TuyHongNgayXuanDemXuan2

Túy Hồng

ngày xuân đêm xuân

truyện ngắn

(tiếp theo)

Tiếng anh hùng của Nguyễn Lâm rền vang trên trời dưới đất võ văn song toàn. Ngoài ra, chàng còn là một đô vật hạng nhất, tất cả các công tử trong nước không ai chịu nổi cánh tay cối đá của chàng, cánh tay Huỳnh Cân lực sĩ, vật ngã ai nhất định phải vỗ vào bụng người đó đủ bảy cái Phụ vương dạy rằng Nguyễn Lâm là Khương Duy tái thế to gan lớn mật không sợ chết và biết trọng dụng sự sống của mình. Nhân một buổi thao diễn quân sự ở Tử Cấm thành, sát cửa Ngọ môn, có ngài ngự̣ duyệt lãm, bốn khẩu súng thần công bỗng nhiên trục trặc bắn hoài không nổ, Phụ vương tức tốc truyền cận vệ binh nấu nước sâm Cao ly đổ vào miệng súng, dỗ dành súng thần uống thuốc bổ. Nguyễn Lâm cười thầm , bước tới dành lấy chén sâm uống hết một hơi, rồi quỳ xuống cúi đầu chịu tội khi quân. Hoàng thượng vuốt râu ban thưởng cho chàng 7 nén bạc và phán rằng nội cả triều đình, ba mặt bá quan, tài văn võ không ai qua mặt được Nguyễn Lâm. Một lần khác, Phụ hoàng cùng quan Toàn quyền Pháp ở Đông dủỏng tham dự lễ thượng quốc kỳ, cờ đang lên, nửa chừng đứt dây, Nguyễn Lâm bèn cởi chiến bào, vận gân sức trèo lên cột cờ gỡ lá quốc kỳ cầm trong tay, leo lên đến ngọn treo vào , rồi đàng hoàng tụt xuống, mặt không hề biến sắc.

Thái hậu lại tươi mặt nói:

"Hoàng gia đã định ngày làm lễ hạ giá cho công chúa Như Mai vào dịp Tết Đoan Dương sắp tới"

Tôi luống cuống tâu lên:

"Tổ mẫu, con không muốn xuất giá."

Hoàng thái hậu nhìn lại giọng hỏi cứng:

"Hạ giá, công chuá lấy chồng thì gọi là hạ giá; con gái quan và dân lấy chồng thì mới gọi là xuất giá. Như Mai, con qúa ham chuyện võ nghệ nên dốt văn chủỏng chữ nghĩa"

"Tâu hoàng thái hậu, con không muốn lấy chồng; thưa ngài, cho con xin được làm con gái mãi mãi"

Đôi mắt Thái hậu nhìn xuống , từ bi hỏn bao giờ hết, tay ngài vẫn giữ xâu chuỗi Bồ đề. Tất cả các vì vua triều Nguyễn đều sùng đạo Phật. Kinh thành Huế vàng ánh thiền.

Thái hậu hỏi:

"Lấy chồng là thuận mệnh trời, tại sao con sợ ?"

"Con có thể đi tu được. Con không cám ơn tình duyên, chỉ có Phật gíáo nhiệm mầu mới cảm hóa được con. Từ lâu, con đã nuôi mộng đi tụ Con là bào thai của kinh sách và chuyện chưởng cùng chuyện kiếm hiệp. Hình ảnh những nhà Sư anh hùng, giỏi võ nghệ cũng như uyên thâm Phật pháp đã làm con sùng kính. Xin tổ mâũ ban ơn cho con được đi tu như Đức bà Linh Mụ và Đức bà Diệu đế. Xin tổ mâũ ban cho con một khu đất để xây chùạ"

Thái hậu lắc đầu:

"Con ăn nói viễn mộng viễn mợ Trong kinh Phật làm gì có võ Tàu, không có kiếm khách kiếm hiệp..không có nhữg cú chưởng.."

"Con không muốn làm nô lệ cho đàn ông.. Ngày xưa , Bà Triệu Trinh Nữ.. Bà Triệu, tức là cô Triệu thị Trinh ghét đàn ông, không cam tâm làm thê thiếp cho đàn ông.."

