Ed Stuhler

 

Trưng Cầu Dân Ư

Bắt Đầu Cuộc Chơi

( trích Những tuần trăng cuối cùng của CHDC Đức)

Người dịch: Thế Dũng & Thiên Trường Edition VIPEN 2012

 

4. Ṿng ôm lớn

 

Rốt cuộc th́ chúng ta đă là một chính phủ độc lập!’

                                      Gabriele Muschter

Lothar de Maiziere gặp M. Gorbatschow tại Moskau

Tháng  04 năm 1990

 

Ngay từ đầu chính phủ của de Maizière đă có nhiệm vụ tổ chức quá tŕnh thống nhất hai nước Đức, dù quá tŕnh này kéo dài bao lâu đi nữa, sao cho hai hệ thống khác nhau này tương thích được với nhau. Vị thủ tướng khi ấy chia nội các của ḿnh, trừ một số ngoại lệ nhỏ, với lỗi thuộc về những đặc điểm chính trị của hệ thống CHDC Đức, sao cho nó tương ứng với hệ thống của CHLB Đức, nhằm giúp cho các lĩnh vực riêng lẻ có thể đối thoại trực tiếp với nhau.

       Phía Tây Đức phái các cố vấn trong mọi lĩnh vực, thường là các luật gia, giúp đỡ thảo ra vô số các bộ luật mới sao cho chính xác. Các thành viên chính phủ mô tả trải nghiệm với các cố vấn này rất khác nhau.

       Lothar de Maizière lập ra trong trụ sở của ḿnh những chiếc xe hai ngựa kéo, như cách gọi của ông, tuy nhiên cho các công dân CHDC Đức tương ứng quyền được quyết định và điều khiển. Ví dụ như trong văn pḥng ḿnh ông tuyển một cựu chánh văn pḥng của tổng bí thư đảng CDU Heiner Geißler và v́ thế có vô vàn kinh nghiệm ứng xử với báo giới phương tây: Fritz Holzwarth. Nhưng ông này làm cố vấn. Ông không phải là người nắm trách nhiệm thực sự: ‘Điều kỳ lạ là những cố vấn Tây Đức này, có thể nói là để khỏi bị nghi ngờ là thiên vị cho Tây Đức, cuối cùng lại là những người Đông Đức tốt đẹp hơn. Họ không khi nào muốn bị mang tiếng là thực hiện các vụ đàm phán với tư cách đối lập. Ở chừng mực này họ đă nỗ lực nhanh, rất nhanh đồng cảm với các vấn đề và lối suy nghĩ Đông Đức. Khi nghĩ về việc hồi đó tôi có người anh em họ Thomas[1] ở đây: Đôi lúc buồn cười là ví dụ bất ngờ ông ấy ủng hộ luật nhà vườn, v́ tôi bảo ông ấy: ‘Chú ư này Thomas, ta phải xem làm thế nào để bảo vệ việc hoàn trả nhà vườn; v́ trong đó phân nửa thành tích cả đời của dân Đông Đức đang nằm trong mấy tấm ván họ xoáy được, và trong miếng b́a lợp nhà họ vất vả kiếm được!’ Thế đấy, tôi khá quả quyết bác bỏ, ít nhất là về những việc liên quan đến trụ sở của tôi, câu chuyện hoang đường là chúng tôi bị các cố vấn Tây Đức điều khiển từ xa.’

       ‘Họ là những đồng nghiệp rất dễ mến, vô cùng thông thạo chuyên môn, đứng bên cạnh chúng tôi lúc ấy’, bộ trưởng Y tế Jürgen Kleditzsch nói. ‘Họ một phần là bác sỹ, phần nữa c̣n là chính trị gia và luật gia. Điều đó đă giúp đỡ chúng tôi vô cùng. Nhưng cũng có vô số các cố vấn đi tới các vùng của đất nước và dĩ nhiên mang tri thức của họ tới đó và bảo: ‘Các anh chỉ được phép làm thế này’ hoặc ‘Chỉ thế này mới được’. Người ta không t́m cách xem có cùng nhau điều hành và phát triển những điểm tích cực được không, mà chỉ nói: ‘Không làm như thế này được nữa, từ giờ phải làm thế này!’ Dĩ nhiên chuyện đó xảy ra sau lưng chúng tôi, và đó là vấn đề. Điều đó làm tôi lo lắng. Sau lưng chúng tôi, như sau này chúng tôi được biết, đă có những nhóm nhận xét, đánh giá và có lẽ đă bán rẻ các bệnh viện sau những bàn tay quở trách.’

