Thế Dũng

Con người vẫn c thể tự do sống st


(Lời giới thiệu cho ấn bản tiếng Việt đầu tin)

 

 

       
Nh văn Dragomn Gyrgy
Ba Tiểu thuyết Vua Trắng Dịch giả Trương Đức *

 

1

Dragomn Gyrgy, sinh năm 1973 ở vng Marosvsrhely (Trgu-Mures)/Siebenbrgen lớn ln trong một cộng đồng thiểu số người Hungary sinh sống trn địa bn Rumnien.

Từ năm 1988, Dragomn Gyrgy bắt đầu sống ở Budapest với sự chăm sc của người mẹ l gio vin v người cha l một bc sĩ Nha khoa. Anh tốt nghiệp tiếng Anh tại Đại học Tổng hợp Etvs-Lornd ở Budapest

Suốt mười năm sống trong thnh phố đẹp, được v như Paris của Đng u, anh đ say m dịch văn chương tiếng Anh của Samuel Bechkett, James Joyce, Ivrine Welsh, Mickey Donnelly v Ian McEwan sang tiếng Hung để thỏa mn sinh th v lm việc như một Webdesigner, như một nh ph bnh phim cho cuộc mưu sinh thường nhật.

Sch của hủy diệt (A pusztts knyve) tiểu thuyết đầu tay của anh viết về ba ngy trong cuộc đời tăm tối đầy bạo lực của một kiến trc sư trẻ trong qun ngũ xuất bản năm 2002 đ được trao Giải thưởng Văn chương Brdy của Hungary dnh cho tiểu thuyết đầu tay xuất sắc nhất trong năm 2003.

Vua Trắng (A Fehr Kirly) xuất bản năm 2005 tại Budapest v đoạt ngay giải thưởng Văn chương-Mrai Sndor v ấn bản tiếng Anh của tc phẩm ny lập tức nhận được sự khen ngợi nồng nhiệt của giới ph bnh ở New York Times v bo ch quốc tế. Năm 2011, Vua Trắng được nhận thm Giải thưởng văn chương Jan-Michalski.

Khi ấn bản tiếng Việt đầu tin đến tay bạn đọc, c nghĩa l Vua Trắng của Dragomn Gyrgy đ được dịch ra hơn 30 thứ tiếng.

 

2

Nhn vật chnh của tiểu thuyết l cậu b Dzsata mười một tuổi bỗng dưng trở nn lang thang lu lổng trong thấp thỏm lo u v mất bố. Đinh ninh l bố mnh đi cng tc, cậu khng hề biết l mật vụ đ đưa bố cậu vo trại cưỡng bức lao động Knh đo Duna chỉ v ng đ k tn vo bản kiến nghị phản đối chế độ độc ti. Mẹ cậu d l một nữ gio vin can đảm cũng khng thể giấu được ưu phiền v tuyệt vọng khi b bị mất việc v c chồng bị đi t v bất đồng chnh kiến. Hơn nữa, do bị b nội v ng nội cậu rủa sả l chỉ tại con đĩ Do Thi xui khiến m con trai họ đ lầm đường lạc lối, đến mức sau đ, v uất ức m mẹ cậu kin quyết khng thm nhn mặt cả hai.

Khng gian v thời gian của tiểu thuyết l một thnh phố Rumnien b nhỏ trong cơn địa chấn Tschernobyl năm 1986.

Từ năm 2008, bản dịch Vua Trắng từ tiếng Hung sang tiếng Đức của dịch giả Lszl Kornitzer do Suhrkamp Verlag ấn hnh đ được độc giả nước Đức ngưỡng mộ nồng nhiệt. Nh văn Hungary Gyrgy Konrd (sinh năm 1933), người đọat nhiều giải văn chương lớn v từng l Chủ tịch Viện hn lm Nghệ thuật Berlin từ năm 1997 đến năm 2003, đ bnh luận: Một người cha t ngục, một người mẹ can đảm v sự đối chất của một đứa trẻ tỉnh to với một chế độ độc ti gh tởm. Gyrgy l một ti năng trẻ xuất sắc của văn chương Hungary. Với ngn ngữ mnh mẽ, đậm đặc tiểu thuyết ngọt ngo, hoang d v cuồng nhiệt ny sẽ bền đọng di lu.