Đông đúc công chuá đang bị giam lỏng trong cung son điện ngọc, như nộm tháng bảy, như hình nhân muá rối, như những người nữ tù buồn tênh..được giáo dục và huấn nghệ đợi ngày ôm của hồi môn về nhà chồng. Có đến hơn một tá bà chúa góa đang ép xác tu hành dọn đường lên Niết bàn, có đến vài chục công chúa già gắt gỏng đang hâm nóng cuộc đời thiu nguội, hâm đi hâm lại cho đến cháy vẫn chưa có ma nào đến rước.. Một số tập ấm công tử, một số trai tơ có tiền đã thay tên đổi họ bỏ đất kinh kỳ ra đi vì lệnh "bắt rể" cuả hoàng cung. Các công chúa già oan uổng lỡ mất mấy dịp "đại" hạ giá: Công chúa Như An chẳng hạn, đang khấp khởi yêu đời vì đuợc một công tử đẹp trai con nhà giàu nộp đơn làm hoàng tế thì xẩy ra cái chết đột ngột của vương thúc Ưng Lãm, và đúng ba năm sau khi chế cha vừa mãn thì Uy lý vương Miên Khoan lăn đùng xuống đất qua đời, lại phải cư tang thêm vài năm nữạ

Hồi môn của các Công nữ cũng khá lớn, cất giữ ở cung Từ Dụ Hoàng thái hậu, một vị nữ lưu xuất chúng thông hiểu kinh Đại bát nhã, uyên thâm văn chương kim cổ, biết bói toán và có thiên tài về khoa y lý, không thua chi Thái thươṇg Lãn ông.

Hoàng gia sản xuất phấn nụ bán ra cho đàn bà mười chuyện đánh mặt mịn dạ Công chúa nào siêng năng ngồi nhồi nắn nụ phấn thì cũng kiếm được chút tiền còm. Xay gạo Đồng nai, mài củ sắn dây, hoà bột thạch cạo đã có cung nữ, các công chúa chỉ cần chút hoa tay ngồi lọc bột như người Lào lọc cát lấy vàng, lọc thật kỹ từng hạt bụi li ti cho đến khi bột phấn kết tinh lại thành nụ đem ủ nắng phơi sương. Chị Như Phiên dồn đươc một số tiền mặt vì ngoài ra chị còn biết vẽ tranh Tàu và thêu thùa với đường kim mũi chỉ sắc ngót như đôi lông mày cuả chị ngày nào cũng nhổ.

Các công chuá già khó tính đêm đêm mất ngủ liền tâu xin Thái hậu dựng một cảnh chùa trong cung đình cho thông đưa tiếng kệ xua tan niềm tục của ruột rà khi nhiều buổi chiều sẫm đậm, những hàng con gái cấm cung tê liệt tình dục ngồi dài bên nhau sầu héo khiến Thái hậu ngó cháu mà lòng se sẹ Có nàng công nữ buồn vào chiều hoang tím biếc khi quệt nắng cuối chân ngày thoi thóp trút hơi để lại một chút hoàng hôn tối ám trước lúc đêm đen gọi mời ma quỷ; có nàng công tằng buồn vào tàn khuya chợt thức giấc lặng nghe dun dế hát xẩm; có nàng công huyền buồn vào sớm mai khi nghe gà trống gáỵ Con gà trống đa tình như vậy mà bị thiến ... Nó vô dụng rồi nhưng trong lòng nó bản tình ca còn dài, khúc hát nam bình còn nỉ non bởi vết thương hạ bộ còn nhức nhốị Con gà trống vô thần, nó chỉ biết yêu mái, không hận trời giông, không thù trời gió, không ngại nước mưa làm ướt bộ mã đẹp., nó đã bị thiến nhủng nó vẫn tán gái và nó vẫn gaý điệp khúc “anh yêu em..ò ooò..”

Thái hậu đuổi hết cung nữ ra ngoài, rời cẫm đôn, tiến lại gần bức tranh Tứ Mỹ cất tiếng giải thích:

"Tất cả những công chúa ở trong cung nội, ta đang khổ công truy tìm tung tích các chàng trai trẻ xứng đáng trong thiên hạ để gả cho đi lấy chồng hết. Như Mai, từ đây ta cấm con không được mở miệng đòi xin đi tu nữa mà ta muốn dạy con biết chữ "đồng" là gì ?. Vua Nghiêu vua Thuấn xưa kia đã bình trị thiên hạ bằng hai chữ "Cộng hoà". Tức là hai chữ hoà đồng tình thương. Đọc các truyện cổ tích Việt nam, con có nhận ra chữ "đồng" nằm trong ấỵ Đồng tức là cùng, người đàn ông và người đàn bà cùng có sức hút lẫn nhaụ Chữ 'đồng’ có nghĩa là người đàn ông và người đàn bà đáp lại tình yêu cuả nhau một cách cân bằng chứ không phải bỏ nhau mà đi tu, có nghĩa là người đàn ông và người đàn bà huề nhau trong tình yêu, hai bên bằng nhau trên chữ 'tình’.”

