ngựaReo 2014

 



NGUYỄN THỊ KH�NH MINH

NHỊP M�A LỄ HỘI

tản văn

CUỐI NĂM�

Khi những trận gi� Đ�ng Bắc rời khỏi đỉnh cao của n� th� m�a thu cũng thẳm xa. Nếu để t�m chạy theo ph�t chia tay hẳn vẫn c�n thấy được b�ng d�ng �o thu chập chờn trong kh�i sương tr�n con đường m�a đ�ng vừa mở. Như thể ph�t cuối người y�u c�n đứng d�ng dằng nh�n nuối theo cho hết c�i b�ng th�n thiết sắp tho�t khỏi tầm nh�n, như h�nh ảnh b�c sĩ Zhivago của B.Pasternak trong phim, đ� phải chạy vội v�ng l�n tầng lầu để bắt kịp h�nh ảnh chiếc xe ngựa chở Lara mờ xa trong bụi tuyết�

C�y maple b�n kia đường đ� trơ trụi chỉ c�n vương đ�i ba l� v�ng tr�n cuống mỏng mảnh, thu đ� đi rồi, mang theo hết c�i lao xao v�ng của n�, để cho những c�nh c�y ph� những n�t chấm ph� khẳng khiu đ�ng, lại c�ng c� quạnh hơn khi t�nh cờ c� con chim đậu một m�nh tr�n c�nh trong nắng mai lạnh. Khoảnh khắc đẹp qu� của mong manh, dường như nh�n cũng phải hết sức n�ng niu, nghe n�i tr�n đường phố ở thủ đ� nước Nga v�o m�a c�y tr�t l� c� những biển đề �tr�nh đừng động v�o c�y, m�a l� rụng�, thật l� l�ng mạn bạn hả, c�y m�a n�y đang ốm đấy, gầy trơ xương ra, người th� như đẫy đ� th�m dưới lớp �o ấm�

Cuối năm n�o cũng thế, t�i lu�n ở giữa bi�n giới những buồn vui. Buồn th� kh�ng đến nỗi nặng chĩu, vui th� chẳng đến độ rộn r�ng, cứ thế người cứ l�ng b�ng vui vui buồn buồn. Nếu bạn hỏi t�i sao im lặng thế, buồn hả, th� t�i sẽ mỉm cười v� trả lời nhỏ, kh�ng, t�i chỉ thấy buồn buồn. Vừa thấy nao l�ng c�i kh�p lại ch�ng v�nh của một năm, vừa lại l�ng l�ng c�i kh� lễ hội đang mở.

Đ� l� l�c những con đường với những ng�i nh� hiện ra như bức tranh t�i vẫn thấy trong những tấm thiệp Noel l�c c�n nhỏ, ng�y ấy, t�i hay cất giữ những tấm thiệp Gi�ng Sinh của phương T�y, đ� ước m�nh được sống trong c�i tranh thần thoại với những con đường s�ng huyền ảo của hoa tuyết, những ng�i nh� thập th� m�i ng�i đỏ dưới c�i lạnh trắng m�a đ�ng. Những muốn ngồi b�n b�n tiệc đầy ắp thức ăn được b�y biện đẹp đẽ v� �nh s�ng lễ hội x�n xao chải l�n m�i t�c.

Giờ, t�i như đang l�i những mơ ước thơ trẻ ấy ra khỏi c�i lung linh, mở n� ra m� so với con đường hoa đ�n t�i đang đi ở miền nam Calif. n�y, kh�ng c� tuyết trắng, nhưng hai b�n đường được viền bằng những ng�i nh� ẩn hiện �nh đ�n v� gi� m�a đ�ng thổi len v�o chiếc khăn qu�ng cổ, cho t�i cảm thấu c�i r�t xứ người. Được h�t đầy v�o phổi c�i kh�ng kh� thanh b�nh cổ t�ch, dễ khiến m�nh kiếm lại được sự hồn nhi�n, mơ mộng. Đ� l� đường Heils, con đường m� nh� n�o cũng trang ho�ng lộng lẫy, mỗi nh� một cảnh, một gợi mở rất kh�c để người nh�n v�o tha hồ tưởng tượng� như đang bước v�o tấm thiệp Gi�ng Sinh cất trong hộc b�n năm xưa, v� c�i kh� lạnh m�a đ�ng c�ng l�m nồng th�m b�n tay để s�u trong t�i �o.

