lê thị huệ

đàn bà ngoài sáu mươi

về một mình nơi phố lạ

 

tản mạn 2 kỳ

 

(kỳ 2)

 

(đọc kỳ 1 tại đây)

 

Một câu chuyện về Mẹ mà mỗi khi nghĩ đến lòng tôi lại quặn thắt, ngực nhói từng cơn. Thưở nhỏ, sau bữa cơm trưa hoặc cơm chiều, Mẹ được chút thời giờ rảnh rỗi, ngồi thong thả uống cốc nước trà. Thấy Mẹ không bận việc, ngồi thảnh thơi ở đâu, chúng tôi bầy con lau nhau chụm quanh Mẹ. Sờ tóc, sờ vai, sờ ngực, ngả ngớn gác người lên đùi Me một cách sung sướng. Chúng tôi thương Mẹ và thích quẩn quanh người Me. Ngửi mùi của Mẹ hoài không chán. Mẹ ngồi phía trước, chúng tôi bâu phía trước. Mẹ ở sau bếp, chúng tôi lon ton theo mẹ ra sau. Đã có những lần tôi nghe Mẹ nói: “Sao Mẹ ngồi đằng trước là chúng mày chạy ra đằng trước, Mẹ ngồi đằng sau chúng mày chạy ra đằng sau. Chúng mày không bao giờ để Mẹ yên một mình phút nào cả”. Ngày đó chúng tôi nghe Mẹ nói thế, cứ xem như “ne pas”. Chả thèm để ý.  Sau này khi đã lập gia đình, đã con cái, tôi nhớ đến lời này của Mẹ mà thương Mẹ đứt ruột! Mẹ ước có được những phút giây ngồi thảnh thơi một mình. Không tha nhân con không tha nhân chồng bên cạnh. Ôi! Mẹ đã không còn hiện hữu trên cõi trần gian nữa! Mẹ tôi bị bạo bệnh và qua đời năm 49 tuổi. Tôi vẫn nghĩ vì Mẹ là người đàn bà tạng ốm yếu, vất vả làm việc nhà, sanh đẻ 9 lần, phục vụ chồng và nuôi dưỡng 7 đứa con khôn lớn. Bà rõ là không đủ sức khỏe nên mới mất sớm như thế.

Những người đàn bà ngập mặt nuôi con nuôi chồng, không sở hữu được chút thời gian cho mình. Khi đàn bà nói muốn có chút thời gian dành cho riêng mình, là họ khao khát lắm.

Chớ nói rằng “việc sanh con, nấu ăn, đi chợ, dạy con, nuôi con” là dễ dàng hơn việc “ra khỏi nhà đi làm và kiếm tiền” nhé. Không hề! Với tôi việc “sanh con, nuôi con, làm việc nhà” có áp lực nặng gấp trăm lần “đi ra ngoài kiếm tiền”. Tôi có thể nói vì tôi từng làm cả hai việc này suốt đời.

Tôi nghĩ điều áp lực nhất mà người đàn bà khó có thể độc lập rời tổ ấm gia đình một thời gian, chính ra sự “nương tựa” của chồng con vào người đàn bà. Bây giờ tôi nghe nhiều bạn gái thường đùa với kết luận, “chồng cũng là một đứa con mọn đấy”. Chăm sóc sức khỏe tâm thần lẫn thể xác cho chồng con toàn thời gian ngày 24 tiếng một năm 365 ngày. Vô hình chung người đàn bà thành “chiếc bóng” bên chồng con mấy mươi năm. Nhiều người đàn bà mất dần Tự Do Tính, và Cá Nhân Tính trong cuộc hôn nhân dài. Nhiều người đàn bà lấy niềm vui của con, khổ đau của chồng, là niềm vui là khổ đau của chính mình. Đừng nói chi đến nhu cầu đi tìm lại con người của mình bằng một cuộc du lịch xa nhà như tôi.

Tôi thuộc loại đàn bà tương đối đã thành công chút ít trong nghề nghiệp một thời gian hơn 30 năm đời. Có học thức. Có bằng cấp. Một career woman ra ngoài nhà tự kiếm tiền và thăng tiến nghề nghiệp riêng. Nghành giáo dục cho tôi được nghỉ hè 3 tháng và nghỉ đông một tháng.  Đây là một điểm then chốt mà tôi vừa ý. Vì loại nghề này cho tôi có thời gian ở nhà chăm sóc con nhiều hơn các phụ nữ phải đi làm ngày 8 tiếng tuần 40 giờ toàn thời gian ở sở.