Ngày xưa, Trọng Thủy sang Viêt Nam làm gián điệp ăn cắp nỏ thần, vua An dương-vương tha Mỵ Châu lên lưng ngựa chạy trốn, Mỵ Châu rắc lông ngỗng đánh dấu đưa đương cho Trọng Thủy biết lối đuổi theo nên bị vua cha giết chết bên bờ biển. Trọng Thuỷ đại thắng, chôn xác người yêu rồi nhảy xuống giếng tự tử

Câu chuyện được truyền tụng cho đến bây giờ nhờ nôỉ bật một điểm son: Trọng Thủy đã xử vẹn chữ đồng, đã xử huề với Mỵ Châu

Cổ tích này thuộc loại văn chương truyền khẩu không được bút mực ghi chép lại nhưng người bình dân không muốn để mất, họ truyền miệng đời đời và giữ lại đời đờị.

Và ngày xưa, Trương Chi thất tình Mỵ Nương, thác xuống tuyền đài, trái tim chai lại thành đá được đẽo gọt nên hình cái chén trà đẹp quý, để mỗi lần rót nước vào, khuôn mặt xấu trai của chàng lại hiện ra với âm ba tiếng sáo sầụ Mỵ Nương nhìn bóng chàng trong đáy chén, cõi lòng chợt dâng cơn khóc, lệ tình nhỏ xuống, chén ngọc tan thành nươc mắt. Khối tình Trương Chi đã đươc đáp lại, hai quả tim đã tự xử huề với nhaụ

Tôi lên tiếng cãi lại:

"Nhưng Mỵ Nương không chết, chỉ khóc thôị thì ai chẳng làm được"

Thái hậu phán:

“Chuyện đời xưa kể lại nh̉ư vậy, cái gì đã trở thành niềm tin cuả dân tộc thì ta chỉ nên tin thôi, không bàn cãi"

Đó là căn bản dân tộc tính cuả người An Nam. Người công dân của nước Việt cồ hiếu hoà luôn luôn giải quyết mọi oan khiên mâu thuẫn bằng cách xử huề không ai thắng cũng không ai thuạ Chữ đồng là đó.

Rồi những áng văn chương khác sẽ bị lãng quên với thời gian trong khi truyện cổ tích chỉ là truyền khẩu mà lại được nhớ kỹ đời đời vì đã vươn tới mức hoà đồng những tình cảm dân tộc.."

Thái hậu hiền lành ngó thẳng:

"Như Mai, tình yêu chính là tình cảm có trước nhất cuả một dân tộc, con phải nhận lãnh tình yêu, con không thể đi tụ"

Ra khỏi cung Từ Dụ ngang qua lầu Hướng Âm, tôi ngừng chân lại bên nhà nuôi chim của vua chạ Vài con chim đẹp trên trời đã bay về lồng vàng của phụ hoàng. Sẻ Cao ly mình hạt dẻ, sáo Mông cổ màu rêu lục và những con chim khổng lồ do người Tây trắng hiến dâng.. Tôi vốc một nắm hạt kê tung lên cho những con chim tài tử hát thuộc lòng các nhạc khúc của suối rừng ..Lũ vẹt phường chèo lưỡi ngắn, hót không sõi nhưng có tài nhại giọng người giống hệt... Người Tây trắng bảo rằng chim sinh ra tự nhiên biết hót không cần phải học; người Tàu vàng ngược lại, bảo rằng chim cần phải có huấn luyện viên dạy ca trù.. Giống chim có tiếng hát thiên phú là hoàng yến. Người Tàu phải lấy lụa đen trùm kín lồng chim yến lại và lắc nhẹ cái lồng son lên cao xuống thấp tạo một thế đứng mất thăng bằng thì hoàng yến mỏi cất giọng bỗng giọng trầm. Trí thức hơn hết là chim cú vọ mặt đẹp và mắt to trông thật thông minh học giỏi

