Thế Dũng & Christoph Links
trong Đại hội văn Bút CHLB Đức tại Görlitz  ( 14-17.05.2009)

Hannes Bahrman & Christoph Links

Biên niên sử của Cách mạng

Thế Dũng dịch

(tiếp theo)

Chú thích của Thế Dũng: Chronik der Wende- Biên niên sử của Cách mạng - ( DDR từ 07.10.1989 đến 18.12.1989) là công trình biên khảo của hai tác giả hiện đang sống bằng nghề xuất bản tại CHLB Đức: Hannes Bahrman ( sinh 1952), nhà nghiên cứu lịch sử và khoa học về Mỹ latinh  & Christoph Links ( sinh 1954), cử nhân Triết học kiêm nhà phê bình văn chương. Là giám đốc nhà xuất bản Ch.Links,  nhà xuất bản tư nhân đầu tiên xuât hiện tại CHDC Đức từ tháng 12 năm 1989.

Bản dịch này dựa theo nguyên tác tiếng Đức do Nhà xuất bản Ch.Links xuất bản năm 1994 tại Berlin.

Bản quyền của bản dịch này thuộc về  Edition VIPEN. Toàn bộ cuốn sách sẽ được xuất bản vào năm 2010 bởi sự hợp tác giữa Nhà xuất bản Ch.Links và Edition VIPEN.

Đã đi trên gio-o: Phần 1, 2,

Thứ Năm, 19 tháng 10 năm 1989

Làn sóng di cư, làn sóng rốt cuộc đã gây ra những thay đổi xã hội triệt để, vẫn là một trong những chủ đề trung tâm của cuộc thảo luận công khai. Để đối phó với dòng người đang không ngừng hướng về phía tây, GS, nhà khoa học kinh tế Peter Thal đã đưa ra tính toán sau đây trên tờ ‘Thế giới Trẻ’, cơ quan trung ương của FDJ: Với tổng số thu nhập quốc dân 268,4 tỷ Mác và hiện tại có 8,6 triệu lao động ở CHDC Đức, hàng năm cứ mười nghìn người di cư sẽ làm mất đi 0,12 phần trăm thu nhập quốc dân. Như thế là 330 triệu Mác. Vì những người ra đi chủ yếu là trẻ tuổi, tính ra CHDC Đức mất đi mười tỷ Mác cho những năm lao động còn lại của họ.

       Bí thư khu ủy đảng SED Hans Modrow tuyên bố ở Dresden. Tất cả các lực lượng trong nước CHDC Đức phải cùng đối thoại. Tình hình chính trị đòi hỏi phải có một đổi thay sâu sắc. ‘Cần phải vận dụng cả những kinh nghiệm có được từ Liên Xô vào công cuộc đổi mới toàn diện này.’ Cuộc đối thoại đã bắt đầu không được phép dừng ở thảo luận không thôi, Modrow yêu cầu. Cần phải đưa ra cả những quyết định thực tiễn nữa. Điều này được cảm nhận như là cuộc cải cách đã được bắt đầu yêu cầu phải tăng tốc một cách rõ ràng nhất.

       Có thể nhận thấy những dấu hiệu đầu tiên của nó vào buổi chiều. Bộ Nội vụ được giao nhiệm vụ dự thảo một luật đi lại mới, bộ Bưu chính được chỉ thị bãi bỏ lệnh cấm các tạp chí Xô viết gần gũi với phong trào cải tổ, bộ Tư pháp phải chuẩn bị các điều luật sửa đổi vì một quá trình dân chủ hóa thận trọng, và tất cả các cơ quan hành chính được chỉ thị phải công tác gần gũi với dân chúng hơn.         

       Buổi tối đài truyền hình CHDC Đức lần đầu tiên phát trực tiếp một cuộc thảo luận chính trị có sự tham gia của khán giả ‘Cuộc trò chuyện ngày thứ Năm’, điều chưa từng diễn ra trong nhiều thập niên. Các chính trị gia, nhà khoa học, nhà báo thảo luận tình hình hiện tại, qua đó lộ rõ những khác biệt giữa những nhà cải cách với những kẻ thủ cựu. Trong khi tỉnh trưởng Dresden Berghofer tán thành cải cách liên tục thì ví dụ như bình luận viên chính của đài, Karl-Eduard v. Schnitzler lại tuyên bố, từ trước đến giờ chỉ hạn chế du lịch đến Bonn mà thôi. Như vậy ông ta đã trung thành với quan điểm phiến diện của mình về hiện thực của CHDC Đức, từng được áp dụng nhiều năm trên chương trình ‘Kênh Đen’ của mình và khiến ông ta bị nhiều người đặc biệt căm ghét.

       Tại huyện lỵ Zittau, nơi cũng có một trường đại học sỹ quan lớn của NVA, 20000 người tham dự một buổi họp của Diễn đàn Mới. Vì nhà thờ Johannis quá nhỏ không đủ chỗ cho tất cả mọi người, các nhà thờ khác cũng được dùng đến và hội đồng thành phố cho phép dùng loa phóng thanh trên dường phố trong thời gian ngắn. Xung quanh các nhà thờ, theo thỏa thuận, là khu vực an ninh do Diễn đàn Mới, chứ không phải cảnh sát, kiểm soát. Nhà nước phải thừa nhận những khả năng phát triển đầu tiên,

Thứ Sáu, 20 tháng 10 năm 1989

Chính phủ CHDC Đức đề nghị tất cả những ai từng rời bỏ đất nước hãy quay lại. ‘Chúng tôi sẽ giúp đỡ hết khả năng để những người muốn quay về có lại chỗ đứng ở quê hương họ đã xuất thân, chừng nào không có các lý do đối ngược đáng tin cậy.’, người phát ngôn bộ Ngoại giao Wolfgang Meyer thông báo. Đồng thời ông kêu gọi những đồng bào vẫn đang muốn rời bỏ đất nước mình: ‘Đừng ai nên có những quyết định và hành động vội vã có thể gây hối tiếc về sau này.’ Lần đầu tiên kể từ năm 1961 lãnh đạo CHDC Đức cho phép những người từ bỏ đất nước được trở về.