 

3

Bằng sự thuật kể hồn nhin sống động qua ci nhn trong suốt, tỉnh queo của cậu b 11 tuổi xuyn suốt 18 trường đoạn, Dragomn Gyrgy đ ti hiện ti tnh hai năm lang thang với những bng Tulip, những c nhảy, với nhạc, với rạp chiếu bng, với mỏ vng; su thng lăn lc đớn đau đầy sợ hi với chiến tranh, với Chu Phi, với khm nh, với ci van, với ru, với mặc cả, với thừa thi; với vọng cảnh của cậu b. Ngy ny qua ngy khc, niềm hy vọng được gặp lại bố của cậu b Dzsata cứ tiu tan tn lụi m thầm.

Khởi đầu từ những bng Tulip xc động ti t v cậu đ hi trộm để tặng mẹ nhn ngy bố mẹ cưới nhau (v bố đ bị giam giữ) tới Đm tang ng nội (nguyn l B thư Đảng ủy) đầy mật vụ v bạo lực khn lường ập ln người mẹ phẫn nộ tht đi cng l, ln người bố bất lực đổ gục trong xiềng xch bởi những đn th đ tiện; c thể ni ton bộ số phận bi kịch của một gia đnh dưới chế độ độc ti đầy ắp bạo lực phi l khng c lối thot của Nicolai Ceausescu đ được phanh phui một cch dịu dng, cay đắng v mnh liệt. Bất chấp những đn đnh hiểm c khn lường, một mnh một thuổng, ci thuổng m cậu cướp được từ tay những người định đo huyệt chn ng nội, cậu tả xung hữu đột giữa đm mật vụ như một v sĩ, những mong người ta sẽ thả bố ra sau khi đ chn cất ng nội xong; nhưng rốt cuộc d đ vung cy thuổng sắt ln đầu v phng người lao theo thật nhanh, thật nhanh th mi mi cậu vẫn chỉ l kẻ tuyệt vọng lao đi sau chiếc xe t đầy bạo lực của chế độ độc ti. R rng sự đn p của chế độ cộng sản ton trị Rumanien chnh l cội rễ hiện thực của Vua Trắng.

Tiểu thuyết kết thc trong sự căng thẳng tột đỉnh của tấn bi kịch gia đnh, mọi dối tr che đậy rốt cuộc cũng phơi bầy, sự bng ln được kch hoạt trong cảnh tượng mai tng v dồn nn sức nổ vo giữa lồng ngực mười một tuổi. Nghệ thuật tiểu thuyết của Dragomn Gyrgy xứng đng được đnh gi l bt php của một phong cch lớn.

 

4

Văn chương của Dragomn Gyrgy lm ti nghĩ cc đến tiểu thuyết: Hm nay ti khng thch gặp gỡ g, Tim th vật, Hơi thở đu đưa của Herta Mller (Nobel Văn chương năm 2009), mặc d văn phong của nữ văn sĩ đồng hương với anh c vẻ ngắn v lạnh hơn (Herta Mller sinh năm Qu Tỵ 1953- l người Đức gốc Rumanien).

Cc nhn vật trong cc tiểu thuyết của Herta Mller v chnh bản thn b cũng l những kẻ bất đồng chnh kiến đ sống st trong sự khủng bố tn bạo của chế độ độc ti Ceausescu.

Nhn vật Dzsata khiến ti lin tưởng đến cậu thiếu nin 15 tuổi trong tiểu thuyết Khng số phận. Khc biệt l ở chỗ cậu b của Kertsz Imre (Nobel Văn chương năm 2002 sinh năm Kỷ Tỵ 1929), l kẻ sống st trong trại tập trung man rợ của Pht-xt Đức, cn cậu b của Dragomn Gyrgy l kẻ sống st trong chế độ độc ti Cộng sản Rumanien.

D chưa c định so snh tc giả Vua Trắng với hai bậc tiền bối đồng hương của anh; nhưng ti thn phục c nhảy văn chương Budapest trẻ trung ngoạn mục từ một cộng đồng thiểu số người Hung tại Rumnien của Dragomn Gyrgy ln văn đn Chu u.

Khng c cơ may v kinh hi khn cng hay l những cảnh trạng tan nt của tuổi thơ trong tiểu thuyết Vua Trắng của Dragomn Gyrgy. Đ l nhan đề một bi ph bnh trn tờ Neue Zrcher Zeitung AG tại Đức năm 2008.

Bi bo c đoạn viết: Dragomn Gyrgy kể những cu chuyện cũ về đn p v đối lập, về cưỡng bức v bất đồng chnh kiến, bằng ci nhn trẻ thơ thng minh mới mẻ đến chong vng, sự rng rơn khủng khiếp được gọi về v đồng thời cũng tạo nn sự an ủi. Tiểu thuyết của ng ra mắt vo thời kỳ m lun lun c rất nhiều người ở Chu u đ sẵn sng x tội cho sự đ tiện của chủ nghĩa Cộng sản.