       Phát ngôn viên báo chí Matthias Gehler nói: ‘Tôi chưa làm công việc này bao giờ và đầu tiên phải t́m hiểu sự vụ đă, tôi cũng có một cố vấn bên cạnh, một cố vấn đến từ bang cũ, Hans-Christian Maaß, người tôi đánh giá cao, làm việc hiệu quả. Và trái với những ǵ người ta thỉnh thoảng nghe kể về các cố vấn Tây Đức, ông ấy là một người rất trung thành với tôi và cũng không nhất thiết có ư định nhờ thế mà tạo lập một sự nghiệp vĩ đại, mà thật sự quan tâm đến công việc. Ông ấy đă giúp đỡ tôi rất nhiều trong việc xây dựng văn pḥng phát ngôn viên chính phủ.’

       Walter Siegert, quốc vụ khanh của bộ Tài chính, nói: ‘Đa số đều cố gắng đưa ra lời khuyên. Hồi đó cũng có những người muốn khẳng định vị trí, những người chỉ muốn xem thử nước Đông Đức thú vị, đó lại là một vấn đề hoàn toàn khác.’

       Gabriele Muschter trở thành quốc vụ khanh của bộ Văn hóa. Bà có những trải nghiệm hoàn toàn khác: ‘Thật ra đầu tiên chúng tôi nghĩ có nhiều thứ phải ǵn giữ và nhiều thứ hoàn toàn có thể tiếp quản. Nhưng các anh chị em gái của chúng tôi về căn bản nh́n nhận chuyện đó hoàn toàn khác. Lúc đó ư rơ ra là: ‘Vất bỏ mọi thứ và thế là xong!’ Họ hoàn toàn không quan tâm đến điều đó, mà muốn nắm giữ các vị trí thôi, những người hỗ trợ từ Tây Đức! Với tôi đây là một chủ đề bức xúc. Nếu hồi đó người ta đưa các công chức nhà nước đă nghỉ hưu đến các bang mới và nói, các anh có thể hỗ trợ cho họ một chút, ví dụ là về mặt tài chính hay pháp lư, và v́ điều đó họ được hưởng một ít đền bù như là chi phí xe cộ hay tương tự. Nhưng không, sau đấy họ được bổ nhiệm làm sếp của những người khác. Người ta nghĩ: ‘Dẫu sao sắp tới cũng chả ai quan tâm đến họ nữa, ta muốn làm ǵ th́ làm.’ Tôi vẫn c̣n nhớ: Chúng tôi cách chức một cán bộ lănh đạo bảo tàng. Và bà Martiny, khi đó là ủy viên hội đồng Tây Berlin, gọi điện cho tôi: ‘Tôi chỉ khuyên chị là nên để nguyên như cũ.’ Tôi chỉ trả lời là cái đó chẳng liên quan ǵ đến bà ấy cả. Rốt cuộc th́ chúng tôi là một chính phủ độc lập, và tôi thấy như thế rất đáng xấu hổ! Mặc dù vậy chúng tôi vẫn cách chức ông ấy, và hôm sau báo chí gọi chúng tôi là những người theo chủ nghĩa Stalin mới. Nhưng chúng tôi vượt qua được điều đó.’

       ‘Từ đầu Egon Bahr đă đề nghị với tôi là xây một chủ trương đặc biệt dành cho  Falin’, Markus Meckel kể lại. ‘Thậm chí lúc thảo luận c̣n có ư kiến là Egon Bahr sẽ làm quốc vụ khanh ở bộ của tôi. Sau đó tôi có nói trong nội bộ là không thích thú ǵ việc làm bộ trưởng của Egon Bahr. Nhất định là ông ta có liên hệ với nhóm chuyên gia của tôi, và ở đây luôn có các thảo luận, nhưng tôi không muốn cho ông ta chức vụ cố định nào trong bộ của ḿnh hết. Ông ta muốn có đường lối dành cho Đảng cộng sản Liên Xô và tin là có thể áp dụng chính sách với Moskva như ngày xưa. Sau đó ông ta thỏa thuận tư vấn cho Eppelmann.’

       Christa Schmidt, một giáo viên hiểu biết rộng, đảm nhận Bộ Gia đ́nh và Phụ nữ. Bà nhận được hai cố vấn viên từ bộ tương ứng của Giáo sư Ursula Lehr. Một người phụ trách vấn đề thanh niên, hoàn toàn không phải lĩnh vực chuyên môn của Christa Schmidt, mà là của Cordula Schubert, người kia ở Bonn, phụ trách vấn đề gia đ́nh: ‘Tôi muốn thừa nhận với những người này là họ đă đến với ḷng tin và ư định tốt lành nhất. Nhưng họ không hợp tác với chúng tôi. Tất cả bọn họ. Sự khác biệt giữa một cố vấn Tây Đức và một người Đông Đức như tôi là vô cùng lớn.’