Vvvvvvvvvvvvvvvvvv

Cặm mấy mẫu đất mà hơn hai tháng nay trồng trọt chưa xong.,tôi muốn biến khu vườn riêng này thành một thứ vườn Thượng uyển trồng đủ mọi cây cảnh quý lạ như của phụ vương. Tôi phái lính tráng đi khắp nơi mua cây giống và chim chóc về làm cảnh. Vườn ṭược hoàn thành mới qua phần nuôi gia súc. Phải đủ bách thú về đây, công lao động cuốc đất cắt cỏ đã có lính nhà nước bao lọ Một cận tướng của Nguyễn Lâm cung cấp cho tôi một tốp lính mà Phò mã không hề hay biết. Buổi sáng, lính chùi nhà, quét nhà xong xuôi mới quay ra vườn tưới cây xúc đất, việc gì lính cũng làm chu đáo, sạch sẽ; phiền một nỗi từ khi có lính vào nhà, mấy con a hoàn cứ hay khúc khích cười cợt phá người phá việc, mặt cứ nóng hoặc đỏ lên từng lúc. Bọn lính ngoác mỏ ra, đực mặt rạ Rồi coi dinh thự này là điểm hẹn, rồi nói pha trò, hò hát, đối đáp, ví von, giơ bỗng cán mai lên rồi hạ xuống bạnh miệng tán dóc:

"Mấy o xức nước bông chi mà thơm rứả ‘Con cấy’ làng ‘choa’ màu mè thì bắt mắt, cái mã bên ngoài coi đẹp.. nhưng không có mùi thơm., đứng gần bên hôi rình.”

Ngày còn đất nước phân tranh, mấy lần chúa Nguyễn Hoàng tiến quân ra Bắc, chúa bắt một số tù binh vào Nam và ban cho mỗi gia đình một rẽo đất hoang lập nghiệp. Về sau, con gái cuả những nhà này,có đứa được tuyển vào ngọc điện làm cung nữ. Và cũng về sau, công chuá Ngọc Vạn hạ giá vào Nam, bà cũng tiến kinh một số con gái Biên hòa và con gái Bà Rịạ

Ngày tôi hạ giá, cùng với của hồi môn, tôi bưng về nhà chồng hai con a hoàn nói tiếng Bắc và đồng thời thông hiểu tiếng địa phương.

Mấy anh lính lại đa tình:

"Làng ‘choa’ ơ" tận côi ‘độn’ ai cũng trồng thuốc lá mà hút, không ai ăn ‘trù’. Mấy o con ‘cấy’ cũng vấn điếu thuốc lá to bằng con cá bống mư hút xì xì như ‘lình ôn’ rứạ. Mấy o con cấy cũng cầm ‘con cúi’ mà thắp thuốc như lình ôn rứạ"

Hai con a hoàn ngó nhau ba hoa chú thích:

"Làng tôi ở trên đồi cao ....... không ai ăn trầu .... Mấy o ‘con cấy’.. là con gái; 'con cúí là cái mồi lửạ Hi hi hi dễ hiểu quá hí ..”

Chàng lính bắt đầu đa dâm:

"Con cấy Nam phổ ở lỗ trèo caụ"

Hai chị a hoàn che miệng rỉi nhỏ vào tai nhau:

"Con gái làng Nam phổ ở truồng trèo lên cây cau"

Trời đã trưa trợt mà mấy anh mấy ả còn bám nhau, tôi phải sai con hầu thân tín người Bà Riạ ra dẹp:

"Bà Chúa truyền lệnh nội nhật hôm nay mấy chú phải cuốc cỏ cho xong; còn mấy chị thì phải rời mấy chú ra và lau chùi án thư và hai cây gươm, hai cây giáo."

Từ ngày hạ giá, tôi đem tiền hồi môn nuôi mấy con a hoàn bắt học võ nghệ để đứng canh gác tư dinh quan Phò mã. Mươi con nữ binh này được trả tiền công cao hơn thị tỳ. Nói cho đúng, hầu hết các thị tỳ nhà bà chúa nào cũng biết vài ba miếng võ hộ thân. Đội nữ binh đóng ở mái Tây hiên, mang vũ khí, chia phiên trực quanh dinh thự và canh gác các cửa ra vào đêm cũng như ngàỵ Thỉnh thoảng tôi đi tuần, bắt gặp chị nào ngủ gật thì ngày mai bị phạt nhịn đói uống nước muốị Đội nữ binh phòng thủ này không phải làm việc nhà, ban ngày luyện võ, ban đêm canh gác. Chúng mặc đồng phục màu lệ thủy, áo xuống trôn, quần xà cạp, dây đai màu thiên thanh.

