truyện ngắn v� thơ

hai cuộc t�nh của
Hồ Đ�nh Nghi�m

 

phỏng vấn ngắn

Trangđ�i Glassey-Trầnguyễn
thực hiện

 

 

� - �ng Nghi�m c� nh� kh�ng?

 

�C� Văn đưa tay định g� th�m lần nữa, lại th�i. Lừ thừ bỏ đi, lầm bầm: �Lại đi với

�con Thơ nữa rồi chứ g�! �ng bỏ b� tui qu�, tui... x� �ng lu�n cho coi!� Nghi�m đang

�nấp trong bụi tre gai, thấy 'an to�n' b�n t�m tay Thơ len l�n chạy về ph�a đồi cỏ đằng sau...

Cảnh g� nghe ly kỳ qu�! C� thể lắm chứ� Nh�n đọc hai kỳ Tản(g) Mạn(g)

của Hồ Đ�nh Nghi�m tr�n Gi� O, v� một số b�i thơ của Anh tr�n S�ng Tạo trong

thời gian gần đ�y, t�i chợt nghĩ đến cảnh �th�n n�y v� sẻ l�m đ�i được� của Hồ Đ�nh Nghi�m.

B�n đi t�m nh� văn hỏi cho ra lẽ�

 

 

TGT: C�i t�n Hồ Đ�nh Nghi�m gắn liền với truyện ngắn từ mấy chục năm nay. Trong

thời gian gần đ�y, lại được c�i th�m m�i t�c của N�ng Thơ. L�m c�ch n�o m� N�ng Thơ

hớp hồn Anh được vậy?

 

HĐN: M�nh y�u nhiều thứ, kh�ng cứ l� thơ. Đi loạng quạng tới c�nh cửa nghệ thuật, ng� v�,

thảy đều dễ hớp hồn m�nh. Bạn d�ng chữ �N�ng�, th� dẫu n�ng xuống t�c quy y, m�nh vẫn

�c� thể bị sự cố �no hair� kia l�m m� muội. C�i đẹp th� bao giờ cũng mang theo n� một

�ma lực, m�nh đ� gi� nhưng dường như mắt c�n tinh anh v� mắt nọ biết ph�n biệt

�v�ng thau, xấu đẹp, diện mạo s�ng trưng hay ma ch� quỉ hờn. Thơ, mu�n đời vẫn l�

�vầng trăng huyền nhiệm, nếu bị vấy đục, m�y đen kia do người ta vụng về tr�t b�i l�n.

 

 

TGT: Anh bắt đầu s�ng t�c truyện ngắn khi c�n ở trại cấm Hồng K�ng (Gi� O, �Dạ Thưa

C� Tảng Mạng Kỳ 2). Anh viết, �T�m cảm của đứa thuyền nh�n lu�n xao động s�ng

ho�i nghi, bởi chăng bước ch�n xuống thuyền một tối trời đ� l� h�nh động của kẻ mang

th�n ra đặt cược v�o chiếu bạc sinh tử. M�nh lu�n kh�ng tin t�i sức m�nh khi thử gửi tới

Đất Mới một trải l�ng chưa gột bỏ hết s�ng gi�. M�nh gửi, bởi m�nh hy vọng duy chỉ một

điều: l�ng th�nh c� khi l�m người ta cảm động.� Lần đầu gửi văn đi, đầy xao động. Lần

đầu gửi thơ đi, th� ra răng?

 

HĐN: Th� ra răng? Bạn biết n�i tiếng Ghuế nữa �? Ch�n đ�t ơi! N�i như vầy coi thử c�

đặng kh�ng: L�c gửi truyện ngắn đầu tay đi, m�nh l� thằng con trai Huế, giờ n�y m�nh

giả bộ l�m đờn �ng Nam kỳ lục tỉnh để gửi thơ đi. Qua bao năm th�ng miệt m�i, thằng

đ�n �ng đ� ti�u hao bao nhuệ kh� m� đứa con trai ng�y cũ ấp ủ, ngược lại n� tạo được

cho n� một c�i t�n. M�nh ngờ l� những diễn đ�n văn chương, họ vị t�nh c�i t�n của m�nh,

chứ kh�ng hẳn chữ nghĩa ấy c� thể �ngửi� được. Vậy đ�, họ hiển thị n� cũng c� thể l�

một sự x�i dục kh�ng tiện n�i ra, để xem �thằng chả� c� t�i c�n chi kh�ng? C� đam m�

m�t m�a lệ thủy hay giữa đ�ng đứt g�nh, sức mọn m� b�y đặt v�c nặng. Rứa đ�, rứa đ�.

