ngựaReo 2014

 



NGUYỄN THỊ KHÁNH MINH

NHỊP MÙA LỄ HỘI

tản văn

CUỐI NĂM…

Khi những trận gió Đông Bắc rời khỏi đỉnh cao của nó th́ mùa thu cũng thẳm xa. Nếu để tâm chạy theo phút chia tay hẳn vẫn c̣n thấy được bóng dáng áo thu chập chờn trong khói sương trên con đường mùa đông vừa mở. Như thể phút cuối người yêu c̣n đứng dùng dằng nh́n nuối theo cho hết cái bóng thân thiết sắp thoát khỏi tầm nh́n, như h́nh ảnh bác sĩ Zhivago của B.Pasternak trong phim, đă phải chạy vội vàng lên tầng lầu để bắt kịp h́nh ảnh chiếc xe ngựa chở Lara mờ xa trong bụi tuyết…

Cây maple bên kia đường đă trơ trụi chỉ c̣n vương đôi ba lá vàng trên cuống mỏng mảnh, thu đă đi rồi, mang theo hết cái lao xao vàng của nó, để cho những cành cây phô những nét chấm phá khẳng khiu đông, lại càng cô quạnh hơn khi t́nh cờ có con chim đậu một ḿnh trên cành trong nắng mai lạnh. Khoảnh khắc đẹp quá của mong manh, dường như nh́n cũng phải hết sức nâng niu, nghe nói trên đường phố ở thủ đô nước Nga vào mùa cây trút lá có những biển đề “tránh đừng động vào cây, mùa lá rụng”, thật là lăng mạn bạn hả, cây mùa này đang ốm đấy, gầy trơ xương ra, người th́ như đẫy đà thêm dưới lớp áo ấm…

Cuối năm nào cũng thế, tôi luôn ở giữa biên giới những buồn vui. Buồn th́ không đến nỗi nặng chĩu, vui th́ chẳng đến độ rộn ràng, cứ thế người cứ lùng bùng vui vui buồn buồn. Nếu bạn hỏi tôi sao im lặng thế, buồn hả, th́ tôi sẽ mỉm cười và trả lời nhỏ, không, tôi chỉ thấy buồn buồn. Vừa thấy nao ḷng cái khép lại chóng vánh của một năm, vừa lại lâng lâng cái khí lễ hội đang mở.

Đó là lúc những con đường với những ngôi nhà hiện ra như bức tranh tôi vẫn thấy trong những tấm thiệp Noel lúc c̣n nhỏ, ngày ấy, tôi hay cất giữ những tấm thiệp Giáng Sinh của phương Tây, đă ước ḿnh được sống trong cơi tranh thần thoại với những con đường sáng huyền ảo của hoa tuyết, những ngôi nhà thập tḥ mái ngói đỏ dưới cái lạnh trắng mùa đông. Những muốn ngồi bên bàn tiệc đầy ắp thức ăn được bày biện đẹp đẽ và ánh sáng lễ hội xôn xao chải lên mái tóc.

Giờ, tôi như đang lôi những mơ ước thơ trẻ ấy ra khỏi cơi lung linh, mở nó ra mà so với con đường hoa đèn tôi đang đi ở miền nam Calif. này, không có tuyết trắng, nhưng hai bên đường được viền bằng những ngôi nhà ẩn hiện ánh đèn và gió mùa đông thổi len vào chiếc khăn quàng cổ, cho tôi cảm thấu cái rét xứ người. Được hít đầy vào phổi cái không khí thanh b́nh cổ tích, dễ khiến ḿnh kiếm lại được sự hồn nhiên, mơ mộng. Đó là đường Heils, con đường mà nhà nào cũng trang hoàng lộng lẫy, mỗi nhà một cảnh, một gợi mở rất khác để người nh́n vào tha hồ tưởng tượng… như đang bước vào tấm thiệp Giáng Sinh cất trong hộc bàn năm xưa, và cái khí lạnh mùa đông càng làm nồng thêm bàn tay để sâu trong túi áo.