Đầu giường ngủ của tôi treo lủng lẳng thanh kiếm Ngươn trường và mười món ám khí. Trên vách tường, hoa và tranh ảnh được thay thế bằng giáo mác gậy tầm vông. Trước án thủ, một bộ da cọp, một con dao nhọn, hai mũỉ tên lủa và mấy cuốn binh thư đồ trận cuả Tôn Ngộ Phòng loan chăn nệm ướp hương, nhưng trên đầu giường trơ trọi một chiếc gối thêu bức tranh tứ mỹ. Cách một tuần, con thị tì Hương Lan lại cầm đèn qua triệu Phò mã Nguyễn Lâm sang đàm đạo, uống rượụ Đêm đó, nó mới sẽ sàng kê thêm chiếc gối da hổ và gối của Phò mã bao giờ cũng đặt thấp hơn gối của công chuá.

Người làm tướng lắc đầu:

"Dẹp những thứ đó đi, công chúạ Anh không sợ gươm giáo ngoài trận tiền, nhưng anh rùng mình khi nhủ̃ng thứ đó nằm trong loan phòng của mỹ nhân."

Nàng công chuá lạnh lùng:

"Chàng là thượng tướng ngoài trận tiền...Nhất tướng công thành vạn cốt suy .. Cớ sao lại sợ những cái ni ? Tướng là ánh sao đổi ngôi, là khối óc bi trí dũng mưu đồ việc lớn, là đường gươm sát lạnh với quân luật, là tiếng nói ấm dịu của đấng cha hiền với đàn con lính, là .. là vòng tay hào sảng ôm ngang eo người đẹp."

Phò mã ngắt lời:

“Nhưng nơi phòng the, tướng thương yêu những gì uỷ mị, hiền hoà, yếu đuối, mong manh.. đàn bà..."

Những đêm ngủ riêng, khi ngoài vườn, con chim nhỏ thức dậy sớm hơn ai hết, ngửa mỏ hót đầu cành, Phò mã sửa soạn khăn áo lịch sự bước qua vấn an tôị Thị nữ tươi thắm đứng hầu, pha nước dâng trà, Nguyễn Lâm nâng tách và bao giờ chàng cũng nhường tôi nhắp trước.

Vô tình tôi buột miệng:

"Mấy tên lính nhà quê ‘ươn’ quá, chỉ ham mèo gái thôi .. ve gái suốt cả ngày .. Phò mã hãy đem tốp lính khác về thay thế những anh lính lười này đi ."

Ông Phò trẻ đặt tách chè tàu xuống:

"Công chuá đem công binh về làm việc nhà ử”

Và dũng tướng đứng lên, quắc mắt giận:

"Nếu nàng biết tôi thương yêu quân sĩ như thế nàọ Một đời làm tướng, Nguyễn Lâm tôi chỉ biết lính là trên hết.. quân đội, tiền đồn, chiến trường, thao trường.. đó là những nơi cất giữ tình yêu cuả tôị"

"Vậy thì, tôi là gì của chàng .. tôi là ai đối với chàng ?"

"Là công chúa của lòng tôị Thương yêu vợ là một việc khác, thương yêu quân sĩ là một việc khác ... Lính, lính ... Những thương yêu, vỗ về, khuyến khích, nâng đỡ anh em binh sĩ, chính là những lời dụ dỗ, thúc dục, xô đẩy họ đi ra chỗ chết để cho người khác được sống."

Nguyễn Lâm đi một bước, nhìn một khỏang cách, vươn vai rộng:

"Hòang đế không ham việc chinh chiến, qúa trọng thi văn, bỏ quên võ bị ... Chiến sĩ nguy ngập như thế này mà ngài sa thải binh lính cho về quê làm ruộng ... Ngân sách thâm thụt, nhà vua dùng công binh để xúc cát xúc đất xây cất Vạn Niên Cơ ... Lính, con của tôi là lính, không phải là thợ nề, thợ mộc để xây lâu vàng cho vua chúa làm của tư hữụ Vạn Niên cơ ... hòang đế đang xây mồ mã để chôn ngai vàng nhà Nguyễn đó công chúa ạ. Vạn Niên Cơ ... Hòang đế thâm lạm công quỹ, tăng thuế dân, nhà giàu thì bị mua chuộc công sửu, nhà nghèo thì bị cấp xâụ Kho nhà nước cạn tiền, bồ thứ dân với lúạ Dân miền Bắc đói nằm phơi bụng, đê vỡ. Bão lụt hòanh hành ở Miền Trung. Lọan hơn nửa phần thiên hạ rồi, lọan ở lòng dân, hơi óan từ trong ruột dân bay lên tới chòm sao Ngưu Đẩu ... Công chúng đang truyền ngôn làm phản . Lăng miếu các vị đế vương xây cất đã khánh kiệt tài nguyên quốc gia rồi, nay lại còn dựng thêm Vạn Niên Cợ"

