Thi Vũ �- V� Văn �i

ĐẢO �NH S�NG

Isle of Light:

A Look Back at the Boat People

and the European Left

Nh�n lại phong tr�o Người Vượt Biển

v� giới Tả khuynh Ch�u �u

Lời giới thiệu : Tạp ch� World Affairs (Thế giới Vụ) ra đời từ thế kỷ XIX, năm 1837, hiện l� tạp ch� của giới tr� thức v� ch�nh trị gia Hoa Kỳ. Kh�ch mua b�o giấy d�i hạn, ngo�i số độc giả b�nh thường c�n l� To� Bạch Ốc v� Quốc hội Hoa Kỳ d�nh cho c�c Vi�n chức, Thượng Nghị sĩ v� D�n biểu. Chưa kể 12 ngh�n độc giả mua bản điện tử Email, 100 ngh�n người đọc qua Facebook, v� 40 ngh�n người theo d�i qua Twitter của World Affairs.

B�i viết �Đảo �nh S�ng, Nh�n lại phong tr�o Người Vượt Biển v� giới Tả khuynh Ch�u �u�- Isle of Light: A Look Back at the Boat People and the European Left, đăng tr�n số th�ng Ba v� Tư năm 2014 của �World Affairs, được �ng James S. Denton, Chủ nhiệm ph�t h�nh, giới thiệu trong L� Thư Người Bi�n tập như sau:

�Th�m v�o số b�i về những diễn biến quốc tế, ch�ng ta c� một tiểu luận như m�n qu� thưởng ban th�m của nh� văn Việt Nam V� Văn �i đưa ch�ng ta về lại kinh đ� Paris năm 1978, khi tin tức xuất hiện chuyện chiếc t�u của khoảng hai trăm năm mươi người tị nạn Việt Nam chết đ�i v� mất nước bị mắc cạn tr�n bờ biển M� Lai m� chẳng c� quốc gia n�o đ�n nhận. Họ trốn khỏi triều đại khủng bố của Cộng sản Bắc Việt ngự trị l�n Miền Nam trước đ� ba năm, sau cuộc r�t qu�n nhục nh� của Hoa Kỳ. Thời ấy, nửa triệu người tị nạn chết ch�m tr�n biển khi t�m c�ch trốn khỏi ngục t� gulag của H� Nội vừa thiết lập, v� đ� giết nửa triệu người kh�c trong qu�ng thời gian 1975 đến 1985. Nhưng chủ đề của V� Văn �i l� một tia s�ng, bị lịch sử bỏ qu�n, chiếu rực v�o tấn thảm kịch. V�o l�c những người tị nạn v� vọng trong d�ng nước chết, một nh�m tr� thức Ph�p c� gốc rễ tả khuynh tung chiến dịch vận động quốc tế để đi vớt v� t�i định cư h�ng ngh�n những �thuyền nh�n� n�y, một từ ngữ được phổ biến. Họ vận động giới tả khuynh Ph�p v� Ch�u �u, kh�ng những tham gia nỗ lực nh�n đạo n�y, m� c�n x�c nhận v� tố c�o sự t�n bạo của những kẻ m� trước đ�y họ hậu thuẫn mạnh mẽ. Điều suy nghĩ can đảm thứ hai n�y đ� g�y t�c động � kh�ng ri�ng trong nghĩa cứu sống người, m� trong nghĩa khẳng định tư c�ch v� ứng xử của người tr� thức�.

Những ch� th�ch trong b�i viết, bản dịch Việt ngữ h�m nay, nhằm cho độc giả người Việt biết th�m c�c nh�n vật quốc tế, vốn kh�ng c� trong b�i đăng tr�n World Affairs.

 

Một ng�y th�ng 11 năm 1978, đang ngồi trong qu�n C� ph� b�n bờ tả ngạn s�ng Seine, bỗng nghe tin loan 2564 người vượt biển cập bờ M� Lai tr�n con t�u han gỉ Hải Hồng. Họ đ� trốn khỏi Việt Nam trong niềm tuyệt vọng đi t�m tự do v� tị nạn ở nước ngo�i. Sau mười s�u ng�y l�nh đ�nh tr�n Biển Đ�ng, v�i dập trong b�o tố, khi th� n�ng ch�y nung người, kh�ng thức ăn nước uống, họ cập bờ Nam Dương rồi M� Lai, nơi n�o cũng bị l�nh g�c biển xua đuổi. Họ kh�ng c�n đất sống, v� t�u kh�ng thể đi xa hơn. Kẹt lối kh�ng người cứu, đ�i cồn c�o v� cơ thể mất nước, họ đang chết trước mắt ch�ng ta khi giăng tấm biển viết bằng tiếng Anh b�n h�ng t�u : �LHQ ơi ! H�y cứu vớt ch�ng t�i.�.

Họ kh�ng phải l� những người đầu ti�n l�m cuộc hải tr�nh v� vọng tho�t khỏi Việt Nam. Từ năm 1975, khi H� Nội �giải ph�ng� Miền Nam v� chấm dứt cuộc chiến dai dẳng, hơn một triệu người liều chết tr�n những chiếc thuyền đổ n�t để tho�t xa cuộc khủng bố. Nửa số người trong họ đ� bỏ th�n � v� chết đuối, v�o bụng c� mập, hay bị hải tặc h�m giết trong vịnh Th�i Lan. L�c ấy, truyền th�ng quốc tế chẳng ch� � bao lăm chuyến hải h�nh hoảng hốt n�y, ai ai cũng chỉ muốn phủi tay với vấn đề Việt Nam. Nhưng con t�u Hải Hồng lại h�nh tượng l�n tấn thảm kịch nh�n sinh nơi ph�ng kh�ch mỗi nh�. Uyển ngữ �thuyền nh�n� trở th�nh chuyện đầu m�i.