Hơn tm mươi triệu người Việt ở trong v ngoi nước by giờ cũng đu c lạ lẫm g với mặt thật của một chế độc độc ti độc Đảng.

Vậy c thể đề tặng tiểu thuyết ny cho những ai? Cậu b Dzsata c bao nhiu b bạn Việt Nam? C lẽ nn đề tặng Vua Trắng cho tất cả những đứa con thơ của những người bất đồng chnh kiến cn sống hoặc đ chết hay vẫn đang cn bị giam cầm.

 

5

Lẽ ra ti đ c dịp cng với dịch giả Trương Đức gặp gỡ với Dragomn Gyrgy. Hiện anh đang sống với vợ l nữ thi sĩ Anna T. Szab v hai con nhỏ tại Budars. Tiếc l mấy ngy phiu du ở Budapest hồi giữa thng Tm v cuối thng 09 năm ngoi (2011), chỉ v qu tải hẹn h nn ti đ bỏ lỡ cơ hội gặp tc giả Vua Trắng; mặc d anh đ nhận lời dịch giả cho một cuộc gặp gỡ tay ba.

L người lun theo đuổi một nguyn tắc cấu trc tiểu thuyết chống lại mọi kết cục c thể tnh trước, anh đ dễ dng bỏ qua sự lỗi hẹn của ti v Trương Đức. Bằng chứng l sau đ anh v dịch giả Trương Đức đ c cuộc tr chuyện tay đi v tnh cờ anh đ ni l anh khng bao giờ bỏ cuộc. Tất nhin dịch giả cũng khng bỏ cuộc, Trương Đức khng bỏ cuộc, nn giờ đy bản dịch Vua Trắng của anh đ đến tay bạn đọc Việt ngữ.

Khi trả lời Trương Đức hỏi về tc phẩm Vua Trắng, Dragomn Gyrgy đ thổ lộ: Ti nghĩ cuốn sch đ ni rằng: Ai đ vẫn c thể tự do sống st trong một thế giới m sự tự do hầu như khng thể hiện hữu nổi bởi v nỗi sợ hi đ lấy mất đi phần no tr tuệ của con người.

Vẫn hiểu người ta c thể sống st khi biết sợ hi; nhưng sau nhiều năm ăn ở với chế độ độc ti v tha hương phiu bạt, ti cay đắng nhận ra: nỗi sợ hi đ lm cho con người trở nn bất lực v l lẫn.

Người Việt thường nhắc nhau cả giận mất khn. Nhưng trước sự tn bạo khủng khiếp của độc ti cộng sản th cả sợ cũng mất khn. Cng cả sợ lại cng mất khn!

Hy vọng con người vẫn c thể tự do sống st khi biết cch khng cho php nỗi sợ hi giết dần giết mn tr khn của mnh, cũng như tr tuệ của dn tộc mnh.

Thế Dũng

Berlin 09.06.2012

 

Tiểu thuyết: Vua Trắng

Nguyn bản tiếng Hung: A Feher kiraly

Tc giả:Gyrgy Dragoman Do Magvet xuất bản tại Budapest năm 2005

Dịch giả: Trương Đức* - Edition VIPEN xuất bản tại Berlin năm 2012

C tham khảo đối chiếu với ấn bản tiếng Đức: Der Weie Knig của Suhrkamp Verlag năm 2008

Pht hnh tại Đức v Chu u từ ngy 05 thng 08 năm 2012 theo Hợp đồng bản quyền giữa:

The Gernert Company, Inc. & Edition VIPEN - www.vipen.de

ISBN: 978-3-9813547-4-4

Trnh by sch: Vũ Trần - Thiết kế Ba: Thai Gottsmann & Vũ Xương Minh

Sch dy 320 trang Ba 4 mầu gi bn :15,90 Euro

*Trương Đức (Tn thật l Trương Đức Hường. Sinh 29.08.1965, Kỹ sư xy dựng. Tốt nghiệp Đại học Bch khoa Budapest kha 1986-1991. Hiện đang sống với người vợ Hung c con gi nhỏ tại Budapest.

Dịch phẩm : Di sản của Eszter Mrai Sasndor của Trương Đức đ được Nh xuất bản Văn học Trung tm Văn ha Nh Nam xuất bản năm 2008

 

 

http://www.gio-o.com/TheDung.html

 

 

 

gio-o.com 2012