Giới thiệu 3 b�i thơ trong b�o Truyền Thống Kh�ng chiến ở Saigon năm 1988

 

xương m�u giữa hai d�ng thơ

 

THI VŨ

 

  

Cuối thế chiến II, lực lượng Đồng minh đ�nh bẹp trục ph�t-x�t Đức-�-Nhật mở ra cơ hội c�ch mạng giải ph�ng d�n tộc m�a Thu 45 cho d�n ta v� nước ta. D�ng m�u tự cường bị đ� n�n từ trăm năm đen tối s�ng sục d�ng tr�o tr�n rừng gi�o m�c, gậy tầm v�ng.

 

Nhưng điều t�n kỳ nhất, ở thời điểm 45, l� sự b�ng vỡ t�m t�nh người Việt qua ng�n ngữ. Chưa bao giờ ch�ng ta c� nhiều chữ mới hợp t�nh, hợp l�ng, hợp � như thời ấy. Trước đ� ta n�i năng chỉ để trao đổi. Rồi một buổi ta n�i năng th�nh Người� tự do. Linh thi�ng như em b� u ơ thoắt chốc ph�t tiếng th�nh lời. Giới sĩ phu của nước thời ấy đ� tưởng chỉ c� Ph�p ngữ mới diễn tả r� r�ng, kh�c chiết những trao đổi � t�nh. Bỗng một ng�y thấy ng�n ngữ Việt cũng gi�u sang v� hạn.

 

Từ đ� d�n Việt v�ng l�n�

Thế nhưng, v�i năm lại đ�y ở Việt Nam c� hiện tượng ng�n ngữ đi thụt l�i. Tiếng n�i th�i vọng về tương lai. Tiếng n�i khựng lại, bới t�m những chữ cũ đ� mất dạng l�u đời. Ng�n ngữ hết rồng m�nh. Ng�n ngữ th�nh di chỉ khai quật. Ng�n ngữ hết chồm tới như s�ng. Ng�n ngữ dạt b�o v�o hồ.

 

Những chữ phong kiến, nạn cường h�o �c b�, quan li�u, cai trị, thuế tai �c, c�ng chức thuộc địa, v.v�xuất hiện đầy dẫy tr�n b�o ch�, thơ văn trong nước. Triều đại nh� Hồ đ�nh mất sự thơ mộng, thi ca hết ca tụng t�nh y�u v� con người. Thi ca trong nước l� thi ca than th�n tr�ch phận, nếu kh�ng l� thi ca tố c�o, phản kh�ng.

 

Đ� từ l�u, chữ �đội sớ� chỉ d�ng ri�ng trong t�n ngưỡng d�n gian hay ở c�c ch�a. Nhưng b�y giờ n� l� hiện trạng của to�n d�n trước bộ m�y nh� nước XHCN đ� th�nh tượng thần ho�ng v� tri v� gi�c. Nếu c� m�y thống k�. chắc phải ghi h�ng triệu lượt d�n xu�i ngược về H� nội �đội sớ� minh oan hay tố c�o. B�i thơ �Bao giờ� của Rum Bảo Việt với 42 c�u thơ diễn đủ ho�n cảnh đất nước hiện nay. Một b� m� ở Hậu Giang l�n Saigon biểu t�nh chống cường h�o đỏ. Ng�y xưa b� nu�i c�n bộ cộng sản, b�y giờ bọn n�y bắt b� bỏ t�, v�

 

����������������������������� Ruộng nh� tao n� lấy

����������������������������� Đổi ruộng xấu ruộng xa

����������������������������� Ta �� kiến� n� la

����������������������������� B� gi� chống hợp t�c ?

����������������������������� Tưởng sao tao đ�i gắt

����������������������������� N� bắt tr�i đem giam

����������������������������� T�nh ra trọn tuần trăng

����������������������������� Tao �ở t� Việt cộng�

 

Mất ruộng, phải đi hầu cửa quan (độc giả nhớ cho ch�ng ta ở thời đại XHCN năm 1989):

***năm nay 2012***

 

����������������������������� Thương m� phải đội sớ

����������������������������� L�n tới tận trung ương

����������������������������� �

 ���������������������������� �i ngọn cỏ gi� đ�a !

����������������������������� D�n thời n�o cũng khổ !

