Hannes Bahrman & Chritoph Links

Biên niên sử của Cách mạng

Thế Dũng dịch

(phần 4, tiếp theo)

Chú thích của Thế Dũng: Chronik der Wende- Biên niên sử của Cách mạng - ( DDR từ 07.10.1989 đến 18.12.1989) là công tŕnh biên khảo của hai tác giả hiện đang sống bằng nghề xuất bản tại CHLB Đức: Hannes Bahrman ( sinh 1952), nhà nghiên cứu lịch sử và khoa học về Mỹ latinh  & Chritoph Links ( sinh 1954), cử nhân Triết học kiêm nhà phê b́nh văn chương. Là giám đốc nhà xuất bản Ch.Links,  nhà xuất bản tư nhân đầu tiên xuât hiện tại CHDC Đức từ tháng 12 năm 1989.

Bản dịch này dựa theo nguyên tác tiếng Đức do Nhà xuất bản Ch.Links xuất bản năm 1994 tại Berlin.

Bản quyền của bản dịch này thuộc về  Edition VIPEN. Toàn bộ cuốn sách sẽ được xuất bản vào năm 2010 bởi sự hợp tác giữa Nhà xuất bản Ch.Links và Edition VIPEN.

 

Đă đi trên gio-o: Phần 1, 2, 3, 4

 

 

Thứ Sáu, 10 tháng 11 năm 1989

Những hàng người xếp hàng trước cổng biên giới đi sang CHLB Đức. Trong đêm hàng chục ngàn người đă thử sang chơi ở phía bên kia bức tường chia cắt thành phố từ 28 năm nay. Khi thấy ḍng người cuồn cuộn và lại không có quy định rơ ràng, lính biên pḥng sốt sắng dừng hẳn mọi sự kiểm tra kiểm soát. Người dân CHDC Đức được đi sang và quay về mà hoàn toàn không bị ngăn trở. Ở phía bên kia, những người dân Tây Đức reo ḥ chờ đợi. Không ai tin nổi là việc đó có thật, tất cả cứ như hoang đường. Nút rượu sâm banh nổ bôm bốp, người ta nhảy múa và ca hát, khu Ku’Damm đầy xe Trabi và Wartburg. Bức tường dày ba mét trước cổng Brandenburg tạo thành một điểm hấp dẫn đặc biệt. Chính ở chỗ này người ta cảm thấy nó đặc biệt khiêu khích, tờ ‘nhật báo’ của Tây Berlin nói. Và tiếp sau đó là: ‘Nó đứng đó như thể chưa biết tin ǵ vào tối hôm ấy. Như thể c̣n chưa hề biết là nó đă trở thành vô nghĩa lư đến mức nào. Trước cổng Brandenburg, nó rộng như những chiếc giường người dân Berlin vừa ra khỏi để có mặt tại đây đêm nay. Những nhóm phóng viên truyền h́nh rọi sáng bức tường như ban ngày, một chiếc xe phun gắn ṿi rồng rụt rè xịt nước từ đông sang tây, hàng trăm, thậm chí hàng ngàn người xúm quanh địa điểm lịch sử này. Những khuôn mặt rạng rỡ, tiếng ḥ reo thắng lợi. Trẻ em quây quần dưới cây thông giáng sinh. Một lúc nào đó đă có người đầu tiên trèo lên bức tường, bị công tŕnh xây dựng mang tính biểu tượng nhất và bị căm ghét nhất của thành phố này cám dỗ một cách ma quái. Sau đó những bàn nay giơ ra, làm ‘thang’, khoanh chặt lại và đẩy đi. Người Berlin tấn công bức tường. Gần như không có ai leo lên đến nơi mà không reo ḥ và giơ tay lên trời. ‘Phải phá bức tường này đi! Phải phá nó đi!’ là khẩu hiệu của tối hôm ấy. Chỉ có điều là tiếng ḥ reo đồng thanh ấy đă chậm chân hơn thực tế. Tiếng ḥ của mọi người gần giống như một sự thực hiện muộn mằn, cũng như hàng trăm lời xác nhận của nó mà nhiều người hăy c̣n chưa hiểu nổi. Bức tường ĐĂ bị phá bỏ.’

Vào ngày thứ Sáu ấy tại một số nhà máy ở Berlin người ta chỉ làm việc với nửa công suất. Sau bữa trưa toàn bộ quyết tâm đi sang bên kia. Áp lực lớn đến mức không ai thật sự muốn làm ǵ để chống lại nó.