Tiếng cười, tiếng n�i gần lại hơn ở b�n tai, ấm qu� với c�i qu�ng vai của cậu con �t, mới đ�y th�i, b�y giờ n� đ� dềnh d�ng đi b�n cạnh m�nh, l�m m�nh phải ngước đầu l�n khi n�i chuyện, đ� qu�ng vai m�nh một c�ch gọn g�ng, v� tay kia, qu�ng vai c� bạn g�i, một d�ng s�ng từ đầu tay kia của con n�n nao chảy theo v�ng �m đến vai b�n n�y của t�i, đập những gợn nhẹ nh�ng của sự nối tiếp những thế hệ... T�i tr�i giữa d�ng s�ng ấy, v� được h�a nhịp với mu�n d�ng s�ng kh�c, để biết cuối c�ng l� một điểm hẹn xum vầy.

Kh�ng kh� an b�nh no đủ l�m t�i chạnh l�ng đến qu� nh� con đường Heils nhập nho� đường Duy T�n dẫn đến nh� thờ Đức B� S�i G�n�T�i nhớ một Noel h�nh như v�o năm 78, hay 79 ở S�i G�n, l�c n�y đ� mang t�n mới, nhưng vẫn th�ch gọi S�i G�n, rằng quen mất nết đi rồi, c� thể gọi l� ng�y đ� xưa, người bạn chở t�i tr�n một chiếc xe đạp, phố ng�y ấy kh�ng đ�ng như b�y giờ, sau một biến cố lớn, mọi người c�n đ�i, c�n bao nỗi lo �u của một cuộc sống qu� đỗi ngặt ngh�o, th� chẳng ai m� nghĩ đến trang ho�ng nh� cửa, đường phố để mừng ng�y Gi�ng Sinh. Nh� thờ Đức B� v�o đ�m Noel năm đ�, chỉ c� hai d�y đ�n treo từ n�c to� cao đến tượng Đức Mẹ, vậy th�i, hai d�y đ�n lốm đốm những b�ng điện nhỏ lạc l�ng c� quạnh, h�a với đ�m tối u buồn. Lặng lẽ những �nh đ�n nhỏ v�ng hoe. Lặng lẽ �nh mắt của người đi lễ. Hai ch�ng t�i đứng ở đầu đường Nguyễn Du, b�n cạnh chiếc xe đạp, ng� l�n những �nh đ�n mờ nhạt, n� kh�ng c� c�i s�ng long lanh của �nh đ�n lễ hội, n� c� c�i s�ng rưng rưng. Cảnh vật phố phường to�t ra c�i kh� đ�i ảm đạm, thổi bạt mọi ước muốn sống vui, sống đầy đủ cho tinh thần. Đ�m đ�, ch�ng t�i chỉ đủ tiền để gh� v�o một qu�n c� ph� c�c b�n lề đường nh�m nhi một loại c� ph� tạp với m�i g� rang khen kh�t. Lấp xấp dưới �nh đ�n dầu, những chiếc đẩu gỗ lộn xộn, chơ vơ, chia sẻ rất tội nghiệp với kh�ng kh� xa vắng của đ�m Noel, nhưng d� sao qu�n c�c đ�n dầu cũng đem lại ch�t se l�ng ấm �p, ch�ng t�i kh�ng n�i g�, những mơ ước về tương lai đ� bị đ�ng lại, đ� bị xếp v�o loại thứ yếu sau cơm gạo, n�n nếu kh�ng n�i được về những dự ph�ng vui vẻ của ng�y mai th� tốt hơn, ngồi b�n nhau chia sẻ niềm y�n lặng, người bạn an ủi t�i về một điều kh�ng may t�i đang gặp phải, y�n lặng nh�n t�i kh�c, th�i vậy cũng đủ đầy.