�Ta kh�ng v�o địa ngục th� ai v�o�? Tới đ�y mới sực nhớ ra, những người viết văn t�i

giỏi c� người l�m thơ rất tuyệt. Thanh T�m Tuyền, T� Th�y Y�n l� một bằng chứng.

V� Mai Thảo: �Ngồi tượng h�nh ri�ng một g�c quầy. Tiếng người: kia, uống c�i chi

đ�y? Uống ư? Một ngụm chiều rơi lệ. V� một b�nh đ�m r�t thật đầy�. Nhức nhối chưa?

Bần thần kh�ng? Chỉ bốn c�u, chữ d�ng chẳng cầu kỳ, hu� dạng, l�m d�ng, kh� hiểu.

Nhưng� n�i theo ngữ điệu kiếm hiệp: Tiền bối ấy nội lực th�m hậu, ta chấn thương m�

chẳng nh�n ra chi�u thức l�o động thủ. Ta gục xuống m� tựa hồ lưỡi kiếm kia chưa hề r�t

ra khỏi vỏ. Ta th�c m� t�m phục khẩu phục.

 

 

TGT: Anh đ� từng tản mạn (Gi� O, Tảng Mạng � Tản Mạn, Kỳ 1) về ba thể loại s�ng t�c.

�Bậc cấp thứ nhất: Tiểu thuyết. (Huy chương đồng). Bậc cấp thứ nh�: Truyện ngắn. (Huy

chương bạc). Bậc cấp thứ ba: Thi ca. (Huy chương v�ng). Vẽ xong th� l�ng dạ đ�m hồ

nghi, c�i n�y e chỉ c� người Việt mới thủ l�nh. Ấy l� ch�ng ta c� qu� nhiều thi sĩ chăng?

Bạn thử r� so�t một v�ng, để mắt tới những trang ảo, thơ lấn �t, chiếm gần to�n bộ

�những thượng v�ng hạ c�m kh�c.� Vậy Hồ Đ�nh Nghi�m thật ra đang �đi l�n�

hay �đi xuống� tr�n c�i tam cấp n�y?

 

HĐN: Căn nh� c� ba c�nh cửa đ�ng, m�nh th� chỉ c� được mỗi một c�i ch�a kh�a để mở

�truyện ngắn�. Thứ tam cấp kia, bước kh�ng kh�o l� t� chết chứ giỡn chơi �. M�nh sẽ

d�nh thời gian đầu tư v�o l�nh vực tiểu thuyết, c�n thi ca, bậc cấp ch�t v�t kia th� ng�

l�n đ� muốn x�y xẩm ch�ng mặt. M�nh vẫn quan niệm, t�n tỉnh n�ng thơ th� chỉ c� nước

từ chết tới bị thương. M�nh thủ phận liệu cơm gắp mắm, ăn d� ăn xẻn. Đi với �ch�n

d�i� mang t�n Thơ th� duy chỉ một th�nh phần s�nh đ�i: Đại gia. M�nh đ�nh gầm đầu đi

xuống.

 

 

TGT: X�t theo thời gian s�ng t�c, c� lẽ Anh vẫn c�n đang trong �tuần trăng mật� với

N�ng Thơ. H�y n�i về N�ng.

