ÿþ <title>aongon</title> <meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=utf-8"> </head> </head> <FONT FACE="Arial" SIZE="2"><font color="darkblue"> <!-- optional text --> <BLOCKQUOTE dir=ltr style="MARGIN-RIGHT: 0px"> <FONT face=Arial color=midnightblue size=4><STRONG> <DIV><SPAN><STRONG><FONT face=Arial color=midnightblue size=4>A o Ngôn</FONT></STRONG></SPAN></DIV> <DIV><SPAN><STRONG><FONT face=Arial color=#191970 size=4>05/10/2008</FONT></STRONG></SPAN></DIV></STRONG></FONT> <P><FONT color=midnightblue></FONT></P> <P>&nbsp;</P> <DIV><SPAN><STRONG><FONT face=Arial color=midnightblue size=4> Cn bÇnh Vn Hóa n°Ûc nh°ãc tiÃu: <Br> "BÇnh B¯t Ch°Ûc" cça dân tÙc ViÇt Nam:<Br> Vietnamnet b¯t ch°Ûc Mù tôn vinh ngày lÅ M¹ 11-5 <P>&nbsp;</P> </FONT></STRONG></SPAN></DIV> <img src="http://i83.photobucket.com/albums/j312/lienlacgioocom/AoNgon/BatChuoc1.jpg"> <P> <P><FONT face=Arial color=steelblue size=2>Trên ây là lÝi bình cça ngài Tr§n Hïu Ding mÙt giáo s° ti¿n s) kinh t¿ ViÇt KiÁu yêu n°Ûc ß Ohio, Mù quÑc. Ngài Tr§n Hïu Ding có mÙt cái web site tên là http://www.viet-studies.info/culture.htm, web site này r¥t luôn luôn yêu n°Ûc th°¡ng £ng. °ãc các b­c trí théc già l«n trí théc tr» trong n°Ûc tôn thÝ. Hôm nay nhân ngày Chç Nh­t LÄ M¸ cça ¿ quÑc Mù, ngài ti¿n s) kinh t¿ Tr§n Hïu Ding ß bang Ohio potatoes xa xôi ph£i lên net °a mÙt °Ýng link cça VIETNAMNET.VIETNAM vÁ mÙt trang vn hóa vinh danh ngày LÄ M¸ cça ¿ quÑc Mù và than trÝi !!!!!!!!!!: <P> <font color=red size=3><b>"Hàng nm có mÙt ngày à tôn vinh M¹ là mÙt iÁu tÑt. Nh°ng m×i n°Ûc có Ngày cça M¹ khác nhau. Hôm nay là Ngày cça M¹ Mù*. T¡i sao mình ph£i theo nó? T¡i sao? T¡i sao hß trÝi?"</font></b> <P>&nbsp;</P> <img src="http://i83.photobucket.com/albums/j312/lienlacgioocom/AoNgon/BatChuoc2.jpg"> <P>&nbsp;</P> Nh¥t N°¡ng Óng ý tÑi a vÛi lÝi than trách cça ngài ti¿n s) vËt kìu này!!!!!!. Dù Nh¥t N°¡ng là M¹ ß California và s¯p ¿n giÝ °ãc d«n i n, nh°ng cing ph£i ch¡y lên net °a cái tin "thô bÉ" này, çng hÙ ý ki¿n cça ngài Tr§n Hïu Ding. B¯t ch°Ûc gì mà stupid quá. Cái gì cing b¯t ch°Ûc. B¯t ch°Ûc ¿n Ù không bi¿t gìn giï b£n s¯c cça mÙt dân tÙc thì úng muôn Ýi là thé n°Ûc nh°ãc tiÃu à cho các c°Ýng quÑc chúng ch¿ ngñ cho t¥t t¥t. Nói wài chán wé !!! Tháng Nm chúng LÅ M¹ tháng Sáu chúng Father's Day, có b¯t ch°Ûc không ây !!!!!!!! </font> <P> <P>&nbsp;</P> <P><FONT face=Arial color=midnightblue size=4><STRONG>Milton Friedman (1912-2006):<br> </font></b><font color="#ff0000"><b style=""><font face="Arial" size="4">Kinh T¿ Gia Cça Tñ Do</font></b><font face="Arial" size="4"><o:p> </o:p> </font></font><!--mstheme--></font> </td> </tr> <tr></strong> <p> <img src="http://www.docsu14.net/milton8068461_small.jpg"> <P> <td width="100%"><!--mstheme--><font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"> </font><p align="left"><font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"><font face="Arial" size="2"><span style=""><b><i><br> <font color="#003399">My central theme in public advocacy has been the promotion of human freedom</font></i></b><b style=""><i style=""><font color="#003399"><b><i> <br> </i></b></font>Milton Friedman<o:p> </o:p> </i></b></span></font></font> <font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"> </font><p align="left"><font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"><b><font color="#003399" face="Arial" size="4"> Lê Vn BÉnh</font></b><!--mstheme--></font></p></td> <P class=MsoNormal style="TEXT-ALIGN: justify"><FONT color=midnightblue size=2>nguÓn: docsu14.net</FONT></P> </tr> <tr> <td width="100%"><!--mstheme--><font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"> </font><p align="center"><font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"><font face="Verdana" size="2"><b style=""><br> </b></font><b style=""><font color="#003399" face="Verdana" size="4">LÝi Mß §u<o:p> </o:p> </font></b></font></p> <font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"> </font><p style="text-align: justify;"><font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"><font face="Verdana" size="2"><span style="">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </span>Trong khi s°u t§m tài liÇu à vi¿t vÁ mÑi tu¡ng quan giïa kinh t¿ và tñ do dân chç, tôi ã "g·p l¡i" <b><font color="#003399">Milton Friedman</font></b>. Nói úng h¡n, khi mÛi chân °Ût chân ráo të ViÇt Nam sang hÍc lÛp Microeconomics b­c Cao HÍc t¡i mÙt ¡i hÍc miÁn Nam California khóa mùa thu 1972, tôi buÙc ph£i làm quen vÛi mÙt sÑ ch°¡ng trong quyÃn <i style="">The Methodology of Positive Economics</i> cça ông xu¥t b£n nm 1953. ¿n khi hÍc lÛp Macroeconomics khoá mùa Xuân 1973, tôi l¡i có dËp Íc mÙt sÑ ch°¡ng trong quyÃn <i style="">Monetary History of the United States, 1867-1960 </i>do ông vi¿t chung vÛi Anna Schwartz nm 1963.<span style="">&nbsp; </span>VË giáo s° phå trách môn hÍc cça chúng tôi nói ùa r±ng chúng tôi có thà s½ không bË iÃm x¥u chÉ vì không Óng quan iÃm vÛi tr°Ýng phái tiÁn tÇ cça University of Chicago; ông còn nói thêm r±ng các lu­n án cao hÍc (theses) hay lu­n án ti¿n s) (dissertations) vi¿t vÁ tiÁn tÇ cça sinh viên ¡i hÍc Chicago s½ không °ãc ch¥p nh­n n¿u không tán d°¡ng hÍc thuy¿t cça Friedman. Tôi không bi¿t iÁu ó có úng hay không.<span style="">&nbsp; </span>Nh°ng tôi v«n nhÛ tên ông të thça ó.<o:p> </o:p> </font></font></p> <font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"> </font><p style="text-align: justify;"><font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"><font face="Verdana" size="2"><span style="">&nbsp;</span><span style="">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </span><b>Nm 1976</b>, khi ông °ãc trao gi£i th°ßng <b>Nobel vÁ kinh t¿ hÍc</b>, thì tôi ang ngÓi trong tr¡i tù c£i t¡o Long Thành, thÉnh tho£ng ph£i lên "¡i gi£ng °Ýng" à "hÍc t­p" kinh t¿ Mac-Lenin, nghe nÙi qui c¥m quan hÇ "mua, bán, Õi chác" (khác h³n vÛi sinh ho¡t "kinh t¿" các tr¡i tù binh Óng Minh mà tôi ã Íc), cing nh° chÉ thË vÁ Õi tiÁn miÁn Nam ra tiÁn miÁn B¯c -- TiÁn Ngân Hàng -- (mà tôi cho là có tác dång vô cùng mãnh liÇt vÁ chính trË nh±m b§n cùng hóa miÁn Nam cho kËp miÁn B¯c, Óng thÝi t¡o mãi lñc cho khÑi l°ãng ti¿t kiÇm ngoài B¯c vÑn không có hàng hóa à mua; ó là ch°a kà nhïng tác dång tiêu cñc khác). <o:p> </o:p> </font></font></p> <font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"> </font><p style="text-align: justify;"><font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"><font face="Verdana" size="2"><span style="">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </span>¿n kho£ng 1989-90, sau khi Hà NÙi b¯t §u mß cía vÁ kinh t¿ vÛi <font color="#003399">Lu­t §u T° N°Ûc Ngoài</font>, tình cÝ tôi g·p ông Jerome Cohen khi ông ¿n Saigon thm anh NguyÅn NgÍc Bích, tÑt nghiÇp Master of Law të Havard University, à cùng anh Bích dËch và vi¿t vÁ Lu­t §u T° mÛi ban hành. Tr°Ûc ó ông Cohen ã tëng ß Trung CÙng 10 nm giúp nhà c§m quyÁn n°Ûc này làm các lu­t lÇ vÁ §u t° và th°¡ng m¡i vÛi n°Ûc ngoài. Ông có thuy¿t gi£ng ß <st1:place w:st="on"> Saigon</st1:place> , có l½ do Hà NÙi s¯p x¿p.