Và bà kể một sự việc nhỏ đặc biệt cho thấy rơ sự khác biệt này. Bà ngồi với một cố vấn trong một căn pḥng lớn, đằng sau có một cửa sổ đang mở. Ông cố vấn bị gió lùa vào gáy và đề nghị bà gọi người nữ thư kư đến đóng cửa sổ. ‘Lúc ấy tôi nh́n thẳng vào ông ta và nói: ‘Không có chuyện đó đâu. Chỗ chúng tôi không làm thế. Hoặc là bây giờ ông tự đóng cửa sổ nếu bị gió lùa, hoặc là tôi sẽ đóng. Nhưng không làm thế được.’ Đó là một ví dụ điển h́nh tôi được chứng kiến trong thời kỳ ấy.’

Về ngôn ngữ cũng có vấn đề: ‘Đôi khi chúng tôi bật cười v́ thấy là cả hai nói cùng một ư nhưng lại diễn đạt hoàn toàn khác nhau. Hoặc là chúng tôi nói ra cùng một điều, nhưng nội dung đằng sau nó lại hoàn toàn khác nhau. Đương nhiên như thế là rất khó cho cả hai bên, nhưng họ chả cố để hiểu chúng tôi mấy.’

Eberhard Stief, quốc vụ khanh trong bộ Nội vụ của Diestel, nhớ lại vô số các hiểu nhầm. Mặc dù khi đàm phán cả hai bên đều nói tiếng Đức, ông thường có cảm tưởng là đối tác đang nói tiếng Trung Quốc. ‘Đó là những khái niệm chúng tôi không biết. Và có nhiều hoàn cảnh phía Tây Đức không biết. Về các mối liên quan, các cơ chế cộng tác, các cơ quan, liệu câu chuyện đang liên quan đến Viện Khoa học hay là các trường đại học riêng lẻ, người của chúng tôi biết là ở đó đang có những hoạt động ǵ. Phía Tây Đức không biết điều đó. Với họ bản thân đó chỉ là các cơ quan thôi. Nhưng ở đó có cả các đề tài nghiên cứu mà ta không cần giấu diếm các kết quả - điều này mặt khác lại liên quan đến năng lực cạnh tranh của CHDC Đức trên thị trường quốc tế -, họ không quan tâm đến điều đó. Có phải chúng tôi chỉ bán đế giày không thôi đâu. Đôi khi điều đó có một dư vị rất cay đắng!’

       Bốn mươi năm phát triển chính trị và xă hội khác biệt rơ ràng cũng đă để lại dấu ấn trong ngôn ngữ. ‘Trong những buổi thương thảo với bộ Nội vụ và các bộ phận chuyên môn chúng tôi cũng nhận thấy sự ngập ngừng, thậm chí là thiếu hiểu biết, ở phía bên kia’, bộ trưởng Văn hóa Herbert Schirmer rút ra kết luận. ‘Giá mà chúng tôi đừng tung ra những khái niệm này để đối tác thương thảo khỏi bị mất tín nhiệm. Đă có đủ những khó khăn trong giao tiếp v́ chúng tôi thường dùng từ ngữ như nhau để nói về những thứ khác nhau và ngược lại. Ư tôi là, đâu đó ông Streibl cũng có lư. Đương nhiên là chúng tôi là những tay chơi nghiệp dư trong chính trị. Nhưng cả các tay chuyên nghiệp bên bờ sông Rhein cũng bị đ̣i hỏi quá sức với những vấn đề và hoàn cảnh thống nhất hai nước Đức.’

       ‘CHLB Đức’, de Maizière nói, ‘tuy đă có một bộ Các vấn đề chung của nước Đức từ bốn mươi năm nay, tiêu tốn khá nhiều tiền bạc, nhưng tiếc là không có xu nào dành cho các câu trả lời chung của nước Đức.’

       Và Christa Schmidt lại nói: ‘Ngay từ đầu đă là một sự điều khiển ngoại lai. Bắt đầu bằng các vị cố vấn này. Vị cố vấn của tôi có nhiệm vụ tổ chức bộ sao cho người ta có thể khéo léo tiếp nhận phần này vào bộ bên kia khi tái thống nhất. Và với chính phủ cũng y như vậy. Ông de Maizière có rất nhiều cố vấn quanh ḿnh. Luôn là cả một đoàn xuất hiện trong lúc ăn trưa. Tôi nghĩ ông ấy cũng được gợi ư xem nên thực hiện công việc như thế nào. Tôi nghĩ là lúc đó đă có sự điều khiển ngoại lai này, đối với tất cả mọi người, khiến không ai chống cự lại được. Có thể là một chút ‘Ông hăy tự đóng cửa sổ lại’, nhưng ngoài ra th́ chẳng ai thoát được.’


