bảo đảm rằng kh�ng người n�o bị bỏ lại đ�ng sau v� mọi hồ sơ mật phải bị hủy hoại�.

������ �T�i đi l�m ngay�, Cushing n�i.� Anh chạy ra ngo�i để kiểm so�t nhiều căn ph�ng trong quần thể v�ng vo của c�c kiến tr�c trong t�a tổng l�nh sự.� Giờ đ�y chỉ c�n chưa đầy một tiếng đồng hồ cho đến cuộc khởi h�nh của ch�ng t�i./-

 

***

 

HỒI KẾT CUỘC

 

������ Đối với t�i, Thiếu Tướng Nguyễn Khoa Nam, Tư Lệnh Qu�n Đo�n IV, l� vị anh h�ng trong c�u chuyện buồn thảm n�y.� Khi hồi kết cuộc xảy đến, mặc d� muốn tiếp tục cuộc chiến đấu một m�nh, �ng đ� tu�n theo lệnh của vị tổng thống mới để hạ vũ kh� xuống.� �ng Nam l� một qu�n nh�n chấp nhận kỷ luật m� binh nghiệp �ng đ�i hỏi.

������ Chắc chắn, �ng Nam đ� phải đấu tranh với quyết định của m�nh.� C�c � nghĩ của vị tướng sau hết c� thể hướng đến �ng Phan Thanh Giản, một nh�n vật anh h�ng trong lịch sử Việt Nam đ� đối diện với một nghịch cảnh tương tự một trăm năm trước đ�y.�� Vị quan chức vĩ đại n�y, cũng thế, đ� chỉ huy c�c sự ph�ng thủ v�ng Ch�u Thổ s�ng Mekong, khi người Ph�p, t�m c�ch mở rộng sự kiểm so�t của họ tr�n c�c v�ng đất trồng l�a gạo gi�u c�, lấn xuống theo hướng t�y nam từ S�ig�n.� Để tr�nh đổ m�u hơn nữa cho một mục đ�ch m� �ng Phan Thanh Giản lượng định l� v� vọng, �ng đ� ra lệnh c�c binh sĩ của �ng đầu h�ng.� Nhưng �ng Phan Thanh Giản đ� vượt tho�t nỗi � nhục của sự đầu h�ng của ch�nh m�nh.� �ng đ� tự kết liễu đời m�nh.

������ �ng Nam đ� đi đến một kết luận tương tự.� �ng kh�ng thể chạy trốn v� bỏ mặc c�c binh sĩ của �ng như c�c kẻ kh�c đ� l�m.� �ng kh�ng nghĩ theo c�ch đ�.� Mặt kh�c, �ng kh�ng bao giờ c� thể chịu đựng được sự mất mặt chắc chắn theo sau sự đầu h�ng trước địch thủ cộng sản suốt đời của �ng.

������ Sau khi giải giới c�c thuộc vi�n của �ng khỏi sự cam kết nghi�m trọng muốn ở lại c�c vị tr� của họ, �ng Nam đ� chọn con đường duy nhất m� cảm gi�c về danh dự của �ng cho ph�p.� �ng tự bắn v�o đầu tại b�n giấy ở tổng h�nh dinh của �ng.� T�i hy vọng �ng sẽ được tưởng nhớ, như �ng Phan Thanh Giản được tưởng nhớ, như một con người của danh dự./-

___

 

PHỤ LỤC *

(Phụ Lục n�y được sao lại theo nguy�n bản, ngoại trừ c�c sự sửa chữa về lỗi ch�nh tả đ�i khi)

TO�N BIỆT PH�I PH�NG VỆ AN NINH THỦY QU�N LỤC CHIẾN

T�a Tổng L�nh Sự Mỹ, Cần Thơ, Việt Nam

(Tr�n Chiến Hạm U.S.S. Blue Ridge ngo�i biển)

BSH: bsh

3000

1 Th�ng Năm 1975

 

K�nh gửi: �ng Tổng L�nh Sự

Người gửi: H� Sĩ Quan Phụ Tr�ch

Tr�ch Yếu: Về Cuộc Di Tản của T�a Tổng L�nh Sự, Cần Thơ, Việt Nam.

Tham chiếu:����������� (a) C�c Lệnh Bằng Miệng của �ng Tổng L�nh Sự

Đ�nh k�m:�� (1) Sự tr�nh b�y của Trung Sĩ Tham Mưu Boyette S. Hasty

Số Qu�n: 253 82 51 49 / 3421 USMC

1. Chiếu theo phần tham chiếu (a), Đ�nh K�m (1) được đệ tr�nh theo đ�y li�n quan đến c�c hoạt động v� c�c sự nhận x�t của t�i trong thời gian từ 0001 giờ ng�y 29 Th�ng Tư 1979 đến 1700 giờ ng�y 1 Th�ng Năm 1975.

