Túy Hồng
ngày xuân đêm xuân
truyện ngắn 2 kỳ
Cùng với Tết, hoa Vạn thọ về với mùa xuân. Tưởng như thấy được hoa mở ra từng cánh và nghe được tiếng nổ của màu vàng. Hoa vạn thọ biểu lộ một sức xống nóng và mạnh nên được liệt vào giống đực. Chữ thọ có nghĩa là sống lâu. Hoa sữa và hoa sơn lựu thuộc về phái yếu ....
Những nàng tiên trong cung cấm trải rộng mùa xuân trên năm sắc áo, màu lục già của Công chúa Như Hoa tuy thanh nhă nhưng trông đượm buồn nếu đem đặt bên cạnh màu hoàng yến sóng sánh ánh sao, màu son phấn mờ ảo trên môi má, màu hoa bèo hoa bắp lung linh dưới nguyệt. Ba mùa tám tiết, cung đ́nh Huế với đền đài vương miếu, với điện Thái Ḥa cơ-mật vẫn cầm chân những nàng công nữ cao số giết nỗi cô đơn bằng canh bài nước bạc hoặc những cuộc hội đàm văn chương sang sảng tiếng giảng sách ngâm thơ; và mùa xuân th́ tam cung lục viện cùng họp mặt vầy ṣng sau khi bầy thể - nữ dâng hương xông trầm, đốt quế ngào ngạt, hơi khói vờn quanh hoàng triều. Trong Tử Cấm thành ấm áp như có một mùa hạ và ngoài nắng mới, ngày trường xuân lạnh lẽo hơn so với những ngày chót của tháng chạp vừa mất. Đức Hoàng Thái hậu Từ Dũ ngự sàng cung Thanh hư khai bút đầu năm với bài thơ liên hoàn ngợi ca chốn đế đô kiêu hùng và triều đại Nguyễn Phúc trị v́ muôn muôn năm... Dăi mây, làn gió Nguyễn-Phúc hăy măi c̣n dăng trên nền trời hiền lành xứ Huế; mưa móc giông băo Nguyễn Phúc hăy măi c̣n tắm gội hoàng ơn trong ḷng người Huế.
Xuân trong cung cấm cũng là xuân đen đỏ, các nàng công nữ nghĩ được ǵ rộng hơn những lá bài, các ông pḥ mă tương lai, các vương tôn và các chàng trưởng giả đẹp trai con nhà giàu. Ngày Tết, những người con gái Hoàng tộc thức dậy vái chào nhau, nh́n nhau trang điểm, trao đổi vài câu chúc tụng rồi ngồi đợi giờ triều bái Thái hậu, Thánh thượng và Hoàng hậu sau khi bước ra am lễ Phật. Trong cung lạnh không có người khác phái, các Hoàng tử vương tôn, tôn thất chiếm cứ giang san bên trái, nam tả nữ hữu thụ thụ bất thân, ngày đêm không tương ngộ. Những ông con vua cháu chuá đó được người thứ dân gọi là các Mệ, các Mụ và họ cũng tự xưng ḿnh là Mệ là Mụ tuy không phải là ̣đàn bà. Chỉ ngày Nguyên đán, con cháu hai nhánh Nguyễn Uông và Nguyễn Hoàng mới họp mặt đông đủ ở cung Từ Dụ để lạy mừng Thái hậu cùng Thánh thượng vạn vạn tuế.
Cả họ Nguyễn Phúc đông gần chật làng nước hầu như đều thất nghiệp, nhàn rỗi sống bám vào một người làm việc là Vua.