<span style="">&nbsp; </span>(Cách ây 5-6 nm, trong mÙt m«u tin ng¯n trên tÝ The Economist, tôi Íc th¥y ông v«n còn ß Trung CÙng). Khi ß <st1:place w:st="on"> Saigon</st1:place> , ông Cohen có ti¿t lÙ là mÙt sÑ hÍc gi£ Hoa Kó cing ã °ãc mÝi ¿n Hoa Låc, trong ó có Milton Friedman.<span style="">&nbsp; </span>Tôi không l¡ l¯m vÁ chuyÇn "du thuy¿t" cça các nhà kinh t¿ Tây ph°¡ng, vì tr°Ûc ó tôi ã Íc mÙt vài quyÃn sách cça hÍ vÁ các ·c khu kinh t¿ (special economic zones) dÍc theo duyên h£i Trung CÙng.<span style="">&nbsp; </span>Nh°ng còn chuyÇn du thuy¿t cça Friedman thì qu£ là áng "tò mò tìm hiÃu." Nh°ng rÓi khi sang Hoa Kó të tháng 12/ 1990 ¿n nm vëa qua, tôi chÉ có dËp Íc mÙt vài tác ph©m cça ông nh°: quyÃn sách <i style="">Free to Choose: A Personal Satement</i> (vi¿t chung vÛi vã Rose Friedman) tái b£n nm 1990, các bài tiÃu lu­n "The Real Free Lunch: Markets and Private Property"; "Using the Market for Social Development" ng trong <i style="">Toward Liberty: The Idea That Is Changing the World</i>, xu¥t b£n nm 2002; bài diÅn thuy¿t The Drug War as a Socialist Enterprise" ông Íc t¡i NghË HÙi International Conference on Drug Policy Reform tÕ chéc t¡i Washington, DC ngày 16/11/91.<span style="">&nbsp; </span><o:p> </o:p> </font></font></p> <font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"> </font><p style="text-align: justify;"><font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"><font face="Verdana" size="2"><span style="">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </span>Nay nhân khi <font color="#003399">ông m¥t (16/11/2006)</font>, tôi vÙi s°u t§m thêm mÙt ít tài liÇu trên Internet, sí dång nh° secondary sources, à giÛi thiÇu vÛi Ùc gi£ Hành Chánh MiÁn ông <b style=""><i style=""><font color="#ff0000">mÙt kinh t¿ gia cça tñ do</font></i></b> <font color="#003399">ã có nhïng óng góp £nh h°ßng lÛn lao Ñi vÛi chç tr°¡ng và °Ýng lÑi cça nhiÁu chính quyÁn: Hoa Kó, Thuõ iÃn, Chile, Trung CÙng, Nga và nhiÁu quÑc gia khác nïa</font>. VÁ ph°¡ng diÇn kinh iÃn, theo thiÃn ý, ông nÕi ti¿ng có l½ chÉ sau <b>Adam Smith</b> (tác gi£ quyÃn <i style="">The Wealth of Nations</i> xu¥t b£n nm 1776, °ãc coi nh° nÁn t£ng cça kinh t¿ hÍc) và <b>John Meynard Keynes</b> (tác gi£ quyÃn <i style="">The General Theory of Employment, Interest and Money</i> xu¥t b£n nm nm 1936, °ãc coi nh° nÁn t£ng cça nhiÁu chính sách kinh t¿ sau th¿ chi¿n II). Nh°ng Ñi vÛi qu§n chúng Mù, có l½ Friedman nÕi ti¿ng h¡n hai vË kia nhiÁu!</font><font face="Verdana" size="2"><span style="">&nbsp;</span><o:p> </o:p> </font></font></p> <font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"> </font><p style="text-align: center;" align="center"><font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"><b style=""><font color="#003399" face="Verdana" size="4">TIÂU Sì</font></b><font face="Verdana" size="2"><o:p> &nbsp;</o:p> </font></font></p> <font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"> </font><p style="text-align: justify;"><font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"><font face="Verdana" size="2"><span style="">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </span><a href="http://nobelprize.org/nobel_prizes/economics/laureates/1976/friedman-autobio.html"><b>Milton Friedman</b></a> sinh ngày <b>31/07/1912</b> t¡i <st1:place w:st="on"> <st1:state w:st="on"> New York</st1:state> </st1:place> , trong mÙt gia ình gÑc Do Thái, r¥t nghèo.<span style="">&nbsp; </span>Ông vào <st1:place w:st="on"> <st1:placename w:st="on"> Rutgers</st1:placename> <st1:placetype w:st="on"> University</st1:placetype> </st1:place> nm 1928, hÍc Toán, tÑt nghiÇp BA bÑn nm sau ó lúc nm 20 tuÕi. Ông Ënh ki¿m viÇc t¡i các hãng b£o hiÃm.<span style="">&nbsp; </span>Nh°ng sau ó, ông °ãc hÍc b×ng hÍc kinh t¿ t¡i University of Chicago, tÑt nghiÇp MA nm 1933, và ti¿p tåc hÍc ch°¡ng trình PhD. Ông l­p gia ình nm 1938, vÛi cô Rose Director, con mÙt th°¡ng gia thành ¡t, hÍc cùng lÛp và ngÓi k¿ bên ông theo thé tñ ABC trong lÛp cça giáo s° Jacob Viner. <st1:place w:st="on"> <st1:placetype w:st="on"> University</st1:placetype> of <st1:placename w:st="on"> Chicago</st1:placename> </st1:place> thÝi ó còn có nhiÁu giáo s° nÕi danh khác nh° Frank Knight, Henry Schultz, Henry Simon, vv. mà ông ã có c¡ hÙi hÍc hÏi và làm viÇc vÛi hÍ.<o:p> </o:p> </font></font></p> <font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"> </font><p style="text-align: justify;"><font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"><font face="Verdana" size="2"><span style="">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </span>Trong khi làm viÇc vÛi Schultz, ông vi¿t mÙt bài phê bình vÛi tña Á "Professor Pigou's Method for Mesuring Elsticities of Demand from Budgetary Data" gíi cho tÝ <i style="">Economic Journal</i> do Cambridge University chç tr°¡ng và John Maynard Keynes làm chç bút.<span style="">&nbsp; </span>Vì lúc ó GS Pigou ã nÕi danh và ang d¡y t¡i ây, nên Keynes të chÑi ng bài cça c­u sinh viên mÛi 22 tuÕi này.<span style="">&nbsp; </span>Sau ó thì tÝ <i style="">Quarterly Journal of Economics </i>thuÙc <st1:place w:st="on"> <st1:placename w:st="on"> Harvard</st1:placename> <st1:placetype w:st="on"> University</st1:placetype> </st1:place> quy¿t Ënh ng vào sÑ tháng 11/1934. Friedman l¡i gíi thêm mÙt bài nïa, nh°ng cing bË Keynes të chÑi.<span style="">&nbsp; </span>Không bao lâu sau, khi uy tín cça Friedman ã °ãc nhìn nh­n, Keynes tÏ ý hÑi h­n vÁ hai l§n të chÑi cça mình và Á nghË bi¿u không suÑt Ýi tÝ <i style="">Economic Journal</i> cho Friedman.<span style="">&nbsp; </span>Friedman vui v» ch¥p nh­n cho ¿n khi ch¿t -- trên 60 nm, ti¿t kiÇm kho£ng $50 m×i nm! <o:p> </o:p> </font></font></p> <font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"> </font><p style="text-align: justify;"><font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"><font face="Verdana" size="2"><span style="">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </span>Nm 1937, Simon Kuznets (sau này °ãc gi£i Nobel vÁ Kinh T¿ nm 1971) mÝi ông ¿n National Bureau of Economic Research làm viÇc chung vÛi nhiÁu chuyên viên thuÙc nhiÁu ngành nghÁ Ùc l­p khác nhau.<span style="">&nbsp; </span>Công viÇc t¡i ây ã cung c¥p cho ông dï kiÇn à vi¿t lu­n án ti¿n s), và cùng vi¿t vÛi Kuznets quyÃn Income from Independent Professional Practice, nguÓn gÑc cça các tranh lu­n cho r±ng chính các qui Ënh hành nghÁ bác s) do chính phç ·t ra ã ©y lãi téc cça các bác s) lên cao.