(� k� t�n)� Boyette S. Hasty

Trung Sĩ Tham Mưu

Binh Chủng Thủy Qu�n Lục Chiến Hoa Kỳ

 

Bản sao đồng k�nh gửi: Tướng Chỉ Huy, Lữ Đo�n Đổ Bộ Thủy Qu�n Lục Chiến thứ 9

������������������������������ Sĩ Quan Chỉ Huy, Tiểu Đo�n Ph�ng Vệ An Ninh Thủy Qu�n Lục Chiến

������������������������������ (Bộ Ngoại Giao)

������ �� �������������������� Sĩ Quan Chỉ Huy, Đại Đội �C�, Tiểu Đo�n Ph�ng Vệ An Ninh Thủy Qu�n Lục

������������������������������ Chiến.

 

Sự Giải Tr�nh Của Trung Sĩ Tham Mưu Boyette S. Hasty

Số qu�n: 253 82 51 49 / 3421 USMC

 

������ �Khoảng 0515 giờ s�ng ng�y 29 Th�ng Tư 1975 t�i bị đ�nh thức bởi tiếng nổ c�ch xa v�i khu phố.� Xuy�n qua c�c sự truyền th�ng bằng m�y v� tuyến truyền tin từ nhiều trạm kh�c nhau tr�n mạng lưới truyền tin khẩn cấp, t�i kh�m ph� ra rằng c�c lực lượng VC/NVA (Việt Cộng/Qu�n Bắc Việt) đ� bắn bốn hỏa tiễn loại 122 ly từ tỉnh Vĩnh Long băng qua s�ng v�o Thanh Phố cần Thơ.� T�i lập tức mặc qu�n phục v� l�i xe đến Khu�n Vi�n Delta nơi Hạ Sĩ JOHNSON được cắt cử một vị tr� canh g�c khẩn cấp tại c�c bến t�u hầu kiểm tra sự an to�n của anh ấy.� T�i thấy anh ta b�nh an.� Sau đ� t�i l�i xe đến cư sở của �ng Tổng L�nh Sự để kiểm tra sự tổn hại v� thấy v� sự.� T�i đ� l�i xe qua một khu phố về ph�a Bắc đến bờ s�ng gần ng�i chợ, thấy đ�ng đảo d�n ch�ng v� c�c xe cứu thương.� Hai (2) hỏa tiễn 122 ly đ� rớt xuống một c� lao tr�n s�ng, v� hai (2) hỏa tiễn 122 ly gần kh�ch sạn Quốc Tế, g�y ra một sự thiệt mạng cho một số người kh�ng r�.� T�i l�i xe trở về Nh� Thủy Qu�n Lục Chiến, tắm rửa, v� rồi kiểm tra vị tr� canh g�c tại T�a Tổng L�nh Sự.� Sau khi nhận thấy mọi việc vẫn c�n nguy�n trật tự, t�i đ� đi đến Khu�n Vi�n Delta để ăn điểm t�m.� Độ 7:45 giờ s�ng t�i quay lại T�a Tổng l�nh Sự.� T�i đ� hay biết rằng ch�ng t�i sẽ di tản trong �t ng�y tới đ�y, v� thế t�i đ� ph�i v�i Thủy Qu�n Lục Chiến của t�i chạy nhiều nơi để t�m kiếm hay dự trữ trang thiết bị m� ch�ng t�i sẽ cần đến.� Độ 8:45 giờ s�ng t�i l�n Văn Ph�ng Tổng L�nh Sự để xem c� c�c chỉ thị đặc biệt g� hay kh�ng.� V�o l�c t�i c� mặt, ch�ng ta đ� kh�m ph� ra rằng điện thoại EAC bị hư.� Trong l�c đang họp, vị Trưởng Trạm CIA [PES (CIA)] c� xuống v� th�ng b�o cho ch�ng t�i rằng căn cứ kh�ng qu�n T�n Soơn Nhứt đ� bị bắn hỏa tiễn v� ph�o binh v�o rạng s�ng v� hai (2) Thủy Qu�n Lục Chiến đ� bị hạ s�t.� Trong phi�n họp nh�n vi�n n�y, điều được quyết định l� �ng TRAISTER sẽ dẫn c�c Th�ng Dịch Vi�n � Trung Sĩ QLVNCH đến Khu�n Vi�n Delta để sống tr�n c�c chiếc thuyền.� Bởi v� đường d�y truyền tin khẩn cấp với S�ig�n v� c�c trạm kh�c bị tr�n ngập bởi c�c m�y chuyển tin TCU [của CIA], t�i n�i rằng C�c Thủy Qu�n Lục Chiến sẽ mở một trạm thay thế kh�c tại Khu�n Vi�n Delta v� theo d�i n� tr�n căn bản 24 tiếng mỗi ng�y, cho đến khi ch�ng t�i ra đi.� V�o khoảng 0905 giờ t�i đ� dẫn Trung Sĩ PATE đến khu�n vi�n để phụ tr�ch đầu ti�n việc canh chừng truyền hầu theo d�i c�c sự truyền tin v� điện thoại EAC.� Điện thoại tại địa điểm đ� cũng bị hư hỏng.� T�i đ� nhấc ống nghe để xem liệu t�i c� thể nghe tiếng bất kỳ ai hay kh�ng v�o đ�ng l�c �ng JACOBSON, Phụ T� Đặc Biệt của Đại Sứ, ở tr�n đường d�y.