photo: http://tanthuyhoang1989.blogspot.com/

 

TẢn mẠn

B�n t�ch c� ph�

 

T Mt Bếp La


Nguyn Xu�n Thip

 

C� thể n�i kh�ng g� ấm c�ng, th�n y�u bằng bếp lửa của mẹ. N� l� h�nh ảnh của ấu thời t�i, v� c� lẽ cả ấu thời c�c bạn nữa. V� phải chăng mỗi khi cảm thấy chới với tr�n đường đời, ta lại t�m về bếp lửa ng�y xưa ấy. T�m về để được thấy an ủi, tin tuởng hơn, hầu cất bước đi tiếp tr�n con đường ch�ng ch�nh của kiếp người.

Con đ� đi bao năm / mẹ vẫn ngồi b�n bếp lửa...

Nguyễn t�i xin mượn lời v� � thơ của bạn xưa để gợi lại h�nh ảnh của mẹ. D� s�ng tinh sương hay khi chiều xuống, mẹ vẫn ngồi ở đ� để lo cho bữa ăn gia đ�nh v� để nghĩ ngợi, x�t thương. Cho tới ng�y giọt nắng rụng xa c�nh, cho tới ng�y mẹ kh�ng c�n nữa tr�n c�i đời n�y, th� trong nỗi tưởng nhớ của con mẹ vẫn ngồi b�n bếp lửa. Cho n�n, Nguyễn rất đồng cảm với L� Văn Ngăn khi anh viết:

Mỗi buổi mai, l�c nền trời những v� sao chưa tắt

bao nhi�u bếp lửa đ� s�ng l�n tr�n h�nh tinh n�y

v� bếp lửa của mẹ, từ tuổi thanh xu�n đến tuổi xế chiều

vẫn ch�y chập chờn trong căn nh� nhỏ

Mẹ đ� khởi đầu sự sống cho con c�i m�nh

bằng một ngọn lửa như thế

����

�� V� người viết c� thể n�i một c�ch rất tự tin rằng "Bất cứ anh con trai n�o của đất nước mưa ph�n v� nắng ch�y n�y cũng ra đi từ bếp lửa của mẹ. Ch�nh ở đ� bắt đầu sự sống. Ch�nh ở đ� dạy cho ta b�i học y�u thương v� sự biết ơn." Giờ đ�y, xin cho người viết được ngỏ đ�i lời với mẹ của m�nh.

�� Mẹ ơi, từ ấu thơ của con, v� c� lẽ từ hồi mẹ c�n con g�i, mẹ đ� nh�m l�n bếp lửa. V� từ l�c con biết nh�n thế giới chung quanh th� con đ� nh�n thấy bếp lửa của mẹ. Thuở đ�, trong căn nh� ở Vương Phủ, mẹ đ�u đ� được hưởng những tiện nghi như c�c b� mẹ b�y giờ. Mẹ đ�u c� bếp than, bếp điện, bếp gas... Mẹ chỉ c� ba h�n gạch hay c�i ch�n kiềng để l�m bếp. C�n vật liệu để đốt, chỉ c� những nh�nh củi m�t trong vườn nh�, những t�u dừa t�u cau đem xẻ ra, chặt nhỏ ra phơi kh�. Hay b� rạ, th�ng trấu, th�ng dăm b�o xin từ h�ng x�m. Với chừng đ� vật liệu, mẹ nh�m l�n bếp lửa cho gia đ�nh. Cha cũng vất vả sớm chiều tr�n chiếc xe đạp m�u đen hiệu Saint Etienne đi l�m kiếm tiền. Nhưng cha c�n được nghỉ ngơi, uống tr�, đọc b�o. C�n mẹ, mẹ cặm cụi, vất vả, nhọc nhần từ sớm tinh sương cho tới khi chiều tối. V� mẹ l� người gần gũi với con hơn ai hết.

�� Như thế đấy, tr�n bếp lửa của mẹ lu�n lu�n c� ấm nước, ni�u cơm, tr�ch c� kho, nồi canh rau. Từ s�ng sớm, mẹ đ� thức dậy nấu nước pha tr� c�ng b�n thờ �ng b�, rồi mẹ bắc nồi cơm cho cả nh� ăn v� để bới v�o mo cau cho con đi học. Cho tới b�y giờ, khi đ� qua bao nhi�u chặng đường của cuộc đời, con kh�ng qu�n nắm cơm của mẹ c�ng với d�m muối m� ăn v�o c�n dư vị ngọt b�i ở cổ. Cũng vậy, l�m sao qu�n được miếng c� ngừ kho, b�t canh hoa l� của mẹ ăn trong chiều h�.