 

5. Klaus nhớn và Klaus bé

 

‘Khi ta lấy một phụ nữ từng có chồng, cô ta tuy có mang theo con cái,

nhưng đem theo cả kinh nghiệm nữa.’

                                                          Lothar de Maizière

Lothar de Maiziere & Hertmut Kohl tại Bonn 23.06.1990

                                            o

Trong một ngôi làng nọ có hai người đàn ông sinh sống, cả hai đều có tên giống nhau. Cả hai đều tên là Klaus, nhưng một người có bốn con ngựa và người kia chỉ có mỗi một con. Giờ đây để phân biệt họ được với nhau, người ta gọi người có bốn con ngựa là Klaus nhớn, người chỉ có một con ngựa là Klaus bé. Giờ đây hăy xem mọi sự xảy ra với họ thế nào, v́ đây là một chuyện có thật.’ Đây là những câu đầu trong truyện cổ tích ‘Klaus nhớn và Klaus bé’ của Hans Christian Andersen – một câu chuyện giữa David và Goliath. Kết thúc câu chuyện Klaus bé giành thắng lợi trước Klaus nhớn và trở nên giàu có. Đích thị là một truyện cổ tích.

Helmut Kohl và Lothar de Maizière gặp nhau lần đầu vào tháng Một năm 1990 tại Nhà khách chính phủ CHLB Đức ở phố Plückerstraße ở Tây Berlin. Ngày bầu cử quốc hội đă được chuyển lên 18 tháng Ba, và de Maizière muốn biết rơ xem ông có tổ chức tranh cử chung với đảng CDU Tây Đức được hay không. Đảng này, trước hết là tổng thư kư đảng CDU Volker Rühe, ban đầu không muốn dính dáng ǵ tới ‘đám trẻ bụi đời của đảng liên minh hít bă mía’, theo như lời nói của de Maizière.

Trong buổi gặp đầu tiên, Kohl kể lại là ḿnh có gốc gác tư sản b́nh dân, bố ông là một công chức tài chính người Bayern. Ông đă tự gây dựng mọi thứ cho ḿnh. Tôi nói, một gia đ́nh như vậy không giúp ǵ được cho tôi. Tôi xuất thân từ một gia đ́nh tư sản tương đối có học, nhưng điều đó chẳng ngăn cản ǵ chúng ta cộng tác với nhau một cách ổn thỏa. Và sau đó là câu hỏi phải làm sao với vết nhục làm đảng ăn theo đây. Và tôi nói: ‘Ngài thủ tướng, khi ta lấy một phụ nữ từng có chồng, cô ta tuy có mang theo con cái, nhưng đem theo cả kinh nghiệm nữa. Tôi có văn pḥng và nhân sự ở mọi tầng lớp của CHDC Đức, tôi có thể dễ dàng tổ chức cho ông một cuộc tranh cử lớn. Những Đảng mới và non trẻ chưa làm được như vậy, cả Đảng DSU và Nhận thức Dân chủ, ông rơ ràng thích các đảng này hơn đảng CDU của chúng tôi, cũng không làm được.’ 

Hiển nhiên là lư lẽ này thuyết phục được ông Kohl thực dụng. Bốn tuần sau đó, cũng tại nơi này, ông tổ chức một cuộc gặp giữa đảng CDU Đông Đức, DSU và DA, tại cuộc gặp này liên minh tranh cử ‘Liên minh v́ nước Đức’ đă được h́nh thành.

Không dễ ǵ đưa họ lại được với nhau, có những mâu thuẫn nội tại lớn. Chủ tịch DSU Hans-Wilhelm Ebeling nói: ‘Đảng CDU Đông Đức không muốn có Đảng DSU. Và tôi phải thành thực thừa nhận là ḿnh cũng không muốn có họ. Thật ra trong Đảng CDU này tôi chỉ quen những người hoàn toàn đứng phía sau hệ thống của CHDC Đức mà thôi. Đương nhiên có vô số người trong Đảng CDU vào đảng chỉ để khỏi phải vào Đảng SED. Đó là vấn đề khó khăn khi thành lập liên minh.’ Bộ trưởng Nội vụ và là đảng viên DSU Diestel c̣n phát biểu mạnh mẽ hơn: Với ông Đảng CDU hồi đó là ‘một Đảng đáng ghê tởm’. Ông hoàn toàn không hiểu được làm sao người ta có thể tự nguyện đứng dưới giáo điều của đảng SED như một người công giáo được. Thêm vào đó đối tác tiềm năng thứ ba, Nhận thức Dân chủ, c̣n có một vị chủ tịch[2] đang bị nghi ngờ là nhân viên mật của Stasi.

