ngựaReo 2014

 

 

 

Nguyễn thị Hải H�

 

Giữa Ngựa V� Người

 

 

tản mạn

 

 

 

Ngựa c� mặt tr�n thế giới chừng bốn mươi ng�n năm trước C�ng nguy�n, được thuần h�a v�o khoảng bốn ng�n năm trước C�ng nguy�n. Ngựa xuất hiện thường xuy�n trong văn học v� nghệ thuật. Ngựa l� biểu tượng của chia l�a v� chiến tranh v� người đ�n �ng phải ra trận. Ch�ng ta c� thể kh�ng biết n�t mặt của người đ�n b� ở ph�a sau rặng liễu nh�n d�ng chồng từ từ khuất nẻo nhưng ai cũng biết m�u y phục của người chồng v� m�u con ngựa ch�ng cưỡi qua hai c�u thơ trong Chinh Phụ Ng�m Kh�c ��o ch�ng đỏ tựa r�ng pha, ngựa ch�ng sắc trắng như l� tuyết in.� V� c� l�c đ� tiếc m�nh kh�ng theo kịp người đi�Đưa ch�ng l�ng dặc dặc buồn. Bộ kh�n bằng ngựa, thủy kh�ng bằng thuyền.� Ngựa l� biểu tượng của sức mạnh, nhanh nhẹn, dẻo dai, t�nh bạn, l�ng trung th�nh, tr� kh�n ngoan trong v� số t�c phẩm. Ngựa hoang được d�ng để �m chỉ một người c� ước muốn tự do kh�ng chịu khuất phục trước những tr�i buộc của uy quyền như �Ngựa hoang n�o dẫm n�t tơi bời. Đồng cỏ n�o xanh ngắt ch�n trời. Ngựa phi như đi�n cuồng, giữa c�nh đồng dưới cơn d�ng.�[i] Chỉ v�i c�u m� ch�ng ta nh�n thấy một bức tranh ngựa phi tuyệt đẹp v� những ng�n đ�n th� giữa �ngựa� v� người. Mối li�n hệ giữa ngựa v� người, �n t�nh v� o�n th� được thăng hoa trong nhiều t�c phẩm. Một con ngựa đ� giết người để trả th� được Patti Highsmith ghi lại trong truyện ngắn Engine Horse. �Alice Munro, Nobel 2013, đ� nhiều lần nhắc đến ngựa, ti�u biểu l� hai truyện ngắn Boys and Girls v� Under the Apple Tree. Rất may trong văn học ch�ng ta được chứng kiến �n t�nh giữa ngựa v� người nhiều hơn th� o�n. Trong phạm vi b�i tản mạn n�y, xin mời độc giả thưởng thức một �t �n t�nh giữa ngựa v� người trong bốn t�c phẩm văn học bất hủ của T�y phương.

 

1. Con ngựa trong A Country Doctor (B�c Sĩ L�ng) của Franz Kafka

 