       Ở Rostock được biết rằng hội đồng thành phố tuyên bố sẵn sàng ‘thảo luận về chế độ đa đảng và người dân được phép cùng quyết định.’ Khi được thấy tận mắt cuộc khủng khoảng chính trị nội bộ thì không được gạt bỏ bất kỳ một vấn đề nào. Những chủ đề như phát triển đô thị và bảo vệ môi trường, chính sách thông tin và truyền thông, cung ứng hàng hóa và chăm sóc được đề nghị đưa ra thảo luận đầu tiên. Linh mục quản trị của hội thánh tại Eisenach, Martin Kirchner, yêu cầu phải có một luật bầu cử mới và luật về đảng phái cho CHDC Đức. Trong một buổi phỏng vấn với đài phát thanh Tây Berlin ‘100,6’ ông nói: ‘Tôi nghĩ cuộc thảo luận diễn ra những ngày qua về việc thực hiện những cuộc bầu cử kế tiếp trên cơ sở luật bầu cử đúng với sự thực, nghĩa là tránh né kết quả bầu cử thực tế, sẽ vẫn còn thiếu sót. Người ta phải cân nhắc xem liệu có thể thay thế bằng một luật bầu cử mới hay không trong thời gian còn lại từ giờ đến những đợt bầu cử sắp tới năm 1991.’

Tối hôm đó 50 000 người đổ ra trung tâm Dresden và hô lớn đòi bầu cử tự do.

Thứ Bảy, 21 tháng 10 năm 1989

Cuối tuần đó hàng chục nghìn người biểu tình tại Berlin, Plauen, Dresden, thành phố Karl-Marx và Potsdam vì cải tổ tại CHDC Đức. Tại Plauen số người biểu tình đạt tới con số 35 000; vì thế đó là cuộc biểu tình quy mô nhất tại thành phố công nghiệp có 80 000 dân trong tỉnh Karl Marx. Cuộc biểu tình đầu tiên trong thành phố ngày 7 tháng Mười, có 10 000 người tham gia, đã bị cảnh sát nhân dân giải tán trong bạo lực. Các yêu cầu của ngày hôm đó là về việc dân chủ hóa xã hội ngay lập tức, bầu cử tự do và cho phép Diễn đàn Mới hoạt động. Nhờ những bức ảnh được chụp một cách bí mật, được một bà lão hưu trí 82 tuổi lén tuồn sang phía Tây mà công chúng được biết đến các hoạt động diễn ra trong huyện lỵ hẻo lánh này.

       Tại Berlin hình thành một hàng người kéo dài gần một ki lô mét từ Điện Cộng hòa tới trụ sở tổng cục cảnh sát tại phố Keibel. Những người tham gia biểu tình yêu cầu trả tự do cho tất cả những người bị bắt trong những cuộc phản đối vào mùng 7 và mùng 8 tháng Mười trên toàn CHDC Đức và chấm dứt cung cách đối xử với những người biểu tình bất bạo động.

       Thành viên bộ chính trị đảng SED Günter Schabowski và thị trưởng Berlin Erhard Krack thảo luận với những người biểu tình trước cổng hạ nghị viện. Cuộc thảo luận xoay quanh tự do báo chí, ngôn luận và tự do tụ họp, quyền được đi lại và các hình thức đối thoại giữa người dân và lãnh đạo đất nước. Nhân dịp này Schabowski tán thành việc ‘chỉ dùng các phương tiện chính trị để giải quyết các xung đột chính trị’. Ông ta đến đây để phát biểu và ngăn không cho xảy ra xung đột với các lực lượng an ninh. Việc đó cũng thành công, nhưng hình thức đối thoại trực tiếp với dân chúng trên đường phố được sử dụng ở đây không thể làm dịu bớt những xung đột chính trị nữa. Áp lực đã dồn nén quá lâu, đã có quá nhiều chuyện xảy ra trong hai tuần gần đây.

‘Ống kính Thời sự’ phản ứng lại một bài tường thuật của đài ZDF về việc ngược đãi phụ nữ bị bắt giữ bằng một bài bình luận cay độc. Đó là ‘một luận điệu hèn mạt’ bị bộ nội vụ CHDC Đức phản đối bác bỏ. Phóng viên đài ZDF đã không đưa ra được ‘một dấu vết nào để chứng minh’. Bài bình luận nói: ‘Kẻ nào chơi đánh dưới thắt lưng như vậy không thể nghĩ ra chuyện gì khác ngoài việc kích động người khác gây khó khăn hoặc làm cho một cuộc đối thoại khách quan với tinh thần xây dựng không thực hiện nổi.’ Thế nhưng thực tế lại một lần nữa đuổi kịp tuyên truyền. Tường thuật của một phụ nữ bị ngược đãi, ban đầu vì thận trọng không đích danh xác nhận biên bản thực hiện theo trí nhớ, đã được rà soát lại và cho thấy là xác đáng. Ít ngày sau Bộ Nội vụ rút lại lời phản đối của mình. Nhưng sau đó lại không có lời cải chính công khai nào cả.

       Cũng vào cuối tuần đó LDPD cho lan truyền một tuyên bố yêu cầu đảng SED không chỉ đối thoại với từng thành viên của Diễn đàn Mới mà còn phải chính thức công nhận phong trào dân chủ này. Những người dân chủ tự do sẵn sàng thu nhận các thành viên của Diễn đàn Mới vào hàng ngũ của mình và ‘cho phép đưa vào danh sách ứng cử của mình’. Diễn đàn Mới cám ơn sự ủng hộ công khai này, nhưng khẳng định ý muốn được tự chủ. Vài thành viên riêng lẻ thậm chí còn nói rằng các đảng liên minh đang tìm cách khẳng định vị trí của mình bằng những nỗ lực thu nhận đảng viên không phù hợp.

Chủ Nhật, 22 tháng 10 năm 1989

Buổi sáng 500 người dân Leipzig tụ họp ở nhạc viện như một bước dạo đầu cho buổi hội đàm. Khách mời là sáu nhân vật của thành phố bằng lời kêu gọi của mình hôm 9 tháng Mười đã giành được cú đột phá quyết định về phi bạo động. Nhạc trưởng nhạc viện Kurt Masur dẫn nhập bằng những lời sau: ‘Điều chúng ta giải quyết được ở đây có thể định hướng cho toàn thể nước CHDC Đức.’ Phải thu thập các ý tưởng làm sao để ‘Trường hợp điển hình Leipzig’ có thể phát huy tác dụng như một thái độ ứng xử kiểu mẫu. Các vấn đề trọng yếu đã được phác thảo trong cuộc thảo luận kéo dài nhiều giờ - cải cách các mối quan hệ chính trị, cải cách giáo dục, sinh thái, phát triển đô thị -, những chủ đề sau đó sẽ được mổ xẻ trong các hội đồng thẩm định với sự tham gia của tất cả những ai quan tâm, để rồi đưa ra những đề nghị nghị quyết cụ thể. Người ta hẹn nhau từ giờ chủ nhật nào cũng gặp nhau tại cuộc ‘Đối thoại trên quảng trường Karl Marx’. Sau đó truyền hình CHDC Đức đưa tin về cuộc thảo luận cởi mở khác thường này trong một bài tường thuật ngắn có ý coi thường.