Ebeling nói: ‘De Maizière không muốn có DSU, chúng tôi không muốn có CDU. Nên phải có người đưa chúng tôi vào ngồi chung bàn để t́m được con đường thống nhất. Thủ tướng CHLB Đức Kohl đă kết hợp chúng tôi lại với nhau.’ Kết quả cho thấy ông ấy đúng về mặt chính trị: chiến thắng áp đảo của ‘Liên minh v́ nước Đức’ tại cuộc bầu cử quốc hội ngày 18 tháng Ba.

 

Tuy thế ban đầu Lothar de Maizière quay trở về từ cuộc gặp đầu tiên này với Kohl và kể với một người thân tín là ông không thể chịu nổi ông béo này. Ông ta ăn mười hai miếng bánh ngọt và không thể nói rơ ràng được v́ lúc nào miệng cũng đầy thức ăn. Mối quan hệ không bao giờ trở nên thân t́nh được, hai người anh em Đức quá khác nhau: ‘Mối quan hệ của chúng tôi thực tế đúng mực. Đó không phải là mối quan hệ dựa trên nền tảng thiện cảm đặc biệt. Nó không trở thành một t́nh bạn giữa những người đàn ông với nhau. Ông ấy có thế giới quan rất kỳ quặc, kiểu vùng Rhein, công giáo và tôi, có tính cách đạo Tin lành và ở hướng đông hơn nhiều – khác nhau cả trong cung cách suy nghĩ. Helmut Kohl, nếu tôi mô phỏng bằng hội họa, suy nghĩ theo những bề mặt lớn và ḍng chảy lịch sử, trong khi tôi, Chúa ơi, luôn nghĩ ngay đến chi tiết và v́ thế phần nhiều là kiểu họa sỹ vẽ bằng bút mực hơn. Ông ấy, con người kỳ quặc sứ Pfalz, người suy nghĩ về những mối liên hệ to lớn, tôi, luật sư, ham mê chi tiết hơn nhiều và dè sẻn theo kiểu người Phổ. Ông ấy không phải là người yêu thích những cái cụ thể. Ngay khi người ta đến hỏi ông ấy những câu hỏi cụ thể, ông ấy sẽ nói: ‘Ông đến gặp Wolfgang đi’, tức là Schäuble. Và đến hôm nay tôi vẫn c̣n thấy biết ơn là giữa Wolfgang Schäuble và tôi, rất nhanh chóng, gần như ngày một ngày hai, đă xuất hiện một mối quan hệ bằng hữu rất gần gũi và vẫn c̣n măi đến giờ.  Đấy đúng là hai thế giới. Nhưng ta không được chọn đối tác chính trị, người ta có đối tác như vậy và phải xem làm thế nào kết bạn được với họ. Chúng tôi đẩy lên vơ đài một vơ sỹ quyền anh hạng nặng và một vơ sỹ hạng lông và lấy làm ngạc nhiên là vơ sỹ hạng lông bị hạ nốc ao sau khi hết hiệp hai.’

Kỳ quặc là điều này đúng với cả hai nhà nước cũng như vóc dáng của cả hai nhân vật chính. Christa Schmidt chứng kiến tại đại hội Đảng thống nhất của CDU vào tháng Mười ở Hamburg một de Maizière lúng túng, người bật khóc khi nghe bản quốc ca Đức: ‘Trước mặt công chúng lúc nào ông ấy cũng phải chống chọi lại sự thấp bé khi đứng cạnh Kohl. Nhưng cả hai chẳng giúp ǵ được cho nhau trong chuyện này.’

De Maizière, nổi tiếng v́ những lời lẽ lanh lẹ, từng phát biểu trước báo giới là ông có cảm giác không c̣n chỗ nào dành cho ông khi bước vào căn pḥng đang có Helmut Kohl. Chắc chắn không phải là một câu nói củng cố cảm giác bằng hữu của Kohl, người dẫu sao cũng bực ḿnh v́ những lời bóng gió công khai liên tục về vóc dáng đẫy đà của ḿnh.

Nhiều thành viên chính phủ mô tả là hai người có một mối quan hệ phức tạp. Phát ngôn viên báo chí Gehler nhớ lại các cuộc nói chuyện điện thoại giữa hai lănh đạo chính phủ: ‘Điều đó diễn ra ngay trong một  mối quan hệ căng thẳng giữa hai người. Tôi nhớ là ông ấy gác máy: ‘Tôi vừa mới nói với lăo béo rồi!’ Và sau đó tất cả chúng tôi đều cười.’

Ngày 23 tháng Sáu buổi tiệc thường niên của thủ tướng diễn ra tại lâu đài Schaumburg ở Bonn. Lều và các gian được dựng lên trên băi cỏ rộng. Các nhân vật nổi tiếng của Đức cho tới giới quư tộc đều đến dự. Đương nhiên các Bộ trưởng của chính phủ CHLB Đức sẽ có mặt. Và cả chính phủ của CHDC Đức cũng được mời đến. Không khí tuyệt hảo.