Trong khi ấy th́ cuộc sống chính trị thường nhật vẫn đang tiếp diễn. Ban lănh đạo của CDU bầu luật sư Lothar de Maizière làm tân chủ tịch. Người đàn ông 49 tuổi nổi lên như là luật sư của những người chống lệnh quân dịch và phó chủ tịch giáo hội Tin lành. Con người ông thiết lập lại mối liên hệ từ lâu vốn hoàn toàn u ám giữa đảng Dân chủ Thiên chúa giáo và giáo hội. Đầu tiên Lothar de Maizière làm nhạc công trong nhiều dàn nhạc giao hưởng cho đến năm 1975, trước khi một chứng bệnh dây thần kinh ở cánh tay khiến ông không tiếp tục công việc được nữa. De Maizière, trong khi ấy đă tham dự một khóa học luật từ xa, vào làm trong văn pḥng luật sư của bố ḿnh năm 1976 và đến năm 1987 trở thành phó chủ tịch hội đoàn luật sư Berlin, hồi đó do Gregor Gysi làm chủ tịch. Một người chú của ông là tổng thanh tra quân đội CHLB Đức, một người họ hàng khác là phát ngôn viên báo chí của chủ tịch CDU Tây Berlin Eberhard Diepgen.

Các giám mục công giáo CHDC Đức kêu gọi tất cả những người thiên chúa giáo tham gia vào tiến tŕnh thay đổi xă hội:

‘Không kể đến quyền tự do đi lại, chúng tôi đề nghị mỗi cá nhân hăy cứ xem xét xem ḿnh có nghĩa vụ ǵ đối với đồng loại trong t́nh thế hiện nay. Ai có chủ định rời bỏ đất nước hăy nh́n lại bản thân trước chúa trời và lương tâm ḿnh là liệu hành động của ḿnh có chính đáng hay không. Và ai đă rời bỏ đất nước này hăy nghiêm túc tự vấn xem có muốn quay trở lại không, xét đến những mối liên hệ chính trị đang thay đổi, và xem ḿnh có muốn đóng góp vào những thay đổi cần thiết hay không.’

Bộ quốc pḥng thông báo là trên cơ sở t́nh h́nh lực lượng lao động đang căng thẳng do làn sóng xuất cảnh không ngừng, năm tới họ sẽ bỏ không tuyển quân nhân dự bị.

Chủ tịch FDGB vừa mới được bầu Annelis Kimmel thông báo là đoàn chủ tịch các công đoàn liên bang quyết định từ chức vào ngày 29 tháng Mười một để tạo điều kiện cho một sự khởi đầu mới.

Nhà xuất bản Roland Links công bố cho công chúng biết là nhà xuất bản Kiepenheuer ở Leipzig sẽ in cuốn ‘Nhà nước bảo hộ’ của Rolf Heinrich, đồng sáng lập viên của Diễn đàn Mới. (Đầu năm trước cuốn sách đă được in ở CHLB Đức và dẫn đến việc Heinrich bị khai trừ khỏi đảng SED và luật sư đoàn.)

Thẩm phán ṭa án tối cao Guenter Wendland đề xuất với quốc hội thành lập một ủy ban quốc hội lâm thời nhằm điều tra tệ tham nhũng và lạm dụng quyền hạn. ‘Thẩm phán ṭa án tối cao nhận được ngày càng nhiều đơn tố cáo của người dân và các tập thể chỉ trích nặng nề các cán bộ đủ các cấp tham nhũng và lạm dụng quyền lực. Những người được chỉ đích danh trên kia bị buộc tội là bên cạnh các đặc quyền đặc lợi c̣n làm giàu cá nhân, hưởng lợi phi lư hoặc là lăng phí tài sản của nhân dân.’

Tại đại học Humboldt ở Berlin, khi kiểm xong phiếu của cuộc bầu cử sơ bộ nhằm thành lập một ban đại diện sinh viên độc lập, FDJ, ‘lực lượng dự bị của đảng’ thất bại rất rơ ràng. Ngày hôm sau một ban đại diện sinh viên độc lập được thành lập, được 85% người được hỏi ư kiến ủng hộ.

Sau ba ngày thảo luận, phiên họp thứ mười của ban chấp hành trung ương đảng SED kết thúc. Thông cáo đưa tin là các nguyên Bí thư ban chấp hành trung ương Guenter Mittag (kinh tế) và Joachim Herrmann (truyền thông) đă bị khai trừ khỏi ban chấp hành. Ủy ban thanh tra đảng được chỉ thị điều tra những yếu kém trong năng lực của Mittag kỹ càng hơn.