       Liên minh Cánh tả thông báo về một buổi hội đàm kéo dài hai ngày tại Berlin vào cuối tháng Mười một, tại đó lần đầu tiên họ sẽ giới thiệu chương trình hành động của mình với công chúng. Trong văn bản thể hiện quan điểm của mình họ nêu rõ là tự coi mình là nhóm đối lập với chính quyền độc tài, chứ không phải là đối lập với tư tưởng của chủ nghĩa xã hội. Họ nhấn mạnh tuyên bố ủng hộ duy trì việc xã hội sở hữu các phương tiện sản xuất, chỉ có điều là nó phải được chuyển thành sở hữu trực tiếp của người lao động thông qua các ủy ban của công nhân. Cần phải xây dựng nên một giải pháp thay thế cho chế độ đại nghị lấy đảng làm trung tâm. Như thế là đã thực hiện được một sự tách biệt rõ ràng đối với đảng DCXH của CHDC Đức (SDP) vừa được thành lập chưa lâu và phong trào Nhận thức Dân chủ, những tổ chức phấn đấu vì những hình thức của một nền kinh tế thị trường có quản lý và chế độ dân chủ đại nghị. Trong số những người sáng lập Liên minh Cánh tả tại Berlin có các cộng tác viên của ‘Thư viện môi trường’, nơi in tờ báo bất hợp pháp ‘điện báo’, đại diện nhóm ‘Nhà thờ từ lớp dưới’, của nhóm hoạt động vì hòa bình Friedrichsfelder và nhiều sinh viên.

Thứ Hai, 23 tháng 10 năm 1989

Tại giáo xứ Tin lành tại khu đầm lầy Berlin diễn ra cuộc họp báo lớn đầu tiên của các nhóm đối lập, tại đó đại diện của nhiều nhóm hành động công dân bàn giao lại tập tài liệu gồm các hồi ức và tường thuật thực tế về việc điều động cảnh sát ngày mùng 7 và 8 tháng Mười. Chủ tịch giáo khu Manfred Stolpe yêu cầu phải ‘dũng cảm đối diện với sự thật dù có phải chịu đau đớn’. Thẩm phán - Phó chủ tịch thứ nhất của tòa án tối cao Berlin, Klaus Voß sau đó hứa sẽ ‚kiểm chứng một cách công minh và đầy đủ tất cả những lời tố cáo, tình hình thực tế và khiếu nại có liên quan đến chuyện này’. Những tuần sau đó các biên bản ghi theo trí nhớ do văn phòng mục sư thanh niên của thành phố thu thập được đã trở thành tâm điểm của các cuộc tranh cãi chính trị nội bộ.

       Cùng lúc ấy tại Dresden giám mục Tin lành Johannes Hempel yêu cầu chính phủ phải công khai xin lỗi vì hành động tàn bạo của lực lượng an ninh.

       Tối ấy có hơn 300 000 người tham dự cuộc biểu tình Leipzig. Đó là cuộc tuần hành phản đối lớn nhất lịch sử CHDC Đức. Trước hôm họp quốc hội trào lên cơn phẫn nộ với cuộc bầu bán đã được trù tính trước nhằm đưa Tổng thư ký đảng SED lên làm chủ tịch nước ‘Một người nắm quá nhiều quyển lực sẽ chẳng tốt đẹp gì cho nước ta’. Lần đầu tiên đài truyền hình CHDC Đức quay những thước phim thời sự về cuộc tuần hành đông đảo. ‘Cả thành phố đông đặc người’, người phóng viên tả, ‘Vành đai sáu làn đường quanh khu phố cổ không thể giữ nổi đám đông nữa. Giao thông hoàn toàn bị tê liệt.’ Lần này rõ ràng cũng thấy nhiều biểu ngữ hơn bao giờ hết. Có thể đọc thấy những hàng chữ: ‘Đi đến tận Hawaii không cần thị thực’, ‘Công việc dân sự hợp lý’, ‘Bầu cử tự do’ và ‘Để nhân dân nắm vai trò lãnh đạo’. Người ta đồng thanh kêu gọi chấm dứt sự thống trị của đảng SED và phân quyền.

       Trong lúc cuộc biểu tình còn đang tiếp diễn, bí thư ban chấp hành trung ương đảng SED Kurt Hager tán thành việc bầu Egon Krenz làm chủ tịch hội đồng nhà nước và hội đồng quốc phòng nhà nước ‘để đảm bảo cho cuộc cách mạng’, trong chương trình thời sự hàng tối của ‘Ống kính Thời sự’. Ông ta cũng lần đầu tiên lảng tránh cựu chủ tịch đảng Erich Honecker, với ông này dù có công lao thế nào thì có lẽ cũng có cả những thành tố sùng bái cá nhân.

       Cùng lúc ấy trước nhà hát kịch Dresden lại dẫn đến các hành động phản đối. Bí thư khu ủy đảng SED Modrow và thị trưởng Berghofer đối thoại với hàng chục nghìn người. Nhân dịp này Modrow thông báo là sau những phiên họp bất thường của ủy ban thành phố và họp khu ủy Dresden, từ giờ các thành phố khác của khu cũng sẽ thành lập từ 500 đến 600 hội đồng để tiếp tục cuộc đối thoại giữa người dân, các đại diện của thành phố và các đảng phái, nhà thờ. 

       Tại Schwerin cuộc biểu tình trở nên cứng đầu cứng cổ nhất so với những ngày đã qua. Lãnh đạo khu ủy đảng SED cố ngăn chặn Diễn đàn Mới kêu gọi biểu tình phản đối việc bầu Egon Krenz nhiều lần, huy động đảng viên của mình biểu tình vì ‘cuộc cách mạng’ và chiếm lấy micro trong buổi tranh luận công khai. 40 000 người có mặt vì thế đã được thấy một cơn nóng lạnh luân phiên với những ý kiến hoàn toàn đối lập nhau. Đám đông chia rẽ. Tiếng vỗ tay và huýt sáo liên tục đan xen nhau.

       Ở 20 thành phố khác hàng chục nghìn người tự động đổ ra đường vào tối hôm ấy. Lực lượng giữ gìn trật tự không can thiệp vào hành động phản đối chưa được cho phép này. Tại Berlin 5 000 người biểu tình kéo ra tòa nhà hội đồng chính phủ, tại đây một đơn kiến nghị của các nhóm hành động công dân yêu cầu phải đưa ra nhiều ứng cử viên chủ tịch nước đã được tuyên đọc. Sau đó văn bản được chuyển cho một đại biểu quốc hội. Nến cháy xuốt đêm trước tòa nhà quốc hội.