� Sau khi t�i xưng danh, �ng y�u cầu n�i chuyện với �ng Tổng L�nh Sự.� T�i c� th�ng b�o với �ng rằng �ng Tổng L�nh Sự đang ở tại một khu vực kh�c nhưng t�i sẽ t�m ki�m �ng ấy v� n�i �ng ấy gọi l�n S�ig�n, l� việc t�i đ� l�m.� T�i quay trở về T�a Tổng L�nh Sự khoảng 1030 giờ.� V�o l�c t�i bước ra xe người phụ t� Hạ Sĩ Quan Phụ Tr�ch (NCOIC) của t�i, Trung Sĩ MOORE, đ� chạy đến t�i v� n�i rằng �ng Đại Sứ đ� gọi v� bảo ch�ng t�i phải di tản tức thời.� T�i đ� n�i với anh ta h�y th�ng b�o cho c�c Thủy Qu�n Lục Chiến kh�c trong To�n Biệt Ph�i để chuyển bị ra đi.� Sau đ� t�i tức thời l�n Văn Ph�ng Tổng L�nh Sự để c� sự x�c nhận.� �ng c� n�i chủ yếu c�ng như thế, v� rằng ch�ng t�i sẽ ra đi bằng m�y bay trực thăng.� T�i đi xuống gặp l�nh Ph�ng Vệ Thủy Qu�n Lục Chiến tại Trạm G�c Số Một ở h�nh lang ph�ng kh�ch, Hạ Sĩ KILLENS, v� th�ng b�o với anh ta về t�nh h�nh.� T�i đ� y�u cầu anh ấy th�ng b�o cho Trung Sĩ PATE ở Khu�n Vi�n Delta h�y đ�nh chỉ việc theo d�i m�y truyền tin v� về tr�nh diện tại T�a Tổng L�nh Sự.� Sau đ� t�i gặp Trung Sĩ MOORE v� n�i với anh ấy ra lệnh cho c�c Thủy Qu�n Lục Chiến chỉ mang theo c�c vũ khi của họ v� một t�i nhỏ.� T�i ra lệnh anh ta h�y truyền lệnh cho c�c Thủy Qu�n Lục Chiến để lại đ�ng sau c�c �o ngắn chống đạn v� mũ sắt bởi sẽ c� yếu tố trọng tải kh� khăn gặp phải tr�n c�c m�y bay trực thăng.� Sau đ� t�i quay trở về văn ph�ng �ng Tổng l�nh Sự, nơi t�i kh�m ph� ra rằng S�ig�n đ� ra lệnh cho bốn (4) chiếc phi cơ trực thăng Air America của ch�ng t�i trở lại S�ig�n để gi�p họ di tản.� Giờ đ�y ch�ng t�i sẽ phải ra đi bằng hai (2) chiếc LCM [t�u đổ bộ, ch� của người dịch] m� �ng Tổng L�nh Sự đ� thụ đắc được từ C�ng Ty X� Lan v� K�o T�u Alaska (Alaska Barge and Tug Company) hai tuần trước, v� x� lan chở gạo m� ch�ng t�i đ� mua v� sửa chữa.� T�i sau đ� đ� đi xuống hầm Truyền Tin (C&R vault) v� th�o gỡ c�c cục pha l� tần số ra khỏi m�y truyền tin.� T�i đ� đ�t c�c cục pha l� n�y v�o t�i của m�nh v� đi v�o Văn Ph�ng Thủy Qu�n Lục Chiến để thu g�p c�c sổ th�ng h�nh, phiếu t�c xạ, v� c�c hồ sơ c� nh�n c�c l�nh của m�nh.� T�i đặt ch�ng v�o c�c t�i kh�ng thấm nước đặc biệt m� t�i đ� l�m cho mục đ�ch n�y v�i tuần trước.� Trong khi t�i đang l�m việc n�y, Walt MILFORD, nh�n vi�n truyền th�ng m�y TCU, chạy v�o văn ph�ng t�i v� y�u cầu t�i gi�p anh ta ph� hủy dụng cụ Đ�nh Mật M� Tối Mật (Top Secret Crypto).� Sự việc h�a ra tất cả c�c nh�n vi�n Trạm T�nh B�o CIA (PES-CIA) đều đ� bỏ chạy, để lại anh ta ph� hủy mọi thứ một m�nh.� T�i chạy c�ng với anh ta đến khu vực Truyền Tin v� hầm TCU nơi ch�ng t�i bắt đầu l�i c�c l� đốt ch�y v� giựt c�c nắp bằng c�c k�m cắt then c�i.� Sau khi mở được ch�ng ra, ch�ng t�i nhận thấy ch�ng thuộc một loại ch�ng t�i chưa hề nh�n thấy trước đ�y, nhưng ch�ng t�i quyết định rằng ch�ng t�i bắt buộc phải thử v� sử dụng ch�ng.� Trong khi �ng MILFORD th�o gỡ c�c bộ phận m�y đ�nh mật m�, t�i chất đầy v�o l� đốt th�ng thường c�c hồ sơ mật v� ch�m lửa đốt.�� V�o l�c n�y, �ng CUSHING, Ph� Tổng L�nh Sự, bước xuống ph�ng v� đề nghị gi�p sức.