May thay Trời sinh ra tôi là công chúa, chứ nếu là bách tính và với tấm sắc đẹp này, có thể tôi sẽ bị gọi vào cung làm vợ Tôn thất. Có ông Hoàng hư hỏng đến độ bán cả đăy gấm khăn điều đựng cau trầu thuốc lá để lấy 5 xu mua củ khoai lang. Có ông Hoàng suốt đời cam phận nhi nữ đánh đôi má trắng, điểm đôi chút g̣ hồng và rơi đôi hàm răng đen láng hạt dưa hấu; có ông hoàng mắc nợ nhủ Chúa Chổm họ Trịnh ở ngoài Bắc.. Những ông Hoàng đó sáng dậy súc miệng bằng rượu vua ban rồi khom lưng rung đùi ngồi đánh bạc thâu đêm phải ăn yến sào chưng với bầu dục con sơn dương lấy sức... Bao nhiêu nhà nho, bao nhiêu vơ sĩ được tuyển chọn vào cung dạy học, nhưng những ông hoàng họ Nguyễn Phước và Tôn Thất ấy cứ già đời văn dốt vũ “dát” vác hà bao đi ve gái chợ Dinh không thôi.
Các bà công chuá, quận chuá, công tằng tôn nữ cũng vậy, chốn thâm cung nghiêm mật mơ màng đă đào tạo ra nhủ̃ng con bạc cự phách, già dặn ngày đêm ôm thần đen đỏ đợi chờ những ông Pḥ mă trong mộng cậy nhờ mối mai đi hỏi.
Bầy thể nữ dâng trà, mứt bánh, trái cây rồi trải chiếu rồng bày ra bốn ṣng bạc: hai hoàng tức, một bà chuá goá và một bà chuá già ngồi cong ṿng xương sống chơi bài Tứ sắc. Bộ bài Tàu này tượng trưng một tổ chức quốc gia lành mạnh v́ kẻ chỉ đạo không phải là vua, mà bao giờ cũng là những vị tướng lănh tài ba trong quân đội hoàng gia, tướng th́ đỏ, tướng th́ trắng, và vàng và xanh. Huế tím, Tử Cấm thành hoa sim nở, nhửng bộ bài Tứ sắc th́ sáng tươi bốn màu. Sau tướng, không phải là tá, mà là sĩ tượng xe pháo xênh xang, và cuối cùng, con tốt cũng sang sông giết giặc.
Những nàng quận chuá nhỏ choai choai th́ măi chơi Bài tới có h́nh vẽ “Ôn Ầm”, Bác Bồng , con đỏ mỏ, cô Bạch tuyết, thầy Đội Đấu, ông voi.vv . Dưới triều vua Bảo Đại, voi bị cấm không được qua cầu ..Những h́nh vẽ của bộ Bài tới thật dễ hiểu nhưng nếu ai không sinh ra ở đất thần kinh cay cay tô bún ḅ th́ làm sao hiểu được cái tục cái thanh của thứ cờ bạc này...
Mấy cô Công Huyền tôn nữ cháu chắt chiu của đức Kim thượng già, răng th́ sún, mũi th́ chảy tḥ ḷ nhủng đă sớm mê đánh bài vụ để ngồi dưới đất mà lắc lắc tôm cua ruà cá cứu cái một chung thành sáu.
Sôi nổi hơn hết là ṣng bạc Tam hường cười nói ḍn tan với sáu hạt nhất lục chồm lên reo ḥ, âm thanh nhộn nhịp dậy khắp cung cấm. Quân bài bằng ngà nạm san hô, thỉnh thoảng chạy vài đường vàng diệp; hạt tào-cáo màu tiá điểm vân son, khoáy tṛn trong ḷng chén sứ. Hạt ngọc, sáu hạt tào cáo bằng ngọc bẹt lên nước bóng ngời v́ ủ hơi tay của những con người hoàng phái.