Niềm ngây ngất ngày tái ngộ ở tây Berlin đạt đến đỉnh điểm đầu tiên với cuộc tuần hành trước cổng ṭa thị chính Schoeneberg. Thế nhưng điều đáng ngạc nhiên là phản ứng của 20 000 người Đông và Tây Berlin có mặt: họ từ chối tất cả những tuyên bố tái thống nhất, dường như với họ mở cửa bức tường là đă thực hiện được bước đi ban đầu quan trọng nhất. Thủ tướng Helmut Kohl (CDU) về sau sẽ hối tiếc v́ đă nhân sự kiện này mà cắt ngang chuyến viếng thăm Ba Lan cấp cao của ḿnh: Trong khi thị trưởng Walter Momper (SPD) được người dân Berlin hoan hô th́ trong suốt lúc đọc diễn văn Kohl bị ḥ la và huưt sáo phản đối. Momper sát muối vào vết thương ấy khi ông cố gắng bênh vực cho vị thủ tướng bị lăng mạ, khiến ông này cực kỳ khó xử. Kết thúc khó ăn khó nói là khi người ta đồng thanh hát bài quốc ca Đức, các quư ông trên khán đài th́ bắt giọng sai và người nghe th́ phụ họa bằng những tiếng huưt sáo và la ó phản đối.

 

Thứ Bảy, 11 tháng 11 năm 1989

Trong ṿng ba ngày đầu tiên đă có hơn 4 triệu thị thực được cấp ở biên giới và cơ quan của cảnh sát nhân dân. ‘Đài phát thanh CHDC Đức’ đưa tin các chuyến tàu đi Helmstedt đă bị quá tải hai trăm phần trăm, và bản tin giao thông tây Berlin ngao ngán xác nhận: ‘Giao thông của người đi bộ ở Tauentzien ùn tắc.’ Không ai tính số người nhập cảnh vào thành phố hai triệu dân này nữa, có thể là 500 000, cũng có thể là 1 triệu người. Giao thông đường bộ trong trung tâm thành phố bị gián đoạn, cũng y như nhiều tuyến xe điện ngầm. Đâu đâu cũng có những ḍng người xếp hàng trước cửa các quỹ tiết kiệm chờ số tiền chào mừng 100 Mác của ḿnh.

Luật sư Gregor Gysi nhắc nhở trên tờ ‘Báo Berlin’ là phải nhanh chóng thay đổi các điều luật du lịch tạm thời thành những điều luật hợp pháp. Quy định tạm thời hiện đang có vấn đề: ‘Nếu có thể điều chỉnh được các quy định ngoại lệ với nghĩa tích cực đối với người dân, th́ về mặt lư thuyết cũng có thể nghĩ đến những quyết định ngoại lệ không có cơ sở pháp lư gây bất lợi cho người dân.’

Diễn đàn Mới cảnh báo về những hậu quả của việc được tự do đi lại, nhưng ít được ai chú ư: ‘Hỡi các công dân CHDC Đức! Sự biểu lộ ư chí bộc phát không chút sợ hăi của các bạn đă làm nổ ra một cuộc cách mạng ôn ḥa trên toàn quốc, đă hạ bệ bộ chính trị và phá vỡ bức tường. Các bạn hăy đừng xao lăng khỏi yêu cầu tái xây dựng xă hội về chính trị! (…) Chúng ta sẽ vẫn nghèo khá lâu nữa, nhưng chúng ta không muốn có một xă hội có những kẻ buôn lậu và cơ hội hớt váng. Các bạn là anh hùng của một cuộc cách mạng chính trị, đừng để bị đóng đinh vào những chuyến du lịch và những biện pháp hỗ trợ tiêu dùng khẩn cấp chỉ làm những món nợ thêm nhiều lên.’

Có thông báo chính thức là bí thư thứ nhất đàng SED tại huyện lỵ Perleberg (tỉnh Schwerin) đă ‘tự tử v́ các sự kiện chính trị xảy ra vào ngày 7 tháng Mười một đă gây nên áp lực quá lớn đè nặng tâm hồn’. Đây là Bí thư huyện lỵ thứ ba của Đảng SED tự tử trong ṿng hai tuần nay.

 

Chủ nhật, 12 tháng 11 năm 1989

Vào buổi sáng một cổng biên giới mới được khánh thành trên quảng trường Potsdam của Berlin. Đó là chiếc cổng thứ năm kể từ sáng sớm hôm thứ Sáu đến giờ. Trong đêm những người mở đường xây dựng đă dỡ ra từ bức tường nhiều tấm bê tông, san phẳng mặt đất và phục hồi lại nguyên trạng con đường dẫn đến quảng trường xưa kia là trung tâm giao thông của Berlin. Các thị trưởng Erhard Krack (đông) và Walter Momper (tây) khánh thành con đường. Lần đầu tiên sau nhiều thập niên các đồn công an của cả hai nửa thành phố lại trực tiếp liên hệ với nhau thông qua một ban chỉ đạo đặc biệt.