� Ch�ng t�i đ� chất v�o c�c l� đốt đầy c�c t�i liệu� v� c�c �ng MILFORD v� CUSHING bắt đầu buộc chặt c�c chiếc nắp v�o c�c l� đốt.� V�o l�c n�y, �ng Tổng L�nh Sự gọi t�i tr�n m�y truyền tin v� n�i t�i h�y ra bến t�u c�ng sớm c�ng tốt [ASAP, viết tắt trong nguy�n bản của th�nh ngữ as soon as possible, ch� của người dịch].� T�i đ� ph�i Trung Sĩ KIRCHNER đi c�ng �ng SCIACCHITANO, Ph� L�nh Sự.� Sau đ� t�i gọi �ng Tổng L�nh Sự tr�n m�y truyền tin v� xin ph�p ở lại đ�ng sau để yểm trợ cho �ng MILFORD v� �ng CUSHING bởi đ�m đ�ng đ� bắt đầu trở n�n th� nghịch phần n�o.�� �ng đ� chấp thuận, v� sau đ� t�i đ� ra lệnh cho Trung Sĩ MOORE dẫn c�c binh sĩ Thủy Qu�n Lục Chiến c�n lại ra bến t�u v� khởi sự chất c�c vũ kh� v� m�y truyền tin l�n t�u m� t�i đ� t�ch trữ ở đ� trước đ�y.� T�i đ� quay trở lại hầm TCU nơi �ng MILFORD n�i với t�i rằng c�c l� đốt đ� kh�ng bắt lửa đ�ng c�ch.� T�i về văn ph�ng của m�nh v� kiếm mười (10) quả lựu đạn đốt ch�y v� quay trở lại hầm với ch�ng.� V�o l�c n�y, c�c l� đốt sau c�ng đ� bắt lửa v� b�ng ch�y th�nh c�c ngọn lửa.� Ch�ng t�i vứt bỏ c�c quả lựu đạn v� t�m lối ra cửa trước đến chiếc xe của � ng CUSHING, v� đ� bảo t�i xế của �ng đưa ch�ng t�i đến C�u Lạc Bộ Delta.� Khi ch�ng t�i đến nơi, c�c Thủy Qu�n Lục Chiến cũng vừa l�m xong việc chất đồ l�n c�c chiếc t�u.� Kh�ng l�u sau đ� mọi người Mỹ đều được điểm danh v� ch�ng t�i leo l�n chiếc LCM.� Bản th�n t�i, �ng CUSHING, v� �ng Tổng L�nh Sự ở tr�n chiếc t�u sau c�ng tr�n đường đi.� Chiếc x� lan chở gạo nhổ neo v� di chuyển v�o d�ng s�ng.� Tr�n chiếc LCM ch�ng t�i gặp kh� khăn để khởi h�nh bởi thủy triều r�t xuống v� ch�ng t�i bị mắc cạn tr�n mặt b�n.� V�o l�c đ�, ch�ng t�i nh�n thấy ba (3) nh�n vi�n người Phi Luật T�n của Trạm T�nh B�o CIA (PES-CIA) c�ng gia đ�nh họ chạy xuống bến t�u.� Trung Sĩ MOORE v� bản th�n t�i nhảy l�n bờ v� bắt đầu thảy họ l�n tr�n t�u. C�c người Việt Nam địa phương bắt đầu đổ v�o xuy�n qua c�c c�nh cổng của khu�n vi�n, v� thế �ng Tổng L�nh Sự ra lệnh ch�ng t�i l�n t�u v� ch�ng t�i đ� khởi h�nh.� �t ph�t sau đ� ch�ng t�i đ� ngừng lại để buộc x� l�n chở gạo v�o chỗ k�o t�u v� chờ chiếc LCM từ bến t�u của h�ng Shell bắt kip ch�ng t�i.� Chiếc t�u n�y chất đầy c�c người tỵ nạn Việt Nam, v� khi n� đến b�n cạnh, ch�ng t�i lại bắt đầu khởi h�nh.� Thủy thủ đo�n chiếc LCM của ch�ng t�i đ� bỏ trốn v�i ng�y trước đ�y, v� thế �ng Tổng L�nh Sự, một cựu Sĩ Quan Hải Qu�n, đ� cầm tay l�i v� dẫn ch�ng t�i đi.� V�o khoảng 12:45 giờ hai (2) chiếc t�u �Mike� c� vũ trang của Hải Qu�n Việt Nam đ� chặn chiếc LCM của ch�ng t�i bằng việc khai hỏa ngang qua mũi t�u.� Ch�ng t�i ngừng lại, nhưng họ từ chối đến gần ch�ng t�i.� Kh�ng l�u sau đ�, bốn (4) chiếc t�u �Mike� kh�c đ�n nơi v� gia nhập c�ng với c�c t�u kia.� Một trong những ch�ec t�u đến b�n cạnh chiếc LCM với một sĩ quan n�i tiếng Anh tr�n t�u.� Anh ta giải th�ch rằng anh được lệnh từ Ph� Đề Đốc THANG [Đặng Cao THĂNG?], xuy�n qua Tư Lệnh Qu�n Đo�n IV, để chặn ch�ng t�i lại cho đến khi �ng ta đến, trong khoảng nửa tiếng đồng hồ.