Một may mắn lớn của tôi là chồng con dứt được. Để yên cho tôi bay nhảy ở Kyoto một mình. Chồng là người cởi mở và vui vẻ chung việc nấu nướng từ thuở mới về với vợ. Nên tôi an tâm về khoản này khi xa nhà.

Trước khi xa rời con yêu, tôi có một thời gian sống riêng với Tôm Hùm mà không chồng bên cạnh. Chúng tôi thay phiên nhau làm điều này cho Chàng Ấu Tím của tôi. Tôm Hùm là Chàng Khờ Ấu Tím (autism). Luôn luôn cần người sống bên cạnh 24/24. Xa cách Chàng Ấu Tím như thế này, chúng tôi đã nghĩ đến có ngày Con sẽ không còn được sống gần Bố Mẹ một khi cả hai qua đời. Đây là một phương thức thực tập cho cả ba chúng tôi về những ngày sẽ phải tách lìa nhau trong những hoàn cảnh bất khả kháng.  Nuôi một đứa con bị bạo bịnh như thế này chúng tôi phải đối phó với thời giờ dành cho con, và tâm lý căng thẳng mệt mỏi thường xảy ra. Nên chồng và vợ thỏa thuận là mỗi khi một trong hai người có nhu cầu đi chơi hay làm việc một mình, là chúng tôi hổ trợ nhau để cá nhân kia có chút riêng tư dành riêng cho mình. Đây là một mô thức sống chung rất lành mạnh cho quan hệ của hai chúng tôi . Thường là sau mỗi thời gian được sống theo ý mình, khi trở lại, cá nhân ấy mang về nhiều năng lượng mới và quan hệ giữa hai người tái tạo tốt hơn.  




Mẹ Con - tắm bùn ở biển muối Dead Sea, Jerusalem - 2015




Mẹ Con - Petra, Jordan 2015



Nhưng dù khá độc lập trong suốt những năm ra ngoài đời thành công với nghề nghiệp ở ngành giáo dục ở Mỹ, tôi vẫn cần phải tổ chức chu đáo cho tâm lý của tôi và của các thành viên trong gia đình. Để tôi có thể sống xa họ một thời gian ba tháng mà không cảm thấy có lỗi với tha nhân.

 

Cần gì khi du lịch một mình. 

Cần tiếng Anh để có thể đọc tài liệu và trao đổi hỏi han. Cần tiếng Anh để xem bản đồ GPS trên phone. Cần tiếng Anh có thể tìm trên internet địa chỉ khách sạn, thời tiết, địa điểm du lịch. Cần biết chút high tech để có thể sửa laptop khi bị đứng máy hay bị trục trặc không nối mạng được. Một phương tiện hiện đại có nhiều người cần dùng đến là món thông dịch viên của Google. Nói tóm lại người đàn bà đương đại muốn đi du lịch một mình cần lanh lẹ với các kỹ thuật high tech để xoay xở trong những tình huống gay go. Vì hầu hết các dịch vụ có thể giải quyết qua computer cá nhân và nhất là qua phone tay. Chẳng hạn đang ở Kyoto tôi nổi hứng muốn bay sang Chiang Mai - Thái Lan vào cuối tuần. Thế là tôi tự book vé máy bay, khách sạn. Sang Chiang Mai đi dạo một ngày thứ bảy. Chiều chủ nhật bay về lại Kyoto.

Cần vài thẻ tín dụng quốc tế và biết cách chuyển tiền trên net. Có lần ở Kyoto tôi tiêu xài quá lố. Mà ở Kyoto vẫn còn xài tiền mặt hơn là thẻ tín dụng. Tôi cần tiền mặt, mà cách duy nhất tôi có thể thấy tiền mặt qua thẻ tín dụng là tôi phải có 6 số mật nã để vào một ngân hàng Nhật lấy tiền mặt từ thẻ tín dụng của tôi. Thế là tôi phải vào online tạo số mật nã. Ngân hàng BOA ở Mỹ text số mật nã về điện thoại của tôi đang còn ở Mỹ. Chồng đang ở nhà Cali phải lấy số mật nã, báo sang cho tôi. Thế là trong nửa tiếng đồng hồ tôi có thể ra nhà băng lấy tiền ra từ thẻ tín dụng. Những lanh trí ứng xử trong những trường hợp một mình nơi xứ lạ này, nếu có chồng bên cạnh, thường là chồng “giành” lo hết. Tôi phẻ re. Nhưng khi ở một mình, tôi tự tìm cách chiến đấu lấy. Nó cũng có cái thích là mình tự xử lấy.