Trong khi Berlin đang ngất ngây, tuần lễ gia đ́nh sum họp đầu tiên được tổ chức và trong Đại sảnh nước Đức ở tây Berlin đang có một buổi ḥa nhạc nhạc rock kéo dài mười một tiếng đồng hồ với các nhóm nhạc danh tiếng của đông và tây th́ ở Leipzig và Dresden đang nảy sinh những vấn đề hoàn toàn khác. Những người nổi tiếng hướng đến người dân thành phố với lời kêu gọi ‘Chúng ta hăy bảo tồn Dresden!’. Trong đó có đoạn: ‘Chúng tôi, với âu lo và hy vọng, với băn khoăn và động viên khích lệ, cùng mọi người suy ngẫm lư do v́ sao mà đồng bào lại rời bỏ chúng ta. Mỗi người quay lưng lại với chúng ta đều để lại những lỗ hổng đau đớn. Ngày càng khó lấp đi được chúng. Đời sống thường ngày của thành phố đang dần gặp nguy hiểm. Đồng thời những cơ hội thực tiễn nhằm làm Dresden của chúng ta tốt đẹp hơn cũng giảm theo.’

Giám đốc ṭa án tỉnh thông báo là ở tỉnh Dresden không c̣n ai tham gia các cuộc biểu t́nh trong tuần vừa rồi bị giam giữ nữa. Lúc thấy được là những điều luật làm nên cuộc sống đă bị hoài nghi từ lâu rồi th́ đă quá muộn, ông nói.

Nhóm Diễn đàn Mới tại Dresden cũng có quan điểm này, nhóm này thông báo là muốn tham gia ứng cử với các ứng cử viên của riêng ḿnh, như một liên hiệp chính trị độc lập, sau khi được cho phép hoạt động.

Hôm ấy 50 000 người Dresden chia tay bí thư lâu năm của tỉnh, Hans Modrow, người về Berlin tham gia chính phủ và được một số người đặt hi vọng.

Trong nội bộ đảng SED đang tranh căi về vấn đề đại hội đảng (sẽ là lần thứ 4 trong lịch sử của ḿnh) hay là đại hội đảng bất thường (chưa từng có). Chủ yếu là về việc là nên bầu các thành phần lănh đạo mới (đại hội đảng) hay toàn bộ ban lănh đạo mới (đại hội đảng bất thường). Sau đó đến tối Egon Krenz thông báo là bộ chính trị đă họp và tán thành việc chuyển đại hội đảng thành đại hội đảng bất thường. Trước đó các tỉnh Erfurt, thành phố Karl-Marx, Halle, Magdeburg và Rostock đă bầu ra các tân bí thư lănh đạo tỉnh.

Những tổ chức mới khác đă thành lập trong khi đảng SED đang bận bịu với công việc của ḿnh. Cuối tuần ấy tổ chức ‘Thanh niên Dân chủ Thiên chúa giáo’ (CDJ), gần gũi với đảng CDU, đă được thành lập. Họ coi ḿnh là ‘một tổ chức chống phát xít, hướng tới ḥa b́nh, tạo lập quyền b́nh đẳng, giữ ǵn sức sáng tạo cũng như hướng đến cách hành xử đoàn kết với thế giới thứ hai và thứ ba’.

 

Thứ Hai, 13 tháng 11 năm 1989

Trong một cuộc bầu chọn căng thẳng, lần đầu tiên có cả ṿng bầu cử quyết định, các đại biểu quốc hội đă bầu ra tân chủ tịch quốc hội. Chủ tịch đảng Nông dân Dân chủ (DBD), Guenther Maleuda, người giành được đa số phiếu sít sao so với chủ tịch LDPD Manfred Gerlach, đă kế thừa chức vụ của Horst Sindermann (SED), người đă từ chức vào buổi sáng hôm đó. Với Guenther Maleuda, 58 tuổi, một chính trị gia hầu như không ai biết đến, đă đảm trách chức vụ quan trọng này. Người nông dân quê ở Altbeelitz (Hinterpommern), ngay sau khi chuyển vào khu đóng quân của Liên Xô năm 1950 đă gia nhập đảng DBD và đến nay đă có một sự nghiệp chính trị lâu năm, đă là đại biểu quốc hội kể từ năm 1981.