� Ch�ng t�i y�u cầu v� nhận được ph�p để chuyển người của ch�ng t�i từ x� lan chở gạo sang c�c chiếc LCM g�up ch�ng t�i củng cố lực lượng của m�nh.� Ch�ng t�i cũng kh�m ph� v�o l�c n�y rằng người của Trạm T�nh b�o (PES-CIAS) đ� giữ lại sự kiểm so�t �t nhất một chiếc phi cơ trực thăng bởi ch�ng t�i nh�n thấy ch�ng bay tr�n đầu.� Ch�ng t�i đ� tiếp x�c qua m�y truyền tin với họ v� n�i cho họ về t�nh h�nh, v� [y�u cầu] họ h�y cố gắng tiếp x�c với Hải Qu�n Hoa Kỳ để li�n lạc với ph�a Việt Nam để xem liệu họ c� thể gi�p ch�ng t�i được thả tự do hay kh�ng.� Họ ra t�n hiệu �roger: nhận r� lời nhắn� với ch�ng t�i v� bay v�o kh�ng gian, kh�ng bao giờ được nh�n thấy lại bởi ch�ng t�i cho đến giờ ph�t viết bản tường tr�nh n�y.� V�o khoảng 1410 giờ, Ph� Đề Đốc THANG đến b�n cạnh t�u.� �ng th�ng b�o ch�ng t�i rằng Tướng NAM, Tư Lệnh Qu�n Đo�n IV, đ� ra lệnh chặn ch�ng t�i lại v� t�m kiếm c�c binh sĩ QLVNCH v� c�c nam thanh ni�n ở độ tuổi trưng binh.� Ch�ng t�i c� v�i người tr�n t�u, nhưng họ l� c�c nh�n vi�n của Hoa Kỳ sẽ bị nguy hiểm đến t�nh mạng nếu Qu�n Bắc Việt tiếp quản, v� ch�ng t�i kh�ng muốn mất họ.� May mắn, �ng Tổng L�nh Sự đ� ti�n đo�n một vấn đề như thế n�y v� đ� sắp xếp trước đ�y để đưa vợ v� c�c con của vi�n Ph� Đề Đốc đến nơi an to�n.� Đổi lại, vi�n Ph� Đề Đốc đ� tin lời ch�ng t�i rằng kh�ng c� ai như thế tr�n t�u, v� cho ph�p ch�ng t�i ra đi.� Ch�ng t�i xu�i d�ng s�ng v� v�o khoảng 1450 bắt đầu nhận được sự khai hỏa hỏa tiễn B-40 từ VC/QBV tr�n bờ ph�a Nam của d�ng s�ng.� Trước đ� t�i đ� y�u cầu v� nhận được ph�p cho c�c Thủy Qu�n Lục Chiến của t�i khai hỏa tức thời nếu bị bắn m� kh�ng cần phải chờ được ph�p bắn.� Khi ch�ng t�i bắt đầu nhận được sự khai hỏa c�c Thủy Qu�n Lục Chiến v� một số người b�n d�n sự đ� tức thời bắn c�c s�ng M-16, M-79 v� c�c loại vũ kh� kh�c, trấn �p hỏa lực của địch.� Tổng L�nh Sự McNamara vẫn đứng sau tay l�i v� gia tăng v�ng m�y quay cho đến khi ch�ng t�i đạt tới tốc độ tối đa.� Ch�ng t�i kh�ng c� tổn thất v� ch�ng t�i kh�ng r� c� g�y ra sự tổn thất n�o hay nkh�ng.� Theo sự hiểu biết của t�i, đ�y l� hoạt động chiến đấu sau c�ng của Thủy Qu�n Lục Chiến trong Chiến Tranh Việt Nam.� (Ghi ch�: Trước đ� trong th�ng, Đại T� SILVA, Phụ T� T�y Vi�n Qu�n Đội từ Cơ Quan DAO ở S�ig�n, v� c�c nh�n vi�n kh�c đ� đến Cần Thơ để lấy danh s�ch tần số truyền tin khả dụng của ch�ng t�i v� trợ gi�p thực hiện c�c sự sắp xếp cho sự di tản của ch�ng t�i nếu cần thiết.� Ho đ� hứa sự yểm trợ kh�ng qu�n v� một Hộ Tống Khu Trục Hạm Hải Qu�n để đ�n ch�ng t�i ở cửa con s�ng Bas Sac nếu ch�ng t�i di tản bằng đường biển).� V�o khoảng 15000 giờ một chiếc phản lực được x�c định phỏng chừng l� một chiếc Phantom F-4 đ� bay tr�n đầu v� quanh ch�ng t�i một lần.,� Ch�ng t�i đ� cố tiếp x�c bằng m�y truyền tin nhưng kh�ng bắt được n�, v� chiếc m�y bay đ� sớm bay đi.� Đ�y l� hoạt động tr�n kh�ng th�n hữu duy nhất m� ch�ng t�i đ� nh�n thấy trong to�n thể h�nh tr�nh.� �t l�u sau đ� ch�ng t�i đ� bị tr�n ngập� bởi một cơn mưa to bất thần trong gần một tiếng đồng hồ.� Trận mưa n�y đ� che khuất ch�ng t�i khỏi tầm nh�n của VC/QBV dọc hai bờ của con s�ng.