Lẽ ra những người Việt Nam n�y đ� phải tho�t đi trong những ng�y cuồng động khi Hoa Kỳ r�t qu�n. Nhưng họ đ� ở lại. Nhiều người chống ch�nh thể qu�n đội của Tướng Thiệu ở miền Nam, đặt niềm tin trong hy vọng họ c� thể g�p tay t�i thiết v� l�m lại đất nước. N�i cho c�ng, th� chiến tranh đ� chấm dứt, cộng sản cũng l� người Việt Nam th�i. H� Nội đ� k� kết Ho� ước Paris hứa hẹn kiềm chế mọi cuộc trả th�. Người cộng sản c� thể đối đ�i hung �c kh�ng khoan nhượng với kẻ th�, nhưng chắc hẵn sẽ c� c�i nh�n kh�c với anh chị em đồng chủng ?

Thế nhưng, những ai mắc m�nh v�o ảo tượng n�y, những ai c�n tin rằng c� chỗ đứng cho m�nh tr�n đất nước thống nhất dưới m�i nh� X� hội Chủ nghĩa Việt Nam theo đường lối cai trị của H� Nội, th� chẳng c� sai lầm n�o sai lầm hơn. Tức khắc nh� cầm quyền Cộng sản ph�n loại d�n ch�ng Miền Nam th�nh ba th�nh phần : bọn ngụỵ qu�n phản động, bọn nguỵ quyền phản động, v� nh�n d�n phản động. N�i t�m, to�n d�n miền Nam đều �phản động�. Những th�ng kế tiếp cuộc cưỡng chiếm, một mạng lưới rộng lớn �trại cải tạo� phủ tr�m khắp l�nh thổ miền Nam, m� kỳ thật chỉ l� những trại tập trung lao động khổ sai, giống như hệ thống Lao cải b�n T�u. Khởi sự l�a đi những sĩ quan rồi binh l�nh Việt Nam Cộng ho�, tiếp đến l� c�c nh� văn, nghệ sĩ, gi�o sư đại học, nh� b�o, nh� hoạt động c�ng đo�n, nh� gi�o, sinh vi�n, n�ng gia, tất cả mọi th�nh phần x� hội đo�n lớp k�o nhau v�o �trại cải tạo�. Thoạt đầu họ được lệnh mang �o quần v� lương thực đủ d�ng cho hai tuần lễ. Nhưng biết bao người chẳng trở về. C� những kẻ m�t m�a hai mươi năm trong những trại n�y, hay được trả tự do khi sức khoẻ kiệt c�ng, v� nhắm mắt khi tới nh�[1].

D� chẳng c� bản thống k� n�o được c�ng bố, nhưng H� Nội đ� th� nhận c� hai triệu rưởi người bị giam giữ trong c�c trại cải tạo từ năm 1975 đến 1985[2]. Khoảng một trăm năm mươi ngh�n người bị xử tử h�nh[3], với h�ng trăm ngh�n người chết v� đ�i, kiệt sức, hay đau ốm kh�ng thuốc men trong hệ thống t� ngục Gulag Việt Nam. C�ng thời gian, h�ng trăm ngh�n d�n ch�ng bị đưa đi Kinh tế mới l�m vật tr�i độn dọc bi�n giới Việt Trung v� Kampuchia. Ai chống đối sẽ bị bỏ t� v� tội ph� rối an ninh quốc gia[4].

Trong qu�n c� ph� một buổi tối năm 1978 ấy, c�c bạn Việt v� t�i đều nghĩ rằng con t�u Hải Hồng kh�ng chở đi những người tị nạn kinh tế, m� l� những người đi t�m tự do tho�t khỏi chế độ độc t�i to�n trị, v� đ�y l� chuyến hải tr�nh kh�ng tiền kho�ng hậu. Trải qua lịch sử bốn ngh�n năm, v�o những giai đoạn bi thảm nhất v� nạn đ�i hay chiến tranh, người Việt ch�ng t�i chưa bao giờ rời bỏ mảnh đất ch�n nhau cắt rốn của cha �ng. Thế m� nay Người Vượt Biển đ� bỏ phiếu bằng đ�i ch�n đổi lấy sự sống.

Trong nh�m bạn ch�ng t�i thời ấy c� chị Claudie v� anh Jacques Broyelle, những nh� H�n học v� cựu Mao-�t mới trở về từ Trung quốc, với nỗi thất vọng tr�n trề về chế độ Bắc Kinh; Alain Geismar, cựu l�nh tụ sinh vi�n nổi dậy năm 1968 từng l�m lung lay ch�nh phủ De Gaulle tại Ph�p; v� Andr� Glucksmann[5], nh� văn được xem như khu�n mặt t�n triết gia của thời đại. Những người bạn nung nấu trong nhiệt t�nh l� tưởng, tất cả mang nặng qu� khứ tả khuynh, nhưng chẳng ai c�n ảo tượng về đời sống con người dưới chế độ Cộng sản. Ch�ng t�i họp nhau v� quyết định phải l�m một c�i g� cho lớp Người Vượt Biển.