Trong cuộc thảo luận sau đó, chính phủ vừa thoái trào của chủ tịch hội đồng bộ trưởng Willi Stoph nhận trách nhiệm về cuộc khủng hoảng của đất nước. Chính phủ do ông ta dẫn dắt đă không hoàn thành trách nhiệm. Stoph than văn v́ đảng SED nhúng tay vào công việc của chính phủ, cuối cùng đă dẫn đến hạn chế quyền lực của hội đồng bộ trưởng. Sự từ nhiệm này sẽ mở ra hướng đi cho công cuộc đổi mới chủ nghĩa xă hội.

Đại biểu Michael Koplanski của đảng Nông dân đánh giá hành động ‘ngăn cấm các khối liên minh của quốc hội hàng tuần lễ’ được tham gia quyết định tiến tŕnh phát triển của đất nước là vô trách nhiệm. Ông đ̣i phải thẳng tay công bố bản báo cáo t́nh h́nh kinh tế gồm cả số liệu tài chính và ngoại hối. Hans Dieter Raspe thuộc đảng Dân chủ Tự do ủng hộ một chính sách kinh tế mới đến tận việc thành lập các công ty cổ phần và dành cho các nhà máy nhiều quyền tự chủ hơn. Nhiều đại biểu nóng nảy nhận định là đă bị lừa dối trong nhiều năm dài và người ta đă chủ định ngăn không cho họ biết các thông tin về t́nh h́nh kinh tế của đất nước. Họ kinh hoàng nhận được thông báo của bộ trưởng tài chính đă từ nhiệm là số nợ trong nước là 130 tỷ Mác. Ngày hôm đó họ cũng không được biết số nợ nước ngoài, theo xác nhận của giám đốc ban kế hoạch, số liệu này vẫn phải giữ bí mật, như từ trước đến giờ.

TS Hans Modrow được giao nhiệm vụ thành lập chính phủ mới, với chỉ một phiếu chống. Trong nội bộ đảng SED, đảng này vẫn c̣n chi phối tất cả các chức vụ quan trọng, ông được coi là giải pháp tốt nhất. Người con của một công nhân, sinh năm 1928 gần Ueckermuende đă làm Bí thư FDJ Berlin từ năm 1953 đến 1961, và giữ chức Bí thư của đảng SED tại huyện lỵ Berlin-Koepenick trong bảy năm kế tiếp. Năm 1967 ông trở thành thành viên Ban chấp hành trung ương rồi sau đó là Bí thư tuyên truyền cổ động của lănh đạo Đảng SED tại tỉnh Berlin. Năm 1973 ông đến Dresden làm Bí thư thứ nhất. Sự nghiệp của ông ngưng lại ở đây, và sinh ra ấn tượng là người ta chủ tâm níu giữ người đàn ông luôn sẵn ḷng cải cách, xuất hiện một cách tự tin, người mà vẻ ngoài không có đặc điểm ǵ là nắm giữ quyền lực. Đầu năm 1989 ông c̣n bị Bí thư ban chấp hành trung ương Guenter Mittag công khai quở trách v́ ‘làm không tốt công việc của Đảng’.

Trong phiên chất vấn các cựu quan chức chính phủ, t́nh cảnh của cựu bộ trưởng An ninh Nhà nước Erich Mielke là đặc biệt nặng nề. Ông ta ngạc nhiên thấy rơ khi được biết vô vàn những nhận định phẫn nộ đối với sự mô tả coi nhẹ cơ quan An ninh Nhà nước của ḿnh và sau cùng tuyệt vọng thốt lên: ‘Nhưng tôi yêu quư tất cả mọi người mà!’

Trên tờ ‘Báo Nhà nước’, cơ quan của đảng NDPD, trung tướng Wolfgang Schwanitz, một trong các phó của Mielke, đưa ra những lời tự phê phán thận trọng đầu tiên đối với công việc của bộ An ninh Nhà nước từ trước đến giờ. Đồng thời ông ta hứa là trong tương lai người ta sẽ không chống đối mạnh mẽ ‘những người khác quan điểm’ nữa.

Các cuộc thăm ḍ dư luận của Viện xă hội học và chính sách xă hội thuộc viện Hàn lâm khoa học cho thấy 100 người dân CHDC Đức th́ có 93 người ủng hộ việc thay đổi hệ thống bầu cử. 87% muốn ở lại quê hương của ḿnh hơn. 55% trong số này cho là có thể xây dựng được một chủ nghĩa xă hội dân chủ.

‘Tôi nghĩ đa phần những người ủng hộ chúng tôi phản đối một xă hội tư bản. Họ thích tái thiết, cải tổ lại chủ nghĩa xă hội hơn, làm sao để nó có thể được đa số dân chúng chấp nhận’, một trong số các phát ngôn viên của Diễn đàn Mới, GS Jens Reich, nói trong một cuộc phỏng vấn của đài BBC. Ban đầu ông không cân nhắc đến việc tái thống nhất hai nước Đức.