Tiếng cười, tiếng nói gần lại hơn ở bên tai, ấm quá với cái quàng vai của cậu con út, mới đây thôi, bây giờ nó đă dềnh dàng đi bên cạnh ḿnh, làm ḿnh phải ngước đầu lên khi nói chuyện, đă quàng vai ḿnh một cách gọn gàng, và tay kia, quàng vai cô bạn gái, một ḍng sông từ đầu tay kia của con nôn nao chảy theo ṿng ôm đến vai bên này của tôi, đập những gợn nhẹ nhàng của sự nối tiếp những thế hệ... Tôi trôi giữa ḍng sông ấy, và được ḥa nhịp với muôn ḍng sông khác, để biết cuối cùng là một điểm hẹn xum vầy.

Không khí an b́nh no đủ làm tôi chạnh ḷng đến quê nhà… con đường Heils nhập nhoà đường Duy Tân dẫn đến nhà thờ Đức Bà Sài G̣n…Tôi nhớ một Noel h́nh như vào năm 78, hay 79 ở Sài G̣n, lúc này đă mang tên mới, nhưng vẫn thích gọi Sài G̣n, rằng quen mất nết đi rồi, có thể gọi là ngày đă xưa, người bạn chở tôi trên một chiếc xe đạp, phố ngày ấy không đông như bây giờ, sau một biến cố lớn, mọi người c̣n đói, c̣n bao nỗi lo âu của một cuộc sống quá đỗi ngặt nghèo, th́ chẳng ai mà nghĩ đến trang hoàng nhà cửa, đường phố để mừng ngày Giáng Sinh. Nhà thờ Đức Bà vào đêm Noel năm đó, chỉ có hai dây đèn treo từ nóc toà cao đến tượng Đức Mẹ, vậy thôi, hai dây đèn lốm đốm những bóng điện nhỏ lạc lơng cô quạnh, ḥa với đêm tối u buồn. Lặng lẽ những ánh đèn nhỏ vàng hoe. Lặng lẽ ánh mắt của người đi lễ. Hai chúng tôi đứng ở đầu đường Nguyễn Du, bên cạnh chiếc xe đạp, ngó lên những ánh đèn mờ nhạt, nó không có cái sáng long lanh của ánh đèn lễ hội, nó có cái sáng rưng rưng. Cảnh vật phố phường toát ra cái khí đói ảm đạm, thổi bạt mọi ước muốn sống vui, sống đầy đủ cho tinh thần. Đêm đó, chúng tôi chỉ đủ tiền để ghé vào một quán cà phê cóc bên lề đường nhâm nhi một loại cà phê tạp với mùi ǵ rang khen khét. Lấp xấp dưới ánh đèn dầu, những chiếc đẩu gỗ lộn xộn, chơ vơ, chia sẻ rất tội nghiệp với không khí xa vắng của đêm Noel, nhưng dù sao quán cóc đèn dầu cũng đem lại chút se ḷng ấm áp, chúng tôi không nói ǵ, những mơ ước về tương lai đă bị đóng lại, đă bị xếp vào loại thứ yếu sau cơm gạo, nên nếu không nói được về những dự phóng vui vẻ của ngày mai th́ tốt hơn, ngồi bên nhau chia sẻ niềm yên lặng, người bạn an ủi tôi về một điều không may tôi đang gặp phải, yên lặng nh́n tôi khóc, thôi vậy cũng đủ đầy.