 

Thập ni�n 1970, Paris l� bến đổ ẩn n�u cho c�c nh� ly khai Li�n x� v� Đ�ng �u. Đầu năm 1976, t�i xuất bản tạp ch� Qu� Mẹ bằng tiếng Việt, một thứ samizdat cổ v� cho phong tr�o d�n chủ v� nh�n quyền, c�c nh� ly khai n�y l� kẻ hậu thuẫn đầu ti�n cho ch�ng t�i. Nữ thi sĩ Nga Natalya Gorbanevskaya[6], nh� to�n học Leonid Plyushch[7], người xứ Ukraine, v� Vladimir Bukovsky[8] tham gia cuộc vận động của ch�ng t�i m� chẳng cần ch�ng t�i mời gọi. Nh� văn Lỗ M� Ni, Paul Goma, viết tr�n tạp ch� Qu� Mẹ số Quốc Kh�ng 30 th�ng Tư năm 1978 rằng : �Ngay cả những người phu qu�t đường ở thủ đ� Bucharest c�n thấu tỏ hơn c�c ch�nh trị gia T�y phương về những chi đang xẩy ra tại Việt Nam, v� họ c� ch�nh kiến. Chỉ trong v�ng bốn năm m� Cộng sản Việt Nam trả th� v� t�n ph� hơn ba mươi năm chiến tranh�.

Trong khi c�c nh� ly khai khắn kh�t bảo bọc mục ti�u chiến đấu của ch�ng t�i, th� việc thuyết phục c�ng ch�ng T�y phương v� c�ng kh� khăn, đặc biệt trong giới tả khuynh. Thời chiến tranh Việt Nam, h�ng ngh�n người đổ xuống c�c đường phố ở Paris, Berlin, Washington, Tokyo� v� nhiều nơi kh�c để tố c�o x�m lược Mỹ v�o Việt Nam, h� g�o chấm dứt sự ch�m giết. Thế nhưng ng�y nay, c�ng những người xuống đường biểu t�nh mấy năm xưa ấy, lại im lặng thin th�t khi h�ng ngh�n người Việt Nam chết �m thầm trong c�c trại cải tạo hay chết đuối tr�n Biển Đ�ng. Giới phản chiến tả khuynh chẳng sao chấp nhận chuyện c�c �anh h�ng liệt sĩ� chiến đấu cho tự do thời trước, nay trở th�nh kẻ bạo ngược, v� những kẻ �tay sai của đế quốc Mỹ� đang ho� th�nh nạn d�n.

Đ�p ứng cuộc vận động cho Người Vượt Biển của ch�ng t�i, đ�ng đảo tr� thức Ph�p to�n t�m v� tự nguyện hậu thuẫn, kh�ng những cứu sống h�ng ngh�n người l�m nạn, m� c�n ph� vỡ lối nh�n rập khu�n t�c động s�u sắc quan điểm giới tả khuynh Ch�u �u v� Ph�p.

Cuộc họp đầu ti�n v�o th�ng 11 năm 1978 tại Paris, ch�ng t�i tập trung việc x�y dựng phong tr�o nhắm mục ti�u cứu sống Người Vượt Biển. Tối h�m sau ch�ng t�i gặp sử gia Ilios Yannakakis trong một căn hộ ở đại lộ Saint Michel, chuyển đề �n th�nh sự thực. Ban đầu ch�ng t�i quyết định ra tuy�n c�o khẩn về vụ Hải Hồng để lấy tối đa chữ k� hậu thuẫn. Nhưng t�i th�c đẩy c�c bạn phải tiến xa hơn vụ Hải Hồng, bởi v� Hải Hồng kh�ng l� sự cố ri�ng biệt nhất thời. Đang c� h�ng ngh�n trường hợp như thế tr�n Biển Đ�ng, v� người Vượt biển l�m nạn mỗi ng�y. L�c ấy, nh� văn Bernard-Henri Levy đề nghị l�m cuộc biểu t�nh lớn tấn c�ng To� Đại sứ Việt Cộng tại Paris. Chợt một � kiến bật ra � tại sao kh�ng đưa t�u ra Biển Đ�ng vớt Người Vượt Biển ? Thế l� một Uỷ ban th�nh lập ngay, cử nh� văn nữ Claudie Broyelle l�m chủ tịch, dự �n �Một Chiếc T�u Cho Việt Nam� nổi l�n tr�n mặt nước nh�n t�nh.

Ng�y 17 th�ng 11 năm ấy, 1978, ch�ng gửi đi lời k�u gọi đến c�c cơ quan b�o ch� truyền th�ng :

SOS � Một Chiếc T�u Cho Việt Nam

2564 người tị nạn tr�n con t�u H�i Hồng. Họ vừa rời khỏi Việt Nam trước bao hiểm nguy t�nh mạng. Ch�ng ta phải gi�p đỡ họ t�m đất sống tiếp đ�n. Phải tức khắc cứu họ ra khỏi cảnh l�nh đ�nh tr�i nổi. Ch�nh phủ Ph�p vừa tuy�n bố đ�n tiếp họ, ta h�y tin lời đ� đi. V� h�y c�ng nhau tới Kuala-Lumpur đ�n những nạn nh�n tr�n t�u H�i Hồng. Tuy nhi�n, kh�ng ri�ng g� nước Ph�p phải lo chuyện n�y. V� con t�u Hải Hồng kh�ng l� con t�u độc nhất.