Tam hường điển h́nh mọi ham muốn ăn ngon mặc đẹp, mọi t́nh dục bị đè nén của xứ Huế huyền mơ, phong kiến với mọi ư nghĩ phân chia giai cấp trong xă hội quân chủ thời b́nh cũng như thời loạn. Người ta đă đem từng bằng cấp để đặt tên cho mỗi quân bài. Cầm đầu hoạn lộ công danh là một vị trạng nguyên mỹ mạo, mũ cao áo dài và thấp nhất trên trường đua là anh tú tài thất nghiệp áo chúc bâu quần vải cộc. Sau trạng nguyên không phải là Bảng nhăn, Thám hoa mà là bốn vị tam nguyên đeo bốn túi thơ, bốn bầu rượu với “ba” cái “hường lô” trĩu nặng; và sau chót là 32 ông tú tài. Những ông Tú xương này không mập như Tú mỡ mà gầy Tế xương ra, tuy có vợ hiền bán cá tràu trên sông Hương bao nuôi ăn học; và những ông tú gàn này hận đời nên làm thơ châm biếm... Tuy nhiên, bởi họ là khách tú tài văn vẻ nên được xứ Huế màu tím gọi tôn là những ông 'hường nhất.' ...
Chiều nay trong Tử Cấm Thành Huế tím có mười cô Công tằng tôn nữ ngồi.. Và ăn khế chua chấm muối ớt ngon quá trời. Trái khế đất thần-kinh có 5 khía và chua hơn trái chùm ruột nên mắt gái Huế ướt, nên ḷng gái Huế không ngọt và máu họ ấm... Tôi không ngồi vào chiếu đánh bài được lâu, đứng dậy. Chị Như Ngọc lắc lắc cái chén sóc điă và hô lên:
“Như Mai công chúa... chạy đi mô? Em mới ngồi được một chặp. Lúc nào trông em cũng mau lẹ... cũng lanh và việc ǵ em cũng làm xong trước mọi người...”
Tôi bước nhẹ đến lầu thường nguyệt; trời đất cùng lạnh, miệng người sủi hơi khi cười nói. Lầu Vọng nguyệt có chiếc thang nhỏ bắc lên trời theo h́nh mảnh trăng ốm. Ở nấc thang thấp, một con bọ ngựa, con ngựa bà trời xanh màu đọt chuối, mang hai thanh kiếm xuống trần xin vôi ăn trầu. Tôi quay vào mang cả b́nh vôi ra, lấy ch́a quẹt chút vôi lên cặp kiếm răng cưa để ngựa bà bay về dâng Trời. Ngày c̣n nhỏ, tôi thường chụp bắt bọ ngựa để cướp hai cây gươm bén khiến bọ ngựa, v́ đă mất khí giới, trở nên hiền lành như tôi.
Trong cung đ́nh chỉ ḿnh tôi hiếu học, ham đọc binh thư, anh hùng liệt nữ truyện và thường trộm phép Từ Dụ thái hậu tập tành vơ nghệ với bầy cung nữ theo phương pháp dụng binh của Đinh bộ Lĩnh. Có một đêm, đoàn nữ quân ăn cơm no, ngậm tăm, do tôi làm đầu, kéo vào pḥng các công chuá nhét dẻ rách vào miệng, trói gô tay chân lại đem đặt ở lầu Phấn cung.
Đạo nữ binh dẫm lên bồn hoa mẫu đơn của Thái hậu và đập chết con trinh thử nuôi trong lồng vàng của Anh Hoàng đế Tự Đức.
Tôi bảo chị Như Hoa:
“Em thích học văn Tàu và vơ Tàu... Em thấy rằng người phụ nữ cần phải biết thế nào là cú đá song phi cũng như bài thơ tứ tuyệt.."
Công chuá Như Ngọc nhăn mặt:
“Lúc nào trông em cũng hệt nhủ Sơn đông măi vơ, nhủ ông Tàu cạo cơm cháy để chế thuốc cao đơn hoàn tán.., Như Mai, em nghĩ ǵ về t́nh ái và công danh? Em có nghe Phụ hoàng vừa kể chyện ǵ không?
“Chuyện ǵ?”
“Nhiều tập ấm công tử trong nước đă từ bỏ tước vị công tử, trốn đi xa làm thứ dân, làm dân ngu khu đen.. chứ không ở kinh đô nữa v́ sợ bị vua bắt lấy chị em ta làm vợ, v́ sợ phải làm pḥ mă.. chồng công chuá.. Em thấy không?. Công danh cũng không quyến rũ được họ.. Em đau khổ không?”.