� Cơn mưa cực kỳ lạnh, v� điều t�i nhớ lại r� r�ng nhất l� nằm giữa khoảng kh�ng gian mở rộng, đ�ng sau khẩu s�ng M-60, người run lẩy bẩy.� �t ph�t sau đ�, �ng SCIACCHITANO, Vi�n Chức L�nh Sự của ch�ng t�i, đến nơi v� ch�m l�n t�i một chiếc �o kho�c d� chiến, gi�p t�i rất nhiều.� Ch�ng t�i tiếp tục xu�i d�ng s�ng nhanh nhất đến mức khả dĩ, với c�c Thủy Qu�n Lục Chiến vẫn trong t�nh trạng b�o động đề ph�ng c�c cuộc tấn c�ng kh�c nữa.� V�i lần ch�ng t�i đ� đi đến c�c vị tr� chiến đấu khi ch�ng t�i bị s�p gần lại bởi thuyền Việt Nam nhỏ đ�ng nghi ngờ.� Tuy thế một khi họ nh�n thấy sự ph� trương c�c vũ kh� của ch�ng t�i, họ đ� l�ng xa v� để mặc ch�ng t�i.� Ch�ng t�i đ� ra đến cửa s�ng Bas Sac v�o lhoảng 1830 giờ, v� tiếp tục đi ra hải phận quốc tế. �Ch�ng t�i đ� kh�ng thể ph�t hiện chiếc Hộ Tống Khu Trục hạm được giả định sẽ c� mặt ở đ� để bốc ch�ng t�i.� T�i bất đầu gọi tr�n mọi tần số của mọi m�y truyền tin m� ch�ng t�i đ� c� được.� (T�i tiếp tục gọi trong t�m tiếng kế đ�, nhưng kh�ng hề nhận được một c�u trả lời. ) Khi m�n đ�m bu�ng xuống ch�ng t�i tiếp tục đi ra biển.� Ch�ng t�i kh�ng c� la b�n, do đ� mọi sự hải h�nh đều bởi sự đo�n chừng.� Ở c�c khoảng c�ch thay đổi ch�ng t�i đ� bắn c�c hỏa ch�u l�n, v� t�i đ� lập lại c�c t�n hiệu �Mayday: l�m nguy, xin cứu gi�p� [c�ch ph�t �m của th�nh ngữ bằng tiếng Ph�p, m�aidez: cứu t�i với!, được d�ng l�m tin hiệu b�o nguy trong truyền tin quốc tế bởi c�c t�u đi biển v� c�c m�y bay, ch� của người dịch] một c�ch li�n tục, y�u cầu bất kỳ con t�u Hoa Kỳ theo d�i n�o h�y bắn hai hỏa ch�u để gi�p ch�ng t�i định vị ch�ng.� Ch�ng t�i vẫn kh�ng thể bắt được tin bất kỳ ai.� V�o khoảng 2400 giờ ch�ng t�i đang sắp sửa quay đầu v� hướng về lại bờ biển cho qua đ�m, ch�ng t�i chấm định được điểm tr�ng giống như c�c ngọn đ�n của một chiếc t�u ở xa.� Ch�ng t�i tức thời đổi hướng v� tiến đến n�.� V�i lần ch�ng t�i đ� bắn c�c hỏa ch�u, nhưng vẫn kh�ng nhận được sự trả lời.� V�o khoảng 0110 giờ s�ng ng�y 30 Th�ng Tư, ch�ng t�i sau c�ng đ� tiến đủ s�t để x�c định con t�u l� chiếc thương thuyền �Pioneer Contender� của H�ng Hải Hoa Kỳ.� Biển động cực kỳ v� ch�ng t�i trải qua một v�i kh� khăn để di chuyển đến b�n h�ng t�u hầu đưa người l�n.� Sau khi ch�ng t�i tới b�n mạn chiếc t�u �Pioneer Contender�, c�c L�nh Ph�ng Vệ An Ninh Thủy Qu�n Lục Chiến (MSG) t�a Tổng L�nh Sự đ� bắt được c�c sợi d�y được n�m ra bởi chiếc t�u v� sau v�i lần thử, ch�ng t�i đ� c� thể bảo đảm an to�n cho chiếc LCM của ch�ng t�i b�n h�ng thương thuyền.� C�c Thủy Qu�n Lục Chiến từ c�c To�n Biệt Ph�i (Truyền Tin) thuộc Tổng H�nh Dinh của Lữ Đo�n Thủy Qu�n Lục Chiến thứ 9 (dưới sự chỉ huy của Đại t� Garcia, Phụ T� S-3) đ� đi xuống trong một t�i lưới bốc h�ng v� trợ gi�p c�c Thủy Qu�n Lục Chiến của T�a Tổng L�nh Sự chất c�c người tỵ nạn v� k�o họ l�n t�u.� C�c Thủy Qu�n Lục Chiến đ� l�m việc một c�ch mau lẹ v� ch�nh x�c, v� đến khoảng 0200 giờ việc bốc người đ� ho�n tất.� Trong khi đang bốc người l�n, ch�ng t�i nhận được tin rằng c�c chiếc LCM th� cần thiết để gi�p chở c�c người tỵ nạn từ Vũng T�u, v� ch�ng t�i được y�u cầu h�y để lại một thủy thủ đo�n t�nh nguyện để gi�p d�n le6n t�u.