Người đàn bà vương giả nổi giận phừng phừng:

"Phò mã nói xấu Thiên Tử, tội đáng chém đầụ Gia đình Phò mã không nhờ ơn vua mà làm tới đại thần sao ? ... Xin Phò mã đừng tối tăm dầu óc như vậỵ Vì chuyện xây cất Vạn Niên Cơ mà Thái hậu tuyệt thực ba ngày để răn con, phụ vương rập đầu khóc lóc, xin tội, dâng roi cho mẹ hiền đánh đòn, phụ vương còn phục thiện đến nỗi dâng ngọc ấn để tổ mẫu lập người khác lên trị vì thiên hạ ... Nguyễn quân .. có bà mẹ anh minh như vậy, ta tin chắc rằng phụ vương sẽ ngồi mãi trên ngôi báu trong cõi thiên hạ".

"Thái hậu quả là người đàn bà thông thái, nhưng Thái hậu nhúng tai vào việc triều chính qúa nhiều, ta tin rằng một mai khi thiên tử băng hà thì thế nào Thái hậu cũng chuyên quyền đàn áp ấu quân".

Như mai đập án thư:

"Phò mã lọan ngôn, đã lăng mạ Thánh thượng còn dám xúc phạm Thái hậụ Ai để lậu thiên cơ cho chàng biết là sau khi Hòang thượng băng hà thì các hòang tôn còn nhỏ tuổi sẽ tranh giành ngôi thiên tử ?".

Nguyễn Lâm quả quyết:

"Thái hậu đã nhúng tay vào việc lập vua và phế vuạ"

"Tổ mẫu sợ tiếng thị phi, sợ phải nhúng tay vào lịch sử để hậu thế nguyền rủa như mấy bà hoàng hậu bên Tàu, đời Đường đời Hán, uống mật ong chúa để tăng cường sinh lý .. Phò mã đừng gán cho người điều bất chính. Phò mã làm tôi nhà Nguyễn Phúc, xin Phò mã cứ nghĩ rằng trên đầu chỉ có vua và sơn hà xã tắc thôi, ngoài ra không có một bàn tay búp măng nào nhúng vầy vọc việc triều đình cả .. Thái hậu chỉ giữ tư cách một giám thị kiểm sóat các công chúa, các cung nữ ở trong Đại nội mà thôị "

Nguyễn Lâm bực tức không nói, nhưng nghe:

"Thái hậu là một người thầy thuốc, một lang y chữa bệnh cho hoàng gia thật cao tay, như Hoa Đà Biển Thước vậy

Tôi cảm thấy một cơn giận ám áp, và lòng không được bằng nên bỏ dở cuộc đàm thoại, bưng lấy chén trà bước ra ngoàị Thấy con Hương Lan, tôi vội hỏi:

"Hôm nay đầu tháng , sao không thấy trẻ con vào chầủ"

Nguyễn Lâm có một bầy cháu gọi bằng thúc phụ, con cuả người anh Cả đã lập gia đình từ lâụ Sắp nhỏ này gọi tôi là bà chúa, đúng mỗi ngày đầu tháng, chúng đến tư dinh Phò mã để chầu tôi, để hầu thăm, cung chúc sức khoẻ và chúc thắng lợi:

"Công chúa an khang.”

"Công chúa an hảo

"Ôn mệ phù hộ cho Công chúạ”

Bao giờ tôi cũng ban thưởng cho mỗi đứa một trự tiền.

Phò mã Nguyễn Lâm ra trận chống Pháp ở tiền đồn Hoà Vang. Tôi truyền nữ binh sửa soạn võng lọng vào Đại nội chầu Thái hậu thánh thể bất an đã hơn tuần naỵ

Tôi đi nhẹ vào lầu Phấn cung vấn an các công chuá. Chị Như Phiên, nốt ruồi trên mép hình như mọc to hơn, hất hàm hỏi:

"Nghe tin Nguyễn Tri Phương phu nhân bị tai nạn trợt té sao đó phải không?”

