TẢn mẠn
Bên tách cà phê
Mùi hoa sứ
và nhạc Rahab trên đường phố
Nguyễn Xuân Thiệp
Vào dịp 30 tháng 4, nhân kỷ niệm 30 năm ngày mất Sài G̣n, nhà báo Việt Nguyên cùng gia đ́nh đi chơi Los Angeles. Và ông đă ghi lại chuyến đi này trong một bài tạp bút đăng ở Người Việt Online*. Trong phần đầu bài tạp bút, Việt Nguyên viết:“Ở một góc thành phố West Hollywood, nơi tôi đến ở một tuần, với ngọn đồi Hollywood ở phía đông, những con đường lúc nào cũng đông người đi bộ, các tiệm buôn, những ṭa nhà cao ốc với những ngọn đèn neon đầy màu sắc gợi đến một góc Sài G̣n. Trên đường Santa Monica và Melrose, các quầy sách báo bày trên lề đường gợi về những ngày tháng lang thang trên đường Lê Lợi với những quầy sách trước nhà sách Khai Trí của một thời say mê sách vở.”
Đoạn văn trên đă gợi cho Nguyễn nghĩ tới những năm tháng thanh xuân với phố xá, sách vở và bạn bè và những cây bông sứ cây ngọc lan tỏa hương nồng ngát. Kết thúc bài văn, Việt Nguyên viết: “Nhà báo Bernard Weinraub rời SG nhớ măi một SG huyền nhiệm với mùi thơm hoa lài. Thành phố West Hollywood với những giàn hoa giấy đỏ thắm trên đường Fair Fax và Santa Monica, giống như SG của tôi nhưng thiếu một mùi hương dạ lư.”
Quả là một bài tạp văn đặc sắc. Nội dung bài viết tŕnh bày một cái nh́n khác với trước đây của báo chí, sách vở và dư luận về chiến tranh Việt Nam và chế độ VNCH. Chẳng hạn tờ New York Times và Los Angeles Times kể từ năm 2005 đă thay đổi bộ mặt và giọng điệu: không c̣n những cỗ xe tăng và đại pháo của quân Bắc Việt trên đường phố Sài G̣n mà thay vào đó là h́nh ảnh các công nhân làm việc trong các siêu thị với những chiếc xe mua hàng treo đầy bong bóng màu… Tất cả rực rỡ trên trang nhất với hàng “tít” lớn “Chủ Nghĩa Tư Bản Đến Sau 30 Năm” cùng với h́nh ảnh các thiếu nữ mang dấu hiệu các công ty lớn của Hoa Kỳ. Trong khi đó, những bài xă luận không c̣n giọng điệu thân Cộng nữa mà đứng về phía VNCH. Kư giả Stephen J. Morris viết về chiến tranh VN với lời khẳng quyết “một trận chiến chúng ta có thể thắng”. Trong khi đó, các nhà báo cánh tả Hoa Kỳ sau 30 năm cũng đă thức tỉnh nh́n lại để thấy rằng họ đă sai lầm. Các nhân vật cao cấp của quân đội như tướng Westmoreland và tướng Abrams Creighton cho đến TT Nixon tất cả cũng đă đồng thanh công nhận quân lực VNCH đủ sức chiến đấu nhưng bị thua v́ giới truyền thông cánh tả, đám phản chiến và quốc hội Hoa Kỳ. Nhà văn Phạm Thị Hoài, tác giả Thiên Sứ cũng đă để rơi những giọt nước mắt, “không phải những giọt nước mắt mừng chiến thắng mà là những giọt nước mắt giă từ”. Giă từ… Giă từ những giấc mộng, những ảo tưởng trước hiện thực vô nhân, tàn bạo đang bày ra trên đất nước…
Trang sử 30 tháng Tư khép lại. Nghĩ về Sài G̣n trong bóng đêm của một thành phố nước Mỹ hôm nay vẫn c̣n thoang thoảng trong kư ức của Nguyễn mùi hương hoa lài, hoa sứ…