� �ng Tổng L�nh Sự, mặc d� đ� cầm tay l�i trong 14 tiếng đồng hồ, đ� t�nh nguyện ở lại, cũng như c�c �ng HEILMAN, �ng CUSHING, v� bản th�n t�i.� Tuy nhi�n một �t l�u sau đ�, một �ng PARKER n�o đ� v� v�i người Phi Luật T�n ở tr�n t�u đ� đi xuống để đảm tr�ch. �V�o 0200 giờ ch�ng t�i leo l�n cần k�o h�ng, những người cuối c�ng tr�n boong t�u.� V�o l�c n�y, ch�ng t�i kh�m ph� rằng chiếc �Pioneer Contender� đ� kh�ng chờ đ�n ch�ng t�i, kh�ng hay biết t� g� về ch�ng t�i, v� rằng ho�n to�n do may mắn m� ch�ng t�i đ� t�m thấy họ.� Một v�i Thủy Qu�n Lục Chiến tr�n s�n t�u c� nh�n thấy hỏa ch�u của ch�ng t�i v� đ� b�o c�o ch�ng cho thủy thủ đo�n, nhưng họ l� tảng lờ ch�ng.� C�c Thủy Qu�n Lục Chiến được chỉ định cho chiếc t�u đang sống trong c�c điều kiện tồi tệ, chỉ với hai (2) khẩu phần loại C-rations mỗi ng�y cho một người, v� đang nằm ngủ tr�n s�n t�u trống kh�ng, kh�ng c� mền hay chăn.� Mặc d� họ kh�ng c� g� mấy để cung cấp, họ đ� chia sẻ n� với ch�ng t�i trong tư c�ch Thủy Qu�n Lục Chiến truyền thống.� Ch�ng t�i đ� ngủ với họ tr�n s�n t�u t�i h�m đ� v� s�ng h�m sau ch�ng t�i đ� đi với họ để trợ gi�p việc l�m thủ tục cho c�c người tỵ nạn.� Kh�ng l�u sau đ�, t�i đ� th�p t�ng �ng Tổng L�nh Sự l�n chiếc cầu nơi ch�ng t�i thử đi t�m Bộ Chỉ Huy Hải Vận Qu�n Đội bằng m�y truyền tin, khi c�c thủy thủ đo�n t�nh nguyện của c�c chiếc LCM được vớt l�n.� Kết quả l� sự hỗn loạn ho�n to�n về ph�a Binh Chủng Thủy Qu�n Lục Chiến v� Hải Qu�n về việc phải l�m g� với ch�ng t�i.� Sau c�ng họ n�i với ch�ng t�i h�y chờ đợi v� ch�ng t�i đ� kh�ng nghe thấy g� từ họ lần n�o nữa.� V�o l�c n�y một trong c�c chiếc LCM của ch�ng t�i đ� bốc một v�i người tỵ nạn từ một chiếc thuyền đ�nh c� v� y�u cầu được ph�p đến s�t mạn t�u v� được bốc l�n.� Theo c�c chỉ thị của Thuyền Trưởng Con T�u, t�i đ� kiểm so�t hoạt động chuyển người từ chiếc cầu bằng m�y truyền tin.� Sau khi việc bốc người đ� ho�n tất t�i đ� ra lệnh chiếc LCM l�i lại v� đừng để bất kỳ người Việt Nam n�o l�n t�u của họ, bởi chiếc thương thuyền đ� từ chối kh�ng nhận th�m bất kỳ ai nữa.� V�o l�c n�y c�c Thủy Qu�n Lục Chiến tr�n t�u đ� bắn v�o d�ng nước để giữ c�c chiếc thuyền địa phương t�ch xa.� V�o khoảng 1130 giờ chiếc t�u k�o �Chitosa Maru� đến s�t mạn t�u với c�c chỉ thị để di chuyển tất cả c�c người di tản tr�n t�u.� C�c Thủy Qu�n Lục Chiến của t�i được t�ch ra khỏi c�c Thủy Qu�n Lục Chiến của chiếc thương thuyền v� t�i chỉ định về dưới quyền �ng Tổng L�nh Sự.� T�i đ� l� người cuối c�ng rời đi, sau khi kh�m ph� ra rằng mẹ vợ c�ng ba đứa em vợ nhỏ nằm trong số người tr�n t�u �Pioneer Contender�.� Ch�ng t�i bị buộc phải để lại đ�ng sau tất cả c�c nh�n vi�n Việt Nam của ch�ng t�i [tr�n chiếc �Pioneer Contender�].� Ch�ng t�i ở tr�n chiếc t�u k�o trong v�i tiếng đồng hồ khi n� xả hơi chạy đến một điểm hẹn với chiếc LST 117, chiếc �Booheung Pioneer�.� Ch�ng t�i đ� l�n chiếc LST v�o khoảng 1800 giờ.� Buổi tối h�m đ� ch�ng t�i một lần nữa ngủ tr�n s�n t�u.