"Mẹ chồng em tuổi già xương xốp, gân cọ, chân buớc xiêu xiêu té ngã xuống cái bịch, một sợi giây thần kinh bị trẹọ Gia đình đã mời được ông thầy Mắn đến tư dinh để ‘mằn’ lại lành rồị Như thường rồi "

Công chuá Như Hoa nói:

"Coi chừng..người già mà té là sẽ chết gấp đó..hạ thổ đó.”

Công nữ Như Quỳnh bắt bẻ:

"Như Mai, em đã ra riêng một cõi giang sơn khác rồi, em đã hạ giá, không còn là con gái trong cung nội nữa, tại sao em cứ sành sạch trở về hoài vậy"

Tôi phụng phịu:

"Phò mã khó tính lắm, mắng em ngày hôm quạ"

"Một ra đi là không trở về.. Sau lưng em, cây cầu đã bị chặt đứt, em biết không?"

Chị Như Hoa hùa theo:

"Sau lưng em, đường về đã bị phong toả, em biết không? Mái nhà của người đàn ông là nơi, là chỗ cho người đàn bà ở."

Tôi vùng vằng:

"Phò mã không có tinh thần mã thượng đối vỏ́i phái yếụ”

Cả mấy công chúa cùng lên giọng phản đối:

"Lỗi tại em. Nguyễn Lâm một lòng thương quý em.”

"Tại em tác yêu tác quái trong giang sơn nhà chồng, em bắt đàn bà học làm lính.”

Tôi lảng sang chuyện khác:

"Tổ mẫu thánh thể bất an ra sao ?."

"Ngài thiếu an thần mấy ngày hôm nay, nhưng ngài đã tự bốc thuốc cho mình và trở lại bình thường rồị”

Mấy bà chúa goá chồng lại một lần nữa, dâng kiến nghị lên Đức T̀ừ, xin cất một ngôi Quốc tự tại hoàng cung nhưng Thái hậu vẫn không chuẩn y vì đất đế đô vốn đã là nơi tập trung đủ số chuà chiền như Diệu Đế, Linh Mụ, Bảo Quốc, Từ Đàm, Tây Phiên, Giác Lâm..

Ở chỏi trong cung nội được ba ngày thì cung An Định được tin Nguyễn Tri Phương phu nhân đã đột ngột thất lộc.

Từ kinh đô, tôi phải về làng Chí Long đưa ma mẹ chồng..

Đám ma Nguyễn Phu nhân ra đi theo con nước trong một sớm tinh sương mặt trời còn ham ngủ. Đường về làng Chí Long khó khăn, đường bộ gập ghềnh gai góc, đường thủy thì trải dài như không bao giờ đến chốn. Biển động, sóng gầm và mưa từ trời sập xuống. Âm công ngao ngán, những tấm liễn đối chỉ còn trơ mặt lụạ Phò mã Nguyễn Lâm quỳ bên linh sàng mẹ như một hình nhân bất động, lòng chàng cũng nổi sóng như lòng biển và gương mặt Như Mai giá lạnh hơn nỗi hàn giữa bể khơị Âm công luân phiên đứng khiêng quan tài suốt ngày đêm cốt giữ cho ly nước lạnh trên áo quan đừng chao động. Nếu ly nước dằn xác từ mẫu trào ra thì chữ hiếu của con không còn nữạ Tang gia phải cúi lạy những người khiêng linh cửu xin họ giữ gìn ly nước thiêng. Nếu nước sánh ra ngoài, tất nhiên trong quan tài, xác chết nằm không yên, xác chết còn bị cuộc sống dằn vặt. Người chết chỉ còn ở lại trên đất liền giờ phút trước khi chôn này nữa mà thôị Trong linh cửu, xác chết còn răn qưở được con cháu, trút hết nỗí bất mãn bằng cách tống nước hôi sình ra ngoài áo quan. Hễ con cái bất hoà, tranh giành quyền lợi thì quan tài cha mẹ rỉ ứa nước tanh rình tới mũi ba họ.