Thỉnh thoảng cũng có khi tôi thổn thức nằm trong căn phòng bé xíu ở Kyoto nhớ chồng nhớ con. 7 giờ tối đi lạc đường trong một khu dân dã mà phone hết pin, lại không có một số điện thoại của người quen nào trong tay, tim tôi cũng run rẩy đập thình thịch vậy.  Có bữa emergency tôi phải xoay vào một hostel đụng toàn đàn ông con trai trẻ, chỉ thấy một hai mống đàn bà con gái. Chẳng ngủ được suốt đêm luôn!

 

Ở tuổi ngoài số sáu, sức khỏe tôi còn khá tốt để ngồi máy bay mười ba tiếng và leo núi còn sung đủ. Đủ để đi bộ suốt 5 tiếng đồng hồ. Thế nên sự trở lại một mình làm cho phù sa hiện tại cuồn cuộn phù sa dĩ vãng và nhào lộn với phù sa tương lai. Sống một mình mấy tháng trong những căn phố trạm ở Kyoto một mùa thu, tôi chợt thấy mình bỗng quay về những mùa hè thời còn học sinh sinh viên. Những mùa hè nằm gác chân gác đùi lên những chiếc ghế bành, ngủ trưa căng mắt. Chả phải suy tính gì. Ôi những mùa hè tôi tự do phơi phới. Chưa phải lo lắng toan tính công ăn việc làm, nhà cửa đất đai, stock và tiền để trương mục.

Tất cả chỉ là cơn phiêu lưu. Lên kế hoạch càng chặt chẽ càng tốt nhưng đời du lịch là sẽ gặp những chuyện bất ngờ và nhiều thứ bất trắc… Máy bay bị bão không đáp xuống phi trường. Đi lạc đường. Bị trộm móc túi. Không ai biết tiếng Anh để hỏi thăm …. Không biết cái cầu tiêu ở đâu… Không biết mua vé xe ở đâu. …  Nhưng máu phiêu lưu nổi lên thì “tới đâu tính tới đó”. Nhờ vậy tôi mới có thể hoàn tất chuyến tìm về mình ở Kyoto một cách sảng khoái thích thú.

Là một người sáng tác tôi cần tự do nhiều vô kể. Muốn có một thời gian không theo luật lệ. Viết ngủ ăn và không viết không ngủ không ăn tùy hứng. Muốn có những giờ giấc suy nghĩ thoải mái. Muốn có những lúc bật dậy viết trong đêm tối mà không lo sáng sớm dậy cho đúng giờ để lo cho con đi học. Muốn có những lúc lang thang tìm câu văn hay tìm cốt bài. Muốn viết gì thì viết mà không ngán ông nhà nước nào kiểm duyệt.

Không còn gì sung sướng cho bằng một ngày leo dốc, ngắm cảnh núi đồi, chùa chiền, hay một ngày lang thang trong những con phố đông hay vắng nhân quần đến rã rượi tứ chi. Buổi tối ghé ăn món cá tươi shasimi trong một cái quán sạch sẽ thơm tho. Về phòng vắng một mình. Một mình với không gian sạch sẽ giường chiếu phòng ốc có người dọn sẵn trắng tinh.  Tắm xong, thả cái bịch một đống thân thể lên giường. Khỏi lo cơm nước nhà cửa cho chồng cho con. Duỗi thẳng cẳng đọc net xong, mở những bản nhạc nhẹ, có khi mở phim Tiểu Bảo Quốc hay Văn Hường phim hài nghe. Lăn quay vào giấc ngủ với nhiều giấc mộng lành.

Sướng hơn nữa là cái ngày hôm sau. Thức dậy không nổi vì ngày hôm trước đi bộ hàng bao nhiêu chục cây số. Nhìn đồng hồ đã hơn 10 giờ sáng. Không muốn đi đâu. Chỉ muốn ăn nhẹ trái chuối uống ly trà xanh thoang thoảng hương đền Ryokan. Xong lại vùi người trên giường. Và cứ thế tôi nằm suốt ngày trên giường. Khi tỉnh khi thức. Cứ nằm suốt. Khỏi lo cơm nước cho con. Khỏi lo chồng bèo nhèo. Khỏi lo ai gõ cửa phòng. Khỏi nghĩ chuyện phải dậy dọn cái này làm việc kia. Chỉ nằm và nằm suốt cho đến 6 giờ chiều.

Tột đỉnh OK nhất vẫn là cảm giác có thể thảnh thơi tận hưởng ba tháng rong thân tĩnh tâm nơi xứ lạ Kyoto, cầm chắc một con trai đang yên vị học hành ở Columbia University New York, một con trai khác và một ông chồng tại nhà California, có thể chăm sóc lẫn nhau từ thể xác cho đến tâm thần một cách khả tín, mình mới an tâm cất bước ra đi ...