<span style="">&nbsp; </span><o:p> </o:p> </font></font></p> <font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"> </font><p style="text-align: justify;"><font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"><font face="Verdana" size="2"><span style="">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </span><st1:place w:st="on"> <st1:placename w:st="on"> Khi</st1:placename> <st1:placename w:st="on"> Columbia</st1:placename> <st1:placetype w:st="on"> University</st1:placetype> </st1:place> Á nghË t·ng hÍc bÕng và tiÁn túi cao h¡n, ông ã quy¿t Ënh chuyÃn tr°Ýng. Ông hoàn t¥t ch°¡ng trình PhD Kinh T¿ t¡i ây nm 1946.<o:p> </o:p> </font></font></p> <font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"> </font><p style="text-align: justify;"><font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"><font face="Verdana" size="2"><span style="">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </span>Trong th¿ chi¿n thé hai, të 1941 ¿n 1943, ông làm viÇc t¡i Treasury Department.<span style="">&nbsp; </span>Trong thÝi gian này, chi tiêu cça chính phç Mù càng ngày càng tng, trong khi thu¿ l¡i °ãc thu vào nm sau. <font color="#003399">Friedman Á nghË chính quyÁn t¡m giï l¡i thu¿ ph£i tr£ à có tiÁn tiêu, b¯t §u të 1943.</font><span style="">&nbsp; </span>Không ngÝ viÇc t¡m giï thu¿ vào thÝi chi¿n l¡i kéo dài cho tÛi ngày hôm nay.<span style="">&nbsp; </span>Có l½ ây là iÃm duy nh¥t không phù hãp vÛi "tñ do" °ãc coi là xuyên suÑt trong t° t°ßng kinh t¿ cça ông!</font><font face="Verdana" size="2"><o:p> &nbsp;</o:p> </font></font></p> <font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"> </font><p style="text-align: center;" align="center"><font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"><b style=""><font color="#003399" face="Verdana" size="4">MØT SÐ T¯ T¯ÞNG KINH T¾</font></b><font face="Verdana" size="2"><span style="">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </span><o:p> </o:p> </font></font></p> <font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"> </font><p style="text-align: justify;"><font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"><font face="Verdana" size="2"><span style="">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </span>Khi c¥p cho ông gi£i th°ßng Nobel Kinh T¿ HÍc 1976, ban tÕ chéc tuyên d°¡ng ông vÁ "nhïng thành tñu trong lãnh vñc phân tích tiêu thå, lËch sí và lý thuy¿t tiÁn tÇ, và ph°¡ng cách trình bày tính cách phéc t¡p cça chính sách Õn Ënh kinh t¿." Nói cách khác, ông ã óng góp nhiÁu trong lãnh vñc kinh t¿ tiÃu t°ãng, kinh t¿ ¡i t°ãng, lËch sí và thÑng kê kinh t¿ trong khi <b><font color="#ff0000">cÕ vi chç ngh)a t° b£n</font></b>.<o:p> &nbsp;</o:p> </font></font></p> <font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"> </font><p style="text-align: justify;"><font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"><b style=""><font color="#003399" face="Verdana" size="2">Lý Thuy¿t Lãi Téc Th°Ýng Xuyên vÁ Tiêu Thå</font></b><font face="Verdana" size="2"> <b>(The Permanent Income Theory of Consumption)</b></font><font face="Verdana" size="2"><o:p> &nbsp;</o:p> </font></font></p> <font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"> </font><p style="text-align: justify; text-indent: 0.5in;"><font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"><font face="Verdana" size="2">Keynes cho r±ng có mÑi quan hÇ thu­n (positive relationship) giïa tiêu thå và lãi téc cça m×i ng°Ýi.<span style="">&nbsp; </span>Nh°ng nhïng nghiên céu thñc nghiÇm vào hai th­p niên 1940 và 1950 cho th¥y có nghi v¥n trong lý thuy¿t này. <font color="#003399">Theo Friedman, tiêu thå cça mÙt ng°Ýi không chÉ tùy thuÙc vào lãi téc hiÇn thÝi, mà còn tùy thuÙc vào lãi téc mà ng°Ýi ¥y ngh) mình s½ có trong t°¡ng lai</font>. Theo lý thuy¿t lãi téc th°Ýng xuyên (permanent-income theory) cça ông, dù vÛi lãi téc thay Õi th¿ nào i nïa, ng°Ýi tiêu thå s½ cÑ r£i Áu sñ tiêu thå cça mình ra.<span style="">&nbsp; </span>Thí då vÛi lãi téc thay Õi m×i nm të $0 ¿n $40,000,<span style="">&nbsp; </span>téc trung bình $20,000 thì ng°Ýi ó s½ cÑ g¯ng chi ß t÷ lÇ t°¡ng °¡ng vÛi sÑ không Õi $20,000 m×i nm --có lúc chi nhiÁu h¡n, có lúc chi ít h¡n, nh°ng v«n cÑ sao ¡t °ãc méc trung bình ó. Lý thuy¿t này °a ¿n h­u qu£ là (1) khuynh h°Ûng tiêu thå biên t¿ s½ b±ng khuynh h°Ûng tiêu thå trung bình, ngh)a là thí då n¿u b×ng d°ng °ãc th°ßng $100 thì ng°Ýi ó s½ không coi ó là lý do à lãng phí h¿t, mà s½ coi nh° tiÁn th°ßng t¡m thÝi à nâng t÷ lÇ tiêu thå lâu dài cça mình ra.<span style="">&nbsp; </span>(2) mÙt sÑ tiÁn gia tng lÛn Ñi vÛi lãi téc ng¯n h¡n s½ không °a ¿n sñ gia tng t°¡ng éng vÁ tiêu thå (ng°Ýi vi¿t chÉ chi tiêu mÙt ph§n nhÏ trong sÑ tiÁn $600 do IRS gíi vÁ sau khi có biÇn pháp gi£m thu¿ cça TÕng ThÑng Bush khi ông mÛi vào Tòa B¡ch Ðc nhiÇm kó §u, nm 2001!)<o:p> &nbsp;</o:p> </font></font></p> <font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"> </font><p style="text-align: justify;"><font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"><font color="#003399" face="Verdana" size="2"><b style="">Thu¿ Lãi Téc Âm</b></font><font face="Verdana" size="2"> <b>(Negative Income Tax, NIT)<o:p> &nbsp;</o:p></b> </font></font></p> <font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"> </font><p style="text-align: justify; text-indent: 0.5in;"><font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"><font face="Verdana" size="2"> Trong quyÃn <i style=""><b>Capitalism and Freedom</b></i> (1962), Friedman °a ra mÙt ý t°ßng °Íc coi là r¥t táo b¡o: Không giÑng nh° nhïng ng°Ýi khai thu¿ thông th°Ýng, téc gíi check tÛi IRS tr£ thu¿ n¿u lãi téc v°ãt quá méc qui Ënh chËu thu¿, nhïng ng°Ýi thå h°ßng NIT s½ nh­n uãc check do IRS gíi tÛi (ngh)a là negative tax!) khi mà lãi téc cça hÍ th¥p h¡n méc lãi téc chËu thu¿. Á nghË này --ã °ãc thí nghiÇm ß mÙt sÑ Ëa ph°¡ng thuÙc tiÃu bang New Jersey-- nh±m áp éng các lo ng¡i cça các lý thuy¿t gia biÇn hÙ cho giÛi chç nhân: N¿u c¥p cho giÛi công nhân lãi téc c¡ b£n nh° v­y, hÍ có thà không thèm i làm viÇc, hay chÉ làm viÇc nh°ng không c§n nhiÁu cÑ g¯ng à có thêm tiÁn. ó gÍi là tác dång lãi téc (income effect).<span style="">&nbsp; </span>Tác dång thé hai °ãc gÍi là tác dång thay th¿ (substitution effect): NIT khi¿n công nhân trao Õi công viÇc à l¥y sñ nhàn h¡. Các thí nghiÇm cho th¥y có nhiÁu v¥n Á °ãc ·t ra, nh¥t là vÁ ph°¡ng diÇn tài chánh và qu£n lý, mà ¿n ngày nay ng°Ýi ta v«n còn muÑn bàn tÛi.<span style="">&nbsp; </span>Gi£i pháp l°ng chëng là <b>Earned Income Credit</b> áp dång të 1975 cho các gia ình lãi téc th¥p và có các con nhÏ ¿n nay v«n còn áp dång.