Nghệ sỹ violon trưởng của dàn nhạc giao hưởng Beethoven của Bonn tiến tới chỗ thủ tướng Đông Đức với câu hỏi liệu ông có muốn cùng chơi khai cuộc hay không, thủy nhạc của Händel. Lời thoái thác của de Maizière là ông không mang theo nhạc cụ đă không được nhạc trưởng công nhận; người ta đă tính trước chuyện đó rồi, nghệ sỹ độc tấu viola sẵn ḷng cho ông mượn nhạc cụ của ḿnh. De Maizière bị thuyết phục.

       Helmut Kohl hài ḷng ra mặt v́ vị thủ tướng nhỏ bé của Đông Đức đứng lên biểu diễn. Matthias Gehler nói: ‘Và rồi họ chơi xong, và Kohl đi lên phía trước và cầm lấy microphone và nói từ trên xuống dưới cứ như là de Maizière chỉ chơi violon: ‘Người đàn ông số một của một quốc gia chắc chắn phải biết chơi chiếc đàn violon số một!’ Và như thế thật ra là muốn nói, rồi, bây giờ ông đi được rồi, ông chơi xong rồi mà.’

De Maizière nói: ‘Lúc ấy ma qủy đă điều khiển tôi, tôi cầm lấy nhạc cụ và giơ về phía ông ấy để nói là

 ‘Ông có biết chơi đâu.’ Tôi sẽ không bao giờ quên bộ mặt ông ấy lúc đó!’

Gehler nói: ‘Phản ứng đối ngược thông minh này đă lột tả toàn bộ những ǵ xảy ra giữa hai người. Lúc đó căng thẳng. Tất cả mọi người lúc ấy đều nín thở, tôi thấy nó như là một khoảnh khắc dài vô tận. Và với tôi sự ngưng đọng, sự căng thẳng này thật thời sự, tôi sẽ không bao giờ quên được nó.’

Ngày 2 tháng Tám Lothar de Maizière bay cùng Günther Krause và cố vấn của ông này, Fritz Holzwarth, đến hồ Wolfgang, để thăm Helmut Kohl tại ngôi nhà nghỉ mát của ông này ở đó. Đă 14 ngày kể từ khi Gorbatschow thôi không phản đối việc thống nhất nước Đức tại cuộc gặp nổi tiếng với Kohl ở Kaukasus, với tuyên bố là nước Đức thống nhất có thể tự ḿnh tự do lựa chọn tham gia liên minh quân sự nào. Nước Đức phải được ‘độc lập hoàn toàn và không hạn chế’ trở lại. Phía Đông Đức không được mời dự cuộc gặp này, người ta biết kết quả, nhờ ‘sự đột phá’ báo chí.

Con đường thống nhất nước Đức đă quang đăng, nhưng de Maizière biết là sẽ không tŕ hoăn được việc thống nhất đến ngày 2 tháng Mười hai, kỳ bầu cử dự kiến trên toàn nước Đức. Ông t́m một lối thoát khỏi một t́nh huống hầu như tuyệt vọng: Sau khi thống nhất tiền tệ các khó khăn về kinh tế ngày càng trầm trọng hơn. Nông dân đe dọa sẽ châm lửa vào ngũ cốc và dùng chĩa để chọc tiết lợn v́ họ không bán được hàng. Các nhà máy công nghiệp cũng chẳng khác ǵ. Trong các siêu thị giờ đang bày bán hàng hóa của Tây Đức. Gần như ngày nào cũng có thành viên quốc hội yêu cầu phải thống nhất ngay lập tức.[3] De Maizière muốn đề nghị Kohl tăng tốc quá tŕnh thống nhất một cách rơ rệt.