Nàng Như Ngọc nói tiếp:
“Huế đau khổ không? Sao Huế cứ mưa hoài..”
Tôi đáp chậm:
“Ḷng chị sao mà rào rạt sóng t́nh.. Em th́ em nhận thấy các công tử ấy có lư. Tại v́ hằng năm triều đ́nh ban lệnh lập danh sách các công tử con quan và các công tử con nhà giàu, các chàng trai trẻ trí thức, các trang hào kiệt vơ nghệ tinh thông...gửi vào hoàng cung dâng lên đức kim thủọ̉ng để hoàng đế và hoàng hậu chấm chồng cho các công chuá.”
Công chuá Như Thơ thở dài:
“Chị nghĩ là danh dự cuả chúng ta bị bôi bẩn bằng bút ch́ than..”
Công chuá Tôn nữ Như Nguyện lắc đầu:
“Mộng ước của chúng ta bị vùi chôn dưới hố sâu của Tử Cấm Thành.. Chúng ta như những con ‘trùn’ không cách chi ngoi đầu lên được.”
Nguyễn Phúc Công tằng Tôn Nữ Thị Như Duyên cau mặt:
“Tên cuả tôi dài lê thê mà t́nh yêu th́ ngắn như hơi thở hụt.”
Huyền Tôn Nữ Như Hoàng chợt nói:
“Chiều qua, quan Thái giám Trần Kiêm Trung phụ trách trông coi phần ẩm thực cho các hoàng tử và vương tôn ở cung điện phía tả đă mách với em rằng các ông hoàng bên ấy đang học phép tu thiền của đạo Phật..”
Mấy công chúa khác ngồi im, tôi nói mạnh:
“Thiền ǵ.. hừ .. Mấy ông Hoàng bên nớ mà cũng bày đặt tu thiền... làm răng mấy ông biết thiền là cái chi. Thiền..hừ.. hăy đè mấy ông đó xuống mà "thiến" mẹ nó đi cho rồi.. cho mấy ngài biến thành gà trống thiến hết. Hăy đè ngửa mấy ông đó ra mà hoạn.. mà 'lặt' nó đi cho rồi. Thiền, thiền..bày đặt..”
Nàng Công Nữ Như Phiên tu tại gia đă hơn ba năm nay hoảng hốt rú lên một tiếng khô như lửa:
“Như Mai... ai cho phép em ăn nói mất cung cách như rứa? như dê húc càn rứa? rứa..rứa?..Em là con vua cháu chúa hay em là con sen, thằng mơ, kẻ chài, cu li , đĩ đượi.. ngoi ngóp trong lớp bùn đen xă hội?. Em nói như rứa, nếu lỡ tới tai Thái hậu...”
Tằng Tôn Nữ Như Hạnh đưa tay đè ngực:
“Công chúa Như Mai, ai cho phép em mạ lỵ các hoàng tử, vương tôn ḍng dơi các vị tiên đế?”...”
Huyền Công Nữ Như Sen cũng xám mặt đặt tay lên tim:
“Thưa các công chúa chị và cùng các công chúa em.. chúng ta có nên tâu lên Hoàng Thái hậu chuyện này không?.. Như Mai ỏi..em là cô gái xuân th́ , em không c̣n nhỏ em út ít nữa , em không được làm nũng làm nớt nữa . Nay mai em đă là vợ của Công tử Nguyễn Lâm rồi.. em không c̣n là người trong Đại nội nữa, em phải nói năng đúng phép, đừng để hoàng gia bị thế gian cười chê.”
Tôi đen ở đôi mắt, trắng ở màu da và ḷng bàn tay cùng gót chân th́ đỏ như nhuộm phẩm điều. Mắt tôi ủ sương chiều, tṛng đen như trôi giữa tṛng trắng và trôi giữa ḍng thu.