Trong truyện ngắn A Country Doctor của Franz Kafka c� �ng b�c sĩ gi� cần phải đi chữa bệnh cho một người ở c�ch đ� mười dặm nhưng con ngựa duy nhất của �ng đ� chết đ�m qua v� kiệt sức. C� g�i gi�p việc, Rose, đi khắp nơi đến nh� l�ng giềng để mượn ngựa cho chủ nhưng kh�ng ai cho mượn. Trong cơn tức bực, b�c sĩ đ� c�nh cửa c�i chuồng lợn, th� bỗng nhi�n, c� anh n�i ngựa dẫn hai con ngựa l�p ng�p từ trong chuồng lợn b� ra. �Thật l� người ta nhiều khi trong biết trong nh� người ta c� chứa những g�.� Kafka tả, hai con ngựa cao lớn khỏe mạnh, nhưng �ng kh�ng n�i r� ngựa m�u g�. Koji Yamamura, đạo diễn Nhật, trong đoạn phim họa h�nh đ� vẽ đ�i ngựa m�u đen.[ii] Anh n�i ngựa bỗng dưng �m chầm lấy Rose th� bạo cắn v�o m� c� n�ng đến rướm m�u. B�c sĩ muốn đ�nh t�n n�i ngựa để cứu Rose nhưng lại sợ hắn kh�ng cho mượn ngựa v� c� lẽ cũng v� hắn cường tr�ng m� �ng th� gi� yếu hom hem. B�c sĩ l�n đường một m�nh v� t�n n�i ngựa tuy�n bố ở lại để chiếm đoạt Rose. Đ�i ngựa tự động mang b�c sĩ đi đến một nơi quang đ�ng, xa mười dặm m� đi trong chớp mắt. Bệnh nh�n l� một cậu b� mười một tuổi, gầy g� xanh xao nhưng kh�ng bị sốt. B�c sĩ cho l� bệnh của cậu kh�ng nguy hiểm v� đ�i ngựa th� đầu v�o cửa sổ khiến B�c sĩ nghĩ đến Rose đang cần được �ng cứu. Sau tiếng ngựa h� B�c sĩ t�m thấy b�n h�ng của cậu b� c� một vết lở to như c�i hoa hồng, b�n trong đ�a hoa hồng n�y l� những con d�i to bằng ng�n tay �t, đầu trắng v� c� nhiều ch�n. D�n l�ng tụ họp trước nh� bệnh nh�n x�ng v�o cởi quần �o của B�c sĩ v� đặt �ng l�n giường của bệnh nh�n v� �ng kh�ng chữa được bệnh v� phải bị giết, y như lời h�t của một b�i đồng dao. B�c sĩ n�m quần �o ra cỗ xe ngựa ngo�i cửa sổ v� trốn về. Tr�n đường về B�c sĩ gi� trần truồng v� hai con ngựa l� bước chậm chạp trong cơn b�o tuyết.

 

Truyện ngắn B�c Sĩ L�ng của Franz Kafka, thường được giới ph� b�nh văn học cho rằng v� truyện giống như một giấc mơ n�n kh� ph�n t�ch một c�ch khoa học. Hai học giả Louis H. Leiter[iii] v� Richard H. Lawson[iv] d�ng ph�n t�ch t�m l� học của Freud v� Jung để �giải m� t�c phẩm B�c sĩ L�ng của Franz Kafka.

 

Con ngựa, biểu tượng t�nh dục của người đ�n �ng, đ� chết trong đ�m trước, tượng trưng sự cạn kiệt t�nh dục của B�c sĩ l�ng. Rose, c� hầu g�i tượng trưng t�nh dục của người phụ nữ, đ� cố gi�p hồi sinh t�nh dục của �ng chủ bằng c�ch đi mượn ngựa của l�ng giềng. Hai con ngựa xuất hiện từ chuồng heo l� ước muốn khả năng l�m t�nh được hồi sinh. Hai con ngựa nh�n v�o ph�ng bệnh nh�n từ cửa sổ tượng trưng cho h�nh động x�m nhập t�nh dục. Cậu b� bệnh nh�n l� một h�nh ảnh tương phản sự bất lực của B�c sĩ l�ng (gi� nhưng kh�ng đau yếu; v� trẻ nhưng đau yếu trầm trọng). Sự kiện mất quần �o của B�c sĩ trong khi chạy trốn được xem như biểu tượng cho sự bị thiến bộ phận sinh dục (castration) v� sự mệt mỏi của hai con ngựa khi trở về l� nhận thức về sự bất lực của B�c sĩ l�ng.

 

Người viết vốn kh�ng tin l� mọi t�c phẩm đều c� thể ph�n t�ch dựa tr�n căn bản t�nh dục như l� thuyết của Freud v� Jung. Tuy nhi�n, xin t�m tắt � kiến của hai học giả để gi�p vui độc giả.

 

Một độc giả c� thể ph�n t�ch t�c phẩm như sau:

 