Mỗi lần c� những chuyến vượt biển ch�nh v�nh tr�n b�o t�p giữa Th�i B�nh dương, h�ng ngh�n người Việt Nam đang đi t�m lẽ sống. Một nửa bị chết ch�m, bị cưỡng bức, bị bọn hải tặc cướp giết. .. Ch�ng ta h�y t�m cho ra những quốc gia đ�n tiếp họ tại Ch�u �u, Ch�u Mỹ, Ch�u �. V� h�y l�m hơn nữa : H�y tới tận nơi cứu sống họ. Một chiếc t�u thường trực hoạt động tr�n Biển Đ�ng để t�m v� vớt họ � những người Việt Nam hy sinh th�n mạng rời nước ra đi.

Kh�ng ri�ng g� c�c ch�nh quyền phải lo lắng, d� nhiều nước đ� t�ch cực cứu trợ. Đ�y l� tr�ch vụ m� ch�ng ta phải lo toan cứu cấp tức th�. Nhu cầu cấp thiết : Một chiếc t�u, một đo�n thuỷ thủ v� tiền bạc. Đ� ch�nh l� chiếc phao cứu mạng, mẩu đất nương tựa ph� nguy. Để sau đ� đưa tới c�c xứ sở tiếp thu.

Ch�ng t�i k� t�n dưới đ�y� ng�y h�m nay, xin đem th�n quy hợp những cơ hội v� phương tiện cần thiết để thể hiện cuộc cứu sống cấp kỳ n�y.

Paris, ng�y 17 th�ng 11 năm 1978

V�o l�c Uỷ ban �Một Chiếc T�u Cho Việt Nam� ch�nh thức ra đời ng�y 27 th�ng 11 năm 1978, ch�ng t�i thu nhận được 160 chữ k� của c�c nh�n vật nổi danh hậu thuẫn chiến dịch. Danh s�ch bao gồm c�c si�u sao điện ảnh, nghệ sĩ, nh� văn, nhạc sĩ, nh� b�o, nh� hoạt động c�ng đo�n, v� ch�nh giới đủ mọi khuynh hướng � đọc l�n như cẩm nang Who�s Who c�c nh� văn ho� Paris: Yves Montand, Brigitte Bardot, Simone Signoret, Simone de Beauvoir, Mstislav Rostropovich, Eugene Ionesco, Lionel Jospin, Michel Rocard, Jean Lacouture (nh� văn viết tiểu sử Hồ Ch� Minh), Michel Foucault, Claude Mauriac, Olivier Todd, Jean Fran�ois Revel, Bernard Kouchner�

Lần đầu ti�n, kể từ năm 1945, hai triết gia đại thụ của Ph�p, nhưng th� nghịch kh�ng đội trời chung, người ph�ng kho�ng Raymond Aron v� Jean-Paul Sartre, c� thời biện hộ cho Staline � gặp nhau nơi lời k�u gọi cứu sống những nạn d�n của chế độ độc t�i to�n trị H� Nội. V�i th�ng sau, trong cuộc họp b�o do Uỷ ban Con T�u tổ chức, hai người ngồi cạnh b�n nhau � lần đầu ti�n tr�n ba mươi năm trời họ mới c�ng nhau ngồi chung trong một căn ph�ng ở Paris. Sartre, kẻ địch thủ cuồng hung chống Mỹ can thiệp v�o Việt Nam, v� hậu thuẫn cho Mặt trận D�n tộc Giải ph�ng Miền Nam do Cộng sản giật d�y, đ� tuy�n bố rằng v� �nghĩa vụ đạo đức� v� �nh�n quyền cấp b�ch phải cứu sống những con người l�m nạn�, d� rằng họ kh�ng bạn hữu với ch�ng ta. Lời tuy�n bố của Sartre mang t�c động khổng lồ. Với tiếng tăm uy t�n của Sartre, người d�m từ khước Giải Nobel Văn chương, được l�m thước đo cho một lời ph�t biểu thời thượng trong giới tả khuynh Paris thời bấy giờ : �Th� sai lầm với Sartre c�n hơn l� c� l� với Aron�. Thế l� �Con T�u Cho Việt Nam� mớm cho mọi người chuyện khả thể, l� ch�ng ta đều c� l� với cả hai người.

 

Mối khẩn nguy hiện h�nh trong thực tế. L�c ch�ng t�i họp nhau v�o th�ng 11 năm 1978, mỗi giờ c� 55 người vượt biển cập bờ biển M� Lai, số lượng n�y ng�y c�ng tăng. Theo Cao uỷ Tị nạn LHQ, đ� c� một triệu rưởi người Vượt Biển rời Việt Nam thời gian ấy, nhưng một nửa chết tr�n đại dương. C�c trại tiếp cư ở M� Lai, Phi Luật T�n, Nam Dương, v� Hồng K�ng đầy ắp như muốn vỡ ra. Bỗng nhi�n, �ng Ph� Tổng thống M� Lai, Mahatir Mohamad, tuy�n bố kh�ng chấp nhận người Vượt biển, v� xuống lệnh đuổi bảy mươi s�u ngh�n thuyền nh�n ra biển. Một sắc luật ban h�nh cho ph�p bắn v�o bất cứ ai quay lại v�o bờ. Những ai tự ph� huỷ thuyền của m�nh trong niềm tuyệt vọng mong được tị nạn đều bị l�m lụy.