Hoàng Nữ Như Quỳnh ai oán than:
“Bỗng dưng sao hôm nay.. tôi muốn đi tu để tự cô lập ḿnh trong một ngôi chùa và bứt đứt hết mọi liên hệ với tất cả những thủ vô nghĩa.. như ..như... Hoàng triều cương thổ, gia miêu ngoại trang...”
Tôi chống tay lên hông ngắt lời:
“Chị hiền ơi... chị đi tu thật đúng. Trong cung cấm toàn là Thái giám gà trống thiến.. chị đi tu là phải.. Tội nghiệp quá.. con gà trống tuy bị thiến nhưng vẫn c̣n ca c̣n gáy được.. c̣n ông thái giám.. chỉ c̣n biết đi đái và đi ỉa mà thôi...”
Bà chúa ế chồng Như Sen vụt đập̣ bàn:
“Rứa là quá quắt lắm rồi.. công chuá mà nói năng như thằng ‘đau lậu’.." ..
Quận chuá Nguyễn Phước Thị Như Châu năy giờ vẫn yên lặng ngồi xóc ba mươi hai quân bài tam cúc, bỗng mở miệng nói ngang:
“Tôi ghét người anh hùng và người hào kiệt, họ chỉ biết yêu nước và thương quư chính bản thân họ mà thôi.. họ không thương nhớ vợ”
Mọi người cùng hướng về một phía để chờ nghe chuyện lạ:
“Hầu hết các vị đại thần triều Nguyễn.. Cụ Thượng này, quan Tuần nọ, Tổng đốc kia, án sát nớ vv.. họ chỉ biết việc nước thôi mà quên mất các bà vợ ở nhà.. Các bà này bị chồng bỏ rơi mà không biết, hoặc biết mà không nói ra.”
Như Châu tiếp:
“Tôi thề không lấy người anh hùng làm chồng.”
Mọi người trợn mắt ngó nhau. Vậy th́ bà chúa chè đậu đỏ này muốn lấy ai ?. Sơn tinh Thuỷ tinh hay là Hà bá? .
Hoàng nữ Như Châu hé miệng nở nửa nụ cười nhỏ:
“Tuy nhiên, triều Nguyễn có một hào kiệt uy danh mà tôi biết: quan đại thần Phan Thanh Giản yêu nước và yêu vợ như nhau, t́nh nước và t́nh nhà song song, chứ không phải v́ nước mà đành đoạn bỏ vợ ở nhà không hề ngó ngàng tới.. như mấy ông quan khác.. Tôi chắc quư chị và quư em đă đọc hai câu thơ này của Phan thanh Giản: "Đường mây cười tơ ham rong ruổi. Trướng liễu thương ai chiụ lạnh lùng."Quư chị quư em có thấy thương không? Có t́nh không? Một ông quan lớn đâu phải chỉ có một tấc ḷng dành cho đất nước mà thôi.. Đàn bà để chi?”
Bỗng một con cung nữ áo xanh bước vào ṿng tay kính cẩn:
"Mấy công chúa nhỏ đang chơi “đánh thẻ” ở ngoài lầu vàng. Hoàng thái hậu truyền lệnh cấm.. Xin các công chúa lớn đi ra ngoài biểu họ đừng chơi nữa."
Những lúc gần đây, Thái hậu ngăn cấm không cho tất cả công chúa chơi "đánh thẻ", thái hậu bảo rằng trong Đại nội, con gái vua đánh thẻ th́ ngoài thứ dân, gạo thua hai lon ba hột. Năm ngoái Hoàng thúc Bửu Quang sắm cho các công chúa một bó thẻ gồm 24 chiếc đũa bằng pha lê trong suốt, nhưng nếu đụng mạnh th́ vỡ. Tṛ chơi này, ngoài bó thẻ ra, c̣n có một cái "ḥn", nghĩa là một quả bóng nhỏ, để tung lên, rồi cho rớt vào ḷng bàn tay sau khi bàn tay đă trải đều bó thẻ ra trên đất hoặc chụp thẻ dưới đất lên, và kịp thời hứng lấy cái ḥn đang rơi xuống. Nhưng hoàng huynh Tôn Thất Toại lại buộc các công chuá phải chơi "đánh thẻ" với một cái trứng vịt sống chứ không được dùng quả bóng nhỏ bằng cao su. Công Huyền Như Bảo, hai tay quá chậm, lúng túng làm vỡ hột vịt và găy mấy chiếc đũa.. Hoàng nữ Như Loan th́ chỉ đánh thẻ với những chiếc đũa bằng tre và cái hột vịt đă luộc chín.
