Đinh Văn Thuần
MỘT NỬA LÁ SỐ MỘT NỬA HÀNH TR̀NH
VƯỢT D̉NG SỐ PHẬN
Có nhiều điều thú vị từ cuốn tiểu thuyết dày dặn theo cả cái nghĩa về số trang in và những thể nghiệm nghệ thuật tiểu thuyết. Nhưng có lẽ ấn tượng nhất với bạn đọc là sự thể nghiệm thành công một ư niệm khác của tác giả, một cuộc vật lộn của con người cùng số phận với những tín niệm đặt để. Hơn một lần trong tác phẩm, nhà văn đă để cho nhân vật chiêm nghiệm về một lá số định mệnh nhưng theo ḍng chảy âm thầm mà cồn cào, riết bỏng của ngôn từ, một cuộc vượt thoát, thầm thào mà mănh liệt vượt lên trên lá số của đời ḿnh cứ tồn tại như một ám ảnh. Hắn đă đào sâu đến tận cùng những vấn đề của thời đại hắn, của thân phận hắn để rồi đau đớn và để rồi sống.
Không phải là một hiện thực rộng lớn, sâu sắc, cũng không phải những sắp đặt ngôn ngữ, sự phân thân nhân vật và những ḍng chảy ư thức hay những dí dỏm đan dệt với chua xót trong giọng kể có duyên đă làm nên sức hấp dẫn của tiểu thuyết này mặc dù đó hoàn toàn xứng đáng làm đề cho những bài viết mang tính chuyên sâu khảo cứu. Cái ở lại sau cùng trong độc giả là một nỗi buồn, xuyên thấm đến từng con chữ. Buồn chính là sợi dây để cái bản thể tôi – hắn – nó bám víu mà đi hết nửa hành tŕnh thân phận của ḿnh và đồng thời cũng là sợi dây mạo hiểm để Thế Dũng làm xiếc với ngôn từ nghệ thuật. Và rốt cuộc cả nhà văn, cả cái bản thể kia đă vượt qua thử thách cam go ấy để đến được với những dư âm lắng đọng nhiều cung bậc trong ḷng độc giả.
Cái chàng thư sinh trưởng thành sớm bằng những Thủy hử, Đông Chu liệt quốc bên cây đèn băo đốt gượng bởi thứ chất đốt khan hiếm quyện trong cái hầm hè của người đàn bà nhà quê trong những ngày tản cư đă chọn lựa nỗi buồn như một định mệnh. Để rồi nửa đời với những cuộc thiên di của chàng đều mang về những nỗi đau sâu sắc, đè nén đến nghẹt thở. Những niềm vui ngắn ngủi bỗng dưng trở nên hài hước trước số phận nhà thơ Hoàng Giáp. Đó là khi đất nước hoàn toàn giải phóng, anh nhà thơ chiến trường là nhân vật chính của đội thi văn nghệ đơn vị. Niềm hân hoan thơ ngây đă đưa anh vượt qua những đam mê thể xác để sống trọn vẹn với những hưng phấn tinh thần. Biến cố đầu đời của thi sĩ Hoàng Giáp cũng gần giống với những cải tổ sốt sắng mà hài hước của anh lính phục viên Dũng Thỏ trong cái không gian gia đ́nh ḿnh.
Bởi lẽ cũng bắt đầu từ sau niềm hân hoan vô tư ấy, cuộc đời Hoàng Giáp xô xáp đi với biết bao những biến cố đẩy dồn niềm đam mê văn chương và khát vọng sống, khát vọng sáng tạo vào những phen điêu đứng. Tất thảy những nỗi đau thế cuộc dồn tích lại trên niềm trăn trở thường trực về lẽ sống trung thực của người trí thức có thiên lương và niềm đam mê nghệ thuật chân chính. Sức tàn phá của giá cả thị trường leo thang trong bối cảnh nền kinh tế trông chờ nhiều vào những kimono, miến đao trong hạn định 25 kg hành lư hàng không sang các nước xă hội chủ nghĩa anh em và những Vitamin C, lốp xe, máy ảnh,… theo chiều ngược lại đă đẩy Hoàng Giáp vào cái ranh giới mong manh khi phải đưa lẽ sống của ḿnh ra trong cuộc chơi chọn lựa. Nỗi đau tận cùng được đẩy lên tột độ khi nhà thơ của chúng ta cô đơn trên hành tŕnh của cuộc thiên di dù đă được tiếp sức bằng những lư do rất nghệ thuật và được hậu thuẫn bằng những cuốn sách tuyển chọn qua nhiều ṿng tiếc nuối nhưng cũng không thể che lấp được sự cần kíp của những đồng Mác Đông Đức. Kư ức với biết bao những nỗi đau, của ḿnh, của người, của thế hệ những tinh túy của trí tuệ đất nước đă đẩy nhân vật đến tận cùng của bi kịch, tất thảy chỉ c̣n như những ảo giác, mộng du, tả tơi, nhàu nhĩ.
Đến thiên đường của rất nhiều giấc mơ ấy, Hoàng Giáp vẫn không nguôi ngoai được nỗi đau của một nghệ sỹ chân chính, một trí thức dám đối mặt với những vấn đề rốt ráo của thân phận ḿnh và của nghệ thuật. Để rồi anh không bao giờ điều ḥa được giữa những lá thư thông báo về thời giá và những triển vọng kinh doanh từ quê nhà với những khát khao nghệ thuật đă là máu thịt. Để rồi cái tâm hồn nhạy cảm ấy đă lại trở về cô đơn trong sự dày ṿ của những khoảnh khắc, những số phận,… Cái lá số nghiệt ngă kia rốt cuộc đă không đủ huyền vi để bao phủ những vật vă, những trăn trở vượt thoát.
Về cuốn tiểu thuyết đầu tiên đang thai nghén của ḿnh, thi sĩ Hoàng Giáp đă chia sẻ ư tưởng viết theo tinh thần lộn trái hết bản thể, bản ngă và bản lĩnh của một nhân vật. Thay vào việc kể chuyện theo xâu chuỗi các sự kiện th́ tác giả sẽ túm lấy thần thái nhân vật ngay tại những biến cố mang tính dời đổi và bước ngoặt nhất. Tại đó, nhân vật luôn luôn nằm trong cơn lốc của thế sự hoặc quằn quại trong vực xoáy của những dằn vặt tâm linh. Và cái ư đồ ấy đă được cụ thể hóa xuất sắc trong tiểu thuyết Một nửa lá số. Sau một nửa hành tŕnh của lá số, một nửa hành tŕnh vượt ḍng số phận, cái nhân vật lạ kỳ, cái nhân vật luôn lấy suy tưởng và nỗi đau làm cứu cánh cho ḿnh lại bước vào một hành tŕnh khác, hành tŕnh lật ngửa lá số c̣n lại của đời ḿnh, cũng là một nửa hành tŕnh c̣n lại để vượt lên trên những đặt để nghiệt ngă của nó. Đó sẽ là những ṿng tṛn không bao giờ dứt của anh chàng Sisyphe, của những bi kịch đau đớn mà hoàn toàn tự do. C̣n lại đây là thiên tiểu thuyết giá trị và c̣n lại đây là những hành tŕnh dài của Thế Dũng,…
Đinh Văn Thuần
Viết xong trên Đất Tổ
© gio- o.com 2010