 

Sáu giờ rưỡi chiều cầm ly trà gạo Nhật Bản, nhìn một con chim mổ những hạt thu phân ngoài cửa sổ phòng trọ, tôi cũng thấy lòng rộn lên niềm trong sáng bình yên với chim.

Ngày còn trẻ tôi băng băng đi một mình đến lớp ở Đà Lạt mà không hề hay biết có người để ý. Nguyễn Từ Lương bạn học cũ bên SPCN Khoa Học của đại học Đà Lạt thả rơi câu “cô ấy thường đi một mình”. Đi một mình qua con đường Hàm Nghi ngang thành phố. Đi một mình ngang Hồ Xuân Hương hướng qua đồi Cù . Ngày đó tôi đi một mình no nê. Đà Lạt còn nguyên sơ núi đồi thiếu nữ vạm vỡ và tôi lăn vào từng ngày dẫm qua sức lực tuổi trẻ sinh viên. Đi qua bao nhiêu là con dốc và qua bao nhiêu lũng. Khi nghe Nguyễn Từ Lương nhớ về tôi, tôi bật nhận ra ồ tôi đi một mình và mê cơn mình một ấy. Và đã có những lúc tuổi hai mươi, tôi cảm nhận được nỗi hạnh phúc bùng nở vì mình được đáp chân trên đất đá hít thở sương gió thành phố trời đất tinh khiết. Và mình say say vì đi mà như lượn trong tuổi đời vừa chớm lớn, vì linh hồn mình bước vào lớp học với một khối óc thèm khát trí thức và tin vào chúng một cách ngô nghê ngồ nghề không sợ hãi.

Ở California mấy mươi năm. Đi conference một mình ở Evergreen Valley College. tôi đã quen với việc ở khách sạn một mình. Mua vé một mình. Thuê xe ở phi trường và tự lái một mình. Đi một mình với tôi không phải là điều xa lạ. Gặp gỡ Sacramento quyền lực và tiền bạc với những kẻ có thể thay đổi số phận cúa các sinh viên của tôi. Đồng nghiệp có 4 người. Gặp lại các bạn cũ năm bảy người khác đến từ De Anza, Gavillan, Mission College, San Jose City College, Delta, Contra Costra vv ... ở những hội trường Brentwood, Westcoast vv..Chào chào hỏi hỏi, đùa giỡn, đi bar uống rượu, ngồi bàn ăn chung ... Nhưng Charlie đồng nghiệp tôi luôn nói, Hue, she is always by herself . Chợt nhận ra mình đi lung cà tung như thế nhưng mình cũng lăng ba vi bộ một mình. Luôn luôn tìm cách đi riêng và ngồi một mình.

Đi một mình thấm trong máu. Nở trong máu. Sinh sôi trong máu từ thuở bé. Tôi thường thích đi một mình và nhìn xuống đất. Có lẽ vì tôi thích suy nghĩ, thích suy tư, thích trầm lắng. Có khi vì thích mang giày điệu nên phải nhìn xuống đất để tránh vấp ngã.

Kẻ thường đi một mình vì thế vận dụng được một thứ sức mạnh tinh thần để cảm thấy mình độc lập được với những phán đoán a dua của đám đông.

Đơn độc. Nhưng kẻ nào chạm phải cái nọc ấy và nhung nhớ nó rồi, sẽ cảm thấy yêu say cái nọc rắn sâu hoắm ấy.

Yêu thích sự một mình. Phiêu lưu một mình. Quyết định một mình. Suy nghĩ một mình. Trở về con người của chính mình. Nhìn lại những thành đạt, những thất bại một mình. Quay về dĩ vãng một mình. Nghĩ đến con cái một mình. Nghĩ đến chồng một mình. Nghĩ đến cái chết một mình. Nhu cầu được có những phút giây quay về với cái đầu và linh hồn mình một mình. Quý trọng và nâng niu cũng như thăng hoa và phì nhiêu chính mình trong những khoảng thời gian một mình ấy. Một hành trình tìm về mình tuyệt vời.






 

Chuyến hành hương một mình vào lứa tuổi ngoài 60 tôi nghĩ mình đi tìm tĩnh tâm cho mình.

Một lãng mạn đáng yêu cho người đàn bà đã vào thời ngồi lần hạt tuổi.

Dà dà đàn bà tôi đi tĩnh tâm một mình ở một thành phố yên ắng. Tôi lắng đọng chính tôi. Tôi chìm buồn trong chính tôi. Tôi hưng phấn cao bay trong tôi.