Biển chồm lên hung dữ và mưa cuống quýt rơi theo đà gió. Trời đất nổi lôi đình, hành hung nhau không tôn trọng ngườ sắp đi vào lòng huyệt. Thuyền chòng chành, trong áo quan, xác mẹ hiền xao xuyến, Nguyễn Lâm đưa tay sửa lại vòng tròn rơm thư hiếu xót xa da đầu và nhìn toán âm công bặm môi, kiên gan đứng tấn khiêng quan tài ngày đêm không để một giọt nước bắn ra ngoàị Kinh Lủọ̉c sứ Nguyễn tri Phương truyền lấy ba lạng vàng ban thưởng cho âm công. Thuyền bơi bảy ngày thì cập bến Tu, đám ma đi thẳng ra huyệt đào sẵn. Con đường đất sét đỏ lởm chởm và dốc ngược mãi lên, người cai giàng bước lên trước quan tài, đứng xướng đọc mấy lời ma lệnh điều khiển phu đám trong khi vị niên trưởng cuả dòng họ Nguyễn Tri ở làng Chí Long trịnh trọng nói:

"Giờ hạ huyệt phải đình lại, Như Mai công chuá phải đợi lệnh vàng của đức vua và Đức Từ Thái hậu ở hoàng cung mới được phép mặc áo chế, xoã tóc, chít khăn, đội mũ mấn, và cất tiếng khóc lớn cư tang cho mẹ chồng, bởi công chuá là con vua không để tang cho hàng bách tính dân giả.."

Đám ma phải chờ đợi nửa ngày ngoài mưa bão mới có lệnh cuả hoàng cung ban rạ

Phu nhân về trời được hai năm thì Phò mã tử trận và Tướng công Nguyễn Tri Phương bị bắt vì trúng thương khi bốn bức thànhh bốc cháỵ Quân Pháp đưa ngài vào nhà thương cấp cứụ Ngài tuyệt thực, phun thuốc thang vào bác sĩ, y tá và nhắm mắt nằm chờ chết. Bảo vệ của tướng công là Nguyễn Duy cũng chết theo thành trì..

Một tên quân trốn thóat về bẩm với bà Chúa Như Mai:

"Phò mã bị vây ngặt nghèo ở Đồn Kỳ Hòa, trong ngoài dứt đường tiếp vận, quân sĩ nhịn đói kêu tên cha mẹ mà khóc, mười người chết tám. Nguyễn Lâm nhìn chung quanh bốn bề máu lửa, không còn chi nữa, lòng son một tấm, Phò mã nghĩ đến cái chết da ngựa bọc thây của người xưa anh hùng, chàng hướng về cung Kim thượng quỳ lạy lượng muôn năm và thầm gọi mấy tiếng từ phụ, Phò mã tuốt gươm ra đưa mạnh lên cổ, nhưng đường gươm vừa đi ngang ngực, chỗ tim đập mạnh và phổi thở, Phò mã chợt nghĩ đến Như Mai công chúa ở nhà. Nước mắt anh hùng rơi lã chã, chàng gọi một tên quân đến gần dặn dò

"Ta chết theo thành trì nhưng lòng còn nuối bà chúa ở nhà. Khi ta chết rồi, con hãy lén cắt thủ cấp ta đem về nhà cho công chúa vuốt mắt, ta mới nguôi"

Tên quân khóc:

"Tâu Phò mã, con định chết dưới gót người, nhưng vì lệnh trên, con sẽm thủ cấp người về dâng cho bà Chúa rồi sẽ chết sau. Nhưng khi thành vỡ, đầu Phò mã nát bấy, ruột gan đổ ra tung tóe trên cỏ máu"

Từ đó, đêm đêm đêm đêm tôi mộng thấy hồn Phò mã hiện về trên gối lạnh; và hồn Phò mã còn bơ vơ, mộ Phò mã đất chưa se lại, cỏ non vừa lún phún, đức Từ Thái Hậu đã truyền mấy tên gia thần võng tôi vào cung An Định để phán câu tâm huyết tối hậu:

"Trong một tháng trời, dòng học Nguyễn Tri ở làng Chí Long, ba người đã chết cho sơn hà xã tắc và cho Nguyễn triều .. Như Mai con còn nhớ lời nguyền ngày nào ? Giờ mới là lúc con nên xuống tóc quy y cho vẹn chữ đồng với Nguyễn Lâm."

Bài đăng trên báo Bách-Khoa năm 1961

Đánh máy lại tháng 5 / 2008

Tuý Hồng

http://www.gio-o.com/tuyhong.html