Nhiều người nh́n nhận chuyện đó khác hẳn, như biểu ngữ của các cuộc biểu t́nh tối thứ hai ấy tại Leipzig, Dresden, thành phố Karl-Marx, Cottbus, Magdeburg, Neubrandenburg và Schwerin đă xác nhận. ‘Nước Đức thống nhất’ được viết bằng chữ màu vàng-đỏ-đen trên một biểu ngữ màu trắng tại Leipzig, và chẳng bao lâu sau người ta cũng đồng thanh hô câu đó. Một số người ḥa giọng theo, một số khác huưt sáo đáp lại. Bốn người trẻ tuổi mang theo một chiếc quan tài có ghi ‘Đ̣i hỏi được cầm quyền của đảng SED’ đi xuyên thành phố hội chợ. Có thể đọc thấy trên các tấm khăn ‘Chỉ có mỗi đảng SED – Không!’ và ‘Bức tường đă có một lỗ thủng, nhưng vẫn phải đập nó đi!’

Phía trước các cuộc biểu t́nh, các đại diện nhiều nhóm đối lập người Leipzig, trong số đó có Nhận thức Dân chủ, Diễn đàn Mới, Dân chủ Ngay bây giờ!, SPD và các nhóm v́ sinh thái, đă thỏa thuận với nhau về một ‘Liên minh lí trí’. Trong một lời kêu gọi chung họ tuyên bố: ‘Với chúng tôi thay đổi xă hội ta là tạo ra mọi cơ hội để được nhận trách nhiệm chính trị. Với chúng tôi điều đó có nghĩa là thay đổi hiến pháp: ngay lập tức cho phép tất cả các đảng phái dân chủ và SPD được hoạt động! Tham gia dự thảo luật bầu cử và các cuộc bầu cử tự do dựa trên luật ấy! Cho phép chúng tôi được phát biểu với các phương tiện truyền thông, để giới thiệu các đại diện có đủ năng lực chính trị của ḿnh! Khi nào các nhóm khẳng định được vị trí của ḿnh th́ sẽ bầu cử! Toàn dân quyết định các cuộc bầu cử mới! V́ mục đích này mà thứ hai nào chúng tôi cũng sẽ xuống đường! Hôm nay, ngày mai và trong tương lai – nghĩa vụ của chúng tôi là tuyệt đối phi bạo động! Các bạn hăy đồng ư đi! Hăy chú ư tới từng người bên cạnh ḿnh, hăy ngăn chặn bạo lực bằng lời nói và hành động! La ó phỉ báng không phải là thái độ cư xử của chúng tôi!’

Tất cả những ǵ liên quan đến Berlin đều bị la ó phản đối. Sự ganh tị ngày càng trở nên rơ rệt đối với người dân thủ đô mà theo quan điểm của nhiều người là đă thật sự sống trong một thành phố thống nhất. Tại một gốc cây có dán một tờ giấy viết tay diễn đạt chính xác điều này: ‘Dân Berlin thật may mắn – họ có được những ǵ ḿnh muốn. Nhưng Leipzig của chúng ta vẫn c̣n ẹ lắm!’

Chính phủ thông báo là quyền tự do đi lại sẽ có hiệu lực lâu dài. Không ai nghĩ đến chuyện thu hồi nó. ‘Nước Đức mới’, cơ quan trung ương của đảng SED cam đoan: ‘Quy định này sẽ là một phần cơ sở của luật du lịch mới’. Để xác nhận, bộ Quốc pḥng thông báo là tất cả các khu vực cấm dọc bức tường Berlin và toàn bộ biên giới với CHLB Đức sẽ được hủy bỏ ngay lập tức.

 

Thứ Ba, 14 tháng 11 năm 1989

‘Đi thăm nước Đức láng giềng đơn giản với một giấy đi du lịch mà ai cũng có, không phải chờ đợi và không cần các thủ tục cấp thị thực rắc rối, sẽ vẫn là như thế’, tờ ‘Thời đại mới’, cơ quan trung ương của đảng CDU, viết. Thế nhưng ‘Trong tiếng ḥ reo v́ những tự do vừa có được, chúng ta hoàn toàn không được phép xao nhăng các vấn đề kinh tế.’ Những giá hàng hóa đầy ắp của tây Đức cũng đă cho thấy năng lực kinh tế yếu kém. ‘Tiền tệ sẽ rơi vào khủng hoảng. Tỷ giá chợ đen sẽ cho ta thấy hiệu suất của nền kinh tế.’