Thứ Ba, 24 tháng 10 năm 1989

Sáng hôm ấy chủ tịch đảng SED Egon Krenz đã để quốc hội bầu làm chủ tịch nước cũng như chủ tịch quốc phòng nhà nước, bất chấp nhiều lời phản đối. Trước đó Erich Honecker, chủ tịch từ trước đến giờ, đã bị cách chức, bản thân ông này không dự họp vì lý do sức khỏe. Lần đầu tiên trong lịch sử bốn mươi năm của quốc hội không nhất trí được việc bầu chủ tịch nước: 26 đại biểu bỏ phiếu chống, 26 người bỏ phiếu trắng. Chủ tịch quốc hội Horst Sindermann tỏ ra khó nhọc trông thấy khi phải đương đầu với thực tế mới mẻ này. Ông ta đếm nhầm, quay sang bảo người ngồi cạnh: ‘Đếm cùng tôi với!’ và hứa: ‘Tôi sẽ không đếm gian đâu!’ May là sau khi đếm đi đếm lại nhiều lần đã tính được tất cả các phiếu chống. Thực tiễn quốc hội mới đòi hỏi phải thay đổi cách tính đếm.

       Cuộc bầu bán này đầu tiên đã bỏ lỡ cơ hội dứt bỏ khuôn mẫu toàn trị đã lỗi thời. Chỉ ít tiếng đồng hồ sau đó 12 000 người đã biểu tình ở Berlin phản đối việc chọn Egon Krenz. Đám đông kêu lên bên ngoài tòa nhà quốc hội: ‘Chúng tôi không phải là người hâm mộ của Egon Krenz’, ‘Egon – việc bầu ông không được tính, nhân dân không bầu ông’, và ‘Không thể chỉ có mình Egon được’. Những người biểu tình đặt nến vào phía trước tòa nhà hội đồng chính phủ, được người của bộ An ninh Nhà nước mặc đồng phục phong tỏa. Cả ở Dresden hàng trăm người cũng tụ tập biểu tình trong im lặng trước nhà thờ Thập tự.

       Krenz, sinh năm 1937 tại Kolberg, có nhiều mối liên hệ với nguyên tổng bí thư Erich Honecker. Cả sự nghiệp chính trị của ông ta cũng có nhiều điểm tương tự: Năm 1971 ông ta nhận dẫn dắt đội thiếu niên tiền phong, ba năm sau đó nắm chức bí thư thứ nhất ủy ban trung ương đoàn thanh niên FDJ, tổ chức mà chín năm sau ông ta đứng đầu – cũng như Honecker. Năm 1983 ông ta trở thành thành viên bộ chính trị, một năm sau là một trong các đại diện của Honecker trong văn phòng chủ tịch hội đồng nhà nước. Kể từ lúc đó Krenz đóng vai trò là ‘hoàng thái tử’. Làm bí thư ban chấp hành trung ương, từ năm 1983 ông ta chịu trách nhiệm về các lĩnh vực an ninh và các vấn đề cán bộ, ngoài ra là cả thanh niên và thể thao nữa. Nhận trách nhiệm dẫn dắt ủy ban bầu cử trong cuộc bầu cử ủy ban hành chính phường xã vào tháng Năm năm 1989, rõ ràng có gian lận về kết quả, cũng như thái độ ủng hộ cuộc thảm sát ở Trung Quốc đã làm uy tín trước cộng đồng của ông ta bị tổn hại nặng nề. Vì những bất đồng trong việc vạch kế hoạch vào mùa hè năm 1989, mối quan hệ gần gũi với quan thầy, người đang lãnh đạo ngày một độc đoán, đã trở nên lạnh nhạt đến mức vào tháng Tám Honecker, ở đỉnh điểm của cuộc khủng hoảng chính trị nội bộ, đã ép ông ta phải đi nghỉ phép và giao quyền lãnh đạo đảng khi mình vắng mặt cho Günter Mittag.

       Tối hôm đó tại ‘Viện năng khiếu’ diễn ra một buổi thảo luận giữa các nhà khoa học, chính trị gia văn hóa và, lần đầu tiên, cả những đại diện của phong trào quần chúng, về chủ đề ‘CHDC Đức như tôi mơ ước’: Trước các máy quay đang chạy, nhà văn Christoph Hein nhận xét là vẫn chưa có bước đi nghiêm túc nào nhằm khắc phục các cơ cấu của chủ nghĩa Stalin. Markus Wolf, cựu đại tướng An ninh Nhà nước, người vừa xuất bản một cuốn sách về người anh trai Konrad Wolf, mong muốn có được những chính trị gia không chỉ quân tâm đến người dân khi đã đứng sát chân tường. Baerbel Bohley của Diễn đàn Mới công nhận là giấc mơ của mình đã phần nào trở thành hiện thực khi hàng trăm ngàn người đổ ra đường ở Leipzig và hô vang: ‘Chúng ta là nhân dân!’ Stefan Heym nói, ngay cả sau đổi mới vẫn còn lại câu nói hay nhất trong ngày – tính khả tín. Người ta giành được nó ‘thông qua hành động chứ không phải lời lẽ, nó vẫn còn gây xúc động làm sao’. Phản ứng của nhiều người dân CHDC Đức hiện giờ làm ông nhớ đến tình huống năm 1945: Không ai muốn nó trôi qua. Các nhà triết học trẻ Michael Bric và Dieter Segert đem đến buổi thảo luận những ý kiến của mình lấy từ ‘Dự án xã hội chủ nghĩa’ tại đại học Humboldt. Trong đó cả hai đảng viên đảng SED đề nghị phải có những thay đổi cơ bản trong cấu trúc chính trị. ‘Chế độ một Đảng cầm quyền không thể duy trì được trong chủ nghĩa xã hội hiện đại.’ Lần đầu tiên một câu nói như thế được phát trên các kênh phương tiện truyền thông của CHDC Đức. Đài truyền hình dành cho thanh niên ‘Elf99’ tường thuật trực tiếp chương trình này. Đài ARD đưa chương trinh này vào chương trình phát sóng buổi tối ngày hôm sau vì tính chất chấn động của nó.

Thứ Tư, 25 tháng 10 năm 1989

Trong khi các phương tiện truyền thông của CHDC Đức đưa tin về các diễn biến thời sự tương đối cởi mở, nhưng đánh giá và phân tích hãy còn rất dè dặt thì ở nơi khác người ta đưa tin rõ ràng hơn. Matthias Geis viết trên tờ ‘nhật báo’ của Tây Berlin: ‘Chiến thuật lái cuộc tranh luận từ ngoài đường vào các sảnh và từ các sảnh vào các ủy ban và cơ quan của đảng SED là rõ rành rành. Đảng SED vẫn tiếp tục – mặc kệ các đề nghị xem xét lại trong những tuần qua – đánh giá sai động lực và khuynh hướng của sự phát triển gần đây nhất, một thất bại chỉ có thể lý giải bằng việc cuối cùng vẫn giữ lấy cho được vai trò lãnh đạo.’