Sau khi rời khỏi quán cóc bên đường, chúng tôi đạp xe qua nhà thờ Huyện Sĩ, ở đó tương đối vui hơn bên nhà thờ Đức Bà, người đi xem lễ đông hơn, măi đến khi tan lễ, chúng tôi mới chia tay. Một ḿnh trong đêm, trước giấc ngủ, tôi thấy ḿnh hết sức buồn bă, tôi nhớ ba tôi đang bị cầm tù nơi đèo heo hút gió, tôi buồn cảnh nhà, mẹ và các em nhỏ, cả tôi, ngơ ngác, không ba, không anh trai lớn ở nhà, tôi, đứa con gái vừa tốt nghiệp đại học, đầu óc c̣n đẫm những mộng mơ thiếu nữ, bỗng xính vính hốt hoảng khi thấy ḿnh là chị lớn một đàn em, vốn liếng có được từ trường, lại là trường Luật của Việt Nam Cộng Ḥa nữa, lúc ấy thật không giúp ích ǵ để cho tôi kiếm sống được giữa một xă hội đang đảo ngược hết tất cả mọi giá trị, như thế. Đêm nào tôi cũng đi vào giấc ngủ bằng nỗi trăn trở u hoài. Và thảng thốt của một kẻ thức dậy, tiếc nuối một giấc mơ đẹp đang bứt ra khỏi ḿnh, măi măi không quay trở lại nữa. Giấc mơ ấy thành một thứ khắc khoải, mỗi lần động vọng, tôi lại thấy ḿnh ngày cũ, với trái tim c̣n ăm ắp nỗi niềm thơ dại, tưởng chỉ dơ tay là chạm được xanh trời, tưởng đă yêu thương là trọn được một ṿng tay êm ả, tưởng đă hẹn ḥ là nắm tới ngàn sau… Ôi, cái thời thiếu nữ của tôi, vừa mở ra, vừa thoáng ngây ngất hương của nó đă bị cơn băo của thời cuộc thổi bay đi tan đi. Rồi phết lên đó sắc mầu âm u một buổi tối, tiếng canh canh c̣ng tay theo ba tôi, em tôi lên một chiếc xe lính với những họng súng đen, chạy hút vào bóng đêm, thăm thẳm một hơi rất dài của thời gian. Nhớ những giọt nước mắt của mẹ khi bới đồ đi thăm nuôi ba. Nhớ những tiêu chuẩn tem phiếu để mua gạo, mua thịt, bỗng trở thành câu chuyện từng ngày. Nhớ những đêm cùng mẹ cặm cụi từng mũi đan len, mẹ phải choàng cả việc cho cô con gái mới học cầm chiếc que đan. Nhớ những bữa cơm độn bo bo. Nhớ cậu em trai phải dấu thịt cột chặt vào bắp chân, đem từ sở làm ở Hiệp Ḥa về Sài G̣n cho mẹ cho chị cho em*. Nhớ cậu em trai đi làm tài xế cho cán- bộ, đêm lái xe về nhà, hút trộm xăng ra, em nói “xăng này cũng là của ăn cắp, ăn cắp đi ăn cắp lại, huề” đúng hay sai, lúc đó không c̣n dũng cảm để phê phán em nữa…Tôi có thể c̣n muốn nhớ ǵ hơn, như thế? Chút t́nh yêu thơ mộng của tôi. Nó mỏng manh bong bóng, huyễn mơ, có khi thấp thoáng ở chân trời, trong thẳm sâu giấc ngủ, và, thường bước hụt trong mơ.