 ���������������������������� �

 ���������������������������� Bao giờ ch�nh mới thắng

����������������������������� Bao giờ t� mới thua ?

����������������������������� �i ! Bao� giờ ! Bao giờ ?

 

Văn chương thời trước sẽ ngưng ở đ�y, chờ định mệnh trả lời. Nhưng thi ca b�y giờ kh�ng đủ lượng chữ nghĩa, quanh quẩn với v�i mối t�nh tưởng tượng, v�i đạo l� kh�ng hề sống, hay v�i ph�ng tr� rập r�nh những tiếng ca. Thi ca b�y giờ l� con lộ trải từ tim người, l�t đ� qua những vũng b�n nhơ, ra tới ch�n trời xanh. Đ� c� hai dấu than, th� cũng c� hai dấu hỏi. V� hai chữ bao giờ trong một lần hỏi cũng đ� kh�c nhau ở tư thế, do dấu than hay dấu hỏi đặt ngay sau. Kết luận kh�ng ở cuối b�i thơ, m� � lực giữa mạch b�i. Như sự sống con người kh�ng ở dưới b�n ch�n hay tr�n đỉnh đầu. M� ở ngay lồng ngực :

 

����������������������������� Tụi n� giờ qu� lộng

����������������������������� Kh�c trước lắm b�y �

����������������������������� D�i trong xương d�i ra

����������������������������� Ắt c� ng�y �vậy đ�

 

R� qu�. Sắp tới ng�y bị lật đổ, diệt vong rồi. Kh�ng c�n mộng mị hoang đường như b�i thơ cũng năm chữ, 48 c�u, l�m c�ch đ�y đ�ng 51 năm dưới ng�i b�t của �ng thi sĩ c�ch mạng v� sản Tố Hữu :

 

����������������������������� �

����������������������������� L�m việc qu� tr�u c�y

����������������������������� Đến gi� c�n bửa củi

����������������������������� G�nh nước, cuốc vườn rau

����������������������������� Đất bụi lấm đầy đầu

����������������������������� M� chủ c�n hất hủi !

������������������������������������������� (L�o đầy tớ, tr�ch tập Từ Ấy, tr. 53)

 

B� m� Hậu Giang biết được, ắt sẽ xin đổi l�m th�n �ng l�o đầy tớ. Chủ c� hất hủi, bụi c� lấm, gi� c�n bửa củi� vẫn hơn �ở t� Việt cộng� hay sống cảnh �ruộng nh� tao n� lấy�. Tuy nhi�n, ta đ�u thể nhẫn t�m so s�nh hơn thiệt cảnh một n�ng d�n bị cướp ruộng với người đầy tớ tr�u c�y. Ta chống cả hai th�n phận. Nhưng điều cần nh�n r� l� hai hướng thơ đi của hai nh� thi sĩ. �ng thi sĩ Tố Hữu bị ức chế, đứng l�n tranh đấu, v� th�nh c�ng thiết lập nh� nước C�ng N�ng theo �ng mơ ước, m� �ng đ� �thấy� từ th�ng 6 năm 1938 l�c �ng vung tay chỉ đường cho L�o đầy tớ :

 

����������������������������� �

����������������������������� �ng đ� nghe ai n�i

����������������������������� C� một xứ m�nh m�ng

����������������������������� Nửa t�y v� nửa đ�ng

����������������������������� Mạnh giầu ri�ng một c�i ?

 

����������������������������� Nơi kh�ng vua kh�ng quan

����������������������������� Kh�ng hạng người � uế

����������������������������� Kh�ng hạng người n� lệ

����������������������������� Sống đau x�t, lầm than.

 ���������������������������� �

������ ����������������������� Để c�ng nhau vui sướng

����������������������������� Ai gi� nua tật nguyền

����������������������������� Th� cứ việc ngồi y�n

����������������������������� Đ� sẵn tiền nu�i dưỡng

 ���������������������������� �

 ���������������������������� Ai cũng c� nh� cửa

����������������������������� Cũng sung sướng bằng nhau

����������������������������� Đ� kh�ng ai đ� đầu

����������������������������� L�m chi c� đầy tớ.

 ���������������������������� �

 ���������������������������� - Nước Nga ?

����������������������� - Ờ, nước ấy

V� h� mồm khoan kho�i

L�o ngồi mơ nước Nga�

������ (L�o đầy tớ, Tố Hữu, bđd.)