       Nhưng người dân không dễ bị đẩy khỏi những con phố mới giành được một lần nữa. Hôm đó tại Neubrandenburg, phía đông bắc CHDC Đức, khoảng 20 000 người tụ họp để ‘Tuần hành vì hi vọng’, được hình thành sau một buổi cầu nguyện vì hòa bình tại nhà thờ Johannis, hướng về phía trung tâm thành phố. Khi đến nơi thì chỗ để biểu tình đã bị những người biểu tình đối lập do bí thư khu ủy đảng SED Johannes Chemnitzer cầm đầu chiếm giữ. Ông này giải thích trong những tiếng huýt sáo phản đối, là không nên tìm kiếm các giải pháp bằng cách biểu tình nữa, Khi sự phản đối ầm ĩ của hai chục nghìn con người không muốn dừng lại, Chemnitzer bực dọc kêu lên: ‘Nếu các người không muốn im đi thì chúng tôi cũng có thể có biện pháp khác đấy!’

       Tối hôm đó tại Halberstadt 10 000 người cũng xuống đường, dẫn tới các cuộc biểu tình ở Jena và Greifswald.

       Trong lúc ấy, trong một cuộc phỏng vấn trực tiếp của chương trình ‘Các chủ đề trong ngày’ thành viên bộ chính trị đảng SED Guenter Schabowski tiếp tục một lần nữa phản đối việc đối thoại trên đường phố và khẳng định CHDC Đức không cần phải phát triển thành một nhà nước pháp quyền, vì nó đã thể hiện rõ tất cả các yếu tố quyết định việc đó rồi. Tất nhiên sự phát triển này chưa kết thúc, nhưng trong tiến trình đổi mới nó sẽ được ‘hoàn thiện’.

       Cùng lúc ấy Petra Kelly, người của đảng Xanh, nhiều năm nay ủng hộ phong trào vì quyền lợi của người dân CHDC Đức, tiến lại gần micro trong nhà thờ Maria của Berlin và kêu to đầy xúc động trước những người phản đối đang tụ họp: ‘Sự bất bạo động này sẽ đi vào lịch sử! Tôi cúi mình trước Các Bạn. Các Bạn đã đem lại cho chúng tôi nhiều sức lực.’

Thứ Năm, 26 tháng 10 năm 1989

Vào buổi sáng Bí thư thành ủy Berlin Schabowski đón tiếp những người sáng lập Diễn đàn Mới Baerbel Bohley, Jens Reich và Sebastian Pflugbeil. Đây là cuộc gặp gỡ chính thức đầu tiên của một cán bộ cấp cao nhất với đại diện của các nhóm cải tổ. Sau đó ADN đưa tin: Cuộc nói chuyện diễn ra ‘trong một bầu không khí thực tế và hòa dịu’.

       Cùng lúc đó là những cuộc gặp gỡ của các quan chức đảng SED ở các khu với đại diện của phong trào quần chúng ở Rostock, Gera và Dresden. Chiến thuật của đảng SED là bằng cách ấy xoa dịu tình hình càng nhiều càng tốt và tranh thủ thời gian đã. Cơ quan trung ương ‘Nước Đức Mới’ bình luận: ‘Chúng ta cần đối thoại chứ không phải là bạo động và gào thét.’ Như thế rõ ràng là nhắc đến những cuộc biểu tình dai dẳng vẫn chưa được chấp nhận là hình thức biểu lộ mong muốn tự nhiên, mà với lãnh đạo đảng SED nghĩa là gây rối và nguy hiểm. Tiếp theo lời bình của ‘Nước Đức Mới’ viết: ‘Chẳng phải những cuộc biểu tình mà nhiều người, có thể là đa số những người tham dự, nghĩ là ôn hòa, luôn ẩn giấu nguy cơ kết thúc khác với lúc bắt đầu hay sao?’

       Rõ ràng là hàng trăm ngàn người không thấy chuyện đó có vấn đề gì. Buổi tối họ tụ tập ở Dresden, Rostock, Erfurt, Gera và Frankfurt bên sông Oder để tiếp tục biểu tình và nhấn mạnh yêu cầu đảng SED từ bỏ quyền lãnh đạo và không được hạn chế các quyền dân chủ.

       Tại Dresden cả trăm ngàn người đến đối thoại với thị trưởng Berghofer và bí thư khu ủy Modrow, người tuyên bố: ‘Những gì đang khởi đầu tại đây sẽ tạo ra một sự thay đổi có tính cách mạng ở CHDC Đức!’ Berghofer thông báo về kết quả của phiên họp bất thường của Hội đồng thành phố sáng hôm ấy. Ở đó đã thành lập những nhóm công tác mà những người dân quan tâm cũng được đóng góp xây dựng chính sách trong một khoảng thời gian nhất định, trong số này có cả những đại diện của ‘Nhóm 20 người’.

       Tại Berlin bí thư khu ủy đảng SED Schabowski nói trong một buổi thảo luận ở đại học tổng hợp Humboldt: ‘Những đổi thay đang bắt đầu ở CHDC Đức tới rất muộn, nhưng không phải là quá muộn.’ Trong quá trình họp một nghị quyết đã được đưa ra, đòi hỏi phải thay đổi cơ cấu hệ thống chính trị của CHDC Đức, phải thể chế hóa các cuộc đối thoại chính trị và tổ chức lại về cơ bản mối quan hệ giữa các đảng phái với nhau.

       Dưới chỉ đạo của Gregor Gysi, đoàn luật sư xuất bản một văn bản hướng dẫn nhằm nâng cao an ninh pháp quyền trong nước, được coi là chấn động, vì nó rõ ràng vượt qua tất cả những tuyên bố bán chính thức khác. Xét đến tình thế nghiêm trọng thì không thể tránh khỏi việc đưa ra các cải tổ về căn bản. Phải thay đổi các quyền công dân không được diễn đạt đầy đủ, thẩm phán kém độc lập và bộ luật hình sự không phù hợp với thời đại. Không thể trì hoãn việc thảo ra những điều luật bầu cử và họp hành cũng như luật du lịch mới.

       Trong lúc ấy hội đồng bộ trưởng cố dùng những ngón giải khuây để làm lắng dịu tình hình. Chủ tịch hội đồng bộ trưởng Willi Stoph tối hôm ấy thông báo những biện pháp tức thời để chăm lo dân chúng được tốt hơn, trong số đó có cả việc nhập khẩu thêm hàng hóa tiêu dùng và thực phẩm. Nhưng tình hình thực tế của nền kinh tế và số nợ nước ngoài còn tồn đọng lại không được công bố. Thay vào đó là lời hứa công thức: ‘Chúng tôi làm những gì có thể.’