Năm ngoái Hoàng Tôn Vĩnh Can tâu xin Đức Từ thái hậu cho mở một lớp thể dục bắt buộc một số công chúa tập vài thế vơ để giết th́ giờ ưỡn ẹo đi ra đi vào.. uốn eó như 'cá nghéo' động trời. "Chưn giày chưn giép vô ra. Kêu cô cũng ngợ, kêu bà khó nghe."
Hoàng tôn phân bua với các hoàng tức, những nàng dâu trẻ cuả hoàng tộc:
"Gái thời loạn phải học vài miếng vơ. Ngày ấy Công chuá Ngọc Vạn đi lấy chồng... ”
Hoàng thúc cất cao giọng giảng tiếp: “ Ngày xưa cũ, công chuá Huyền Trân ngàn dặm ra đi, đem tấm thân đẹp để đổi lấy hai châu Ô và Rí. Ngày xưa mới, một ngày xưa vừa mới bước vào lịch sử gần đây , Công chuá Ngọc Vạn cũng lên xe hoa tiến về Nam cướp lấy xứ Biên Hoà mở rộng bờ cơi Hận Đồ Bàn và thù Đế thiên Đế thích c̣n trơ ra đó, trong ḷng dân hai nước Chiêm Thành và Chân lạp..Người Chiêm Thành mang một mối thù không đội trời chung với dân ta, người Chân lạp cũng hận chúng ta không hết.. Và chúng ta cũng cười những ông vua Hời, những ông vua Miên đă đem đất đai của tổ quốc cuả ḿnh để đổi lấy những đường cong đẹp trên thân h́nh gái Việt.. Bởi vậy, thấy vậy, người trai tráng nước Việt nhất định phải tránh xa t́nh nhi nữ.. người trai tráng nước Việt, người anh hùng của tổ quốc Việt..và..và nhất là những quan chức cuả triều đ́nh nhà Nguyễn không ai đặt nặng t́nh nhi nữ; họ đă coi khinh đàn bà.. v́ t́nh yêu nước là trên hết.. V́ người đàn bà đă làm cho chí lớn cuả người đàn ông ngắn lại, cùn cụt lại.”
Bầy công chúa chợt "ồ" lên một tiếng và quay nh́n Hoàng Nữ Như Châu, kẻ mới phát biểu ư kiến: "người anh hùng không thương vọ̉.. các quan laị triều Nguyễn không thương vợ.. người trung thần chỉ trung thành với vua thôi, mặc kệ vợ ở nhà"
Hoàng tôn Can nói tiếp:
"Người Chàm, tức là người Hời gồm có hai thứ: Hời thiêu và Hời chôn. Công chúa Huyền Trân lấy ông vua theo giáo phái Hời thiêu nên khi vua Chiêm chết, dân Chàm đem bà Huyền Trân ra đốt sống..."
Tan lớp, hoàngtôn Can chèo đ̣ đi câu cá tràu trên sông Hương. Mấy chị em trở lại cung An Định.
Tằng Tằng Công Tôn Nữ Như Sương hú lên:
"Chúng ta phải học bán quân sự; vậy th́ mấy ông hoàng bên nớ phải học toàn quân sự mới công bằng."
Huyền Huyền Công Nữ Thị Như Bích trầm giọng xuống:
"Tui chỉ muốn đi tu cho rồi đời.. Tại sao Đức Thế tổ Cao Hoàng chỉ phong cho các Hoà Thượng cái hàm lục phẩm mà thôi.. Theo tui nghĩ, các bậc đại lăo ấy, chân tu đạo hạnh, đáng được sắc phong hàm tam phẩm mới đúng."