Sau khi rời khỏi qu�n c�c b�n đường, ch�ng t�i đạp xe qua nh� thờ Huyện Sĩ, ở đ� tương đối vui hơn b�n nh� thờ Đức B�, người đi xem lễ đ�ng hơn, m�i đến khi tan lễ, ch�ng t�i mới chia tay. Một m�nh trong đ�m, trước giấc ngủ, t�i thấy m�nh hết sức buồn b�, t�i nhớ ba t�i đang bị cầm t� nơi đ�o heo h�t gi�, t�i buồn cảnh nh�, mẹ v� c�c em nhỏ, cả t�i, ngơ ng�c, kh�ng ba, kh�ng anh trai lớn ở nh�, t�i, đứa con g�i vừa tốt nghiệp đại học, đầu �c c�n đẫm những mộng mơ thiếu nữ, bỗng x�nh v�nh hốt hoảng khi thấy m�nh l� chị lớn một đ�n em, vốn liếng c� được từ trường, lại l� trường Luật của Việt Nam Cộng H�a nữa, l�c ấy thật kh�ng gi�p �ch g� để cho t�i kiếm sống được giữa một x� hội đang đảo ngược hết tất cả mọi gi� trị, như thế. Đ�m n�o t�i cũng đi v�o giấc ngủ bằng nỗi trăn trở u ho�i. V� thảng thốt của một kẻ thức dậy, tiếc nuối một giấc mơ đẹp đang bứt ra khỏi m�nh, m�i m�i kh�ng quay trở lại nữa. Giấc mơ ấy th�nh một thứ khắc khoải, mỗi lần động vọng, t�i lại thấy m�nh ng�y cũ, với tr�i tim c�n ăm ắp nỗi niềm thơ dại, tưởng chỉ dơ tay l� chạm được xanh trời, tưởng đ� y�u thương l� trọn được một v�ng tay �m ả, tưởng đ� hẹn h� l� nắm tới ng�n sau� �i, c�i thời thiếu nữ của t�i, vừa mở ra, vừa tho�ng ng�y ngất hương của n� đ� bị cơn b�o của thời cuộc thổi bay đi tan đi. Rồi phết l�n đ� sắc mầu �m u một buổi tối, tiếng canh canh c�ng tay theo ba t�i, em t�i l�n một chiếc xe l�nh với những họng s�ng đen, chạy h�t v�o b�ng đ�m, thăm thẳm một hơi rất d�i của thời gian. Nhớ những giọt nước mắt của mẹ khi bới đồ đi thăm nu�i ba. Nhớ những ti�u chuẩn tem phiếu để mua gạo, mua thịt, bỗng trở th�nh c�u chuyện từng ng�y. Nhớ những đ�m c�ng mẹ cặm cụi từng mũi đan len, mẹ phải cho�ng cả việc cho c� con g�i mới học cầm chiếc que đan. Nhớ những bữa cơm độn bo bo. Nhớ cậu em trai phải dấu thịt cột chặt v�o bắp ch�n, đem từ sở l�m ở Hiệp H�a về S�i G�n cho mẹ cho chị cho em*. Nhớ cậu em trai đi l�m t�i xế cho c�n- bộ, đ�m l�i xe về nh�, h�t trộm xăng ra, em n�i �xăng n�y cũng l� của ăn cắp, ăn cắp đi ăn cắp lại, huề� đ�ng hay sai, l�c đ� kh�ng c�n dũng cảm để ph� ph�n em nữa�T�i c� thể c�n muốn nhớ g� hơn, như thế? Ch�t t�nh y�u thơ mộng của t�i. N� mỏng manh bong b�ng, huyễn mơ, c� khi thấp tho�ng ở ch�n trời, trong thẳm s�u giấc ngủ, v�, thường bước hụt trong mơ.