Kafka, ai cũng biết, bất h�a với người bố v� bị bố cấm viết văn. Viết văn, sự s�ng tạo của Kafka, nguy hiểm cho t�nh mạng của t�c giả trong chế độ độc t�i. Văn chương như một đ�a hoa đẹp, nhưng cũng nguy hiểm như vết thương lở l�i đầy d�i l�c nh�c tr�n th�n thể của cậu b�, v� cậu b� l� hiện th�n của Kafka. Truyện ngắn B�c sĩ l�ng được Kafka viết với quan điểm của B�c sĩ l�ng, tượng trưng cho người bố của Kafka. Ước muốn v� sự tự tin sẽ cứu được bệnh nh�n, (tượng trưng cho ước muốn của người bố muốn cứu Kafka bằng c�ch khuy�n bảo �ng ngừng viết), biến th�nh hai con ngựa khỏe mạnh v� đưa B�c sĩ đến gặp cậu b� trong chớp mắt. Con ngựa của B�c sĩ l�ng bị chết từ đ�m trước �m chỉ người Bố kh�ng c� phương tiện, hay kh�ng được ph�p đi thăm Kafka. �ng bố phải l�n l�t đi thăm Kafka do đ� B�c sĩ l�ng phải đi trong đ�m b�o tuyết mịt m�. Khi đến nơi, biết l� đứa con của m�nh mang c�i nghiệp viết văn c� thể nguy hiểm đến t�nh mạng, sự bất lực v� tan n�t t�m hồn của người bố được Kafka biểu hiện bằng c�i trần truồng trong trời gi� lạnh của B�c sĩ l�ng, v� hai con ngựa trở n�n mệt mỏi biểu hiện nỗi buồn của người bố phải cao bay xa chạy để tự cứu m�nh m� kh�ng cứu được con.

 

2. Con ngựa Frou-Frou[v] trong Anna Karenina của Leon Tolstoi

 

Mặc d� Vronsky v� Anna đ� y�u nhau v� nhiều lần l�n l�t gặp gỡ nhau, chuyện t�nh của hai người chỉ bị kh�m ph� sau cuộc đua ngựa của Vronsky. Gi�u, đẹp trai, lịch thiệp, v� l� một kỵ m� t�i hoa, Vronsky tham dự cuộc đua ngựa vượt qua c�c chướng ngại như r�o cản v� h�o mương. Rất tự tin ở sức khỏe, l�ng can đảm, cũng như t�i cỡi ngựa của m�nh, nhưng Vronsky c� ch�t ngần ngại v� chưa mấy quen với Frou-Frou con ngựa sắp c�ng ch�ng tham dự cuộc đua. Frou-Frou l� con ngựa c�i tơ m�u n�u sậm, vẫn c�n bị xem l� �chưa ho�n hảo lắm.� Tuy nhi�n �n�ng� thuộc n�i giống c� tiếng tăm v� như thế l� đủ để được bỏ qua mọi khuyết điểm kh�c. Trong khi đua ngựa n�y, do Vronsky kh�ng kh�o điều khiển n�n sẩy bước, lỗi nhịp khiến Frou-Frou ng� v� g�y xương sống. Tr�ng thấy Vronsky ng� ngựa Anna kh�c v� biểu lộ sự bấn loạn kh�c thường khiến Karenine đo�n biết vợ m�nh ngoại t�nh với Vronsky. �

 

Theo hai học giả Martin Stevens[vi] v� Hugh McLean[vii], Tolstoy đ� d�ng c�i chết của Frou-Frou l�m điềm b�o trước vận mệnh u tối của Anna v� mối đam m� của n�ng d�nh cho Vronsky.

 

Qua c�ch d�ng chữ của Tolstoy, độc giả dễ nhận ra, t�c giả d�ng Frou-Frou để �m chỉ Anna. Khi Vronsky gặp Frou-Frou trong chuồng ngựa, ch�ng nhận thấy đ�i mắt của n�ng �nổi bật, s�ng rực v� h�o hứng,� c�n th�n h�nh của n�ng �căng đầy nhựa sống nhưng lại rất mềm mại.� Mối quan hệ của Vronsky với Frou-Frou cũng rất gợi cảm. �Ch�ng c�ng đến gần, n�ng c�ng trở n�n rạo rực. Khi ch�ng đứng b�n cạnh đầu của n�ng, bỗng nhi�n n�ng trở n�n đằm thắm hơn, c�ng l�c ấy những sớ thịt của n�ng run rẩy b�n dưới lớp l�ng mềm mại như tơ.�

Vronsky quả l� một người c� sự nhạy cảm v� con mắt quan s�t của nh� văn. Với con ngựa ch�ng đ� tinh tế như thế th� với Anna ch�ng c�ng tinh tế hơn. Vronsky bị Phu nh�n Karenine thu h�t ngay trong lần gặp gỡ đầu ti�n khi n�ng ngồi chung cỗ xe với mẹ ch�ng. Ch�ng nhận ra tr�n n�t mặt n�ng c� một �vẻ mơn trớn mềm mại đặc biệt� v� �đ�i mắt của n�ng s�ng rực� v� một �vẻ rạo rực được kềm chế.� N�t tương đồng của Frou-Frou v� Anna cũng được Tolstoi mi�u tả qua c�ch Kitty quan s�t Anna, t�nh địch của n�ng. Kitty nh�n thấy ��nh s�ng lấp l�nh run rẩy trong đ�i mắt của Anna, nụ cười đầy hạnh ph�c sự rạo rực một c�ch v� thức đang nở tr�n m�i n�ng, vẻ duy�n d�ng thật ch�n, v� cử chỉ uyển chuyển nhẹ nh�ng của Anna.�

 

Sự tương đồng của Frou-Frou v� Anna Karenine qua c�ch mi�u tả của Tolstoy kh�ng chỉ ngừng ở �nh s�ng của đ�i mắt, đường cong n�t mềm của th�n thể, hay một sự rạo rực ngấm ngầm trong đ�i m�i, sớ thịt. Trong một lần Anna bị ng�, Tolstoy đ� mi�u tả n�t mặt của Vronsky như sau: �N�t mặt nhợt nhạt v� h�m dưới run run ch�ng c�i xuống nh�n n�ng� V� l�c Frou-Frou chết, Vronsky được mi�u tả như sau: �Khu�n mặt bị biến dạng v� x�c cảm cực độ, nhợt nhạt v� h�m dưới run run.� Frou-Frou cũng l� t�n th�n mật của Gilberte, nh�n vật trong vở kịch thịnh h�nh của Meilhac v� Hal�vey ra mắt kh�n giả năm 1870. Những chi tiết của vở kịch n�y theo Stevens v� McLean đ� ảnh hưởng s�u đậm trong việc x�y dựng nh�n vật Anna Karenine của Tolstoy.

 

3. Con ngựa Rocinante của Don Quixote

 

Don Quixote sẽ kh�ng được xem l� t�c phẩm kh�i h�i bất hủ nếu ch�ng hiệp sĩ tấn c�ng nh� m�y xay l�a chạy bằng gi� kh�ng c� con ngựa gầy Rocinante. Tr�i ngược với vận mạng của Frou-Frou, con ngựa đua được chăm s�c cẩn thận nhưng lại chết dưới tr�n của chủ, Rocinante của hiệp sĩ Don Quixote bị bỏ đ�i, đ�nh đập nhưng sống l�u hơn chủ. �N�i r� hơn, tuy Don Quixote kh�ng y�u Rocinante kiểu Vronsky y�u Frou-Frou nhưng kh�ng phải �ng hiệp sĩ kh�ng n�y ngược đ�i s�c vật. Rocinante bị bỏ đ�i v� chủ của n� cũng bị đ�i. Rocinante kh�ng đ�nh đập bởi b�n tay của chủ m� bởi những người vị hiệp sĩ tấn c�ng. �

 

Khi mới vừa tự phong chức hiệp sĩ, Quixote gặp một đo�n thương gia Toledo đi b�n lụa đang nghỉ ch�n. Quixote bắt họ phải t�n dương sắc đẹp của Dulcinea. Khi một người trong bọn bảo rằng chưa từng gặp mặt l�m sao biết thần tượng của Quixote đẹp đến mức độ n�o th� Quixote nổi giận bảo rằng họ kh�ng k�nh trọng n�ng do đ� �ng giục Rocinante tiến l�n với một kh� thế h�ng hổ ngọn gi�o chỉa lăm lăm. Nếu Rocinante gầy c�m kh�ng ng� quị th� chắc lũ l�i bu�n phải c� v�i ba người bị toi mạng. V� Rocinante ng� quị n�n bọn l�i bu�n x�m v�o đ�nh cả người lẫn ngựa một trận nhừ tử. Don Quixote �ng kh�ng k�m t�i v� chắc chắn l� kh�ng h�n nh�t chỉ tại Rocinante l�ng ng�ng vụng về.