Theo phát biểu của quốc vụ khanh thuộc bộ Ngoại thương, Christian Meyer, CHDC Đức đang cân nhắc việc gia nhập Cộng đồng Châu Âu. ‘Về lâu dài chúng tôi không loại trừ ư nghĩ này, ông ta nói với tờ báo kinh tế của Paris ‘La Tribune de l’Expansion’.’ Nhưng trước đây th́ coi như phải t́m những cách thức hợp tác khác.

Chủ tịch Công đoàn Luyện kim CHLB Đức Franz Steinkuehler cảnh báo về một sự bán rẻ nước CHDC Đức. Ông nhận thấy nguy cơ này theo cả hai cách cùng một lúc. Một mặt CHDC Đức có thể bán ở Tây Đức ‘mọi thứ mang theo được’, để kiếm được ngoại tệ, nhưng tệ hại hơn nữa là các công ty cho thuê nhân công tập trung vào môi giới nhân công CHDC Đức cho các công ty của CHLB Đức

Mục sư Friedrich Schorlemmer của nhóm Nhận thức Dân chủ nh́n nhận đảng SED là về cơ bản có thể cải tổ được. Đảng này hiện đang cho thấy một tiềm năng trí thức mà ai cũng phải ngưỡng mộ, ông nói trong một buổi phỏng vấn của  tờ ‘nhật báo’. Nhưng vấn đề là sau 40 năm liệu người dân có c̣n tin tưởng họ hay không.

Rudolf Bahro, người năm 1977 đă bị kết án 8 năm khổ sai v́ đă chỉ trích ‘chủ nghĩa xă hội hiện thực’, chủ nghĩa mà ông mô tả đặc điểm như trong cuốn sách ‘Phương án thay thế’ của ḿnh là ‘hệ thống của sự vô trách nhiệm có tổ chức’, đă sống tại CHLB Đức kể từ năm 1979, hôm ấy thông báo là sẽ trở về CHDC Đức. Nghĩa là ông ấy muốn đem đến cho quá tŕnh cải tổ những kinh nghiệm sinh thái và dân chủ cơ bản ông đă góp nhặt được ở nhiều địa phương trong những năm vừa qua.

Môn học bắt buộc Chủ nghĩa Mác Lê nin được dạy ở các trường đại học từ giờ trở đi sẽ không c̣n là công cụ của Đảng thống trị nữa, mà trở thành cơ sở cho một cuộc thảo luận xă hội rộng răi. 40 trường đại học gửi thư ngỏ yêu cầu chính phủ thực hiện điều này.

 

Thứ Tư, 15 tháng 11 năm 1989

Trong các bài b́nh luận trên báo của các đảng liên minh có thể nhận thấy sự tức giận đối với diễn biến của cuộc họp quốc hội gần đây nhất. ‘Tuyên bố phá sản, ai đứng trong pḥng họp chung của quốc hội hay trước máy thu h́nh chứng kiến chính phủ của Stoph từ nhiệm cũng cảm thấy như thế. Hội đồng bộ trưởng này đă không hoàn thành nhiệm vụ hiến pháp giao phó mà c̣n xúc phạm nó một cách hết sức vô trách nhiệm. Nó để lại bất ổn chính trị, nền kinh tế bị hủy hoại và một núi những vấn đề nghiêm trọng khác’, tờ ‘Báo Quốc gia’ nhận định. Sau cuộc bầu cử thất bại nhằm đưa chủ tịch đảng LDPD lên làm chủ tịch quốc hội, người ta đọc thấy báo ‘Buổi sáng’ viết: ‘Bộ máy bầu cử quốc hội đă hoạt động lần cuối, nhưng như từ xưa đến nay, các nhà lănh đạo vẫn bầu những tổ chức chính trị bị đảng SED kiểm soát. Nỗ lực dân chủ hóa hiện nay trong tất cả các cơ quan, nhà máy, bộ máy đảng phải và các tổ chức xă hội thất bại thảm hại v́ tất cả những cơ chế được tạo ra nhằm cản trở dân chủ, đảm bảo quyền lực tự phong vẫn tiếp tục có ảnh hưởng trong thực tiễn. Những cơ chế này cần phải bị phá hủy.’ Tờ ‘Thời đại mới’, cơ quan của đảng CDU, khẳng định các đại biểu Berlin đă có phản ứng ‘kinh ngạc, sửng sốt, nhưng đồng thời cũng phẫn nộ nữa’, đối với diễn tiến của cuộc họp quốc hội gần đây nhất. ‘Chỉ các đảng phái có cương lĩnh và nhân sự mới có tư cách pháp lư để được công tác tại tất cả các cấp trong quốc hội sau những cuộc bầu cử thật sự.’