 

HĐN: N�ng Thơ? Th� thật l� m�nh chẳng th�ch chữ n�ng lắm. C� lần tr� chuyện với nh�

văn Nguyễn Xu�n Ho�ng, cả hai đều đồng � rằng chữ �N�ng, Ch�ng� nghe n� l�m sao

ấy. Hơi bị sến. Trong những truyện ngắn của m�nh, chả bao giờ m�nh đụng tới, l�i v�o, �p

đặt l�n những nh�n vật nữ cả. Thơ (viết hoa), theo m�nh cảm nhận c� ấy đ�ch thị l� d�n

Ho�ng ph�i, l� c�ng ch�a ngủ trong rừng. M�nh chẳng đủ t�i c�n để đ�nh thức c� ấy dậy.

V� thi sĩ Việt, những người hăm hở lớp lớp v�o rừng l�m kinh động hoa l�, c� khả năng

lay gọi được giấc ngủ kia tho�t khỏi triền mộng th� e chỉ đếm tr�n đầu ng�n tay, rộng

l�ng ch�t x�u th� c�i mặt m� đếm lu�n ng�n ch�n. V� � nghĩ ấy, m�nh ph�t hoảng khi nh�n

ng� c� lắm người bạo gan giấn liều v�o c�i u minh nhiều cạm bẫy nọ. Thế n�o cũng c�

khi họ sẽ đụng đầu với cọp beo m�nh th�, �m đầu m�u trước khi ng� ra người đẹp vẫn

an nhi�n v�i giấc s�u giữa rừng rậm. �Tuần trăng mật�, ừ cứ gọi thế cho th�m phần l�ng

mạn, chứ m�nh đ� trao được chiếc nhẫn cầu h�n đ�u. Lạy ch�a, con l� người c� tội! T�i

y�u em m� em n�o c� hay. Amen!

 

 

TGT: Cảm hứng để viết một b�i thơ đến với Anh c� dễ d�ng kh�ng? B�i �L�m sao c�

thể� (sangtao.org) nghe rất trơn tru, như thể Anh đang n�i chuyện với Vi. Nhưng chắc l�c

xếp chữ l�n trang th� chắc kh�ng đơn giản?

 

HĐN: Bạn thấy trơn tru? C�m ơn bạn. Xếp chữ l�n trang cũng đơn giản v� ba đ�m trước

m�nh đ� bỏ c�ng �xoa dầu thoa mỡ� rồi. Thường, th� m�nh rất ng�n đọc b�o mạng trong

nước, v� biết chắc hệ quả l� m�nh sẽ rất chi l� bực bội. N�i kiểu Đỗ Kh l� �c� những bực

m�nh tức kh�ng thể n�i�. Thấy b�n đ� sao tới giờ n�y vẫn c�n h�nh sử một c�ch qu� ư lạc

hậu. Man rợ như một nh�m bộ lạc sống trong hang động. M�nh nghe tin c� Vi bị trấn lột,

bắt cởi truồng, đau như thể Vi l� đứa em g�i m�nh vậy. �L�m sao c� thể� được viết ra như

một xẻ chia, sau khi m�nh cố tr�t bỏ những hằn học, cố nuốt đi cục nghẹn. M�nh c�m ơn

chữ trơn tru bạn d�ng l� v� vậy.

 

 

TGT: C� Thơ v� C� Văn c� đ�nh ghen nhau kh�ng? E rằng c�. Anh giải quyết l�m

sao?

 

HĐN: C� lẽ m�nh sẽ theo Hồi gi�o (kiếp sau). Ở chung với bảy (7) người vợ thuận thảo

dưới một m�i nh� �m ấm (kh�ng ra chuồng heo m� nằm). Cơm l�nh canh ngọt chăn ấm

nệm �m chẳng sợ tr�i gi� trở trời đ�m h�m điện c�p, v�n v�n v� v�n v�n. V� sao lại loạn

ng�n như vậy? V� kiếp n�y m�nh biết c�ch ph�n th�n, nay thăm em n�y mốt nghịch em

nọ. Nghi�m chỉnh th� xin vắn tắc như vầy: C� những tấc l�ng m� khi treo l�n phơi chẳng

thể nương nhờ tới truyện ngắn. �L�m sao c� thể� l� một v� dụ. Kiệm lời, c� đọng, x�t

thấy chẳng thể rề r� vượt qu� ng�n (1000) chữ. Cũng giống như trong một b�i phỏng vấn,

m�nh c� tr�nh b�y: Đ�i l�c chữ viết n� thực dụng hơn hội họa. Bạn n�i tới những niềm