 

Rocinante bị đ�nh v� bị ng� nhiều lần nhưng kh�ng chết. Nếu trận đ�n ấy l� do Don Quixote khi�u chiến th� cũng c� nhiều lần lỗi lầm đưa đến chỗ bị đ�nh đập ho�n to�n l� tại Rocinante. Don Quixote cố gắng giữ tiết hạnh để biểu lộ l�ng k�nh trọng với Dulcinea del Toboso, một phụ nữ nh� qu� được �ng đưa l�n ng�i thần tượng. Học giả John Cull[viii] dựa v�o học thuyết của Freud ph�n t�ch rằng sự tiết chế t�nh dục n�y được d�ng để �m chỉ Don Quixote l� người bị bất lực về mặt sinh dục. Don Quixote c� c�y gi�o m�n lụt, v� nhiều lần bị đối thủ bẻ g�y cũng l� c�ch v� von sự bất lực của Quixote v� c�y gi�o l� tượng trưng cho phallus hay �con cờ� của nam giới. Rocinante, con ngựa đực, được� xem l� biểu tượng t�nh dục của đ�n �ng. Suy nghĩ theo chiều hướng tr�n, Rocinante l� h�nh ảnh đối kh�ng của Don Quixote. Don Quixote ăn chay t�nh dục nhưng Rocinante lại rất kh�t t�nh. V� ch�nh v� c�i kh�t t�nh của Rocinante m� cả Don Quixote với Sancho, người hầu cận, bị một trận đ�n tơi tả.

 

Sau khi đi mấy ng�y đường đ�i v� kh�t, Don Quixote v� Sancho gặp một c�nh đồng cỏ non mượt c� con suối chảy ngang nước trong veo m�t rượi. Sancho thả Rocinante tr�n đồng cỏ non, nghĩ rằng thường ng�y Rocinante rất nh�t nh�t chắc chẳng quấy rầy ai. Tr�n đồng cỏ c� một nh�m người yangueses đ� đến trước v� đang cho ngựa nghỉ ngơi. Rocinante l�n cơn kh�t t�nh, n�n thay v� gặm cỏ non v� uống nước suối lại rượt đo�n ngựa tơ ponies của đ�m yangueses đ�i cưỡi ngựa. Đ�m l�i bu�n đ�nh đuổi Rocinante đến độ ch�ng ngựa vừa gầy vừa gi� rớt hết �quần �o� y�n cương chỉ c�n lại th�n h�nh trụi lũi. N�ng l�ng Rocinante của m�nh bị đ�nh đập t�n nhẫn, hiệp sĩ Don Quixote ra lệnh Sancho phải c�ng hiệp sĩ trả th� cho Rocinante. Sancho nhắc nhở cho chủ biết l� �bọn ch�ng hơn hai mươi đứa, c�n ch�ng ta chỉ c� hai người, đ�nh l�m sao lại họ m� đ�nh.� Tuy nhi�n bản t�nh hiệp sĩ của Quixote đ� chẳng chịu l�i bước trước sức mạnh n�o n�n Don Quixote x�ng l�n v� dĩ nhi�n bị đ�nh cho một trận b� lết b� c�ng. May cho hiệp sĩ nh� ta l� đ� ng� bổ nh�o nằm b�n cạnh Rocinante. V� hiệp sĩ nhỏ b� hơn Rocinante n�n roi vọt đ�nh tr�ng Rocinante nhiều hơn đ�nh tr�ng hiệp sĩ. Tội nghiệp Sancho đ� kh�ng được may mắn như thế. Vẫn biết Rocinante phạm tội �d�,� nhưng theo c�i kiểu con hư l� tại cha mẹ, v� thế Don Quixote phải bị vạ l�y. Nếu kh�ng c� Rocinante độc giả sẽ kh�ng c� cơ hội m� mỉm cười.

 

B�n cạnh c�y gi�o, c�nh tay của Don Quixote cũng được xem l� biểu tượng của phallus. Quixote thường khoe sức mạnh của c�nh tay, nhưng khi hữu sự c�nh tay của hiệp sĩ thường trở n�n bất lực. Maritornes v� con g�i của vị chủ qu�n đ� đ�a cợt với Quixote khi �ng đến tr� ngụ. Hiệp sĩ e ngại hai vị nữ lưu sẽ lợi dụng x�m phạm t�nh dục �ng. Tuy nhi�n vốn bản t�nh hiệp sĩ hay ch�u � phụ nữ, Quixote nghe lời dụ dỗ của hai n�ng n�n th� c�nh tay v�o một c�i lỗ trong nh� chứa rơm. Hai n�ng tinh nghịch cột cổ tay của �ng v� để �ng tay bị treo lủng lẳng. Quixote mỏi qu� phải dựa v�o Rocinante tuy nhi�n con ngựa đ� chạy theo cơn kh�t t�nh m� bỏ �ng chủ lại. Đ�y cũng l� một ẩn dụ t�nh dục John Cull đ� nh�n theo phương ph�p Freud v� sự c� mặt của Rocinante l�m tăng th�m phần kh�i h�i của t�c phẩm.