 

Tuy nhi�n đọc b�i thơ ấy năm nay, l�c Li�n X� đang cực kỳ khủng hoảng v� đ�i r�ch, ta kh�ng chỉ thấy kh�i h�i, m� c�n nhận ra sự ảo tưởng hoang đường của c�c nh� thơ XHCN. B�i thơ đạt nhất chữ �h� mồm�. �ng gi� ấy nay đ� chết. Ri�ng �ng Tố Hữu tiếp tục �h� mồm�. V� b� m� Hậu Giang nay cũng h� mồm đội sớ chờ sung rụng. Năm mươi mốt năm trời đấu tranh, xương chồng m�u biển, để thi ca đau đớn ho�i từ giấc mơ h�o, sang cơn nguyền rủa ?

 

Nh� thơ Nguyễn B� ở Cần Thơ, hẳn phải l� đảng vi�n, 40 năm kh�ng chiến, tập kết rồi chống Mỹ, vẫn kh�ng biết m�nh l�m g� b�y giờ :

 

����������������������������� Bạn b� nghe thấy anh

����������������������������� Chiếc m�y chữ đ�m đ�m c�ng thức suốt

����������������������������� (Ai biết anh l�m thơ ? Viết văn ?

����������������������������� Hay đ�nh đơn từ gi�p b� con bị cướp nh�, cướp đất

����������������������������� Bị �p cung, bị giam cầm, đ�nh đập)

����������������������������� M� tiếng m�y nổ d�n như s�ng li�n thanh !

����������������������������������������� (Như l�c c�n chiến tranh, Truyền thống Kh�ng chiến số 3)

 

Tiếng m�y chữ gợi tiếng s�ng li�n thanh. S�ng gợi đấu tranh. Nhưng chưa biết những Người Kh�ng chiến cũ sẽ l�m g� đ�y qua c�c C�u lạc bộ ? Người thi sĩ lấy th�i độ mu�n đời của vị l�nh tướng bảo vệ đời sống :

 

����������������������������� (L�c c�i THIỆN c�n yếu hơn c�i �C

����������������������������� Lấn lướt Phật trong ch�a l� quỷ sa tăng)

����������������������������� Th� gi� N�I L�N SỰ THẬT

����������������������������� Đổi ngay sinh mạng ch�nh m�nh !

 

Sự thật ấy thế n�o ?

 

����������������������������� Bọn gian tham tưởng lầm ch�ng c� t�i

����������������������������� L�n mặt dạy đời, ch�ng học đ�i l�nh đạo

����������������������������� Lắm l�c hứng cũng l�m thơ, viết b�o

����������������������������� Ph� b�nh phim, dự hội thảo� v�n v�n

����������������������������� �

����������������������������� Ch�ng sống đề huề c�i ở, c�i ăn

����������������������������� Nhiều �bầu bạn� nhiều �b� con� tấp nập

����������������������������� Nhận ph�n phối ưu ti�n, đặc quyền chia ch�c

����������������������������� D� bao nhi�u c�ng quỹ cũng kh�ng c�n !

�����������������������������

����������������������������� B�c sĩ b�n b�nh m�, thầy gi�o đạp xe �m

����������������������������� Nh� b�o, nh� văn v� c�ng chật vật

����������������������������� �

����������������������������� Bởi thế, c�ng sống chung chế độ

����������������������������� Kẻ uống bia người uống thuốc rầy !

����������������������������� �

����������������������������� B�n cửa sổ mặt trời nghi�m sắc nắng

����������������������������� Bởi mặt trời đang mọc cũng bầm đau !

����������������������������� �

����������������������������� �i chiến sĩ Nam kỳ bạc t�c

����������������������������� Nghĩ sao về Đảng của m�nh ?

����������������������������� �i những mẹ hiền nu�i chứa Hồn liệt sĩ, Thương binh

����������������������������� M�u đ� đổ tr�n đất n�y

����������������������������� �

����������������������������� Tất cả những điều tr�n, hiển nhi�n l� sự thật

����������������������������� Sự thật khiến kẻ c�n � người mất

����������������������������� Sự thật l�m ta rất đỗi đau l�ng !