<o:p> &nbsp;</o:p> </font></font></p> <font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"> </font><p style="text-align: justify;"><font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"><font face="Verdana" size="2"><b style=""><font color="#003399">L</font></b><b style=""><font color="#003399">ý Thuy¿t KhÑi L°ãng TiÁn TÇ </font></b><o:p> &nbsp;</o:p> </font></font></p> <font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"> </font><p style="text-align: justify; text-indent: 0.5in;"><font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"><font face="Verdana" size="2">Trong quyÃn <i style="">A Monetary History of the United States</i>, 1867-1960, xu¥t b£n nm 1963, Friedman và Anna Schartz Õ l×i <font color="#003399">Quù Dñ Trï Liên Bang (Federal Reserve, téc Ngân Hàng Trung ¯¡ng cça Hoa Kó) ã °a nÁn kinh t¿ Hoa Kó ¿n ¡i khçng ho£ng</font>.<span style="">&nbsp; </span>Hai tác gi£ này lý lu­n r±ng Quù Dñ Trï ã cho phép 2/5 tÕng sÑ ngân hàng Mù, téc 10.797 trên 25,568, khai phá s£n të 1929 ¿n 1933.<span style="">&nbsp; </span>Thça ó, ký thác không °ãc b£o £m, cho nên khi óng cía, các ngân hàng xóa h¿t tiÁn ti¿t kiÇm và do ó gi£m sÑ cung tiÁn tÇ.<span style="">&nbsp; </span>Trong thÝi gian nàõ cung tiÁn tÇ gi£m 1/3, kéo theo gi£m såt tín dång và gi£m §u t°, khi¿n s£n xu¥t bË tê liÇt và °a d¿n ¡i khçng hÏang kinh t¿. M·c dù có <font color="#003399">nhiÁu kinh t¿ gia không Óng ý vÛi <a href="samuelson.jpg"><img src="http://www.docsu14.net/samuelson_small.jpg" alt="samuelson.jpg (8370 bytes)" align="left" border="0" height="125" hspace="4" vspace="4" width="100"></a>nh­n Ënh trên</font>, lý thuy¿t cung tiÁn tÇ ã £nh h°ßng ¿n nhiÁu kinh t¿ gia nÕi ti¿ng, trong ó có <b>Paul Samuelson</b>.<span style="">&nbsp; </span>Trong quyÃn <font color="#003399"><i style=""><b>Economics</b></i>,</font> mÙt quyÃn kinh t¿ hÍc nh­p môn dành cho sinh viên nm thé nh¥t, bán ch¡y nh¥t th¿ giÛi, xu¥t b£n l§n §u tiên nm 1948 (tái b£n l§n thé 18 nm 2004, °ãc dËch sang ti¿ng ViÇt --hình nh° ¥n b£n l§n thé 5-- vào §u th­p niên 1960 t¡i miÁn Nam bßi GS NguyÅn Cao Hách và NguyÅn NgÍc Linh, và vào cuÑi th­p niên 1980<span style="">&nbsp; </span>--hình nh° ¥n b£n l§n thé 11-- t¡i Hà NÙi do Ngo¡i Tr°ßng NguyÅn C¡ Th¡ch chç x°Ûng), Samuelson vi¿t r±ng "ch³ng m¥y kinh t¿ gia xem chính sách tiÁn tÇ cça Quù D° Trï Liên Bang nh° viên thuÑc trË bá bÇnh dùng kiÃm soát chu kó kinh t¿." ¤n b£n 1985 vi¿t chung vÛi William D.Nordhaus cho r±ng: "TiÁn tÇ là công cå m¡nh và hïu dång nh¥t mà nhïng nhà hÍach Ënh chính sách kinh t¿ ¡i t°ãng có °ãc", và Quù Dñ Trï Liên Bang là y¿u tÑ quan trÍng nh¥t." Các nghiên céu cça Friedman, cing nh° cça mÙt sÑ tác gi£ khác, cho th¥y sñ thay Õi khÑi l°ãng tiÁn tÇ tác dång chç y¿u trên xu¥t l°ãng (output) trong o£n kó, và trên giá c£ trong tr°Ýng kó. Nhân ngày sinh nh­t thé 90 cça ông, Ben S. Bernanke, mÙt vË ThÑng Ñc cça The Federal Reserve Board do Alan Greenspan làm Chç TËch k¿t lu­n bài nói chuyÇn dài b±ng nhïng lÝi sau ây vÛi ông bà Friedman: "Ñi vÛi cuÙc ¡i Khçng Ho£ng Kinh T¿, ông nói úng.<span style="">&nbsp; </span>Chúng tôi ã t¡o ra.<span style="">&nbsp; </span>Chúng tôi r¥t l¥y làm ti¿c.<span style="">&nbsp; </span>Nh°ng nhÝ ông, chúng tôi s½ không làm th¿ nïa." iÁu thú nh­n này tuy trÅ nh°ng ch¯c cing làm ông vui thêm mÙt chút!<o:p> </o:p> </font></font></p> <font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"> </font><p style="text-align: justify; text-indent: 0.5in;"><font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"><font face="Verdana" size="2">Cing theo ông, <font color="#003399">chính sách tng hay gi£m khÑi l°ãng tiÁn tÇ s½ không Õn Ënh giá c£ và nhân dång mà chÉ làm cho tình hình x¥u thêm thôi.</font><span style=""><font color="#003399">&nbsp;</font> </span>Ch³ng h¡n chính sách tng khÑi l°ãng tiÁn tÇ có thà gi£m lãi su¥t trong thÝi gian r¥t ng¯n mà thôi, bßi vì nhïng ch× cho vay (th°Ýng là ngân hàng) kó vÍng r±ng l¡m phát s½ x£y ra nên hÍ chÉ muÑn cho vay vÛi "lãi su¥t thñc sñ" (real interest rate) à bù ¯p vào t÷ lÇ l¡m phát --ngh)a là "lãi su¥t danh tÇ" (nominal interest rate) bao gÓm c£ t÷ lÇ l¡m phát (trên thñc t¿, các ch× cho vay dùng hình théc lÇ phí à ng°Ýi vay có £o t°ßng r±ng lãi su¥t n¡i mình vay không cao h¡n ch× khác). Ñi vÛi nhân dång cing v­y, chính sách tng khÑi l°ãng tiÁn tÇ có thà giúp tng nhân dång trong mÙt thÝi gian ng¯n.<span style="">&nbsp; </span>Nh°ng khi t÷ lÇ c§u nhân công tng, thì công sá s½ tng theo; lúc ó giÛi chç nhân s½ tìm cách ti¿t kiÇm lao Ùng tr£ giá cao, khi¿n cho nÁn kinh t¿ cuÑi cùng rÓi cing trß l¡i t÷ lÇ nhân dång tñ nhiên (natural rate of employment).<span style="">&nbsp; </span><o:p> &nbsp;</o:p> </font></font></p> <font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"> </font><p style="text-align: justify;"><font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"><font color="#003399" face="Verdana" size="2"><b style=""><b style="">T÷ lÇ Th¥t NghiÇp Tñ Nhiên</b><b style=""> </b></b></font><font face="Verdana" size="2"><b>(Natural Rate of Unemployment)<o:p> &nbsp;</o:p></b> </font></font></p> <font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"> </font><p style="text-align: justify; text-indent: 0.5in;"><font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"><font face="Verdana" size="2">Trong suÑt th­p niên 1960, kinh t¿ gia theo tr°Ýng phái Keynes tin r±ng chính quyÁn ph£i Ñi phó vÛi sñ trao Õi<span style="">&nbsp; </span>(trade off) giïa l¡m phát và th¥t nghiÇp trong tr°Ýng kó: khi th¥t nghiÇp cao, thì công xá xuÑng th¥p, và khi th¥t nghiÇp th¥p, thì công xá lên cao; chÉ có ngÍai lÇ khi chi¿n tranh. K¿t lu­n này do A.W.H Phillips rút ra khi nghiên céu mÑi quan hÇ giïa công xá và th¥t nghiÇp ß n°Ûc Anh të 1861 ¿n 1957.<span style="">&nbsp; </span>Friedman không ch¥p nh­n khúc tuy¿n Phillips (Phillips Curve, giÑng nh° mÙt hyperbola trên Ó thË). Ông lý lu­n r±ng mÙt khi ng°Ýi ta iÁu chÉnh cho t÷ lÇ l¡m phát cao h¡n (à gi£m bÛt th¥t nghiÇp), thì th¥t nghiÇp cing të të trß l¡i.<span style="">&nbsp;&nbsp; </span>Nm 1968, <font color="#003399">Friedman thuy¿t phåc giÛi kinh t¿ r±ng trong tr°Ýng kó, luôn có mÙt "t÷ lÇ th¥t nghiÇp tñ nhiên"</font> (t°¡ng éng vÛi t÷ lÇ toàn dång "full employment" cça Keynes); n¿u chính sách tiÁn tÇ nh±m kiên trì mang l¡i t÷ lÇ th¥t nghiÇp d°Ûi "t÷ lÇ th¥t nghiÇp tñ nhiên" thì nó chÉ ©y m¡nh l¡m phát mà thôi! Theo ông, muÑn giï t÷ lÇ th¥t nghiÇp th°Ýng xuyên th¥p h¡n, chính sách tiÁn tÇ không chÉ òi hÏi t÷ lÇ l¡m phát cao h¡n, mà còn ph£i t÷ lÇ l¡m phát gia tÑc th°Ýng xuyên. Ông còn i xa h¡n nïa khi cho r±ng <font color="#003399">chính sách tiÁn tÇ ëng bao giÝ quan tâm ¿n th¥t nghiÇp, s£n xu¥t vv.</font><span style="">&nbsp; </span>Të 1972 trß i, nh¥t là trong thÝi gian 1975-1985, ý niÇm "t÷ lÇ th¥t nghiÇp tñ nhiên" óng mÙt vai trò quan trÍng trong viÇc iÁu h°Ûng nÁn kinh t¿ Hoa Kó. MÙt sÑ ng°Ýi xem nÁn kinh t¿ thÝi bình vÛi t÷ lÇ th¥t nghiÇp 3% là lý t°ßng rÓi!