�� Thường xuy�n hơn cả, mỗi buổi chiều, tr�n bếp của mẹ s�i sục nồi c�m heo. �i, con vẫn c�n thấy như đang xảy ra trước mắt cảnh mẹ đi đốn từng c�y chuồi v�o xắt ra rồi bằm nhuyễn trộn với c�m nấu l�n cho heo ăn. Thuở ấy, mẹ chịu kh� nu�i th�m một hai con heo để kiếm th�m lợi tức cho gia. Thực chất, đ�y giống như những đồng xu bỏ ống: nu�i heo cho lớn, mẹ k�u người b�n, vậy l� nh� c� được th�m một m�n tiền, d�nh khi kỵ giỗ hay việc nọ việc kia trong gia đ�nh. Chiều nay, con ngồi nhớ lại m� rưng rưng nước mắt. Mẹ ơi!

�� N�y, c�c bạn của Nguyễn, c� thể một hai người trong c�c bạn ra đi từ một nơi cao sang,� quyền qu�. Mừng cho c�c bạn th�i. Ri�ng Nguyễn n�y v� rất nhiều người nữa đ� lớn l�n v� ra đi từ bếp lửa của mẹ. Thực t�nh, Nguyễn t�i kh�ng c� g� mặc cảm hay xấu hổ để n�i l�n điều n�y. Gịot nước s�ng kia khi ra tới biển c�n nhớ về nguồn. Huống chi... Phải n�i rằng từ căn bếp ấy ta c� được b�t cơm ăn mỗi ng�y. Sự tăng trưởng của c�c tế b�o trong cơ thể cậu b� con hay c� b�, trong đ� c� những tế b�o �c, l� từ đ�u ra. Nguyễn lớn l�n từ ni�u cơm v� nồi c�m heo của mẹ. Rồi sau n�y, từ những chữ abc v� bản cửu chương học thuộc l�ng, cho tới những c�ng thức v� định đề to�n học, những tư tưởng cao si�u của c�c triết gia, những b�i thơ đẹp như ch�u ngọc của c�c thi sĩ, những bức tranh những pho tượng những tiếng h�t v� vở kịch tr�n s�n khấu... v�n v�n, tất cả đều thấp tho�ng �nh lửa� của căn bếp trong buổi đầu đời của ta.

�� Nơi đ�, ch�i bếp ngh�o của mẹ, những l�c ch�n chơi hay bị bạn b� xịt ra, Nguyễn t�i lại ngồi nghe mẹ kể chuyện ng�y xưa. Chuyện gia đ�nh ngoại ở l�ng Ph� Lễ, chuyện cổ t�ch d�n gian. Kh�ng hiểu từ đ�u mẹ thuộc l�ng rất nhiều c�u h�t v� ca dao. C� thể n�o một phần t�m hồn của Nguyễn, trong những buổi đầu đ� được nu�i bằng những dưỡng chất ấy. C�n nhớ khi đ� bể giọng v� bắt đầu l�m thơ, Nguyễn đem khoe mẹ những b�i thơ đầu ti�n ch�p tay, đọc cho mẹ nghe v�i c�u v�i đoạn. V� Nguyễn n�i với mẹ: �Sau n�y, con sẽ đem in thơ b�n lấy tiền nu�i mẹ.� �i, ng�y thơ khờ khạo như con c�n con. Để rồi khi đụng phải bức tường thực tế mới vỡ mặt vỡ m�y ra. H�nh như trong đời chỉ một lần duy nhất được T� Kiều Ng�n trả cho 500 đồng b�i thơ đăng tr�n b�o Tiền Phong của qu�n đội, c�n ngo�i ra thơ Nguyễn t�i chỉ được đăng ch�a, c� khi c�n phải đ�i c� ph� cho người chủ b�t để được đăng thơ. Ấy l� chưa kể bao nhi�u lần tốn giấy (pelure) tốn mức (waterman) chong đ�n (dầu lửa) cặm cụi ch�p thơ rồi mua phong b� mua tem gởi tặng mấy b� con g�i (m� ng�y h�m nay Nguyễn đều gọi bằng �m� tất tật�). L�m thơ -như Nguyễn v� mấy �ng bạn ng�y thơ khờ khạo kh�c- quả chẳng được đồng xu cắc bạc hay sự đo�i ho�i n�o cả. Bụng đ�i, l�m thơ. Thất t�nh, l�m thơ. Ở trong t� Cộng Sản, đi đẩy gỗ, đẩy xe đ�, cuốc đất, cũng l�m thơ. L�m trong đầu, cố nhi�n. G�nh cỏ tr�n vai, thơ trong đầu (TTT)

�� �i, �i, h�nh như Nguyễn n�y đ� đi kh� xa đề. Xin trở lại với bếp lửa trong căn nh� xưa. V� xin nhắc lại: Nguyễn t�i đ� ra đi từ một bếp lửa như thế. Ng�y nay, khi đ� đặt ch�n l�n biết bao s�n ga, phi cảng, l�i xe tr�n những freeway ng�n dặm v� tr�n những c�y cầu treo qua thế kỷ, thỉnh thoảng trước mắt Nguyễn hiện ra trong đ�m sương hay qua m�n mưa tuyết phủ, h�nh ảnh một bếp lửa ấm c�ng v� th�n y�u. Bếp lửa của mẹ ta ng�y n�o. �i mẹ!

 

NXT

http://www.gio-o.com/NguyenXuanThiep.html

 

� gio-o.com