…Tôi nhớ những Noel sau này, đâu khoảng những năm 80, cánh cửa ngôi nhà Sài G̣n đă hé mở ra cho gió thổi vào chút ấm no. Gia đ́nh tôi nói chung đă dễ thở hơn v́ có anh em ở Pháp tiếp tế, lúc ấy ở Sài G̣n, chỉ ở thành phố thôi, người ta không những đă no, mà c̣n được ăn ngon hơn, mặc không đơn giản là đủ mà đă đẹp hơn, nên người ta đón Chúa tưng bừng hơn, mặt mũi thành phố sáng loáng hơn nhiều những năm trước, người bạn thuở đói kém nay đă là bạn đời của tôi, không c̣n lọc cọc chiếc xe đạp nữa mà chở tôi bằng chiếc Bridgestone của Nhật, đi lên phố xem lễ Noel, quả là chật vật để len vào những con đường đưa tới những nhà thờ lớn, người ta không đi bộ ngắm cảnh Giáng Sinh như ở con đường Heils thênh thang có chỗ cho cả gió đi này, mà nườm nượp ngồi trên những chiếc xe Honda… nhả khói, chen lấn, nhích từng chút đường một, đôi khi c̣n nghe tiếng cự nự v́ lấn chỗ va quẹt vào nhau, người ta đi đâu? làm ǵ? ngắm Noel ra sao trong một quang cảnh cối xay như thế? Chúng tôi ghé vào một quán cà phê, quán cóc tù mù đèn dầu hoá thân thành cafeteria với ánh sáng mờ tỏ, rất đẹp, rất thơ, tiếng dương cầm phát ra từ một dàn máy tân tiến, ngồi trong một không khí như thế, với ly cà phê đúng mùi cà phê, chúng tôi lại nhắc đến quán cóc năm ngoái năm kia, ơ hay, hoài niệm là tật cố hữu của người ta hay sao ấy. Năm ấy tôi rất hạnh phúc v́ đi đâu cũng có một điều níu kéo để quay về, đó là mái ấm, có tiếng oa oa của đứa con vừa ra đời, tiếng ru con lục bát của mẹ ngày nào giờ đến lượt tôi, à ơi theo tiếng khóc tiếng cười của con tôi. Từ đó trở đi tôi không mấy hứng thú len vào ḍng người nêm chặt đường phố đêm Giáng Sinh nữa, mà hưởng không khí ngọt lừ của đứa con bé nhỏ mang lại, trang trí cây Noel và cùng ăn một bữa tiệc nhỏ gia đ́nh, nói đến ăn, phải nhắc đến, Bin ơi, mỗi Christmas ở đây với bàn đầy thức ăn, mẹ hay nói với con, hồi ḿnh ở Việt Nam, đâu có thức ăn ê hề như ở đây, mẹ nhớ có lần nướng con gà mẹ đă phải chia hai cái đùi cho hai con trước, v́ con c̣n bé hay đ̣i cả, nên anh hai con so b́. Điều đó, khi nghĩ đến, dù có chút rưng rưng, nhưng nó khiến tôi cảm thấy không khí gia đ́nh tôi lúc ấy không thể nói ǵ khác hơn là, hạnh phúc. Và bây giờ, ở miền Nam Calif. yên b́nh, gia đ́nh nhỏ 3 người tôi, năm nay lại có thêm cô bạn gái của con, nếu có hỏi tôi t́m chữ biểu tượng cho mái ấm th́ vẫn là hai chữ hạnh phúc. Mà riêng ḿnh, rất lạ, Giáng Sinh nào cũng vẫn sống được cảm giác cũ, đi vào những con đường hoa đèn trong gió rét bằng tấm ḷng trẻ trung với dư âm một giấc mơ, làm nên nhịp ấm áp trong tim.

Kể ra trời đất cũng độ lượng cho con người chấm hết một năm bằng toàn những lễ hội, để có dịp biết rơ hơn, đầy đủ hơn, rằng, trong hưởng thụ nảy sinh ḷng biết ơn. Tôi bềnh bồng trong niềm hân thưởng ấy, hạnh phúc một mái ấm, mênh mông cô độc một cơi riêng thơ, tận hiến. Quá đủ để cảm thấy như c̣n thiêu thiếu. Ôi quả là ḷng tham đong hoài chả thấy đầy.

VÀ ĐẦU NĂM,

Trời đất mới, ḷng ta cũng mới…

Giáng Sinh xong là rộn rịp mùa Tết âm lịch. Thời khắc sửa soạn để đón Tết là lúc tâm tư, cảm xúc phê nhất. Này nhé những cây anh đào trong cái ngơ vườn chạy dài theo hiên nhà tôi, bắt đầu tươm nụ xuân th́ bên cạnh cây maple đông giá. Và nhóm người Việt ḿnh trong khu nhà ở này lại họp nhau để làm tiệc tất niên, vẻ tất bật háo hức phân chia nhau làm các món ăn của họ, làm tôi thấy quí giá quá việc lưu giữ truyền thống Tết dân tộc, cũng v́ vậy mà trong nhà tuy không mấy người nhưng tôi cũng bày ra, muối dưa hành, và chắc chắn là hầm một nồi măng chân gị kiểu Hà Nội của mẹ (anh em chúng tôi chẳng đứa nào quên được món này của mẹ vào những dịp Tết), mày ṃ xôi vị kiểu Nha Trang của ba, và dĩ nhiên không thiếu bánh chưng dưa món (mua, đừng hiểu lầm là làm, mắc cỡ lắm nghe), phải xôn xao thế th́ con trai mới thấm được cái khí Tết, vị Tết Việt Nam, không th́ con biết lấy ǵ đem vào mái ấm của nó mai sau? C̣n chút đó mà không giữ th́ làm sao mà nh́n mặt tổ tiên.