       Cả cuộc trò chuyện qua điện thoại đầu tiên giữa Egon Krenz và Helmut Kohl cũng đề cập đến các vấn đề kinh tế, được coi là sự kiện chính trị quan trọng nhất trong ngày. Trong cuộc trò chuyện kéo dài gần hai mươi phút Krenz nhấn mạnh quan điểm của mình là CHDC Đức sau ‘cuộc cách mạng’ cũng vẫn là một đất nước xã hội chủ nghĩa, và đề nghị Kohl tôn trọng quốc tịch của nước CHDC Đức. Hai bên không tiếp cận được quan điểm của nhau.

Thứ Sáu, 27 tháng 10 năm 1989

Hội đồng nhà nước quyết định ân xá cho tất cả những người dân CHDC Đức đã vượt biên. Theo đó thì những ‘người tị nạn cộng hòa’ đã bị bắt cũng sẽ được thả ra trong vòng ba ngày. Bãi bỏ tất cả các hình thức trừng phạt đối với tội danh này. Lệnh ân xá cũng có hiệu lực đối với những người bị bắt vì biểu tình mà chưa được phép. Như vậy là cơ quan nhà nước cao nhất của CHDC Đức đã làm theo các đòi hỏi của những người biểu tình.

       Hội đồng bộ trưởng cũng nhượng bộ. Họ bãi bỏ các hạn chế xuất cảnh sang Tiệp Khắc được ban bố vào ngày 12 tháng Mười. Như thế là tất cả người dân CHDC Đức lại được đi sang nước láng giềng phía nam mà không cần hộ chiếu hay thị thực. Thế cũng có nghĩa là dòng chảy hàng nghìn người mỗi ngày di cư sang CHLB Đức thông qua Tiệp Khắc và Áo lại có thể dâng lên. Vì thế hãng thông tấn ADN cũng đã nhấn mạnh trong một bài bình luận: ‘Điều đó xuất phát từ quan điểm cho rằng người dân CHDC Đức có thể còn ý nghĩ rời bỏ đất nước dù ở đây ai cũng có thể làm đơn gửi sở nội vụ xin xuất cảnh liên tục. Những đơn này sẽ được xét trong thời gian ngắn.’ Nhưng vẫn loại trừ việc mở cửa biên giới và cho tất cả mọi người xuất cảnh tự do như từ trước đến giờ.

       Thẩm phán tòa án tối cao Horst Wendland, trong một buổi phỏng vấn của đài truyền hình, đã dứt khoát bác bỏ việc dỡ bỏ tội danh ‘vượt biên trái phép’. Biên giới của CHDC và CHLB Đức hiện giờ chia tách ‘hai hệ thống không thể hợp nhất với nhau’. Vì thế nó phải được bảo vệ cẩn thận.

       Trong lúc ấy áp lực ngày càng tăng lên đối với các phương tiện truyền thông. Các bức thư, nghị quyết và các tuyên bố phản đối yêu cầu đòi quyền bình đẳng ngôn luận cho các lực lượng chính trị khác và đảng SED không được phép chiếm địa vị thống trị nữa. Trong các phòng biên tập, các cuộc tranh cãi cũng trở nên gay gắt hơn. Các phóng viên của hãng thông tấn ADN công khai bày tỏ quan điểm của mình. Từ giờ trở đi không được bưng bít, đưa tin xấu hay thậm chí sai lệch và ‘sự độc đoán cá nhân thay vì sự khôn ngoan của tập thể’, như trong tuyên bố của ban điều hành hội nhà báo.

       Tối đến ngoài đường phố lại có hàng chục nghìn người biểu tình vì những đổi thay có thể nhận thấy được trong đời sống chính trị, kinh tế và văn hóa của đất nước. Tại Dresden những người biểu tình đòi hỏi luật pháp phải nghiêm minh hơn và làm sáng tỏ không khoan nhượng về sự lạm quyền của cảnh sát. Những biểu ngữ có ghi: ‘Rốt cuộc chúng tôi muốn được thấy hành động’ tràn ngập Karl Marx Stadt. Trước đó ông thị trưởng đã tiếp đón và bàn bạc với đại diện của các nhóm hành động công dân, trong số đó có cả nhóm Diễn đàn Mới.

       Chưa có những quyết định cụ thể. Trừ một số ít ngoại lệ, như tại Dresden và Leipzig, phần lớn các nhà chức trách chờ đợi những quyết định từ trung ương ở Berlin, như họ đã quen làm thế từ nhiều thập niên qua. Thế nhưng ở sự bối rối và lưỡng lự đang bao trùm cả trung ương đảng và nhà nước. Trong lúc ấy áp lực trên đường phố cứ liên tục tăng thêm. Hiện giờ các cuộc biểu tình nổ ra cả ở các thành phố vừa và nhỏ. Trong số đó vào tối hôm ấy là ở Guestrow, Lauchhammer, Saarfeld và Grossraeschen.

Thứ Bảy, 28 tháng 10 năm 1989

Rolf Henrich, đồng sáng lập viên Diễn đàn Mới, tìm kiếm một chỗ đứng mới cho phong trào được sinh ra trước đó sáu tuần, rõ ràng bản thân phong trào cũng ngạc nhiên vì nhịp độ phát triển của mình. Trong một bài phỏng vấn của ‘Buổi sáng’, một tờ báo dân chủ tự do, ông mô tả Diễn đàn Mới như một chương trình hành động ở bên dưới các đảng phái, tạo điều kiện cho người dân thể hiện quan điểm chính trị của mình. Tạm thời người ta bằng lòng với việc không có một chương trình hành động đầy đủ. ‘Ta phải học cách chịu đựng toàn bộ những thiếu thốn ban đầu.’ Henrich ủng hộ việc bắt đầu đối thoại có định hướng theo chủ đề không chỉ có thể diễn ra trên đường phố. Muốn thế phải đưa ra hiệu lệnh thật nhanh chóng. Henrich, người từng bị khai trừ khỏi phòng luật sư khu Frankfurt bên sông Oder vì xuất bản cuốn sách ‘Nhà nước đỡ đầu’ của mình ở CHLB Đức, tuyên bố ông mong muốn có một nước CHDC Đức xã hội chủ nghĩa ‘sinh ra từ cải tổ và không phải là một xã hội cạnh tranh tàn bạo.’ 