Hoàng Nữ Như Ngọc nhíu đôi mày ngài:
"Hoàng Bá Tôn Thất Tiết bảo rằng kẻ đi tu cần phải biết vơ nghệ?"
Tôi gật đầu :
"Bồ Đề Đạt Ma tu ở Tây tạng, kiêm đủ ba phương diện: đạo hạnh, kiến thức, vơ thuật. Ngài đi hành thiện nơi nơi, vừa truyền đạo, vừa khai phá ra môn vơ Thiếu Lâm. Do đó, ngày nay Trung Hoa mới có ngôi chuà Thiếu-lâm. Từ đó, các Thiền Sư Á châu tiếp nối sự nghiệp ngài: Mỗi nhà sư cầm đầu một ngọn núi và lập một ngôi chùa. Theo sách kiếm hiệp Trung-hoa, vơ nghệ và các thứ khí giới vơ biền đều là con đẻ của cửa Thiền và do Sư đặt ra cả. Vơ thuật, nguồn gốc là một bộ môn cứu người, bộ môn từ bi hỉ xă. Khi ta múa một thế vơ, ta nên nghĩ rằng ta đang làm một cử động từ bi"
Chị Như Ngọc bực tức:
"Em nói bậy., tẩy năo em đi. Đầu óc em lúc nào cũng ngọ nguậy trăm mũi kiếm đường quyền, thế chưởng, cú đá song phi..em mê làm anh hùng cá nhân quá."
Một cung nữ áo xanh vào bẩm:
"Hoàng thái-hậu truyền đ̣i Như Mai công chúa đến chầu."
Tôi bươn bă đến cung Từ Dũ, nghe như ḿnh đang dùng phép thần hành lướt trên đất bỏ xa con thanh nữ một đoạn đường dài.
Vào chánh điện, tôi chấm mười ngón chân xuống đất, nhấc cao hai gót sen lên, rón rén đi nhẹ và bước mau như bay,Thái hậu nghiêm mặt trách:
"Như Mai không được dùng phép khinh công để đi trên mặt đất, không được dùng phép tàng h́nh như bóng ma liêu trai..sao con không tỏ ra b́nh thường như những công chúa khác? Con hăy trở ra lại cửa điện, đi bằng cả hai bàn chân rồi vào quỳ lạy trước mặt ta. Khi đi, phải đặt cả hai bàn chân xuống đất, không được lượn bay, không được lúm chúm ở mười đầu ngón. Ḷng bàn chân con rất dày dặn, Con tốt tướng, số con tốt hơn những công chúa khác."
Tôi bước lui ra, rồi đi trở vào thật thẳng nhưng thái hậu vẫn không hài ḷng:
"Cốt cách của một công chúa để mô? Nếu con đi bằng đầu mũi chân th́ toàn thân nhún nhẩy, cơ thể lắc lắc không vững..thiếu thăng bằng sẽ bổ xuống cái bic̣h..cơ nghiệp nhà Nguyễn được tiên đoán là sẽ sụp đổ nay mai. Con hăy đi bằng cả hai bàn chân rồi vào quỳ lạy bà nội."
Hai mắt chong thẳng, tôi khép vạt áo lui dần đến cửa chính, rồi nh́n đất, tôi uyển chuyển bước vào uốn ḿnh quỳ lạy thái hậu, tổ mâũ vẫn c̣n chau mày:
"Như Mai, bước chân cuả con vẫn c̣n phạm lỗi nặng, một người con gái nhà lành không bao giờ kéo guốc, một tiểu thư khuê các không lê mạnh đôi hài, một công chúa khi bước tuyệt nhiên không để cho người ta nghe tiếng gót sen, cũng không nên để lại một làn hương khi ḿnh đă đi qua."