<o:p> &nbsp;</o:p> </font></font></p> <font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"> </font><p style="text-align: justify;"><font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"><font color="#003399" face="Verdana" size="2"><b style=""><b style="">HÑi Su¥t NÕi</b><span style="">&nbsp; </span>(</b></font><font face="Verdana" size="2"><b>Floating Exchange Rates)</b><span style=""> </span><o:p> &nbsp;</o:p> </font></font></p> <font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"> </font><p style="text-align: justify; text-indent: 0.5in;"><font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"><font face="Verdana" size="2">Vào hai th­p niên 1950 và 1960, các kinh t¿ gia cing nh° nhïng ng°Ýi làm chính sách tiÁn tÇ chç tr°¡ng hÑi su¥t cÑ Ënh.<span style="">&nbsp; </span>Khi °ãc cí sang <st1:place w:st="on"> <st1:city w:st="on"> Paris</st1:city> </st1:place> 3 tháng vào muà thu làm t° v¥n cho mÙt c¡ quan qu£n lý K¿ Ho¡ch Marshall, Friedman tñ hÏi làm sao ThË Tr°Ýng Chung Châu Âu có thà hình thành n¿u hÑi su¥t tiÁn tÇ không °ãc th£ nÕi.<span style="">&nbsp; </span>Të nh­n Ënh ó, ông vi¿t bài <i style="">The Case for Flexible Exchange Rates</i> xu¥t b£n nm 1953.<span style="">&nbsp; </span>Theo ông, hÑi su¥t không Õn Ënh vào th­p niên 1920 là do các chính sách không Õn Ënh, ché không ph£i do §u c¡ (speculation) gây ra. Ông cho r±ng nhïng tay §u c¡ luôn luôn có khuynh h°Ûng muÑn Õn Ënh, ché không ph£i gây b¥t Õn.<span style="">&nbsp; </span>Do nhïng bài nghiên céu cça ông, mà vào cuÑi th­p niên 1960, thay vì quan tâm tÛi sñ b¥t Õn Ënh cça hÑi su¥t nÕi, ng°Ýi ta quay sang <font color="#003399">chú trÍng ¿n viÇc sí dång hÑi su¥t nÕi vào các chính sách kinh t¿ ¡i t°ãng</font>. Cái lãi lÛn nh¥t là các quÑc gia có thà theo uÕi các chính sách tiÁn tÇ Ùc l­p và dÅ iÁu chÉnh cán cân chi phó và iÁu kiÇn c¡nh tranh quÑc t¿.<span style="">&nbsp; </span>Të 1973, nhiÁu n°Ûc ã bãi bÏ hÑi su¥t cÑ Ënh.<o:p> &nbsp;</o:p> </font></font></p> <font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"> </font><p style="text-align: justify;"><font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"><font color="#003399" face="Verdana" size="2"><b style="">Tñ Do ChÍn Lña</b></font><font face="Verdana" size="2"> <b>(Free to Choose)</b></font><b></b><font face="Verdana" size="2"><b><o:p> </o:p></b>&nbsp; </font></font></p> <font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"> </font><p style="text-align: justify; text-indent: 0.5in;"><font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"><font face="Verdana" size="2"><!--[if gte vml 1]><v:shapetype id="_x0000_t75" coordsize="21600,21600" o:spt="75" o:preferrelative="t" path="m@4@5l@4@11@9@11@9@5xe" filled="f" stroked="f"> <v:stroke joinstyle="miter"/> <v:formulas> <v:f eqn="if lineDrawn pixelLineWidth 0"/> <v:f eqn="sum @0 1 0"/> <v:f eqn="sum 0 0 @1"/> <v:f eqn="prod @2 1 2"/> <v:f eqn="prod @3 21600 pixelWidth"/> <v:f eqn="prod @3 21600 pixelHeight"/> <v:f eqn="sum @0 0 1"/> <v:f eqn="prod @6 1 2"/> <v:f eqn="prod @7 21600 pixelWidth"/> <v:f eqn="sum @8 21600 0"/> <v:f eqn="prod @7 21600 pixelHeight"/> <v:f eqn="sum @10 21600 0"/> </v:formulas> <v:path o:extrusionok="f" gradientshapeok="t" o:connecttype="rect"/> <o:lock v:ext="edit" aspectratio="t"/> </v:shapetype><v:shape id="_x0000_s1026" type="#_x0000_t75" style='position:absolute; left:0;text-align:left;margin-left:0;margin-top:.7pt;width:151.5pt;height:204pt; z-index:-1;mso-position-horizontal:left;mso-position-horizontal-relative:text; mso-position-vertical:absolute;mso-position-vertical-relative:text' wrapcoords="-107 0 -107 21521 21600 21521 21600 0 -107 0"> <v:imagedata src="http://www.docsu14.net/image001.jpg" o:title="milton12511135"/> <w:wrap type="tight"/> </v:shape><![endif]--> <a href="Free_to_Choose.jpg"><img src="http://www.docsu14.net/Free_to_Choose_small.jpg" alt="Free_to_Choose.jpg (21813 bytes)" align="right" border="0" height="155" hspace="4" vspace="4" width="100"></a>Trong lÝi tña cça quyÃn sách có nhan Á là <b style=""><i style="">Free to Choose: A Personal Statemen</i>t</b>, xu¥t b£n nm 1990 (dña trên quyÃn <i style="">Capitalism and Freedom</i> xu¥t b£n nm 1962 và lo¡t bài thuy¿t gi£ng trên ài truyÁn hình PBS të 9/1977 ¿n 5/1978), Milton &amp; Rose Friedman vi¿t r±ng: "M°Ýi nm tr°Ûc ây, nhiÁu ng°Ýi trên th¿ giÛi tin r±ng chç ngh)a xã hÙi là mÙt hÇ thÑng sinh Ùng, l¡i có nhiÁu héa h¹n nh¥t trong viÇc tng ti¿n phÓn vinh v­t ch¥t và tñ do con ng°Ýi. Ngày nay b¥t kó n¡i nào trên th¿ giÛi ch³ng ai tin t°ßng iÁu ¥y.<span style="">&nbsp; </span>NiÁm tin lý t°ßng vào chç ngh)a xã hÙi v«n còn, nh°ng chÉ ß trong nhïng qu§n tå tháp ngà Tây ph°¡ng hay trong vài quÑc gia tåt h­u nh¥t.<span style="">&nbsp; </span>M°Ýi nm tr°Ûc, nhiÁu ng°Ýi tin r±ng chç ngh)a t° b£n, dña trên thË tr°Ýng t° nhân tñ do, là mÙt hÇ thÑng khi¿m khuy¿t x¥u xa không ç nng lñc em l¡i c£ phÓn vinh °ãc san s» rÙng rãi, l«n tñ do con ng°Ýi.<span style="">&nbsp; </span>Ngày nay trí khôn bình th°Ýng cing xem <font color="#003399">chç ngh)a t° b£n là hÇ thÑng duy nh¥t có thà làm viÇc ó</font>." ó là nh­n Ënh cça ông vào tháng 1 nm 1990, ngh)a là g§n hai nm tr°Ûc khi Liên Xô, thành trì cça "hÇ thÑng xã hÙi chç ngh)a" bË chính théc gi£i thà (12/1991).<span style="">&nbsp;&nbsp; </span><o:p> </o:p> </font></font></p> <font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"> </font><p style="text-align: justify; text-indent: 0.5in;"><font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"><font face="Verdana" size="2">Ông cho r±ng trong nÁn kinh t¿ thË tr°Ýng, giá c£ óng 3 vai trò £nh h°ßng hÕ t°¡ng nhau: truyÁn ¡t thông tin quan trÍng cho nhïng ng°Ýi c§n ¿n nó; giúp cho ng°Ýi ta th¥y cái lãi à s£n xu¥t; và giúp phân phÑi lãi nhu­n. Do ó <font color="#003399">ông chç tr°¡ng chính quyÁn không nên can thiÇp vào các hÍat ông kinh t¿:</font> các chính sách ho¡ch Ënh trung °¡ng -- ch·t ch½ các n°Ûc cÙng s£n, lÏng l»o h¡n cça các n°Ûc ang phát triÃn --Áu °a ¿n th¥t b¡i. Ông cho r±ng <font color="#003399">tñ do kinh t¿ £nh h°ßng ¿n các quyÁn tñ do khác</font>, kà c£ tñ do ngôn lu­n và báo chí, tñ do tôn giáo.<span style="">&nbsp; </span>Tuy nhiên, theo ông, "Tñ do không thà tuyÇt Ñi. Chúng ta sÑng trong mÙt xã hÙi t°¡ng thuÙc.<span style="">&nbsp; </span>MÙt vài h¡n ch¿ Ñi vÛi tñ do là c§n thi¿t à tránh nhïng h¡n ch¿ khác, còn tÇ h¡n (...) Nhu c§u hiÇn nay là lo¡i bÏ các h¡n ch¿, ché không ph£i tng thêm." Ông Á cao vai trò cça giáo dåc trong viÇc thñc hiÇn  Gi¥c M¡ Mù , nh°ng sñ can thiÇp càng ngày càng tng cça nhà n°Ûc vào giáo dåc ß mÍi c¥p tiÃu và trung hÍc khi¿n cho viÇc d¡y d× cça giáo viên và hÍc hành cça hÍc sinh tÇ h¡n mà thôi.<span style="">&nbsp; </span>Vì v­y ông chç tr°¡ng <font color="#003399">bi¿n t¥t c£ tr°Ýng công thành tr°Ýng t°</font>. Ông Á nghË <font color="#003399">c¥p phi¿u<b style=""> </b>chu©n<b style=""> </b>nh­n tr°Ýng </font>(school vouchers) à cha m¹ hÍc sinh lña chÍn tr°Ýng cho con theo ý thích cça mình. Ñi vÛi sinh viên ¡i hÍc, ngoài chç tr°¡ng vouchers nh° vëa nói, ông còn chç tr°¡ng sinh viên có thà vay tiÁn të các Ënh ch¿ °ãc thi¿t l­p nh±m §u t° vào t°¡ng lai hÍc v¥n cça sinh viên... Th­t ra ý niÇm vÁ school vouchers ã °ãc ông Á c­p ¿n të 1955. ¿n 1996 thì <b><a href="http://www.friedmanfoundation.org/about/the_friedmans/index.html">The Milton and Rose D. Friedman Foundation</a></b> mÛi °ãc thành l­p à nh±m tranh ¥u mang l¡i sñ Ùc l­p vÁ giáo dåc cho bi¿n gia ình ng°Ýi Mù.