Nguyễn tôi đă đọc bài tạp bút của Việt Nguyên với những cảm xúc và suy nghĩ như trên. Ngoài ra, ở đâu đó, Nguyễn cũng gặp một bài khác rất hay của Việt Nguyên viết về cuốn truyện The Kite Runner (Kẻ Săn Diều) của nhà văn A Phú Hăn Khaled Hosseini *. Đọc bài của Việt Nguyên, Nguyễn vội vàng vào Barnes & Noble ở phố Firewheel mua ngay cuốn “The Kite Runner”. Kỳ lạ thay, được khơi gợi, Nguyễn bỗng thấy ḿnh trở lại Sài G̣n với mùi hoa sứ trên sân nhà, ở bến Bạch Đằng và những khu vườn dọc theo con đường có trường Gia Long ngày trước. A, văn chương có mănh lực huyền diệu, Nguyễn thấy ḿnh được sống lại với bạn bè thời nhỏ, với những tṛ chơi liếng khỉ, những buổi trốn học đi xem xi nê. Cuốn sách có những cảnh thơ mộng, những t́nh cảm ngọt ngào xen lẫn những đoạn bạo liệt. C̣n nhớ, cuốn sách và bài văn của Việt Nguyên đă gợi cảm hứng cho Nguyễn viết một loạt bài về những cánh diều trên bờ biển Galveston, bờ biển Destin và trên cánh đồng làng Lại Thế, cũng như những thân diều chết treo lơ lửng trên những hàng dây điện của đường phố Sài G̣n như B́nh Nguyên Lộc đă tả. Cũng trên ḍng tự sự của Khaled Hosseini trong “Kẻ Săn Diều”, Nguyễn thấy lại Sài G̣n thời đổi chủ và cuộc sống ở nước Mỹ sau nhiều năm trôi giạt. Cũng như Amir chạy đuổi theo cánh diều ở Fremont, Nguyễn t́m thấy hạnh phúc b́nh yên trên những cánh diều ở băi biển Galveston và Destin. Nghĩa là bài viết của Việt Nguyên và cuốn sách đă giúp Nguyễn t́m lại được h́nh ảnh của ḿnh và những bầu trời thân quen. Sau đây là một đoạn văn rất đẹp và cảm động của Việt Nguyên trong bài viết về “The Kite Runner”: “Giấc mơ của Hassan, mơ thấy những đóa hoa Lawla sẽ nở lại trên những đường phố, nhạc Rahab sẽ trỗi lên nhộn nhịp trong mỗi căn nhà và những cánh diều sẽ bay trên nền trời Kabul trong khi chờ đợi người bạn thơ ấu trở về. Amir, Sohrab và vợ Soraya t́m lại được hạnh phúc trong một buổi chiều trên cánh đồng Fremont. Amir chạy theo cánh diều trên quê hương mới, tưởng như sống lại thời trẻ”…
Ôi, mùi hoa lawla và nhạc Rahab trên đường phố… Giấc mơ của Hassan là như thế. C̣n tôi và bạn có giấc mơ nào không? Ôi, Sài G̣n của ta. Để kết thúc bài tản mạn này, Nguyễn xin gợi lại một h́nh ảnh xưa, rất xưa. Nó liên quan tới những ngày biến động của tháng Tư 1975 rồi bỏ nước ra đi.
Bạn bè xin cùng Nguyễn trở lại…
em mang hồn hoa sứ
ngủ ngàn năm đất xưa
Người con gái ấy đă chết. Người ta không c̣n thấy mái tóc đen dài của nàng đi về phía rặng cây bông sứ. Và người ta cũng không c̣n thấy nàng mỗi buổi sáng ngồi nhặt bông sứ trước sân nhà ở vùng biển ấy để kết thành chuỗi đeo lên cổ. C̣n ông bạn của tôi Nguyễn Trung Dũng c̣n nhớ cây bông sứ trên sân thượng nhà ông -nơi ông cùng tôi, đôi khi có Hà Thượng Nhân và Vũ Đức Nghiêm ngồi uống trà.
bạn đi. để quên cành hoa sứ
gác xưa hiền sĩ chẳng về đây…
Riêng Nguyễn th́ nhớ lắm cây bông sứ trên sân thượng nhà Dũng, cây bông sứ trước sân trường Gia Long ngày nọ, cũng như những cây bông sứ ở đường Tự Đức và Ôn Như Hầu… Bây giờ, bạn và tôi, ta mơ ǵ nhỉ, như Hassan trong “Kẻ Săn Diều” chăng. Nếu có thể, xin cho Nguyễn được trở về đứng lặng yên nghe lại điệu blues trên đường chiều, nh́n cây bông sứ ở bến sông Bạch Đằng khi “chim én vẫn bay đấy trời chiều đường phố Sài G̣n” (TTT), để thấy hồn ḿnh biến thành những bông sứ máu rơi, rơi…
*Các bạn có thể đọc những bài viết của Việt Nguyên trong hai tập sách mang tựa đề “Từ Bàn Viết Houston”, Người Việt xuất bản 2008
NXT
http://www.gio-o.com/NguyenXuanThiep.html
© gio-o.com 2010