Người phát ngôn Diễn đàn Mới tại Magdeburg tuyên bố với ‘nhật báo’ là hiện giờ người ta đang yêu cầu phải có một bộ luật bầu cử đă được thảo luận ư kiến với nhân dân từ trước. Hans-Jochen Tische diễn giải thêm: ‘Bước đầu tiên là phải tổ chức bầu cử ở địa phương vào mùa hè hay mùa thu năm tới, và đến năm 1991 hăy bầu cử quốc hội.Trước khi làm như thế th́ phải công bố t́nh h́nh kinh thế và xă hội cái đă. Với chúng tôi th́ đă rơ: Bây giờ trước tiên phải là thời kỳ của các ủy ban nhân dân. Tôi tin chắc là các đảng liên minh sẽ thúc giục bầu cử sớm hơn. Mặt khác sự thiếu thốn cán bộ của họ sẽ phản đối cuộc dàn quân này. Họ thiếu năng lực chuyên môn đă được tích lũy, hiện giờ Đảng SED vẫn đang có năng lực này. T́nh h́nh của các Đảng của người dân lập ra cũng tương tự như của chúng tôi, họ có quá ít người đảm đương được trách nhiệm.’

Ủy ban điều tra những nguyên nhân sâu xa của việc lạm dụng quyền hạn nhà nước đối với các cuộc biểu t́nh ngày 7 và 8 tháng Mười họp tại Berlin. Tại cuộc họp đă thấy rơ, như Daniela Dahn về sau kể lại, là ban lănh đạo của Erich Honecker khi đó đă hiểu sai những phản đối vào dịp quốc khánh lần thứ 40 của CHDC Đức là một âm mưu phản cách mạng phải bị đập tan ‘bằng mọi giá’.

Nhận định sai lầm này là kết quả của một cuộc sống cách biệt với nhân dân chủ yếu diễn ra trong khu dân cư trong rừng được bảo vệ khỏi thế giới bên ngoài ở Wandlitz, ở phía bắc Berlin, suốt ngày săn bắn ở khu riêng, hôm nay những khu này đă bị giải tỏa theo quyết định của bộ nông nghiệp. Sự xa rời thực tế và chuyên quyền của giới lănh đạo hồi đó c̣n trở nên rơ ràng hơn thông qua một sự thật khác nữa. Tờ ‘Nước Đức mới’ kể lại là đích thân Erich Honecker đă cấm không cho bày bán tờ nguyệt san xô viết ‘Sputnik’ nữa, v́ ông ta không bằng ḷng với nhiều bài báo trong số ra tháng Mười năm trước đó. Không thảo luận ǵ về quyền lợi của người đặt báo và người đọc cả. Bản thân Bộ trưởng Bưu chính, mà thông báo này dường như xuất phát từ cơ quan của ông ta, cũng chỉ biết tin này trên báo.

Lần thứ hai báo chí CHDC Đức phanh phui ra một vụ bê bối xây dựng. Theo đó th́ cựu ủy viên bộ chính trị Krolikowski đă dùng tiền vốn của chính phủ để xây cho con trai ḿnh một nhà nghỉ đầy đủ tiện nghi có pḥng tắm hơi và ḷ sưởi. Cùng lúc ấy tờ ‘Báo Berlin’ cũng lần đầu tiên phát hiện ra là CHDC Đức nợ nước ngoài 20 tỷ đô la. Những con số này từ trước đến giờ vẫn bị ỉm đi, nhưng về sau sẻ phải được công bố.

Theo thông tin của quốc vụ khanh Siegfried Wittenbeck thuộc Bộ Tư pháp, từ nay về sau sẽ tách bạch quyền lực pháp lư của Đảng và Nhà nước. Đồng thời ông này cũng thông báo việc phục hồi danh dự cho những người bị xử oan. Dự định sẽ có một Bộ luật của hệ thống tư pháp và Luật thẩm phán mới. Việc này là để tăng sự độc lập của các Thẩm phán. Trong quá khứ các cơ quan của Đảng và Nhà nước đă nhiều lần cố can thiệp vào những vụ án c̣n chưa ngă ngũ. Phải nghiêm khắc chấm dứt những việc làm này.

Tối hôm ấy yêu cầu phải có nhiều an ninh pháp lư hơn, phải công bố các số liệu kinh tế và cải tổ hệ thống trường đại học là một trong những đ̣i hỏi chính của một trong những cuộc biểu t́nh lớn đầu tiên tại huyện lỵ Ilmenau của Thueringen, trường Đại học Kỹ thuật và những nhà máy công nghiệp đa dạng có ư nghĩa quan trọng đối với toàn bộ nền kinh tế quốc dân.

 

Thế Dũng dịch

11-2009