Sau đó, thái hậu chiếu mắt khám tôi. Ngài nh́n chăm vào xâu chuỗi minh châu nằm dài trên ngực tôi:
" Như Mai, con đeo xâu chuỗi ngọc trai dài quá mất thôi, con không biết giá trị, con không hiểu ư nghĩa của sự đeo ngọc vào cổ. Phải đeo thật cao, thật xa bộ ngực, phải đeo sát vào cổ để dứ cái nh́n cua" đàn ông, để người đàn ông mải ham nh́n ngọc quư mà không ṭ ṃ ngó đến hai g̣ ngực của ḿnh, để đàn ông mải mê ngắm ngọc mà không đưa mắt hạ thấp xuống phần dưới thân thể ḿnh..Ngoài ra, đeo ngọc để tránh bệnh tật, tránh ma qủy ám hại, tránh rủi ro rắn độc. Người con gái phải xem xâu chuỗi ngọc nhưu một lá bùa hộ mệnh vừa để bảo vệ đức tính đoan trang của ḿnh, vừa độ tŕ sức khoẻ cho ḿnh."
Chuỗi tràng hạt trên tay Thái hậu vẫn lần từ từ, ngài tưoi mặt nói tiếp:
"Ngày xưa có anh chàng cưới được cô vọ̉ rất xinh đẹp nhưng phải cái tật trắc nết lẳng lơ thường hay dong chơi cùng xóm để khoe sắc khoe màu. Bọn trai làng hùa nhau tán tỉnh, anh chồng cả ghen mới rèn một cái kiềng tṛng cổ bằng sắt, xiềng cổ vợ lại. Chồng tưởng đó là một h́nh phạt khắt khe và vợ sẽ xấu hổ không dám chường mặt ra ngoài, ai ngờ vợ cứ vác cái mặt mo đi rao...Và từ khi đeo kiềng sắt, mụ vợ coi bộ mặn ṃi có duyên thêm. Thấy vậy, những người đàn ông khác liền bắt chước, cũng tṛng kiềng vào cổ vợ cuả họ. Cái tṛng để trị tội, laị trở thành cái ṿng để làm duyên làm đẹp. Những đứa con gái c̣n trinh chưa chồng cũng a dua đeo kiềng làm dáng. Người giàu th́ đeo kiềng vàng kiềng bạc, và cái kiềng nghiễm nhiên trở thành vật trang sức quư báu, và trở thành tục lệ, người ta nh́n vào cái kiềng để phân biệt gia cảnh giàu nghèo, giai cấp sang hèn, và rồi dần dần người ta nảy sinh sáng kiến, với óc tưởng tượng dồi dào, làm ra dây chuyền, chuổi ngọc, xuyến vàng , nhẫn bạc, hạt huyền để đeo cho lạ mắt.. Nhủ Mai.. hăy nghe đây: ngày nay, công chuá nào đeo chuỗi ngọc dài là có tà ư dụ người đàn ông nh́n vào bộ ngực của ḿnh."
Tôi tâu:
"Tổ mẫu.. đeo kiềng, đeo chuỗi ngọc, đeo hoa tai, con nghĩ rằng ánh kim loại làm cho đôi mắt người đàn bà sáng hơn."
Thái hậu truyền cung nữ lấy dây gấc xâu lại chuỗi minh châu cuả tôi ngắn hơn một chút. Những viên ngọc dư, ngài cẩn thận cất vào tráp bạc để sau này ban thưởng cho cung nhân, thái giám.
Một cung nữ dâng lên Thái hậu chén chè đậu ngự để ngài giải khát. Hạt đậu vua ăn goị là đậu ngự, nải chuối vua xơi gọi là chuối ngự. Thái hậu ăn chè, ngài "ngự" vài muỗng rồi ngừng nhai, đưa mắt nh́n đám cung nhân:
"Hoàng gia đă đồng ư tuyển chọn Công tử Nguyễn Lâm, thứ nam cuả quan Kinh Lược sứ Nguyễn Tri Phương, người làng Chí Long, huyện Phong điền, tỉnh Thừa thiên làm Pḥ-mă sánh duyên cùng Như Mai công chúa."
(c̣n tiếp một kỳ)
Túy Hồng