���������������������������������������������������������� (Sự thật của ch�ng ta : Sự thật đau l�ng,

����������������������������������������������������� Nguyễn B�, Truyền thống Kh�ng chiến số 3)

 

Đau l�ng l� nhẹ đấy. Nhưng c�i nhẹ của ba b�i thơ � Bao giờ ? �, � Như l�c c�n chiến tranh � v� � Sự thật của ch�ng ta : Sự thật đau l�ng ! � đăng tr�n tờ �Truyền thống Kh�ng chiến� số 3 ph�t h�nh ở Saigon, c� sức nặng ngh�n c�n. Thi ca ấy c� c�i g� của �gieo Th�i Sơn, nhẹ tựa hồng mao�.

 

Thi ca ấy đang l� tiếng k�n đồng trong nước, nhưng cũng l� tiếng k�u đang muốn vọng tới những nh� thơ Việt đang m�i giũa chữ nghĩa ở hải ngoại. Họ muốn n�i : Nghệ thuật kh�ng chỉ l� tụng ca v� ho�i vọng m� th�i. Trong cơn l�m lụy của đ�ng người, nghệ thuật c�n l� sự thức tỉnh về một quyết t�m phản kh�ng sự chết, cảnh n� lệ, vong th�n, v� mọi �p bức.

 

Bởi v� thi ca l� nẻo dẫn về Người � chốn cư tr� giữa m�ng lung, v� t�nh.

 

 

THI VŨ

(Qu� Mẹ số 104, th�ng 12.1989)

 

http://www.gio-o.com/ThiVu.html

 

����������������������������� �� ���������������������������������������������

Bao Giờ ?

 

M� từ dưới qu� l�n,

Thấy con, m� gọi t�n

- Thằng S�u ! Mầy đ� hả ?

 

Hai mẹ con mừng rỡ

Ngồi bệt xuống lề đường

Nghe m� n�i m� thương

Đời m� sao khổ vậy ?

�Ruộng nh� tao n� lấy

Đổi ruộng xấu ruộng xa,

Tao �� kiến� n� la

B� gi� chống hợp t�c ?

Tưởng sao tao đ�i gắt

N� bắt tr�i, đem giam

T�nh ra trọn tuần trăng

Tao �ở t� Việt cộng�.

Tụi n� giờ qu� lộng

Kh�c trước lắm b�y �

D�i trong xương d�i ra

Ắt c� ng�y� vậy đ�

 

B� con tới đ�ng đủ

M� vội v� tấp v�

Đi ngang dọc, l� nh�

Đổ về đường L� Duẩn

M� cho con ngoại phạm

Con nghe nh�i trong tim

M� kh�ng tr�ch kh�ng phiền

Con c�ng đau trong dạ

Lũ cường h�o �c b�

Đang gieo rắc tai ương

Cho m�, cho b� con

 

Lại đội danh �Cộng sản� !

Ch�nh h�y c�n chưa thắng

T� h�y c�n chưa thua

�i ngọn cỏ gi� đ�a !

D�n thời n�o cũng khổ !

 

Thương m� phải đội sớ

L�n tới tận Trung ương

M� c�n nhớ c�n thương

C�n l�ng tin ở đảng

 

Bao giờ ch�nh mới thắng

Bao giờ t� mới thua ?

�i ! Bao giờ ! Bao giờ ?

 

RUM BẢO VIỆT

1.10.1988

 

Sự thật của ch�ng ta : Sự thật đau l�ng !

Vẫn biết hằng ng�y cuộc sống đi l�n

C�i vui số nh�n, c�i buồn l� số cộng

Vẫn biết nơi b�n lầy nước đọng

Thời đại ta vẫn lắng m�y trời

Vẫn biết rằng người cầm b�t như t�i

Phải h�t về những g� gần trọn đời đ� h�t

Nhưng cuộc sống gọi t�i về sự thật

V� cho t�i ng�n ngữ rạch r�i

Cuộc sống dạy t�i từng � từng lời

Dạy t�i l�m thơ � nghĩa l� đừng n�i kh�c

Ai đ�ng, ai sai � Anh h�ng v� kẻ cắp

Thơ t�i cần dự b�o cho người

Như vậy l� t�i được ở nơi nầy

Được l�n tiếng vẫy ch�o b� bạn

B�n cửa sổ mặt trời nghi�m sắc nắng

Bởi mặt trời đang mọc cũng bầm đau

S�ng thức dậy rồi : ngọn s�ng gối nhau

Những ngọn s�ng vỗ bờ đ�i gặp biển

Ở một ng� ba xoay tr�n  - nước nhũn

Chạnh l�ng kỷ niệm dưới d�ng s�u�

C� biết bao điều giấu k�n từ l�u

Sợ mất thanh danh �t nhiều c�n bộ

Bởi thế, c�ng sống chung chế độ

Kẻ uống bia người uống thuốc rầy !