Có ai đi xuống phố Bolsa vào những ngày cận Tết mới cảm thấy hơi nóng mạnh mẽ của truyền thống - qua những cửa hàng bánh chưng bánh tét, mứt, dưa món, - qua những mái che được dựng lên thành một dăy hàng hoa, nơi mà người Việt ḿnh những ngày này thường rủ nhau, đi chợ hoa, nghe sao mà nó quê hương quá, Tết quá, - qua những nhịp chân hối hả mua mua sắm sắm, tấu thành một bản giao hưởng với những nốt nhạc reo lên ở cung bậc rộn ràng nhất. Một Việt Nam bé nhỏ trải dài mùa xuân rạo rực quê nhà trên một quăng đường Bolsa ấm lạnh khí đông. Một lần đâu năm ngoái, nỗi nao nao nhớ đă ḱm tôi đứng trên hè đường trước chợ Ḥa B́nh, trên tay ôm cái bánh chưng, ḷng cảm động một nỗi vui và biết ơn những người đă nấu những chiếc bánh truyền thống Tết, đă làm những hũ dưa món (tưởng tượng xem nào, thơm nắng Calif.), đă chăm lo để có được hoa cúc hoa lan, và cả một loại hoa từa tựa như mai vàng, cho ngày tết… Tất cả tạo nên một không khí nghe sao quá ruột thịt khiến ḷng tôi rưng rức, có phải nắng Sài G̣n đang dập dềnh trên quầy báo đầy những giai phẩm Xuân rực rỡ, hoa mai, hoa đào và tràng pháo đỏ? Người bán báo, và cách sắp xếp báo trên một cái quầy bên hè đường khiến tôi mường tượng h́nh ảnh ở lề đường Nguyễn Huệ, Sài G̣n năm nào xa, thấy sao mà thương khi chị cầm cái chổi nhỏ quét quét trên mặt những tờ báo, và mời tôi, mua báo tết đi chị… Tôi đang ở đâu đây cảm xúc tôi ơi… h́nh phong pháo vỡ bung tia đỏ, hoa mai ḍn dă vàng trên những b́a báo kéo tuột tôi về một miền xa lắc có cái quán tre bày bán những con gà đất màu rực rỡ nắng vàng và phong bao ĺ x́ đỏ treo ṭn teng, ḿnh bé lắm theo chân ba mẹ về quê mỗi tết đến…

Một nét đặc trưng có sức hút mạnh mẽ tôi, là báo Tết, ngày c̣n ở nhà, tôi thích nhất Tết được đóng cửa, buổi sáng trong căn pḥng sạch tinh tươm phất phơ mùi Tết, bên ly cà phê nóng, nằm đọc báo xuân, cộng thêm niềm vui có bài đăng trong báo nữa, thật là vui, vầy.

Năm nay, ở đây, quá hạnh phúc để hưởng thêm nữa một mùa xuân nhâm nhi thú đọc báo tết, báo giấy, báo mạng, tha hồ, những con chữ mùa xuân ào ạt cái mới mẻ, bắt đầu, nạp thêm cho người năng lượng để tiêu pha 365 ngày sắp tới.

Trong bản giao hưởng mùa lễ hội, tôi đang đi (phải nhẩy chứ nhỉ) điệu rộn ră nhất để ḥa âm với nhịp Tết, xôn xao theo nụ đào bụ bẫm đất trời, theo bước đi tới của ḍng chảy cuộc sống, và réo rắt nốt xanh nhất của một giấc mơ. Tôi mong những tiết tấu vui tươi này được kéo dài măi trước khi vào nhịp khoan thai chậm răi của bóng thời gian…

Nguyễn Thị Khánh Minh

Santa Ana

Mùa lễ hội 2013
*Vào thời gian những năm 75, 78…, ở Sài G̣n ḿnh lúc ấy có một chính sách mà người dân gọi là “ngăn sông cấm chợ”, mọi lương thực, thực phẩm đều bị cấm đưa về thành phố, và ngược lại.

 

© gio-o.com 2014