Chống lại bối cảnh ấy, ch�ng t�i quyết gia tăng nỗ lực đưa con t�u đi vớt bằng bất cứ gi� n�o. Hồi đ� Olivier Todd l�m Chủ b�t tuần b�o Express, đ� r�o riết vận động giới truyền th�ng. Hầu hết c�c b�o ch� lớn của Ph�p đều cho đăng miễn ph� lời k�u gọi của ch�ng t�i, kể cả tuần b�o b�nh d�n T�l� 7 Jours, c� số lượng ph�t h�nh bảy triệu bản mỗi tuần. Tiền đ�ng g�p bắt đầu gửi tới, c�ng với những hứa hẹn cho nh� ở, c�ng ăn việc l�m, �o quần, thực phẩm, đủ thứ kh�ng thiếu thứ n�o. Mổi buổi s�ng to� soạn Qu� Mẹ ở Gennevilliers, ngoại � bắc Paris, nhận được năm trăm bức thư hậu thuẫn như thế.

Do thị x� Gennevilliers nằm dưới sự cai quản của đảng Cộng sản Ph�p, trong v�ng �đai đỏ� bao quanh th�nh phố Paris, �ng thị trưởng kh�ng mấy vui c� một cơ sở như ch�ng t�i, n�n nhiều lần hăm doạ tống xuất cơ sở Qu� Mẹ khỏi thị x�. Song với t�nh thế l�c bấy giờ, �ng ta đ�nh c�i đầu trước sự li�n đới hậu thuẫn lời k�u gọi vang ra rộng r�i của ch�ng t�i.

Phải n�i một trong những người đầu ti�n ủng hộ chiến dịch của ch�ng t�i l� Irving Brown, Trưởng ph�ng Ch�u �u của C�ng đo�n Hoa Kỳ AFL-CIO. Ch�ng t�i tiếp x�c �ng một năm trước đ�, 1977, khi ch�ng t�i tổ chức cuộc họp b�o quốc tế đầu ti�n tại Paris để c�ng bố hệ thống t� cải tạo tại Việt Nam với bản Ch�c thư đầu tay của c�c t� nh�n ch�nh trị Việt Nam do Đo�n Văn Toại, một trong những l�nh tụ sinh vi�n đấu tranh, vừa tho�t khỏi Việt Nam mang tới. Đ� đ� l� lần đầu ti�n tiếng n�i của giới t� nh�n chống kh�ng thuộc miền Nam cũ tố c�o những gh� tởm độc địa của hệ thống trại cải tạo. Brown thấy ngay � nghĩa của bản Ch�c thư, v� tức khắc ra tay gi�p đỡ.

Kh�ng những k� t�n hậu thuẫn ch�ng t�i, �ng c�n lấy th�m chữ k� của Chủ tịch C�ng đo�n AFL-CIO, George Meany, v� Paul Hall, Chủ tịch Li�n đo�n Thuỷ thủ Hoa Kỳ, đang c� mặt tại Paris. Trước đ�y t�i chưa hề quen biết giới thuỷ thủ, nhưng Hall ứng v�o mắt t�i h�nh ảnh một thuỷ thủ l�o luyện. M�i t�c bạc, cử chỉ nghi�m nghị, cứng rắn, chắc hẳn �ng phải ở cấp chỉ huy. Trong mắt �ng, ch�ng t�i l� bọn t�i tử. �ng ngắt lời t�i với vẻ kh� chịu : �C�c anh n�i t�u � ship, chứ đ�u phải thuyền � boat, phải kh�ng�. Nhưng rồi �ng cũng ch�o đ�n mục ti�u ch�ng t�i nhắm. Sau buổi n�i chuyện, t�i mừng rỡ gọi điện cho c�c bạn trong Uỷ ban Con T�u th�ng b�o tin bất ngờ : �Ch�ng ta chưa thể c� một con t�u, nhưng C�ng đo�n AFL-CIO hứa gi�p ch�ng ta một thuỷ thủ đo�n điều h�nh t�u kh�ng lấy lương�.

Irving Brown đề nghị ph�t huy chiến dịch bằng một cuộc họp b�o quốc tế tại Paris về phong tr�o Người Vượt Biển. Nhấc v�i c� điện thoại, Brown đ� nhận được lời hứa của những nh�n vật đầy biểu tượng như Leo Cherne[9], Chủ tịch Uỷ ban Cứu trợ Quốc tế, v� nh� hoạt động d�n sự Bayard Rustin[10] tham gia họp b�o. Tiếc thay cuộc họp b�o chẳng bao giờ xẩy ra. Nguy�n do v� c� tranh chấp � kiến trong nội bộ Uỷ ban. Bernard Kouchner v� v�i người kh�ng ưa C�ng đo�n AFL-CIO nh�ng tay, e ngại sự dấn th�n mạnh mẽ chống Cộng l�m dao động phong tr�o. Nh�m người n�y nại cớ �Con T�u Cho Việt Nam� phải thuần tu� phi ch�nh trị. Kh�ng thể l� một con t�u cứu người khỏi chế độ Cộng sản, m� l� �chiếc xe cứu thương� tr�n biển, một thứ bệnh viện nổi bỏ neo bồng bềnh tr�n m�p biển Đ�ng Nam �. Với ch�ng t�i, hay những bạn như Alain Geismar, th� vị tr� ch�nh trị l� ch�nh yếu. Người Vượt Biển hy sinh th�n x�c mang lại th�ng điệp cho thế giới về bản chất chế độ Cộng sản. Nghĩa vụ của ch�ng t�i kh�ng những phải cứu họ, m� c�n phải vọng �m tiếng n�i họ. M�i l�u sau, bị c�ng luận t�c động, Kouchner mới chịu thay đổi quan điểm. Nhưng Irving Brown nhận thức ra sự bất ho� n�n bỏ dự t�nh ban đầu.