       ‘Tôi vừa đi dạo về’, Kohl viết trong hồi kư[4], ‘th́ Walter Neuer báo tin Lothar de Maizière muốn nói chuyện với tôi ngay. Tôi trả lời là không thành vấn đề. Chúng tôi có thể nói chuyện điện thoại. Nhưng ông ấy không muốn thế. Thủ tướng CHDC Đức muốn nói chuyện trực tiếp với tôi và đă cùng Günther Krause trên đường đến gặp tôi. Một tiếng sau khi hạ cánh trong chiếc máy bay khổng lồ của ḿnh trên sân bay Salzburg nhỏ bé vào buổi chiều, họ đến St. Gilgen. De Maizière vào đề luôn. Ông ấy thiết tha kể lể cho tôi là chính phủ của ông ấy sẽ không kiểm soát nổi t́nh h́nh CHDC Đức cho đến mùng 2 tháng Mười hai. Mặc dù có hàng tỷ đồng của Bonn ông ấy vẫn dự đoán là kinh tế nước ḿnh sẽ nhanh chóng sụp đổ. Tất cả sẽ rơi vào hỗn loạn. Trong t́nh thế đó ông ấy đề xuất lối thoát là tuần sau đấy sẽ ra trước quốc hội và thông báo CHDC Đức sẽ sát nhập vào CHLB Đức ngay từ ngày 14 tháng Mười. Cuộc bầu cử quốc hội tiểu bang cũng đă được dự kiến tổ chức vào ngày này tại năm bang đến lúc đó sẽ được thành lập mới. V́ thế cũng phải tiến hành song song cuộc bầu cử toàn nước Đức đầu tiên.’ Như vậy là dời ngày bầu cử quốc hội liên bang lên ngày 14 tháng Mười.

       Kohl nói lên những băn khoăn của ḿnh về mặt hiến pháp, nhưng rồi sau đó đồng ư, theo mô tả của de Maizière: ‘Ông ấy thấy thế rất hay, ta có thể làm như vậy. Và chúng tôi thống nhất sẽ làm như thế. Günther Krause sau đó c̣n ngồi với Kohl trong pḥng khách, ở đó có kê một chiếc đàn piano, Günther chơi đàn, quốc ca Đức và những bài khác tôi không biết hết. Và tôi ra ngoài và ngồi tṛ chuyện với Hannelore Kohl ở trong bếp về những chuyện gia đ́nh hoặc là chuyện ǵ đó. Một phụ nữ tuyệt vời, vô cùng thân ái và đáng yêu. Mọi sự là vậy.’

Hôm sau de Maizière triệu tập một cuộc họp báo ở Berlin và thông báo cuộc bầu cử quốc hội liên bang sẽ diễn ra sớm hơn. ‘Tôi đă gọi cho Kohl ở hồ Wolfgang và bảo: ‘Thưa ngài thủ tướng, hiện đang đếm ngược thời gian, tôi đă cho tổ chức họp báo, và 11h th́ tôi sẽ thông báo thông tin này.’ Nói là làm. Trong những cuốn sách về sau này Kohl quả quyết là tôi đă t́m cách dắt mũi ông ấy. Đó là một h́nh ảnh không h́nh dung nổi kể cả bằng thị giác thông thường.’

Văn pḥng thủ tướng liên bang cải chính việc de Maizière cảm thấy ‘bị lừa một cú lớn’: ‘Có lẽ ông Kohl không muốn lâm vào t́nh trạng ban đầu nói Được rồi sau đó lại nói là Không hoặc không nắm rơ hiến pháp và những điều tương tự. Tôi cảm thấy như thế là khiếm nhă, khá gây tổn hại đến thanh danh và uy tín của tôi, và thực ra hồi đó chúng tôi không làm như vậy được. Tại cuộc gặp ở hồ Wolfgang nhiều điều đă ‘hóa bí mật’, người ta có thể giơ ra cho tôi xem hồ sơ Stasi về ḿnh hoặc là những thứ tương tự. Tất cả những cái đó đều phi lư! Tôi nghĩ chúng tôi đă đối xử thẳng thắn với nhau cho tới ngày 3 tháng Mười, nếu không tính đến t́nh huống này ở hồ Wolfgang.’

Bóng của cuộc bầu cử quốc hội liên bang kéo tới. Đảng CDU có đa số ở hội đồng liên bang, nhưng ngày càng mất nhiều phiếu trong các cuộc trưng cầu dân ư và trở nên lo lắng. Đảng SPD nh́n ra cơ hội. Các cuộc đàm phán về hiệp ước thống nhất đang gần đi tới đích. Các bang Tây Đức tham gia đàm phán. Wolfgang Clement ngồi cùng ở bàn đàm phán như là đại diện của các bang do SPD lănh đạo và là phó chủ tịch của đoàn đại biểu bang. Sau buổi họp báo tai hại của de Maizière, Clement đứng dậy và rời bàn đàm phán. Sau đó Đảng SPD yêu cầu phải có luật chuyển đổi, có nghĩa là chấm dứt đàm phán hiệp ước thống nhất. Thế nhưng cuối cùng họ không thành công.’

Reinhard Höppner đoán là dù là bằng cách nào đi nữa th́ de Maizière đă bị gây áp lực ở hồ Wolfgang, v́ sau chuyến trở về của ông, nhanh chóng xảy ra nhiều chuyện đáng ngạc nhiên: Liên minh đổ vỡ cùng với việc sa thải các Bộ trưởng và phiên họp Quốc hội lộn xộn ngày 22 tháng Tám ấn định thời hạn gia nhập. Sẽ có tường thuật về cả hai sự kiện này trong các chương tới.