�T�i nhớ những Noel sau n�y, đ�u khoảng những năm 80, c�nh cửa ng�i nh� S�i G�n đ� h� mở ra cho gi� thổi v�o ch�t ấm no. Gia đ�nh t�i n�i chung đ� dễ thở hơn v� c� anh em ở Ph�p tiếp tế, l�c ấy ở S�i G�n, chỉ ở th�nh phố th�i, người ta kh�ng những đ� no, m� c�n được ăn ngon hơn, mặc kh�ng đơn giản l� đủ m� đ� đẹp hơn, n�n người ta đ�n Ch�a tưng bừng hơn, mặt mũi th�nh phố s�ng lo�ng hơn nhiều những năm trước, người bạn thuở đ�i k�m nay đ� l� bạn đời của t�i, kh�ng c�n lọc cọc chiếc xe đạp nữa m� chở t�i bằng chiếc Bridgestone của Nhật, đi l�n phố xem lễ Noel, quả l� chật vật để len v�o những con đường đưa tới những nh� thờ lớn, người ta kh�ng đi bộ ngắm cảnh Gi�ng Sinh như ở con đường Heils th�nh thang c� chỗ cho cả gi� đi n�y, m� nườm nượp ngồi tr�n những chiếc xe Honda� nhả kh�i, chen lấn, nh�ch từng ch�t đường một, đ�i khi c�n nghe tiếng cự nự v� lấn chỗ va quẹt v�o nhau, người ta đi đ�u? l�m g�? ngắm Noel ra sao trong một quang cảnh cối xay như thế? Ch�ng t�i gh� v�o một qu�n c� ph�, qu�n c�c t� m� đ�n dầu ho� th�n th�nh cafeteria với �nh s�ng mờ tỏ, rất đẹp, rất thơ, tiếng dương cầm ph�t ra từ một d�n m�y t�n tiến, ngồi trong một kh�ng kh� như thế, với ly c� ph� đ�ng m�i c� ph�, ch�ng t�i lại nhắc đến qu�n c�c năm ngo�i năm kia, ơ hay, ho�i niệm l� tật cố hữu của người ta hay sao ấy. Năm ấy t�i rất hạnh ph�c v� đi đ�u cũng c� một điều n�u k�o để quay về, đ� l� m�i ấm, c� tiếng oa oa của đứa con vừa ra đời, tiếng ru con lục b�t của mẹ ng�y n�o giờ đến lượt t�i, � ơi theo tiếng kh�c tiếng cười của con t�i. Từ đ� trở đi t�i kh�ng mấy hứng th� len v�o d�ng người n�m chặt đường phố đ�m Gi�ng Sinh nữa, m� hưởng kh�ng kh� ngọt lừ của đứa con b� nhỏ mang lại, trang tr� c�y Noel v� c�ng ăn một bữa tiệc nhỏ gia đ�nh, n�i đến ăn, phải nhắc đến, Bin ơi, mỗi Christmas ở đ�y với b�n đầy thức ăn, mẹ hay n�i với con, hồi m�nh ở Việt Nam, đ�u c� thức ăn � hề như ở đ�y, mẹ nhớ c� lần nướng con g� mẹ đ� phải chia hai c�i đ�i cho hai con trước, v� con c�n b� hay đ�i cả, n�n anh hai con so b�. Điều đ�, khi nghĩ đến, d� c� ch�t rưng rưng, nhưng n� khiến t�i cảm thấy kh�ng kh� gia đ�nh t�i l�c ấy kh�ng thể n�i g� kh�c hơn l�, hạnh ph�c. V� b�y giờ, ở miền Nam Calif. y�n b�nh, gia đ�nh nhỏ 3 người t�i, năm nay lại c� th�m c� bạn g�i của con, nếu c� hỏi t�i t�m chữ biểu tượng cho m�i ấm th� vẫn l� hai chữ hạnh ph�c. M� ri�ng m�nh, rất lạ, Gi�ng Sinh n�o cũng vẫn sống được cảm gi�c cũ, đi v�o những con đường hoa đ�n trong gi� r�t bằng tấm l�ng trẻ trung với dư �m một giấc mơ, l�m n�n nhịp ấm �p trong tim.

Kể ra trời đất cũng độ lượng cho con người chấm hết một năm bằng to�n những lễ hội, để c� dịp biết r� hơn, đầy đủ hơn, rằng, trong hưởng thụ nảy sinh l�ng biết ơn. T�i bềnh bồng trong niềm h�n thưởng ấy, hạnh ph�c một m�i ấm, m�nh m�ng c� độc một c�i ri�ng thơ, tận hiến. Qu� đủ để cảm thấy như c�n thi�u thiếu. �i quả l� l�ng tham đong ho�i chả thấy đầy.

V� ĐẦU NĂM,

Trời đất mới, l�ng ta cũng mới�

Gi�ng Sinh xong l� rộn rịp m�a Tết �m lịch. Thời khắc sửa soạn để đ�n Tết l� l�c t�m tư, cảm x�c ph� nhất. N�y nh� những c�y anh đ�o trong c�i ng� vườn chạy d�i theo hi�n nh� t�i, bắt đầu tươm nụ xu�n th� b�n cạnh c�y maple đ�ng gi�. V� nh�m người Việt m�nh trong khu nh� ở n�y lại họp nhau để l�m tiệc tất ni�n, vẻ tất bật h�o hức ph�n chia nhau l�m c�c m�n ăn của họ, l�m t�i thấy qu� gi� qu� việc lưu giữ truyền thống Tết d�n tộc, cũng v� vậy m� trong nh� tuy kh�ng mấy người nhưng t�i cũng b�y ra, muối dưa h�nh, v� chắc chắn l� hầm một nồi măng ch�n gi� kiểu H� Nội của mẹ (anh em ch�ng t�i chẳng đứa n�o qu�n được m�n n�y của mẹ v�o những dịp Tết), m�y m� x�i vị kiểu Nha Trang của ba, v� dĩ nhi�n kh�ng thiếu b�nh chưng dưa m�n (mua, đừng hiểu lầm l� l�m, mắc cỡ lắm nghe), phải x�n xao thế th� con trai mới thấm được c�i kh� Tết, vị Tết Việt Nam, kh�ng th� con biết lấy g� đem v�o m�i ấm của n� mai sau? C�n ch�t đ� m� kh�ng giữ th� l�m sao m� nh�n mặt tổ ti�n.