       Cuộc tìm kiếm một sự xác định lại vị thế chính trị trong xã hội đang thay đổi như vũ bão cũng cuốn theo cả những ‘đảng liên minh’ truyền thống. Đảng CDU của CHDC Đức hôm ấy cho in trên ‘Thời đại mới’, cơ quan trung ương của mình, một văn bản hành động căn bản trong đó nó tự coi mình là một đảng độc lập và tự chủ. Bên cạnh những điểm khác, trong tám điểm chính đưa ra yêu cầu về một đời sống công khai được thay đổi về căn bản. Đời sống này phải nổi bật lên thông qua nền dân chủ sống động, nhà nước pháp quyền nghiêm cẩn và phương tiện truyền thông thực tế. Xa hơn nữa, tất cả các công dân cần phải được bình đẳng vô điều kiện và giữa nhà nước và nhà thờ phải có một mối quan hệ mới mang tính xây dựng. Thêm nữa đảng CDU nỗ lực vì một nền kinh tế quốc dân coi kinh tế và sinh thái là một khối thống nhất và đánh giá công việc theo năng lực thật sự. Những điểm khác nữa là một nền y tế mẫu mực và một mức an ninh xã hội cao dành cho tất cả người dân.

       Những yêu cầu vang dội trên phố, nơi hàng chục ngàn người tiếp tục tập hợp để phản đối. Ở Leipzig, Erfurt và Jena diễn ra những cuộc thảo luận đầy tranh cãi với các đại diện của đảng SED tại địa phương. 30 000 người tập hợp trước tòa thị chính ở Plauen và yêu cầu cho phép Diễn đàn Mới được hoạt động. Ở Greiz 6 000 người tham dự vào một cuộc tuần hành lần đầu tiên được cho phép diễn ra. Trên các biểu ngữ lại đọc thấy hàng chữ: ‘Không nói gì thêm nữa, chúng tôi muốn được thấy hành động’. Bảo vệ môi trường và các vấn đề xã hội là tâm điểm của các cuộc thảo luận tại Jena. Tại Erfurt ứng cử viên ủy viên bộ chính trị đảng SED Gerhard Mueller thừa nhận đảng của ông ta đã chần chừ quá lâu, nhưng hiện giờ lại đứng trước những nhiệm vụ mới và sẽ không cho phép mọi việc ngưng lại nửa chừng. Ít ai lắng nghe ông ta nói. Mới ít ngày trước ông ta còn xuất hiện với những khẩu hiệu xúi giục. Ở Neubrandenburg người ta thảo luận về trách nhiệm chính trị đối với những quyết định sai trái và thói tô hồng. Trong một buổi tranh luận nảy lửa người ta thảo luận cả về đặc quyền đặc lợi của các cán bộ cấp cao và những hệ lụy cá nhân nảy sinh từ đó. Cả ở khu nội đô Rostock hàng ngàn người cũng biểu tình đòi dân chủ và tự do báo chí.

       Buổi tối tại nhà thờ Cứu thế Berlin một buổi ‘Tưởng niệm sự nhục mạ đớn đau’ công khai đối với những người bị bắt vào ngày 7 và 8 tháng Mười, dưới khẩu hiệu ‘Chống lại lý trí bị tê liệt’. 70 nhà văn, nghệ sỹ và nhà khoa học nổi tiếng, trong số họ có Christa Wolf, Christoph Hein, Stefan Heym, Heiner Mueller, Stefan Hermlin, Guenther de Bruyn và Helga Koenigsdorf đã tập trung lại. Các nhân chứng phát biểu, đưa ra một sự thật khác như là một sự thật chính thức. Một phụ nữ trẻ, đã bị giam giữ xét hỏi trong nhiều ngày vì dán tờ rơi kêu gọi xây dựng lại xã hội , tường thuật lại những hành động bạo lực không sao tin nổi và những cách thức dọa nạt tinh vi. Ngoài việc chụp ảnh và lấy dấu vân tay, các lực lượng an ninh cũng lấy ‘hơi đóng hộp’ của cô và đứa em gái mười hai tuổi. Như họ nói là để hỗ trợ cho chó đánh hơi về sau này. Christa Wolf yêu cầu phải có một ủy ban điều tra độc lập để làm sáng tỏ sự lạm dụng quyền hạn này và đồng thời dùng để giáo dục về dân chủ. Guenter de Bruyn nỗ lực vì một sự chia sẻ quyền lực thật sự và kiểm soát quyền lực công khai, khi ấy các phương tiện truyền thông được nhận một nhiệm vụ đặc biệt. Stefan Heym giải thích là sự tín nhiệm chỉ có thể đạt được thông qua hành động chứ không phải là những lời hứa hẹn. Bức tường chỉ nên là biên giới về thuế chứ không được ngăn trở người ta xuất cảnh. Christoph Hein đặc biệt cám ơn giáo hội vì đã cho thấy mình là một đối tác có đủ tư cách và đầy trách nhiệm trong những sự kiện gần đây nhất, cả trong đêm nay nữa.

       Cùng lúc ấy tại Nhà hát quốc gia diễn ra một buổi chiếu ra mắt gây chấn động. Diễn viên Ulrich Muehe đọc hồi ký của Walter Janka ‘Những khó khăn với chân lý’, cuốn hồi ký cho đến lúc đó chỉ được nhà xuất bản Rowohlt cho in. Walter Janka, cựu giám đốc nhà xuất bản Aufbau, năm 1956 đã bị bắt giam với những lời buộc tội giả mạo (âm mưu lật đổ chính quyền của Ulbricht) và sau đó bị kết án 5 năm khổ sai. Với việc Walter Janka lần đầu tiên ra mắt công khai, cảm ơn vì được phục hồi danh dự, tối hôm đó đồng thời cũng đã trở thành lời tuyên bố chính trị phục hồi danh dự cho tất cả các nạn nhân của chủ nghĩa Stalin.

Chủ nhật, 29 tháng 10 năm 1989

‘Những cánh cửa mở – những lời nói cởi mở’  là khẩu hiệu của buổi họp mặt lớn đầu tiên tại Berlin, nơi các chính trị gia cấp cao bước ra thảo luận với dân chúng. Đại sảnh hội đồng thành phố trong tòa thị chính Đỏ dành cho cuộc họp đã cho thấy là nó quá nhỏ. 20 000 người đã đến dự. Buổi thảo luận được chuyển ra ngoài trời, phát triển thành một cuộc tuần hành. Nó bắt đầu bằng một phút mặc niệm: ‘Chúng ta phải tưởng nhớ những ai đã phải dùng mạng sống để giải quyết vấn đề của mình một cách riêng lẻ, trên bãi mìn hoặc bởi hệ thống bắn tự động, hoặc chìm trong dòng Spree vì mong muốn được nhìn thấy thế giới, và đã chết.’, một diễn giả tuyên bố. Phải tưởng nhớ tất cả các nạn nhân của một chính sách phi thực tế và đã trở thành quá khứ.