Bọn gian tham tưởng lầm ch�ng n� t�i

L�n mặt dạy đời ch�ng học đ�i l�nh đạo

Lắm l�c hứng cũng l�m thơ, viết b�o

Ph� b�nh phim, dự hội thảo� v�n v�n

C�i nguy hiểm kh�n lường l� đảo lộn nghĩa nh�n

Đảo lộn Đ�NG SAI, đảo lộn C�NG th�nh TỘI

Gạt b�n dưới, b�n tr�n th� b�o dối

R� bọn n�y l� �mọt nước s�u d�n�

Ch�ng sống đề huề c�i ở, c�i ăn

Nhiều �bầu bạn�, nhiều �b� con� tấp nập

Nhận ph�n khối ưu ti�n, đặc quyền chia ch�c

D� bao nhi�u c�ng qũy cũng kh�ng c�n !

B�c sĩ b�n b�nh m�, thầy gi�o đạp xe �m

Nh� b�o, nh� văn v� c�ng chật vật

Khi biệt thự b�n đường mọc l�n

V� cứ mọc

Như những lời th�ch thức

�i chiến sĩ Nam kỳ bạc t�c

Nghĩ sao về Đảng của m�nh ?

�i những mẹ hiền nu�i chứa

Hồn liệt sĩ. Thương binh�

M�u đ� đổ tr�n đất nầy

Tr�n đất

Cuộc �ĐỔI MỚI� cho con người sinh lực

�ĐANG t�m lại m�nh trong uẩn kh�c NH�N D�N

Tất cả những điều tr�n

�������������������� Hiển nhi�n l� sự thật

Sự thật khiến kẻ c�n � người mất

Sự thật l�m ta rất đỗi đau l�ng !

NGUYỄN B�

(Cần Thơ cuối đ�ng 88)

 

Như l�c c�n chiến tranh

Mọi người nghĩ tới anh

D� anh ở rất xa

�������������������� trong căn ch�i r�ch n�t

D� anh chỉ một m�nh

�������������������� d� c� l�c

B�n d�y n�i cuối trời

�������������������� anh phi�u bạc lang thang

C� kẻ đe dọa anh

(Sợ anh l�m thơ n�i l�n sự thật

Về những t�n gian tham c� chức, c� quyền)

-         T�i kh�ng thể chọn đề t�i kh�c

Vậy, �ng cảm phiền !

Anh trả lời d�ng dạc

Rồi say sưa c�ng việc thi�ng li�ng

Bạn b� nghe thấy anh

Chiếc m�y chữ đ�m đ�m c�ng thức suốt

(Ai biết anh l�m thơ ? Viết văn?

Hay viết đơn từ gi�p b� con bị cướp nh� cướp đất

Bị �p cung, bị giam cầm, đ�nh đập)

M� tiếng m�y nổ d�n như s�ng li�n thanh !

Trong bọn th� gh�t anh

C� người l�m Trưởng ban, Gi�m đốc

Với anh, l� cấp tr�n

Họ sẽ �trị� anh bằng truy tận c�ng l� lịch

Quan hệ g�i trai, bồ bịch�

Thế l� anh c� hồ sơ � th�nh phần kh�ng tốt �

T�nh nghi chống Đảng, chống nh�n d�n.

C� một thời kẻ � Lộng giả th�nh ch�n �

Nắm gọn trong tay quyền sinh s�t

(L�c c�i THIỆN c�n yếu hơn c�i �C

Lấn lướt Phật trong ch�a l� qủy sa tăng)

Th� gi� N�I L�N SỰ THẬT

Đổi ngang sinh mạng ch�nh m�nh !

Nh� thơ, anh can đảm lạ thường !

Xin được c�ng anh �x�ng ra ph�a trước�

Trong ĐO�N QU�N NH�N D�N bảo to�n đất nước

Như lức c�n chiến tranh.

N.B

Cần Thơ m�a đ�ng 88

 

 

� gio-o.com 2012