C� ai đi xuống phố Bolsa v�o những ng�y cận Tết mới cảm thấy hơi n�ng mạnh mẽ của truyền thống - qua những cửa h�ng b�nh chưng b�nh t�t, mứt, dưa m�n, - qua những m�i che được dựng l�n th�nh một d�y h�ng hoa, nơi m� người Việt m�nh những ng�y n�y thường rủ nhau, đi chợ hoa, nghe sao m� n� qu� hương qu�, Tết qu�, - qua những nhịp ch�n hối hả mua mua sắm sắm, tấu th�nh một bản giao hưởng với những nốt nhạc reo l�n ở cung bậc rộn r�ng nhất. Một Việt Nam b� nhỏ trải d�i m�a xu�n rạo rực qu� nh� tr�n một qu�ng đường Bolsa ấm lạnh kh� đ�ng. Một lần đ�u năm ngo�i, nỗi nao nao nhớ đ� k�m t�i đứng tr�n h� đường trước chợ H�a B�nh, tr�n tay �m c�i b�nh chưng, l�ng cảm động một nỗi vui v� biết ơn những người đ� nấu những chiếc b�nh truyền thống Tết, đ� l�m những hũ dưa m�n (tưởng tượng xem n�o, thơm nắng Calif.), đ� chăm lo để c� được hoa c�c hoa lan, v� cả một loại hoa từa tựa như mai v�ng, cho ng�y tết� Tất cả tạo n�n một kh�ng kh� nghe sao qu� ruột thịt khiến l�ng t�i rưng rức, c� phải nắng S�i G�n đang dập dềnh tr�n quầy b�o đầy những giai phẩm Xu�n rực rỡ, hoa mai, hoa đ�o v� tr�ng ph�o đỏ? Người b�n b�o, v� c�ch sắp xếp b�o tr�n một c�i quầy b�n h� đường khiến t�i mường tượng h�nh ảnh ở lề đường Nguyễn Huệ, S�i G�n năm n�o xa, thấy sao m� thương khi chị cầm c�i chổi nhỏ qu�t qu�t tr�n mặt những tờ b�o, v� mời t�i, mua b�o tết đi chị� T�i đang ở đ�u đ�y cảm x�c t�i ơi� h�nh phong ph�o vỡ bung tia đỏ, hoa mai d�n d� v�ng tr�n những b�a b�o k�o tuột t�i về một miền xa lắc c� c�i qu�n tre b�y b�n những con g� đất m�u rực rỡ nắng v�ng v� phong bao l� x� đỏ treo t�n teng, m�nh b� lắm theo ch�n ba mẹ về qu� mỗi tết đến�

Một n�t đặc trưng c� sức h�t mạnh mẽ t�i, l� b�o Tết, ng�y c�n ở nh�, t�i th�ch nhất Tết được đ�ng cửa, buổi s�ng trong căn ph�ng sạch tinh tươm phất phơ m�i Tết, b�n ly c� ph� n�ng, nằm đọc b�o xu�n, cộng th�m niềm vui c� b�i đăng trong b�o nữa, thật l� vui, vầy.

Năm nay, ở đ�y, qu� hạnh ph�c để hưởng th�m nữa một m�a xu�n nh�m nhi th� đọc b�o tết, b�o giấy, b�o mạng, tha hồ, những con chữ m�a xu�n �o ạt c�i mới mẻ, bắt đầu, nạp th�m cho người năng lượng để ti�u pha 365 ng�y sắp tới.

Trong bản giao hưởng m�a lễ hội, t�i đang đi (phải nhẩy chứ nhỉ) điệu rộn r� nhất để h�a �m với nhịp Tết, x�n xao theo nụ đ�o bụ bẫm đất trời, theo bước đi tới của d�ng chảy cuộc sống, v� r�o rắt nốt xanh nhất của một giấc mơ. T�i mong những tiết tấu vui tươi n�y được k�o d�i m�i trước khi v�o nhịp khoan thai chậm r�i của b�ng thời gian�

Nguyễn Thị Kh�nh Minh

Santa Ana

M�a lễ hội 2013
*V�o thời gian những năm 75, 78�, ở S�i G�n m�nh l�c ấy c� một ch�nh s�ch m� người d�n gọi l� �ngăn s�ng cấm chợ�, mọi lương thực, thực phẩm đều bị cấm đưa về th�nh phố, v� ngược lại.

 

� gio-o.com 2014