 

4. Con ngựa Boxer trong Animal Farm (Trại S�c Vật) của George Orwell

 

Nếu nhắc đến con ngựa trong văn học, m� kh�ng n�i đến bầy ngựa trong Trại S�c Vật của Orwell th� l� một thiếu s�t lớn lao, bởi v� bầy ngựa n�y, đặc biệt l� Boxer, tượng trưng cho người d�n sống trong chế độ độc t�i. Trong Trại S�c Vật, c� đ�i vợ chồng Boxer v� Clover thuộc loại ngựa k�o (k�o xe hay k�o c�y), Mollie l� loại ngựa kiểng (nu�i để đi thi ở c�c cuộc thi giữa c�c n�ng trại), v� Benjamin (nửa ngựa nửa lừa). Boxer m�u đen, to lớn, cao hơn một m�t t�m, c� sức khỏe bằng hai con ngựa b�nh thường. Mặc d� d�ng dấp đồ sộ, Boxer bị xem l� ngu ngốc bởi v� Boxer c� một vệt l�ng trắng chạy d�i trước đầu. Clover như một phụ nữ to b�o sau khi sinh bốn đứa con. Mollie l� một c� n�ng ngựa trẻ, m�u trắng, đỏm d�ng với c�i nơ buộc tr�n bờm. Thường bị xem l� ph� phiếm, nhẹ dạ, lười biếng, �ch kỷ, ngu ngốc v� chỉ biết c� một mẫu tự. Thật ra cả bầy ngựa kh�ng ai biết nhiều chữ, chỉ Benjamin lo�i người thường mắng l� ngu như lừa lại biết chữ, c� thể đọc nguy�n c�u văn.� Về sau khi Napoleon v� lũ heo ch� thay đổi luật lệ để c� thể thao t�ng quyền h�nh v� giết hại �d�n ch�ng� trong trại, Benjamin ch�nh l� �người� đọc luật cho Clover nghe.

 

Boxer, như một người n�ng d�n anh h�ng, đ� chung vai s�t c�nh với l�nh đạo để chống chọi với �kẻ th�� lo�i người. Ch�nh Boxer l� kẻ đ� hạ gục một kẻ th� bằng c�ch đứng l�n bằng hai ch�n sau, d�ng hai ch�n trước, c� bọc m�ng sắt bổ xuống đầu Foxwood khiến hắn ng� lăn quay ra chết giấc. Boxer hạ kẻ th� một c�ch quang minh ch�nh đại, bất cứ ng�n đ�n n�o, d� đ� đạp đấm đ�nh đều ra ch�n trước mặt chứ kh�ng đ�nh từ b�ng tối như lo�i người. Trong khi Boxer v� c�c loại th� anh dũng chiến đấu kẻ th� th� Mollie trốn trong chuồng của n�ng, v�i đầu v�o m�ng rơm. N�ng chạy trốn ngay lập tức khi nghe tiếng s�ng của kẻ th�.

 

Độc giả dễ c� �c cảm với Mollie. Khi l�nh đạo b�n chuyện l�m c�ch mạng, Mollie hỏi ngay l� khi c�ch mạng xong rồi c� ta c� c�n được ăn đường v� được đeo nơ kh�ng. Khi mọi người phải từ chối mọi xa hoa ph� phiếm để ủng hộ c�ch mạng th� Mollie mang tất cả lạc th� của c� ta đem dấu dưới đống rơm. V� khi to�n trại s�c vật được ra chỉ thị phải căm gh�t, v� kh�ng l�m n� lệ cho kẻ th�, th� Mollie c� cử chỉ th�n thiện với lo�i người. Mollie chối rằng kh�ng theo lo�i người để phản bội lo�i vật, nhưng �người ta� nh�n thấy Mollie đứng giữa hai gọng của xe k�o, nhăm nhi đường, bờm c� gắn nơ, v� được người ve vuốt.