Mặc d� tiền được gửi tới, ch�ng t�i phải chi trả hai mươi ngh�n quan Ph�p (khoảng hai ngh�n Mỹ kim) mỗi ng�y cho việc ăn uống v� cung cấp y tế, nhưng ng�n qũy chưa đủ cho Con T�u l�n đường. Đang cơn bối rối, một sự kiện l�m đảo lộn ho�n cảnh. Đ�i Truyền h�nh Ho� Lan đến to� soạn Qu� Mẹ xin phỏng vấn t�i. �ng k� giả thuộc đảng X� hội, t�m tư �ng giống như đa số người Ho� Lan ủng hộ cho phong tr�o Ho� b�nh trong cuộc chiến Việt Nam. T�i đang giải th�ch chiến dịch cứu Người Vượt Biển, th� đột nhi�n �ng ta hỏi : �V� sao �ng cứu những người miền Nam n�y ? Bọn n�y nối gi�o cho chế độ qu�n phiệt tham nhũng, ch�ng l� bọn ma c�, đầu cơ trục lợi, rất đ�ng để cho ch�ng l�m nạn ng�y nay. V� sao �ng � v� sao ch�ng t�i, phải cứu gi�p họ ?�. T�i nhẹ nh�ng đ�p : �Nếu �ng đang đi cạnh những con lạch ở th�nh phố Amsterdam v� thấy c� người đang chết ch�m trong nước, phản ứng �ng l�c ấy ra sao ? �ng ngừng lại v� l�n tiếng hỏi �Người chết ch�m kia khuynh tả hay khuynh hữu ?� � hay �ng nhảy ngay xuống nước cứu người ấy ?�.

Cuộc phỏng vấn trước lễ Gi�ng Sinh năm 1978, đem về chiếu tại Ho� Lan mấy lần. Chỉ trong một tuần lễ nh�n d�n Ho� Lan gửi tặng 8 triệu quan Ph�p (tương đương một triệu Mỹ kim thời ấy) đ�p ứng lời k�u gọi của ch�ng t�i (t�i nhớ m�i khi Truyền h�nh Ho� Lan gọi sang th�ng b�o, t�i đ� b�ng hoảng hỏi �Mấy con zeros sau số 8 ?�). Một sự tăng cường t�i ch�nh kh�ch lệ tuyệt vời, đưa chiến dịch v�o quỹ đạo quốc tế. (V�o thời điểm ch�ng t�i đưa t�u ra biển, c� th�m h�ng chục t�u kh�c cứu trợ tr�n Biển Đ�ng do những uỷ ban nối g�t ra đời tại Na Uy, Đức, � Đại Lợi, v�n v�n).

Tiền c� đ�, nhưng vấn nạn kh�n giải kh�c hiện ra � kiếm kh�ng ra t�u cho thu�. Ch�ng t�i cần thu� loại t�u cắm cờ Ph�p để đoan chắc c� thể cứu người Vượt biển nhập cảnh Ph�p. Tất cả t�u cho thu� ở Ph�p nằm dưới sự bảo trợ tập trung của một C�ng đo�n. Bất hạnh cho ch�ng t�i, C�ng đo�n n�y nằm trong tay Đảng Cộng sản Ph�p, Conf�d�ration G�n�rale du Travail (CGT, Tổng Li�n đo�n Lao động). Thời gian ấy Đảng Cộng sản rất mạnh � một phần tư cử tri Ph�p bỏ phiếu cho phe Cộng sản tại Ph�p, v� Tổng Li�n đo�n Lao động rất thế lực, một thứ quốc gia trong quốc gia, c� khả năng đ�nh c�ng l�m t� liệt to�n quốc trong chớp nho�ng. Khi Tổng Li�n đo�n Lao động biết rằng ch�ng t�i thu� t�u đi vớt Người Vượt Biển Việt Nam, họ liền ph� bĩnh c�c nỗ lực điều đ�nh thu� mướn. Tuần n�y sang tuần kh�c k�o l�, chiến dịch tr�n b�o ch� Ph�p khựng lại. Tuần b�o cực hữu Minute chạy h�ng t�t lớn �Con T�u Ma�, nhật b�o Cộng sản Ph�p L�Humanit� (Nh�n loại) tung những b�i mạ lỵ chiến dịch con t�u.

Bỗng nhi�n từ trời xanh hiện ra sự cứu tho�t. Nửa khuya tiếng điện thoại của một nữ độc giả tạp ch� Qu� Mẹ gọi t�i từ Noum�a, thủ phủ xứ New Caledonia, quần đảo nằm tr�n Th�i b�nh dương giữa �c ch�u v� Fiji. Chồng b� l� người Ph�p, c� con t�u d�i t�m mươi lăm thước cho thu�. T�u thượng cờ Ph�p. B� kể cho chồng nghe chuyện Việt Nam, c�c trại cải tạo, những khổ đau nguy biến của người vượt biển đi t�m tự do. �ng liền đồng t�nh gi�p đỡ. Chiếc t�u mang t�n kỳ diệu � �le de Lumi�re � Đảo �nh s�ng. Dường như định mệnh đặt để. Chiếc t�u như h�n đảo �nh s�ng nổi tr�n đại dương đi v�o vũng tối tuyệt vọng của Người Vượt biển.