Những người khác tìm về một tịnh cốc để lắng đọng.

Người đàn bà nì thả rong bước chân của mình qua những con hẽm yên. Trong tiếng trưa sáo khí trời trong suốt reo chảy vào má môi. Trên những khuôn mặt người bình tĩnh bước qua mặt nhau không hề gườm ghè xoi mói kỳ thị. Người đàn bà này yêu chồm lấy một bầu khí bình an lan tỏa trên từng bãi cát bé tí trong sân chùa. Người đàn bà này có thể ngồi ở khu phố Gion ăn trưa một mình cắn một miếng shasimi mà môi miệng thấy thơm thơm mùi đại dương không dọa đe mình.

Những người khác thích phiêu lưu đến những nơi xa lạ huyền bí khám phá thế giới. Họ thụ hưởng cái đầu phiêu lưu cái chân mổ xẻ vũ trụ địa cầu . Đấy là một nguồn sống bừng nở khai phá tiến bộ khỏe mạnh của con người

Người đàn bà như tôi chỉ muốn được đạp chân lên một vùng đất yên lành nơi có nhân quần đi chợ, giữ con, nấu ăn, xây dựng, mua xăng, bán stock, chặt thịt, ngồi tám.  Sự bình yên an toàn và sạch sẽ mang lại cho tôi một cảm giác hạnh phúc. Vì biết thế giới có một vùng thổ ngơi nơi con người tạo dựng và đối xử với nhau một cách tử tế và văn minh tiến bộ. Những người đàn bà như tôi suốt bao nhiêu năm ngập mặt lo cho chồng, lo cho con, lo cho tha nhân, nên ao ước có được phút giây sống cho riêng mình một cách thỏa thuê . Đây là nguồn tái tạo sinh lực mà tôi may mắn nắm chụp được để làm mới mình cho chính mình và mới với những người chung quanh. Thay đổi môi trường sống là điều cần thiết để tôi kinh nghiệm những khao khát trên. Nhưng tôi phải là người chủ động tìm tòi và đòi hỏi một trường ấy. Thế mới gọi là thứ phần thưởng tìm kiếm và thách đố cho chính tôi

Thời chiến tranh ở Việt Nam thì luôn luôn sợ bị pháo kích, sợ bị trúng đạn . Không thì cũng sợ  các thứ khác . Chẳng hạn tôi rất sợ bị chó sủa và chó cắn . Mà suốt thời thơ ấu ở Việt Nam tôi bị chó sủa và chó xém cắn hoài . Sợ con trai bắn ná dây thung . Sợ nhất là ra chợ gặp mấy bà bán hàng quát chửi vì mình trả giá không đúng. Khi mới nhú vú bằng chũm cau là Mẹ Việt Nam luôn luôn dặn, làm con gái coi chừng bị con trai rủ rê đi chơi đêm rồi hiếp rồi chửa hoang. Thế là luôn luôn cảnh giác giữ cau giữ bướm như giữ mồ mả ông bà để lại. Mà tôi cũng từng bị bọn đàn ông sờ bướm trong rạp hát Kim Khánh ở Qui Nhơn. Và bị đứa anh trai của con bạn ép xác mó ngực ở cầu thang nhà bếp bạn.

Sang Mỹ thì sợ nhất là đi chỗ vắng thì có thể bị đè, bị giựt bóp, bị ăn cướp ăn trộm hay bị đàn ông hiếp. Nước Mỹ là thiên đường Tự Do Cá Nhân nhưng người phụ nữ yếu chân tay như tôi thì không thể gọi là sung sướng hưởng thụ các thứ như chúng được tôn vinh.

Nên khi tìm được một nơi gọi là nước Nhật, một thành phố gọi là Kyoto, mà tôi có thể đến cư ngụ một mình một cách an toàn, tôi tin là tôi có thể thụ hưởng cuộc phiêu lưu một mình; thì tôi rất hứng khởi và tràn ngập niềm yêu đời và yêu người để kéo chiếc valise leo lên chiếc xe bus ngồi 90 phút, rời phi trường Kansai International Osaka đi về phố ngàn đền Kyoto.

Niềm tử tế và sự có thể tin cậy được vào kẻ lạ là một hàng cực hiếm trên trái đất.

Chỉ ở Nhật và chỉ có người Nhật mới cho tôi một niềm tin tưởng sáng láng về tấm lòng tử tế và sự đáng tin từ tha nhân.

Đấy là một ân sủng hiếm hoi mà dân tộc Nhật gửi tặng tôi, mến tặng trần gian vào đầu thế kỷ 21.










Lê Thi Huệ

 

San Jose - 2019