<o:p> &nbsp;</o:p> </font></font></p> <font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"> </font><p style="text-align: center;" align="center"><font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"><b style=""><font color="#003399" face="Verdana" size="4">CHíNH TR</font></b><font color="#003399" face="Verdana" size="4"><b style="">Ê</b></font><font face="Verdana" size="2"><o:p> &nbsp;</o:p> </font></font></p> <font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"> </font><p style="text-align: justify;"><font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"><font face="Verdana" size="2"><span style="">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </span><font color="#003399"><b>Friedman chç tr°¡ng dùng thË tr°Ýng à phát triÃn xã hÙi</b></font>. Theo ông, "mÙt xã hÙi ·t công b±ng<span style=""> </span>-- theo ý ngh)a là công b±ng vÁ s£n l°ãng-- tr°Ûc tñ do, thì k¿t cuÙc là xã hÙi ó s½ không có công b±ng l«n tñ do.<span style="">&nbsp; </span>Friedman cho r±ng tñ do em l¡i lãi lÙc cho t¥t c£ mÍi ng°Ýi, trong khi kiÃm soát të trung °¡ng chÉ em l¡i lãi lÙc cho thiÃu sÑ có Ëa vË quyÁn hành.<span style="">&nbsp; </span>Nói khác i, ng°Ýi nghèo chËu nhiÁu thiÇt thòi khi tñ do bË c¥m oán. Ñi vÛi ông, tình tr¡ng này x£y kh¯p mÍi n¡i<span style="">&nbsp; </span>--kà c£ t¡i Hoa Kó.<span style="">&nbsp; </span>Nh°ng <font color="#003399">ß n¡i nào tñ do càng bË h¡n ch¿, thì càng có nhiÁu ng°Ýi nghèo</font>.</font><font face="Verdana" size="2"><o:p> &nbsp;</o:p> </font></font></p> <font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"> </font><p style="text-align: justify;"><font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"><font face="Verdana" size="2"><b style=""><font color="#003399">T¡i Hoa Kó</font></b><o:p> &nbsp;</o:p> </font></font></p> <font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"> </font><p style="text-align: justify;"><font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"><font face="Verdana" size="2">Ông cing là ng°Ýi <font color="#003399">chç tr°¡ng bãi bÏ ch¿ Ù quân dËch Hoa Kó</font> à thay vào ó ch¿ Ù hiÇn dËch do quân nhân tình nguyÇn, à làm cho quân Ùi Mù hùng m¡nh h¡n, và hiÇn ¡i h¡n.<span style="">&nbsp; </span>CuÙc iÁu tr§n cça ông tr°Ûc QuÑc HÙi Hoa Kó vÁ måc này ã t¡o thích thú cho nhiÁu sinh viên Mù, khi¿n hÍ tò mò ghi hÍc thêm các lÛp kinh t¿, m·c dù có thà các lÛp hÍc mà hÍ theo s½ không òi hÏi ph£i Íc sách cça ông!<span style="">&nbsp; </span>Sau này, ông cho r±ng vai trò cça ông trong viÇc bãi bÏ quân dËch là mÙt thành công mà ông l¥y làm hãnh diÇn nh¥t. <o:p> </o:p> </font></font></p> <font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"> </font><p style="text-align: justify;"><font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"><font face="Verdana" size="2">Ông l¡i t¡o mÙt ti¿ng vang khác khi cho r±ng cuÙc chi¿n tranh chÑng ma túy --cing nh° hÇ thÑng giáo dåc công l­p Á c­p ß trên -- là sñ kinh doanh xã hÙi chç ngh)a (the drug war as a socialist enterprise). Ông vi¿t r±ng: "HÍ Á nghË céu vãn mÙt v¥n Á do chç ngh)a xã hÙi gây ra b±ng nhïng chç ngh)a xã hÙi khác." (Téc ban hành thêm lu­t lÇ Ã trëng ph¡t, chính quyÁn phân phÑi miÅn phí, liên bang Ùc quyÁn bán).<span style="">&nbsp; </span>Theo ông, "Chi¿n tranh chÑng ma túy và mÑi nguy h¡i nó gây ra chÉ thu§n là sñ biÃu thË cça mÙt v¥n Á rÙng lÛn h¡n: thay th¿ c¡ ch¿ thË tr°Ýng b±ng c¡ ch¿ chính trË trong nhïng Ëa h¡t rÙng lÛn h¡n." Ông çng hÙ các chính sách tñ do, trong ó <font color="#003399"><b>chç tr°¡ng bãi bÏ viÇc k¿t án tù ma túy và mãi dâm</b></font> (decrimination of drugs and prostitution).<o:p> &nbsp;</o:p> </font></font></p> <font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"> </font><p style="text-align: justify;"><font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"><font face="Verdana" size="2"><b style=""><font color="#003399">Du Thuy¿t</font></b><o:p> &nbsp;</o:p> </font></font></p> <font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"> </font><p style="text-align: justify; text-indent: 0.5in;"><font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"><font face="Verdana" size="2">Nm 1975, Friedman sang <st1:country-region w:st="on"> <font color="#003399"><b>Chi<st1:place w:st="on"> le</st1:place> </b></font></st1:country-region> <font color="#003399"><b> </b></font> diÅn thuy¿t vÁ kinh t¿ t¡i The Catholic University of Chile theo lÝi mÝi cça mÙt hiÇp hÙi t° nhân.<span style="">&nbsp; </span>Lúc ó, mÙt nhóm giáo s° cça University of Chicago làm cÑ v¥n cho chính phç Chile mà mÙt sÑ BÙ n±m d°Ûi quyÁn iÁu khiÃn cça mÙt sÑ ti¿n s) tÑt nghiÇp të ¡i hÍc này vÁ --°ãc gÍi là <font color="#003399">Chicago Boys.</font><span style="">&nbsp; </span>M·c dù ông không chính théc làm cÑ v¥n cho chính phç hay ti¿p xúc nhà Ùc tài <b>Augusto Pinochet</b>, nh°ng ông cing bË chÉ trích r¥t nhiÁu là ã ch¥p cánh cho ch¿ Ù. Ng°Ýi ta còn cho r±ng ch¿ Ù Ùc tài <st1:country-region w:st="on"> <st1:place w:st="on"> Chile</st1:place> </st1:country-region> dùng quyÁn hành à thi hành các chính sách thË tr°Ýng tñ do, trái vÛi quan iÃm cça Friedman r±ng <font color="#003399">có mÑi quan hÇ giïa thË tr°Ýng tñ do và tñ do chính trË</font>. Theo ông, các bài diÅn thuy¿t cça ông cÕ vi cho kinh t¿ hÍc theo tr°Ýng phái tiÁn tÇ, nh±m nh¥n m¡nh r±ng <font color="#003399"><b>thË tr°Ýng tñ do s½ làm suy y¿u i sñ t­p trung và kiÃm soát vÁ chính trË.</b></font> Ông còn l­p lu­n r±ng kinh t¿ thË tr°Ýng không nhïng thay Õi tình hình kinh t¿ <st1:place w:st="on"> <st1:country-region w:st="on"> Chile</st1:country-region> </st1:place> mà còn làm gi£m bÛt sñ cai trË Ùc tài, và cuÑi cùng chính thà Ùc tài °ãc thay th¿ b±ng chính thà dân chç. <o:p> </o:p> </font></font></p> <font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"> </font><p style="text-align: justify; text-indent: 0.5in;"><font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"><font face="Verdana" size="2">Sau này, ông sang <font color="#003399"><b>Hoa Låc</b></font> du thuy¿t thì l¡i không bË ph£n Ñi.<span style="">&nbsp; </span>Ông còn ti¿t lÙ mÙt cách thú vË r±ng trong nhïng chuy¿n i nm 1980 và 1988 sang Trung CÙng, ông cing dùng nhïng bài diÅn thuy¿t mà ông ã phát biÃu ß <st1:country-region w:st="on"> <st1:place w:st="on"> Chile</st1:place> </st1:country-region> tr°Ûc ây.<span style="">&nbsp; </span>Ông thu­t l¡i r±ng trong chuy¿n i nm 1988, mÙt câu hÏi cça mÙt thé tr°ßng Trung CÙng làm vã chÓng ông gi­t mình: "Þ Hoa Kó, ai £m trách viÇc phân phÑi v­t t°?"