� Buổi s�ng h�m sau (1 Th�ng Năm) ch�ng t�i bắt đầu c�c sự chuẩn bị cho c�c hoạt động di chuyển sang một chiếc t�u của Hải Qu�n Hoa Kỳ.� Kh�ng l�u sau đ� một v�i sự rắc rối nội bộ xảy ra giữa c�c người Việt Nam tr�n t�u.� T�i đ� t�nh nguyện ở lại tr�n t�u c�ng với c�c Thủy Qu�n Lục Chiến của t�i để cung cấp an ninh tr�n t�u, nhưng �ng Tổng L�nh Sự đ� giải th�ch rằng kh�ng c� người Mỹ n�o sẽ ở lại tr�n t�u, v� thủy thủ đo�n Đại H�n đ� được trang bị v� c� lẽ c� khả năng đảm tr�ch bất kỳ rắc rối n�o.� V�o khoảng 1130 ch�ng t�i bắt đầu di chuyển c�c người Mỹ l�n chiếc So�i Hạm �U.S.S. Blue Ridge�bằng c�c phi cơ trực thăng Huey của chiếc HMM 165 thuộc Thủy Qu�n Lục Chiến.� Trong cuộc di chuyển, t�i v� c�c Thủy Qu�n Lục Chiến của t�i ở lại tr�n s�n t�u v� tiến về ph�a đu�i t�u h�nh quạt để bảo vệ an ninh cho hoạt động v� để ngăn chặn c�c người Việt Nam x�ng tới c�c phi cơ trực thăng.� Khoảng 1530 giờ l� l�c chiếc trực thăng sau c�ng chở �ng Tổng l�nh Sự, �ng CUSHING, v� bản th�n t�i đ�p xuống s�n chiếc �Blue Ridge�.� Ngay khi l�n t�u ch�ng t�i bị lục so�t, c�c vũ kh� của ch�ng t�i bị tịch th�u, v� ch�ng t�i bị l�a xuống một khu d�nh cho sĩ quan để l�m thủ tục.� B�n dưới đ� t�i đ� gặp vị Sĩ Quan Chỉ Huy của ch�ng t�i, Thiếu T� KEAN, v� đ� b�o c�o với �ng ấy rằng c�c To�n Biệt Ph�i Ph�ng Vệ An Ninh Thủy Qu�n Lục Chiến, tại T�a Tổng L�nh Sự Mỹ ở Cần Thơ, Việt Nam đều đ� hiện diện hay được kiểm tra, v� rằng ch�ng t�i đ� di tản với tất cả c�c vũ kh� chịu tr�ch nhiệm c�n nguyt�n vẹn, cộng với bốn (4) khẩu M-16 phụ trội v� một (1) khẩu s�ng ph�ng lựu đạn M-79 phụ trội.� �t ph�t sau đ� khi ch�ng t�i đang l�m thủ tục th�ng qu�, một Đại T� Thủy Qu�n Lục Chiến đ� tiến đến Trung Sĩ MOORE v� bản th�n t�i v� hỏi c� phải ch�ng t�i l� Thủy Qu�n Lục Chiến hay kh�ng.� Ch�ng t�i n�i với �ng rằng ch�ng t�i đ�ng l� thế, v� �ng đ� đ�p lại rằng ch�ng t�i kh�ng cần l�m thủ tục xuy�n qu�.� �ng đ� dẫn ch�ng t�i đến một căn ph�ng kh�c, nơi ch�ng t�i đ� gặp vị Tướng Tư Lệnh Lữ Đo�n Đổ Bộ Thủy Qu�n Lục Chiến thứ 9, Chuẩn Tướng CAREY.� �ng đ� y�u cầu ch�ng t�i ngồi xuống v� hỏi ch�ng t�i v�i c�u hỏi li�n quan đến cuộc di tản của ch�ng t�i.� Điều t�i nhớ nhất l� �ng Tướng đ� mời ch�ng t�i một ly tr� đ�, thức uống lạnh đầu ti�n m� ch�ng t�i c� được trong ba ng�y.� Sau việc n�y ch�ng t�i lại n�i chuyện với Thiếu T� KEAN, v� sau đ� được dẫn xuống văn ph�ng MAB G-4 của Lữ Đo�n thứ 9 để l�m c�c sự sắp xếp biệt tr�.

������ Sự tr�nh b�y tr�n đ�y l� sự thật v� ch�nh x�c theo sự hiểu biết nhất của t�i.

 

Boyette S. Hasty

***

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

-----

Nguồn: Francis Terry McNamara, with Adrian Hill, Escape With Honer, My Last Hours In Vietnam, Brassey�s: Washington & London, 1997, Prologue, c�c trang 1-2; Chapter 1: A Rude Awakening, c�c trang 5-15;� Epilogue: Trang 211; Appendix: Evacuation of Consulate General, Cần Thơ, Vie6t. Nam, Report by Boyette S. Hasty, Noncommissioned Officer in Charge, c�c trang 213-218; c�c h�nh ảnh, c�c trang 109-118.

 

Ng� Bắc dịch v� phụ ch�

29.04.2013    

 

 http://www.gio-o.com/NgoBac.html

 

� gio-o.com 2013