đau ch�ng sinh đang phải hứng chịu th� chắc chắn l� bạn chọn b�n viết hơn l� ngồi đối

mặt với khung bố, cọ m�u. L�nh vực điện ảnh cũng vậy, chỉ biểu lộ bằng h�nh động,

bằng đối thoại, chứ diễn biến nội t�m, những thao thức dằn vặt trong l�ng người l�m sao

tr�nh b�y, �lộ h�ng� l�n những thước phim? Bạn đồng � kh�ng?

 

 

TGT: Trong b�i Phỏng vấn do Quỳnh Mai thực hiện tr�n Hợp Lưu (Thứ Năm, 24 Th�ng

Hai, 2011), anh n�i, �T�i chọn truyện ngắn v� t�i l� người lữ h�nh trong t�i kh�ng c�

nhiều tiền. T�i đi t�u hỏa v� xuống ở s�n ga gần nhất. N�i r� ra, thời gian lu�n ăn gian

với ri�ng t�i, n� h� tiện với t�i qu�, chẳng dư thừa một ph�t gi�y. L�c n�o đến tuổi nghỉ

hưu, chắc t�i sẽ rộng thời giờ, t�i sẽ viết tiểu thuyết (bấy giờ biết c� ma n�o th�m đọc?).

Vậy, b�y giờ Anh �m th�m C� Thơ. C� phải đ� biến m�nh th�nh người lữ h�nh� ch�y

t�i kh�ng, chỉ đi bộ, kh�ng d�m nghĩ đến l�n xe lửa (v� t�i mạn ph�p cho l� một b�i thơ

th� c� lộ tr�nh ngắn hơn một truyện ngắn)?

 

HĐN: Đ�ng vậy. M�nh l� lữ h�nh ch�y t�i. M�nh đi bộ� tr�n từng c�y số. Đếm cột điện,

ng� m�y trời, nghe chim k�u. L�u l�u tạt v�o qu�n ven đường ngồi nghỉ ch�n, b�n b�n

cạnh c� mấy �ng nh� văn cự nự: �Bọn l�m thơ �p tụi m�nh qu�, cả tuần mươi ng�y đ�i

khi cả th�ng mới viết xong c�i truyện ngắn, trong l�c ch�ng n� cứ rặn lai rai từng ng�y

một, ch�ng l�m thơ y như đi đ�i!� Phải thế kh�ng? Đời n�o, sai lầm tự căn bản do bởi

ch�ng ta cứ quen c�i lối ph�t ng�n: Xuất khẩu th�nh thơ. D�n tộc Việt ai cũng c� m�u thi

sĩ. Kh�ng d�m đ�u. Chảnh cũng chừng mực n�o đấy th�i. Trở lại c�i vụ tam cấp, họ xếp

thi ca l�n cao nhất bởi n� kh� ăn nhất. N� bảnh nhất trong c�c m�n �ăn chơi�. M�nh c�

thể �đi đ�i� mỗi ng�y tr�nh l�ng một hai b�i, nhưng liệu n� c� được xếp v�o hạng mục

THƠ. Rắc rối si�u thực hậu hiện đại một cuộn chỉ rối nhức đầu l�nh cảm hay thần ph�ch

xi�u lạc sau khi đọc phải. Kh� n�i qu�. Ho�n cảnh lắm bạn ạ! M�nh l� lữ h�nh ch�y t�i,

chẳng phải m�nh đang l�m thơ, m� do bởi m�nh � thức m�nh chẳng thể viết ra một b�i thơ

ng� cho đườn được.

 

TGT: C�m ơn Anh kể chuyện t�nh. Hẹn gặp Anh tr�n đất thơ (văn).

 

 

Trangđ�i Glassey-Trầnguyễn thực hiện

 

 

http://www.gio-o.com/TrangDaiGlasseyTranNguyen.html

 

 

� gio-o.com 2013