T�u Đảo �nh S�ng nhổ neo v�o th�ng Tư năm 1979 với đo�n thiện nguyện gồm những y sĩ v� y t�. T�u v�o đảo Pulau Bidong ở M� Lai cung cấp thuốc men v� chữa bệnh cho khoảng ba mươi s�u ngh�n thuyền nh�n sống chen ch�c tr�n dải đất chỉ c� thể chứa hai ngh�n người. Th�ng s�u năm ấy, ch�nh quyền M� Lai xuống lệnh đuổi người vượt biển ra khơi, Đảo �nh S�ng ra khơi vớt người, cứu sống h�ng ngh�n kẻ l�m nạn. Ch�ng t�i được ch�nh phủ Ph�p hứa cho nhập cư v�o Ph�p tị nạn tất cả những ai được t�u vớt.

 

Những th�ng tiếp đấy, lượng người vượt biển đến trời �u kể lại thảm cảnh họ cho b�o ch� truyền th�ng �u Mỹ. Lời kể xo� nho� h�nh ảnh v� th�nh kiến g�n l�n họ như những tướng t�, ch�nh trị gia tham nhũng hay tội phạm chiến tranh : những kẻ đ� rời nước trước khi Saigon thất thủ, ra đi với hai t�i đầy v�ng. Kh�ng. Họ l� những d�n thường, m� thảm nạn rơi l�n đầu họ qua từng c�u chuyện l�m mủi l�ng d�n Ph�p. C�c thầy gi�o n�i l�n nỗi lăng nhục phải đi b�n hủ tiếu cho con c�i c�n bộ gi�u sang để nu�i th�n. Tăng sĩ Phật gi�o, Linh mục Thi�n ch�a gi�o, Tin L�nh, chức sắc hay t�n đồ Ho� H�o, Cao Đ�i bị bắt t� v� thực h�nh t�n ngưỡng đạo m�nh. Những b� vợ của t� nh�n cải tạo bươn ch�i nu�i con trong khốn c�ng, chắt chiu những m�n qu� nhỏ đi thăm nu�i chồng. Nỗi khốn c�ng của những nh� văn bị đ�ng vai kiểm duyệt nơi văn ph�ng, chụp mũ �t�c giả phản động quốc tế� cho những nh� văn như Pearl S. Buck hay Victor Hugo, hoặc bị bắt giam v� tr�ch dẫn những t�c giả kia trong t�c phẩm m�nh.

Cảnh trạng c�c trại cải tạo v� c�ng khủng khiếp. Những ai cứng đầu �học tập� kh�ng chuy�n sẽ bị biệt giam trong th�ng sắt, hay �connex�, ban ng�y n�ng như l� lửa, đ�m về lạnh thấu xương, cốt cho họ phải th� khai tội lỗi m�nh kh�ng phạm. Tất cả t� cải tạo đều bị đ�i, lằn ranh giữa sống c�n v� chết đ�i mảnh như tơ. �Những chi động đậy đều chứa protein�, họ n�i như thế v� tranh nhau một con gi�n, con nhện, con chuột nhắt�

C�c chuyện kể thương t�m như thế t�c động c�ng luận m� �t b�i diễn văn ch�nh trị n�o đạt tới. Ch�nh Người Vượt Biển đ� thay đổi lối suy nghĩ của giới tả khuynh Ch�u �u, v� ph� vỡ xung lượng của c�c đảng Cộng sản Ph�p, �, c�ng c�c nước Ch�u �u kh�c. (Ri�ng tại Ph�p, cử tri bầu cho Đảng C�ng sản rơi từ 25% xuống c�n 6, 7% th�i),

Chiến dịch �Một Chiếc T�u Cho Việt Nam� l� cuộc mạo hiểm kỳ dị cho tất cả ch�ng t�i. C� chăng trong t�i l� một điều tiếc nuối. Jean-Paul Sartre đề nghị l�m một cuộc hội thoại. �ng đ� tỏ ra kh� khăn phải dẹp bỏ t�nh cảm ủng hộ c�ch mạng, v� v� c�ng bối rối đối với chế độ ở H� Nội, m� �ng đ�nh gi� cao cuộc chiến đấu anh dũng cho nền độc lập, nay bỗng trở th�nh những t�n đao phủ cho nh�n d�n họ. V� sao như thế ? L� Phật tử, t�i từng bị bắt, bị tra tấn năm mười một tuổi v� tham gia cuộc kh�ng chiến chống Ph�p, t�i đ� qu� biết r� về Cộng sản Việt Nam trước khi t�i rời nước ra đi để vận động cho một giải ph�p thứ ba kh�ng-cộng-sản trong thời chiến tranh Việt Nam, cuối c�ng phải lưu vong ở Paris.

Thực t�nh t�i muốn được thảo luận về vấn nạn cộng sản v� �c�ch mạng� với con người kh�c thường n�y. Buồn thay, Sartre đến tham dự cuộc họp b�o của ch�ng t�i năm 1979 l� lần �ng xuất hiện cuối c�ng trước c�ng ch�ng. �ng gần như m� hẳn, v� qua đời ng�y 15.4.1980 v� chứng ph� phổi.

�Thi Vũ - V� Văn �i

04.2014


[1] Như trường hợp xẩy ra rất sớm cho thi h�o Vũ Ho�ng Chương, v� trường hợp Nh� văn Hồ Hữu Tường bị bệnh ở trại H�m T�n, sắp chết th� được cho đưa về nh�. Nhưng chỉ c�n khoảng 100 m�t quanh qua g�c đường Trần Quang Khải l� đến nh�, th� Hồ Hữu Tường tắt thở tr�n xe.