<span style="">&nbsp; </span>Không lâu sau ó, ông s¯p x¿p cho ng°Ýi ·t câu hÏi sang thm ThË Tr°Ýng Chéng Khoán Chicago Mercantile Exchange, n¡i giao hoán các hàng hoá nh° luá mì, bông v£i, vàng, b¡c vv. Ông còn cho bi¿t r±ng ngay të bài diÅn thuy¿t §u tiên khi ¿n Trung CÙng, ông ã cÕ vi không ph£i thË tr°Ýng mà là nhïng thË tr°Ýng tñ do, t° nhân (free, private markets) vì <font color="#003399">"tñ do" và "t° nhân" quan trÍng h¡n "thË tr°Ýng" r¥t nhiÁu</font>. Ông Á nghË <font color="#003399">gi£i t° khu vñc nông nghiÇp</font>. Ông cing Á nghË <font color="#003399">t° hïu hóa các xí nghiÇp công nghiÇp quÑc doanh</font> lÛn, chia ra nhiÁu cÕ ph§n, phát không cho dân chúng; à rÓi hÍ s½ bán các cÕ ph§n n§y l¡i cho mÙt sÑ ít ng°Ýi muÑn éng ra làm chç và tñ kinh doanh.<span style="">&nbsp; </span>Ho·c chia nhïng xí nghiÇp lÛn thành mÙt sÑ xí nghiÇp nhÏ có thà mang doanh lãi. Ông chç tr°¡ng gi£i t° càng sÛm càng tÑt, vì kéo dài ra thì chÉ tng c°Ýng cho tình tr¡ng mà ông gÍi là "sñ b¡o ng°ãc cça hiÇn tr¡ng" (the tyranny of status quo) -- ó cing là tña Á cho bài diÅn thuy¿t cça ông t¡i University of <font color="#003399"><b>Iceland </b></font>nm 1984 vÛi sñ tham dñ cça nhiÁu nhà trí théc xã hÙi chç ngh)a cça n°Ûc này.<span style="">&nbsp; </span>Khi Friedman rÝi Th°ãng H£i à ¿n B¯c Kinh à g·p Giang Tr¡ch Dân (Zhao Ziyang,), TÕng Bí Th° £ng lúc ó (9/89, bË h¡ bÇ sau khi chç tr°¡ng không dùng vi lñc àn áp sinh viên biÃu tình ß Thiên An Môn), Giang báo cho Friedman bi¿t r±ng ông ta ã có trong tay ch°¡ng trình bán cÕ ph§n các xí nghiÇp quÑc doanh. Nh°ng vào cuÑi n±m 1997, nhïng bài diÅn thuy¿t cça ông ß <font color="#003399"><b>HongKong</b></font> ã bË Hoa Låc chÉ trích kËch liÇt.<span style="">&nbsp; </span>Sau này, ông còn ví von r±ng <font color="#003399">HongKong phát triÃn nhanh h¡n các n°Ûc Anh và Do Thái chÉ vì hai n°Ûc n§y i theo h°Ûng xã hÙi chç ngh)a trong lúc ß HongKong kinh doanh tñ do và thË tr°Ýng tñ do.<span style="">&nbsp; </span></font><o:p> </o:p> </font></font></p> <font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"> </font><p style="text-align: justify; text-indent: 0.5in;"><font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"><font face="Verdana" size="2">MÙt câu chuyÇn thú vË khác là ông ch°a bao giÝ ¿n <b>Estonia</b>, mÙt trong 13 n°Ûc cÙng hòa cça Liên Bang Xô Vi¿t tr°Ûc ây, nh°ng £nh h°ßng hÍc thuy¿t kinh t¿ cça ông l¡i r¥t lÛn!<span style="">&nbsp; </span>VË thç t°Ûng tr», 32 tuÕi cça n°Ûc này Mart Laar cho bi¿t ông ta <font color="#003399">chÉ Íc mÙt quyÃn sách kinh t¿ duy nh¥t tr°Ûc khi nh­n chéc</font>. ó là quyÃn <i style=""><b>Free to Choose</b></i> cça <st1:city w:st="on"> <st1:place w:st="on"> Milton</st1:place> </st1:city> và Rose Friedman.<span style="">&nbsp; </span>Nh°ng nhÝ nhïng c£i cách kinh t¿ cça thç t°Ûng Mart Laar mà <st1:country-region w:st="on"> <st1:place w:st="on"> Estonia</st1:place> </st1:country-region> të mÙt n°Ûc nghèo nàn tåt h­u d°Ûi thÝi Liên Xô ã trß thành mÙt "con hÕ vùng Baltic."<o:p> &nbsp;</o:p> </font></font></p> <font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"> </font><p style="text-align: justify;"><font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"><font color="#003399" face="Verdana" size="2"><b style=""><b style="">Có Bïa n Tr°a KhÏi Tr£ TiÁn Hay Không?</b> </b></font><font face="Verdana" size="2"><o:p> &nbsp;</o:p> </font></font></p> <font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"> </font><p style="text-align: justify;"><font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"><font face="Verdana" size="2"><span style="">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </span>Nói tÛi Friedman, thì không thà không nói tÛi "Bïa n tr°a khÏi tr£ tiÁn".<span style="">&nbsp; </span>NhiÁu l§n, ông ính chính r±ng câu nói: <font color="#003399"><b>"There's no such thing as a free lunch"</b></font> (còn °ãc nói mÙt cách bình dân h¡n: There Ain't No Such Thing As a Free Lunch, và vi¿t t¯t TANSTAAFL) không ph£i là do ông sáng tác. Nh°ng chính vì ông nói nhiÁu l§n và liên hÇ tÛi các lý lu­n hùng hÓn vÁ kinh t¿, nên câu nói này trß phÕ bi¿n.<span style="">&nbsp; </span>Câu này b¯t nguÓn të sñ viÇc là mÙt sÑ quán r°ãu thÝi xa x°a cho n miÅn phí vÛi iÁu kiÇn là ng°Ýi n ph£i mua r°ãu, th°Ýng vÛi giá cao à bù vào bïa n tr°a miÅn phí. <span style="">&nbsp;</span>Ngh)a là không có chuyÇn n tr°a khÏi tr£ tiÁn.<span style="">&nbsp; </span>Nói rÙng ra, không có cái gì miÅn phí c£: n¿u mình không tr£ tiÁn, thì ng°Ýi khác tr£ v­y. Ông tìm ra câu nói trái ngh)a vÛi câu này. ó là <font color="#003399"><b>"Nhïng thé tÑt nh¥t trên Ýi l¡i miÅn phí" </b></font>(The best things in life are free)<o:p> </o:p> </font></font></p> <font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"> </font><p style="text-align: justify; text-indent: 0.5in;"><font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"><font face="Verdana" size="2">Theo Friedman, "trong th¿ giÛi kinh t¿ thñc t¿, qu£ có bïa n tr°a miÅn phí, mÙt bïa n tr°a miÅn phí khác th°Ýng, và bïa n tr°a ó là <font color="#003399">các thË tr°Ýng tñ do và quyÁn t° hïu.</font>" Ông cho r±ng tr°Ûc ây Tây éc phÓn vinh h¡n ông éc là "vì Tây éc có mÙt hÇ thÑng thË tr°Ýng chç y¿u tñ do và t° doanh -- mÙt bïa n tr°a miÅn phí. Theo ông, "nhïng bïa n tr°a miÅn phí là s£n ph©m cça nhïng Ënh ch¿ vô hình; ây là s£n ph©m cça hành Ùng cça con ng°Ýi... ché không ph£i là s£n ph©m cça dñ tính cça con ng°Ýi." <o:p> </o:p> </font></font></p> <font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"> </font><p style="text-align: justify; text-indent: 0.5in;"><font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"><font face="Verdana" size="2"><b style="">T</b>óm l¡i, Friedman không nhïng là mÙt lý thuy¿t gia kinh t¿ có nhïng óng góp mÛi l¡ vào lãnh vñc chuyên môn, mà còn là mÙt ng°Ýi tích cñc áp dång nhïng suy ngh) và hiÃu bi¿t cça mình vào Ýi sÑng thñc t¿ nh±m gi£i phóng con ng°Ýi khÏi bË nhïng béc bách cça chính quyÁn mà Dân BiÃu Richard Anncy (R-Texas) khi còn là mÙt giáo s° ¡i hÍc ã gÍi là "bàn chân vô hình cça chính quyÁn" (invisible foot of government) qua lu­t lÇ, thç tåc, guÓng máy cai trË. Friedman tin t°ßng h¡n ß "bàn tay vô hình" (invisible hand).<span style="">&nbsp; </span>Rút të bài hÍc kinh doanh tñ do và thË tr°Ýng tñ do cça HongKong, ông nh¯c nhß ng°Ýi Mù: nhiÇm vå c¡ b£n cça chính quyÁn là <font color="#003399"><b>"b£o vÇ tñ do Ñi vÛi k» thù bên ngoài l«n Ñi vÛi Óng bào chúng ta: duy trì lu­p pháp và tr­t tñ, thi hành các kh¿ °Ûc t° nhân, t¡o thu­n lãi cho các thË tr°Ýng c¡nh tranh."<o:p> &nbsp;</o:p></b></font> </font></font></p> <font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"> </font><p style="text-align: justify; text-indent: 0.5in;"><font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"><font face="Verdana" size="2">Trong ph§n k¿t lu­n cça quyÃn <i style="">Free to Choose</i>, ông vi¿t: "<font color="#003399">Hai ý t°ßng tñ do con ng°Ýi và tñ do kinh t¿ i chung vÛi nhau em l¡i thành công cho Hoa Kó.