Vũ Hong Thư

 

những khoảng lặng

 

tản mạn

 

1.

 

Nắng trải vng bn sườn ni khi chiều về chầm chậm. Chỉ cn gi l lời trn hng cy cao, đưa đẩy giao tnh giữa l v chiều. Chiều chao mun ngn niềm dng. Nhẹ nhng. Ở lc nầy mọi cu hỏi cũng như trả lời đều trở nn thừa. Mnh mng bay tri, lời muốn mở, rồi ngập ngừng. i đẹp mun vn ở những khoảng lặng. Lời thơ Emily Dickinson bay về lng đng trong gi chiều như ngọn c phong giữa những điệp trng tuyệt đỉnh của thi ca. Từ căn phng c độc nhn ra khu vườn ở Amherst trước đy gần hai thế kỷ, hơn một ngn bảy trăm bi thơ gởi ra thế giới bn ngoi m Dickinson gọi l Thư gửi cho đời, thế nhưng đời đ qun mất hồi m cho c This is my letter to the World / That never wrote to Me... Đời qun mất như đời vẫn thường qun, hay đời khng biết đến c v chưa bao giờ nhận được thư, nhưng dầu thế no đi nữa th đời cũng đ v tnh với người thơ. Những bức thư được tiếp tục gửi đi, vậy m cho đến sau khi Dickinson mất đi ở vo tuổi 55, thế giới mới biết đến những thng điệp của nng xếp chồng trong ngăn ko. C một bi thơ ngắn su cu, nhẹ nhng như hơi thở,

 

Chữ chết đi

Khi vừa thốt

Người bảo vậy.

Ti cho rằng

Lời sống dậy

Lc rời mi

 

(A word is dead

When it is said,

Some say.

I say it just

Begins to live

That day.)

 

Đọc xong bi thơ hơi thở nhẹ nhng trở thnh những m ba trầm động. Ngn ngữ ci người xem như tắt đi khi lời dứt. C ai chịu kh nghe những-lời-khng-ni ? Nghe khoảng trống mng mnh chất chứa bao điều khi m thanh ngưng đọng ? Lời v ngn. Như gi chiều. I say it just / Begins to live. C Emily nghiệm nỗi hồi sinh khi người đời phong phanh bức tử.

 

 

 

2.

 

Gi chiều mun đời l những bi ca bất tận, những ro gọi kể từ khi Apollo bắt đầu dạo đn. Cy đn lyre của Thần Nhạc rung ln từng chặng theo điệu ma của Phong Thần. V như thế gi vẫn ht ngay cả khi thần Apollo ngưng đn. m nhạc khng chỉ gồm c m thanh của những nốt được đnh ln, nhưng đ đy n cn mang những dấu lặng, những khoảng khng im. Nhạc cụ no c thể đnh ln những dấu lặng ngoi việc ngưng lại mọi động tc của tất cả nhạc sĩ trong dn nhạc ở giy pht đ. Giy pht hồi lưu về nguồn thinh lặng giữa hai lần rung động của nốt nhạc, của m ba, của sng tạo. Thế nhưng hnh như con người chỉ biết nghe v đợi chờ những nốt nhạc. Sự chăm ch của họ by giờ tiếc thay chỉ cn l sự lắng nghe một nửa phần của m nhạc, cn một nửa kia, số phận của những dấu ngừng, bị lng qun v lang thang với gi đợi chờ một đồng vọng. Đu đ niềm giao hưởng tm về một tương ưng theo vần lục bt hắt hiu,

 

Em về mấy thế kỷ sau

Nhn trăng c thấy nguyn mu ấy khng

(Bi Ging Mưa Nguồn)

 

Đ bao giờ ta tm thấy một mu trăng uyn nguyn ? Đ bao giờ c bao giờ ? Những sau trước vẫn đợi chờ trước sau ? Hỏi l để mở ra ci thinh lặng nhiệm mầu đng sau dấu hỏi. Ở bn ny hay ở bn kia, thế kỷ trước hay thế kỷ sau, hay d cho cả triệu năm nữa, tất cả đều dội về một mu trăng ban sơ. Trăng bao giờ cũng nguyn lấy một mu trắng. Trắng l hợp quang của tất cả mọi mu sắc nn trắng v sắc, n bao hm mọi tinh thể của tất cả mu.

 

Trn những lối ng thời gian tạm gọi l trước sau, khoảng một thế kỷ sau Dickinson, Octavio Paz, nh thơ Mễ Ty Cơ, Nobel 1990, bước những bước chnh vnh dội vang từng gc phố, từng nẻo ngch đời. Những bước chn chỉ vang rền trong pht hiện tiền như tựa đề của bi thơ : Ở Đy Aqu.

 

bước chn ti dọc phố ny

nghe đồng vọng

g ngn di phố bn

vẫn m tiếng điệu nghe rền

nhịp ln la lại

điềm nhin dội về

m bn ny hết bốn bề

chỉ cn sương, thật, sương che thật l

 

(My steps along this street

resound

in another street

in which

I hear my steps

passing along this street

in which

Only the mist is real

Octavio Paz)

 

Chn đi. Nhịp thời gian tri. Chn bước. Vng khng gian xoay chiều. Ở bn ny ti nghe tiếng chn bước bn kia. Ở pha bn kia tiếng chn của chnh ti dội lại bn ny. Bn kia trở thnh bn ny. m vọng của qu khứ, tương lai, hiện tại nhập lại lm một, tất cả hiển hiện Ở Đy, Hiện Tiền, Here, Aqu. Bin giới của khng gian, mốc điểm của thời gian xa mờ. Ta l trung tm, ta l ngoại giới, ta bao la cng khắp mọi nơi. Tất cả quyện trn trong một mn kịch cm, mơ hồ như bng nắng, huyễn hoặc ở pha bn kia. Cn pha bn ny ? Điều c thể thấy được, tưởng chắc l thật, ha ra l sương mong manh. Chỉ cn sương, cht sương che l thật pha bn ny,

 

Only the mist is real

 

V khi mn sương tan, ci g sẽ cn lại ? Lời Nagārjuna như sấm động dội về giữa vng sương khi c liu :

 

Như huyễn ha, như mộng mị, như lu đi của loi Cn tht b, tất cả sự hiện khởi, tồn tục v tan biến đều như vậy.

 

(Như huyễn diệc như mộng

Như Cn tht b thnh

Sở thuyết sanh trụ diệt

Kỳ tướng diệt như thị

Madhyamika VII, 35)

 

 

Vũ Hong Thư

Thng Tư, 2004 Thng 2, 2009

 

 

http://www.gio-o.com/VuHoangThu.html

 

 

 

gio-o.com 2009