       Trong cuộc tranh luận diễn ra sau đó bí thư khu ủy Berlin Guenter Schabowski, giám đốc cảnh sát Friedhelm Rausch, thị trưởng Erhard Krack cũng như rất nhiều đại diện của các tổ chức, đảng phái khác tranh nhau phát biểu trả lời những câu hỏi trút như mưa lên đầu họ. Ngay từ lúc cuộc hội đàm bắt đầu, hàng tá dân chúng đã xếp hàng trước đám micro dựng trước tòa thị chính để yêu cầu ban lãnh đạo tường trình và công khai quan điểm của mình. Schabowski nhận được một tràng pháo tay vì công nhận những cuộc biểu tình sau này sẽ là một phần của đời sống chính trị của Berlin, qua đó kể từ lúc này nhượng bộ một đòi hỏi chính của những tuần qua là đảm bảo quyền dân chủ tự do hội họp. Nhưng ông ta chỉ cho phép làm thế tại Berlin thôi và lưu ý rằng giới lãnh đạo vẫn hãy còn tranh cãi về đường đi nước bước trong tương lai. Sau đó trong diễn tiến của cuộc hội đàm kéo dài tồng cộng sáu tiếng đồng hồ, các ‘cơ quan an ninh và bảo vệ’ bị phê phán kịch liệt, tại đây lần đầu tiên đích danh bộ An ninh Nhà nước bị công khai yêu cầu đỏi giải thể. Chủ tịch hội nhà văn Hermann Kant tuyên bố về việc sử dụng dùi cui vào đợt kỷ kiệm quốc khánh 40 năm: ‘Cảnh sát của tôi không được đánh đập dân của tôi’, rốt cuộc thì nó cũng mang tên là ‘cảnh sát-nhân dân’. Khi rốt cuộc giám đốc cảnh sát Rausch, sau khi bị yêu cầu nhiều lần, lên tiếng xin lỗi vì sự lạm dụng quyền hạn, những tiếng huýt sáo rít lên trên quảng trường. Ngược lại là tràng vỗ tay như sấm dành cho đề nghị biến khu nhà ở của bộ chính trị tại Wandlitz gần Berlin thành nhà nuôi trẻ em tàn tật và xóa bỏ hoàn toàn các đặc quyền đặc lợi dành cho các cán bộ lãnh đạo của đảng và nhà nước. Gần cuối cuộc hội đàm, một lần nữa có những cuộc công kích sắc bén vào bộ chính trị đảng SED. Nhiều người nghi ngờ phải chăng chỉ có hai hay ba người là có tội gây nên cuộc khủng hoảng xã hội sâu sắc này. Cả những người khác cũng phải từ chức.

       Tại các buổi thảo luận ở thành phố Karl-Marx và Leipzig người ta cũng đặt ra những yêu cầu tương tự. ‘Bệnh nhân Leipzig đang bị ốm, đơn thuốc không ích gì nữa, chúng ta cần phẫu thuật triệt để’ là lời nói trong cuộc thảo luận kéo dài bảy tiếng rưỡi tại nhà hát thành phố. Phải chú trọng nhiều hơn nữa đến khu công nghiệp lớn nhất CHDC Đức. Tất cả những công nhân xây dựng từng bị buộc phải đến Berlin phải quay về ngay lập tức để ngăn không cho khu trung tâm bị đổ nát thêm nữa và thực hiện các công tác duy tu hạ tầng cơ sở muộn mằn. Chính sách xây dựng thật nhanh thủ đô để làm đại diện cho đất nước của Honecker đã gây ra những thiệt hại nặng nề cho cả nước.

       Sau buổi lễ nhà thờ chủ nhật cũng có nhiều cuộc biểu tình tại các thành phố khác như Ueckermunde gần Ostseehaff, ở Rostock và khu an dưỡng Salzungen ở Thueringen. Trong số các yêu cầu, có đòi hỏi cho phép Diễn đàn Mới được hoạt động, thảnh lập chương trình hoạt động công ích dân sự và thực thi tự do báo chí.

       Tại căn hộ của Baerbel Bohley các chính trị gia SDP Horst Ehmke và Walter Momper gặp gỡ các đại diện của Diễn đàn Mới lần đầu tiên. Sau lần gặp gỡ góp phần củng cố vị thế chính trị của những nhóm đối lập này sẽ diễn ra các cuộc gặp khác. Không có lịch gặp mặt cụ thể. Sau đó Ehmke và Momper đến làm khách ở nhà thờ Gethsemane, ở đó họ cùng với giám mục Forck và các đại diện nhà thờ Đông Berlin khác làm lễ kỷ niệm cải cách tôn giáo tại Brandenburg.

       Cùng lúc ấy, cách đó vài cây số, 200 đại biểu từ tất cả các địa điểm của CHDC Đức họp mặt tại nhà cứu tế ‘Nữ hoàng Elisabeth’ để thành lập phong trào đối lập. Nhận thức Dân chủ, đến lúc ấy vẫn còn hoạt động phân tán, như là một hội liên hiệp toàn quốc. Thêm vào đó là quyết định biến hội này thành một đảng, chậm nhất là đến ngày 1 tháng Năm năm 1990. Các đại biểu bầu luật sư người Rostock Wolfgang Schnur làm chủ tịch. Phát ngôn viên báo chí là mục sư Rainer Eppelmann. Những người đại diện nổi tiếng khác là mục sư Friedrich Schorlemmer người Wittenberg và nhà xã hội học người Berlin Erhard Neubert. Trong một tuyên bố nguyên tắc hành động tạm thời được sao chép phát tán nhiều bản, đảng mới thành lập này ủng hộ việc xã hội kiểm soát nhà nước, khuyến khích các doanh nghiệp vừa và nhỏ, ứng dụng các nguyên tắc kinh tế thị trường, tái thiết xã hội công nghiệp hướng đến sinh thái, bảo vệ những người yếu thế trong xã hội và vì ‘hai nước Đức tiếp cận nhau một cách tích cực.’ (Ngay sau buổi lễ thành lập, Wolfgang Schnur báo cho cơ quan An ninh Nhà nước biết mọi chi tiết. Vào thời điểm đó không ai trong số các chiến hữa của ông ta biết được lối sống hai mặt của vị tân chủ tịch.)

       Tối hôm đó Klaus Schickhelm, tổng biên tập của ‘Ống kính Thời sự’, thông báo từ giờ trở đi sẽ phát đi ‘những thông tin nóng hổi và xác thực’ trong chương trình thời sự chính của truyền hình CHDC Đức này, sau đấy thì đúng như thế, với các bài tường thuật về nhiều cuộc tuần hành. Các phóng viên truyền hình từ giờ trở đi muốn được nhìn thẳng vào mắt khán giả của mình, ông tổng biên tập nói, nhân danh các cộng sự.

(còn tiếp)

Thế Dũng dịch

10-2009