</font><span style="">&nbsp; </span>Hai ý t°ßng này v«n còn m­t thi¿t vÛi chúng ta... Nh°ng chúng ta l¡i i lÇch khÏi chúng i.<span style="">&nbsp; </span>Chúng ta ang quên sñ thñc cn b£n r±ng sñ e dÍa lÛn lao nh¥t Ñi vÛi tñ do con ng°Ýi là sñ t­p trung quyÁn hành, d«u trong tay mÙt chính phç hay b¥t kó ai khác.<span style="">&nbsp; </span>Chúng ta tñ thuy¿t phåc r±ng trao quyÁn à thñc hiÇn nhïng måc tiêu tÑt là iÁu an toàn.<o:p> </o:p> </font></font></p> <font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"> </font><p style="text-align: justify; text-indent: 0.5in;"><font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"><font face="Verdana" size="2">May thay, chúng ta ang théc tÉnh.<span style="">&nbsp; </span>MÙt l§n nïa chúng ta ang nh­n ra nhïng hiÃm nguy cça mÙt xã hÙi bË bÙi trË (overgoverned society), ang i ¿n ch× hiÃu r±ng nhïng måc tiêu tÑt có thà bË làm hÏng i b±ng nhïng ph°¡ng tiÇn x¥u, r±ng trông c­y vào tñ do cça con nguÝi à kiÃm soát cuÙc Ýi hÍ phù hãp vÛi nhïng giá trË cça hÍ là ph°¡ng cách ch¯c ch¯n nh¥t à ¡t trÍn v¹n tiÁm nng cça mÙt xã hÙi v) ¡i..."<o:p> &nbsp;</o:p> </font></font></p> <font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"> </font><p align="center"><font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"><b style=""><font color="#003399" face="Verdana" size="4">K¿t Lu­n</font><font face="Verdana" size="2"><o:p> &nbsp;</o:p> </font></b></font></p> <font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"> </font><p style="text-align: justify; text-indent: 0.5in;"><font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"><font face="Verdana" size="2">Milton Friedman ã có nhïng cÑng hi¿n lÛn lao vào các hÍc thuy¿t kinh t¿, mÙt sñ thñc °ãc giÛi kinh t¿ gia công nh­n và tán d°¡ng.<span style="">&nbsp; </span>VÁ ph°¡ng diÇn kinh t¿ chính trË hÍc, ông còn <font color="#003399"><b>làm sÑng l¡i lý thuy¿t kinh t¿ tñ do</b></font> (laissez-faire) vào mÙt thÝi ¡i §y ¯p nhïng sã sÇt r±ng các n°Ûc ang phát triÃn s½ bË chç ngh)a xã hÙi chinh phåc, cing nh° nhïng âu lo r±ng các mÙt sÑ lãnh vñc kinh t¿ và xã hÙi t¡i các n°Ûc t° b£n chç ngh)a cing ph£i bË Õi chiÁu theo nhïng huyÅn ho·c cça kinh t¿ chÉ huy.<span style="">&nbsp; </span>Các nhà làm chính sách nh° Reagan và Thatcher ã mang l¡i thêm huyÁn ho·c cho Friedman cing các nhà kinh t¿ tân tñ do (neoliberalists) khi chç tr°¡ng <font color="#003399">gi£m bÛt sñ can thiÇp cça chính quyÁn à °a nÁn kinh t¿ tÛi ch× tñ do h¡n</font>. T¡i các n°Ûc xã hÙi chç ngh)a và các n°Ûc tr°Ûc ây theo xã hÙi chç ngh)a hay nghiêng vÁ xã hÙi chç ngh)a, các c£i cách kinh t¿ theo khuynh h°Ûng kinh t¿ thË tr°Ýng, nói chung, ã nâng cao su¥t sÑ tng tr°ßng kinh t¿.<o:p> </o:p> </font></font></p> <font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"> </font><p style="text-align: justify; text-indent: 0.5in;"><font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"><font face="Verdana" size="2">Ng°Ýi ta còn Ón r±ng mÙt sÑ tác ph©m cça ông, trong ó có quyÃn <i style="">Free to Choose</i>, ã °ãc l°u hành bí m­t t¡i các n°Ûc vëa nói -- tr°Ûc khi Liên Xô tan rã và tr°Ûc khi Internet °ãc sí dång rÙng rãi. ¿n ây Ùc gi£ có thà tñ hÏi: Các tác ph©m ó có tìm cách i vào ViÇt <st1:country-region w:st="on"> <st1:place w:st="on"> Nam</st1:place> </st1:country-region> tr°Ûc khi Hà NÙi mß cía hay không?<span style="">&nbsp; </span>Ng°Ýi vi¿t ngh) là <i style="">không</i>.<span style="">&nbsp; </span>Lý do: Các t° t°ßng kinh t¿ chính trË hÍc ôn hoà h¡n -- ngh)a là không qui ho¡ch cñc t£ nh° cça xã hÙi chç ngh)a xã hÙi, và không tñ do cñc hïu nh° cça Friedman -- v«n còn §y ¥p trong các th° viÇn và trong §u óc các ng°Ýi hÍc kinh t¿ th°¡ng m¡i cing nh° nhïng ng°Ýi làm kinh t¿ th°¡ng m¡i ß miÁn Nam. Có nhiÁu b±ng chéng cho ng°Ýi vi¿t i ¿n k¿t lu­n r±ng: <font color="#003399">Các Õi mÛi kinh t¿ ß ViÇt <st1:country-region w:st="on"> <st1:place w:st="on"> Nam</st1:place> </st1:country-region> vào cuÑi th­p niên 1980 b¯t nguÓn të nhïng c£i cách kinh t¿ t¡i Hoa Låc.</font><span style="">&nbsp; </span>Nói cách khác, <font color="#003399">Milton Friedman và tr°Ýng phái tân tñ do ã gián ti¿p £nh h°ßng ¿n nhïng "Õi mÛi" t¡i ViÇt <st1:country-region w:st="on"> <st1:place w:st="on"> Nam</st1:place> </st1:country-region> </font>.<span style="">&nbsp; </span>Tuy nhiên, cing nh° ß t¥t c£ các n°Ûc theo ch¿ Ù cÙng s£n, ngoài "bàn chân vô hình" cça tñ b£n ch¥t ch¿ Ù, l¡i còn bi¿t bao nhiêu bàn chân hïu hình thô b¡o khác cça nhïng ng°Ýi °¡ng quyÁn, thì "bàn tay vô hình" làm sao có thà ho¡t Ùng hïu hiÇu °ãc? Nh°ng tr°Ûc khi th¥y °ãc sñ m§u nhiÇm cça "bàn tay vô hình" mà Friedman cÕ xúy, ViÇt <st1:place w:st="on"> <st1:country-region w:st="on"> Nam</st1:country-region> </st1:place> ph£i c§n ¿n <font color="#003399"><b>"<i style="">trái tim vô hình</i>"</b></font>. Trong ng¯n h¡n: Không thà có.<span style="">&nbsp; </span>Trong trung và dài h¡n: Ch¯c ch¯n ph£i tr£ giá!<span style="">&nbsp; </span>There's no such thing as a free invisible heart.<o:p> &nbsp;</o:p> </font></font></p> <font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"> </font><p style="text-align: justify;"><font face="Trebuchet MS, Arial, Helvetica"><font face="Verdana" size="2"><font color="#003399"><b style="">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </b><b style=""> Lê Vn BÉnh<br> </b></font><st1:state w:st="on"> <st1:place w:st="on"> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <b>Virginia</b></st1:place> <b> </b></st1:state> <b> , tháng 12/06</b> <P>&nbsp;</P> <P>&nbsp;</P> <p class=MsoNormal><span style='font-size:10.0pt;font-family:Arial;color:navy'> <P><FONT face=Arial color=midnightblue>&nbsp;<BR><STRONG><FONT size=4> Bé Gái ViÇt Võ ThË NgÍc DiÅm, Wendy Vo,<Br> thiên tài nói °ãc 11 thé ti¿ng </FONT></STRONG></FONT></P> <P> <object width="425" height="355"><param name="movie" value="http://www.youtube.com/v/ZZOPI7DzfUY&hl=en"></param><param name="wmode" value="transparent"></param><embed src="http://www.youtube.com/v/ZZOPI7DzfUY&hl=en" type="application/x-shockwave-flash" wmode="transparent" width="425" height="355"></embed></object> <P><FONT face=Arial color=steelblue></FONT> <P><FONT color=midnightblue><FONT size=4><strong>xem toàn bÙ t¡i ây:<br></STRONG></FONT></FONT> <FONT color=midnightblue> <a href="http://www.youtube.com/watch?v=ZZOPI7DzfUY">http://www.youtube.com/VoThiNgocDiem</a> <P><FONT color=midnightblue><FONT size=4><strong>Và còn là mÙt thiên tài vÁ âm nh¡c,<Br> ánh piano th§n s§u lúc 4 tuÕi :<br></STRONG></FONT></FONT> <FONT color=midnightblue> <a href="http://www.youtube.com/watch?v=Th6LOfayvKw&feature=related">http://www.youtube.com/WendyVo</a> <Br> &nbsp; <br> <Br> &nbsp; <br> <FONT face=Arial color=midnightblue> </div> </body> </html>