Thierse phỏng đoán:‘Tôi nhớ như in là Lothar de Maizière được thủ tướng gọi đến, thậm chí tôi c̣n tin là ở hồ Wolfgang v́ rốt cuộc lúc đó là mùa hè, và khi ông ấy quay về th́ mọi sự đều thay đổi.

Thực tế th́ chuyến thăm hồ Wolfgang không hoàn toàn tự phát như Kohl tả trong hồi kư. Mấy hôm trước đó de Maizière đă ở Wien và thật ra đă muốn từ đó bay sang Salzburg. Nhưng nếu thế th́ ông đă bị báo giới làm phiền. Khi ông lên đường ngày 2 tháng Tám th́ chỉ có rất ít người biết, chẳng hạn như nhân viên đoàn bay, để các phương tiện truyền thông không biết ǵ được. Tuy thế thủ tướng th́ đă được báo trước. Phái đoàn ít người gồm de Maizière, Fritz Holzwarth và Günther Krause được đón ở sân bay.

Lời kể của một vài thành viên Đảng liên minh SPD là thủ tướng được thủ tướng liên bang ‘triệu vời’ hay ‘gọi đến’ và nhận lệnh ở đó, cũng không có cơ sở. Cuộc gặp ngày 2 tháng Tám này là ư tưởng của riêng de Maizière. Fritz Holzwarth đă thuyết phục lănh đạo của ḿnh t́m cách đối thoại với Kohl trong t́nh h́nh kinh tế đang phát triển gay cấn. Ông nhớ rơ hôm ở St. Gilgen; chủ đề liên minh không có vai tṛ ǵ, cũng chẳng có lư lịch cá nhân nào được đề cập. Câu chuyện chỉ xoay quanh kỳ hạn bầu cử được chuyển lên sớm hơn do t́nh h́nh kinh tế. Lothar de Maizière, Holzwarth nói, cũng không phải là người chịu để ai triệu vời ḿnh. Ngay cả đối với đại sứ Liên Xô Kotschemassow[5], như thông lệ ở CHDC Đức. De Maizière nói:‘Sau cuộc bầu cử Kotschemassow gọi cho tôi, ông ta chờ tôi đến báo cáo vào hôm sau. Khi ấy tôi bảo ông ta: ‘Không, không như vậy được nữa. Ông có thể lên lịch hẹn.’ Hoàn toàn mới mẻ đối với ông ta.’

Cả phát ngôn viên chính phủ Matthias Gehler cũng xác nhận là de Maizière không để ai triệu tập cả và gần như c̣n ương bướng đứng ở vị trí của ḿnh. Ông rất chú trọng đến quyền b́nh đẳng và luôn coi ḿnh là luật sư của 17 triệu người Đông Đức.

 

 

[1] Thomas de Maiziere, năm 1989 là phát ngôn viên báo chí của Đảng CDU trong nghị viện Tây Berlin, sau này giữ nhiều chức bộ trưởng ở bang Sachsen, từ tháng Mười năm 2009 là Bộ trưởng Nội vụ CHLB Đức.

[2] olfgang Schnur (Sn 1944), đồng sáng lập viên và chủ tịch của Nhận thức Dân chủ. Ông này từ chức vào tháng Ba năm 1990.

[3] Xem thêm ở Chương 7

[4] Helmut Kohl: Tôi muốn thống nhất nước Đức, Berlin 1996, tr.450.

[5] Wjatscheslaw Iwanowitsch Kotschemassow (Sinh 1918) là đại sứ Liên Xô cuối cùng ở CHDC Đức (1983-1990)

 

 

Ed Stuhler

Trích từ:

Ed Stuhler

Trích từ:

Những tuần trăng cuối cùng của CHDC Đức của Ed Stuhler NXB Ch. Links năm 2010

Nguyên tác tiếng Đức: Die letzten Monate der DDR của Edstuhler

Người dịch: Thế Dũng & Thiên Trường -Bản quyền tiếng Việt của VIPEN Edition

VIPEN xuất bản theo  hợp đồng chuyển nhượng Bản quyền

giữa Ch.Links Verlag với VIPEN Edition(www.vipen.de)

Sách dầy: 306 tr. Khổ 14 x 21 cm Thiết kế b́a: Thai Gottsmann -Tŕnh bày sách: Vũ Xương Minh Phát hành tại CHLB Đức từ tháng 05.2012 Giá sách: 15,90 Euro

Đặt mua theo địa chỉ: peter.knost@berlin.de hoặc the.dung@vipen.de

 

http://www.gio-o.com/TheDung.html

 

 

© gio-o.com 2012