[2] Lời tuy�n bố với b�o ch� của Ngoại trưởng Nguyễn Cơ Thạch năm 1985 nh�n 10 năm chiến thắng (chiếm Saigon).

[3] Xem Repression in the Socialist Republic of Vietnam: Executions and Population Relocation, by Jacqueline Desbarats, The Vietnam debate edited by John Norton Moore, 1990 and "Vietnam 1975-�1982: The Cruel Peace", Desbarats and Jackson, 8 Wash. Q. 4 (Fall 1985). Cơ sở Qu� Mẹ đ� cộng t�c với b� Jacquelines Debarats v� nh�m nghi�n cứu tại Đại học Berkeley, Hoa Kỳ, về số liệu điều tra t� nh�n Trại Cải tạo thời ấy.

[4] Tr�n b�o Saigon Giải ph�ng ng�y 2.6.1975 �ng L� Đức Thọ viết rằng : �Ch�ng ta phải đưa chế độ cũ v�o hồ sơ. Ch�ng ta kh�ng thể xo� đi m�n nợ m�u đối với đế quốc Mỹ v� bọn tay sai. Nh�n d�n ta phải vạch trần v� x�c định những tội �c của chế độ cũ, để c�ng thấy r� xấu xa của ch�ng, ta c�ng quyết t�m� qu�t sạch những t�n dư [chế độ cũ] để x�y dựng đời sống mới tốt đẹp. Ch�ng ta phải tiếp tục chiến đấu chống bọn th� địch trong th�nh phố, đồng thời x�y dựng đời sống tốt đẹp�.

[5] Andr� Glucksmann x�c động vụ t�u Hải Hồng, v� gia đ�nh người Do Th�i của anh sống s�t sau vụ Đức Quốc x� t�n s�t d�n Do Th�i, được� t�u SS Exodus chở đi năm 1947, nhưng đ� bị c�c quốc gia từ khước, n�n cuối c�ng bị đưa về Đức để chấm dứt sinh mạng trong c�c trại tập trưng.

[6] Khi Hồng qu�n X� viết đưa qu�n x�m lược Tiệp Khắc năm 1968, ng�y 25.8.1068 chị Natalya Gorbanevskaya đẩy chiếc n�i con mới sinh 3 th�ng c�ng với bốn người bạn biểu t�nh phản đối tr�n C�ng trường Đỏ m�nh m�ng ở Mạc Tư Khoa.

[7] Nh� to�n học ly khai nổi danh xứ Ukraine nhờ �p lực của c�ng luận quốc tế đ� được cứu tho�t khỏi Nh� thương đi�n X� Viết đưa sang Ph�p.� Năm 1981, khi Nh� in Qu� Mẹ bị ph� sản do vận động cho con t�u Đảo �nh S�ng ra khơi vớt người vượt biển, v� bị ba b�n bốn bề đ�nh ph�, Plyush k�u gọi c�c bạn ly khai Li�n X� v� Đ�ng �u th�nh lập �Hội Những Người Bạn Của Qu� Mẹ� để cứu sống Cơ sở đấu tranh Qu� Mẹ, đăng l�i k�u gọi tr�n b�o ch� Ph�p v� tthe New York Review of Books (xem s�ch �Nguoi Tri Thức H�nh Động v� Dẫn đường� của V� Văn �i, NXB Qu� Mẹ, Paris 2010, trang 279).

[8] Vladimir Boukovsky nh� văn ly khai Li�n X� nổi danh, nhờ �p lực của c�ng luận thế giới được trả tự do năm 1976 trao đổi với một t� nh�n ch�nh trị Chili, sau 12 năm giam trong nh� t� v� nh� thương đi�n. Hiện l� Gi�o sư Đại học Cambridge Anh quốc.

[9] Leo Cherne nh� nh�n bản lớn, Chủ tịch Uỷ ban Cứu Cấp Quốc tế th�nh lập để cứu sống những nạn nh�n Đức Quốc X� ở Ch�u �u. Sau n�y, Uỷ ban cứu cấp v� gi�p đỡ định cư cho những người tị nạn trong thế giới. �ng đ� cứu gi�p đ�ng đảo c�c nạn nh�n tại Cuba v� Cam Bốt.

[10] Bayard Rustin, người Mỹ da m�u, l�nh đạo phong tr�o d�n sự Hoa Kỳ, v� l� người tổ chức cuộc biểu t�nh khổng lồ �Tiến về Hoa Thịnh Đốn� năm 1963 nơi Mục sư Martin Luther King thốt b�i diễn văn nổi tiếng �T�i c� một giấc mơ - I have a dream�. �ng cũng kh�ng ngừng l�n tiếng ủng hộ Việt Nam trong thời chiến.

 

�C�c b�i li�n hệ:

 

B�i 1 : �Người tr� thức Hoa Kỳ v� T� ngục Việt Nam� Eug�ne Ionesco, Kịch t�c gia H�n L�m viện Ph�p  

B�i 2 : �Tự do của bạn l� tự do của ch�ng t�i�, Nữ thi sĩ Nga Natalya Gorbanevskaya

B�i 3 : �Ch�ng t�i� những Kẻ Đau Xương�, nh� văn Lỗ M� Ni Paul Goma

B�i 4 : �Đập vỡ những h�nh th�i n� lệ mới", nh� văn Ph�p Pierre Daix

 

 

�������������������������������������������������������������

http://www.gio-o.com/ThiVu.html

 

 

 

 

� gio-o.com 2014