 

Ann Patchett, trong b�i tiểu luận giới thiệu Trại S�c Vật, đ� b�nh vực h�nh động của Mollie. Patchett cho rằng d� Mollie l�m n� lệ cho lo�i người th� đ� l� h�nh động chọn lựa. Do sự chọn lựa đ� Mollie tr�nh được nỗi đau l�ng khi bị đồng bọn phản bội. Người ta c� thể cho rằng lựa chọn hạnh ph�c của Mollie l� một h�nh động h�n mạt, v� n�ng kh�ng chịu sống theo gương mẫu của người kh�c đặt ra, nhưng Patchett cho rằng, v�o thời buổi của Trại S�c Vật, đạt được hạnh ph�c m� kh�ng lợi dụng c�ng lao của đồng loại n�n được xem l� một sự vẻ vang.

 

Boxer l� điển h�nh cho một mẩu c�ng d�n, hiền l�nh, ch�n thật, y�u thương đồng loại, t�n trọng luật ph�p. Boxer cũng như nhiều người d�n kh�c đ� qu� tin v�o giai cấp l�nh đạo, để tư tưởng của họ bị kềm chế v� bị đưa đến con đường hủy diệt. Bất cứ vấn đề g� xảy ra, Boxer chỉ biết nai lưng lao động, kh�ng ngờ sự hy sinh của m�nh chỉ phục vụ giai cấp thống trị v� tiếp tay họ l�m cho t�nh trạng x� hội trở n�n tệ hại hơn.

 

Ngựa chiếm một vị tr� rất lớn trong huyền thoại, văn học v� phim ảnh T�y phương. Từ con ngựa trắng Pegasus trong huyền thoại Hy lạp đến con ngựa đen trong Black Beauty hay Black Stallion. Ngựa kh�ng những để k�o c�y m� con d�ng để k�o những cỗ đạn ph�o nặng nề, hơn một triệu con ngựa khỏe được d�ng để phục vụ Thế chiến thứ Hai. Sức khỏe, l�ng trung th�nh v� sự kh�n ngoan của Joey được tr�n trọng trong phim War Horse của Speilberg. T�nh bạn giữa người d� chết cũng kh�ng chia xa như White Mane. Ngựa được Trịnh C�ng Sơn d�ng để mi�u tả một người nghệ sĩ rong chơi như �Đời vẽ t�i t�n mục đồng, rồi vẽ th�m con ngựa hồng, từ đ� l�n đường phi�u dong.� Ngựa đủ th�ng minh để được huấn luyện nhảy m�a theo điệu nhạc phục vụ kh�n giả. Mấy mươi năm qua, những con ngựa trong Trại S�c Vật của George Orwell, trong Anna Karenina của Leon Tolstoy, trong Don Quixote của Miguel de Cervantes, trong the Country Doctor vẫn c�n đ�ng cho ch�ng ta chi�m ngưỡng v� suy ngẫm.

 

 

Nguyễn thị Hải H�

 

 

� gio-o.com 2014

 

 


[i] Vết Th� Tr�n Lưng Ngựa Hoang của Ngọc Ch�nh v� Phạm Duy.

[ii] https://www.youtube.com/watch?v=ZDjmW-gIsKs

[iii] Leiter, Louis, �A Problem in Analysis: Franz Kafka�s A Country Doctor.� The Journal of Aesthetics and Art Criticism, Vol. 16, No. 3 (Mả., 1958), pp. 337-347.

[iv] Lawson, Richard, �Kafka�s Der Landarzt.� Monatshefte, Vol. 49, No. 5 (Oct., 1957), pp. 265-271.

[v] Wikipedia d�ng chữ Fru-Fru.

[vi] Stevens, Martin, �A Source for Frou-Frou in Anna Karenina,� Comparative Literature, Vol. 24, No. 1 (Winter, 1972), pp. 63-71.

[vii] McLean, Hugh, �Correspondence: On Horses, Adulteresses, and Tolstoy.� Comparative Literature, Vol. 24, No. 3 (Summer, 1972), pp. 285-286.

[viii] Cull, John, �The �Knight of the Broken Lance� and his �Trusty Steed�: On Don Quixote and Rocinate,� Cervantes: Bulletin of the Cervantes Society of America 10.2 (1990): 37-53