TẢn mẠn

B�n t�ch c� ph�

 

M�i hoa s

v� nhc Rahab tr�n đường ph

Nguyn Xu�n Thip

 

�� V�o dịp 30 th�ng 4, nh�n kỷ niệm 30 năm ng�y mất S�i G�n, nh� b�o Việt Nguy�n c�ng gia đ�nh đi chơi Los Angeles. V� �ng đ� ghi lại chuyến đi n�y trong một b�i tạp b�t đăng ở Người Việt Online*. Trong phần đầu b�i tạp b�t, Việt Nguy�n viết:�Ở một g�c th�nh phố West Hollywood, nơi t�i đến ở một tuần, với ngọn đồi Hollywood ở ph�a đ�ng, những con đường l�c n�o cũng đ�ng người đi bộ, c�c tiệm bu�n, những t�a nh� cao ốc với những ngọn đ�n neon đầy m�u sắc gợi đến một g�c S�i G�n. Tr�n đường Santa Monica v� Melrose, c�c quầy s�ch b�o b�y tr�n lề đường gợi về những ng�y th�ng lang thang tr�n đường L� Lợi với những quầy s�ch trước nh� s�ch Khai Tr� của một thời say m� s�ch vở.�

�� Đoạn văn tr�n đ� gợi cho Nguyễn nghĩ tới những năm th�ng thanh xu�n với phố x�, s�ch vở v� bạn b� v� những c�y b�ng sứ c�y ngọc lan tỏa hương nồng ng�t. Kết th�c b�i văn, Việt Nguy�n viết: �Nh� b�o Bernard Weinraub rời SG nhớ m�i một SG huyền nhiệm với m�i thơm hoa l�i. Th�nh phố West Hollywood với những gi�n hoa giấy đỏ thắm tr�n đường Fair Fax v� Santa Monica, giống như SG của t�i nhưng thiếu một m�i hương dạ l�.�

��

�� Quả l� một b�i tạp văn đặc sắc. Nội dung b�i viết tr�nh b�y một c�i nh�n kh�c với trước đ�y của b�o ch�, s�ch vở v� dư luận về chiến tranh Việt Nam v� chế độ VNCH. Chẳng hạn tờ New York Times v� Los Angeles Times kể từ năm 2005 đ� thay đổi bộ mặt v� giọng điệu: kh�ng c�n những cỗ xe tăng v� đại ph�o của qu�n Bắc Việt tr�n đường phố S�i G�n m� thay v�o đ� l� h�nh ảnh c�c c�ng nh�n l�m việc trong c�c si�u thị với những chiếc xe mua h�ng treo đầy bong b�ng m�u� Tất cả rực rỡ tr�n trang nhất với h�ng �t�t� lớn �Chủ Nghĩa Tư Bản Đến Sau 30 Năm� c�ng với h�nh ảnh c�c thiếu nữ mang dấu hiệu c�c c�ng ty lớn của Hoa Kỳ. Trong khi đ�, những b�i x� luận kh�ng c�n giọng điệu th�n Cộng nữa m� đứng về ph�a VNCH. K� giả Stephen J. Morris viết về chiến tranh VN với lời khẳng quyết �một trận chiến ch�ng ta c� thể thắng�. Trong khi đ�, c�c nh� b�o c�nh tả Hoa Kỳ sau 30 năm cũng đ� thức tỉnh nh�n lại để thấy rằng họ đ� sai lầm. C�c nh�n vật cao cấp của qu�n đội như tướng Westmoreland v� tướng Abrams Creighton cho đến TT Nixon tất cả cũng đ� đồng thanh c�ng nhận qu�n lực VNCH đủ sức chiến đấu nhưng bị thua v� giới truyền th�ng c�nh tả, đ�m phản chiến v� quốc hội Hoa Kỳ. Nh� văn Phạm Thị Ho�i, t�c giả Thi�n Sứ cũng đ� để rơi những giọt nước mắt, �kh�ng phải những giọt nước mắt mừng chiến thắng m� l� những giọt nước mắt gi� từ�.� Gi� từ� Gi� từ những giấc mộng, những ảo tưởng trước hiện thực v� nh�n, t�n bạo đang b�y ra tr�n đất nước�

�� Trang sử 30 th�ng Tư kh�p lại. Nghĩ về S�i G�n trong b�ng đ�m của một th�nh phố nước Mỹ h�m nay vẫn c�n thoang thoảng trong k� ức của Nguyễn m�i hương hoa l�i, hoa sứ�

 

�� Nguyễn t�i đ� đọc b�i tạp b�t của Việt Nguy�n với những cảm x�c v� suy nghĩ như tr�n. Ngo�i ra, ở đ�u đ�, Nguyễn cũng gặp một b�i kh�c rất hay của Việt Nguy�n viết về cuốn truyện The Kite Runner (Kẻ Săn Diều) của nh� văn A Ph� H�n Khaled Hosseini *. Đọc b�i của Việt Nguy�n, Nguyễn vội v�ng v�o Barnes & Noble ở phố Firewheel mua ngay cuốn �The Kite Runner�. Kỳ lạ thay, được khơi gợi, Nguyễn bỗng thấy m�nh trở lại S�i G�n với m�i hoa sứ tr�n s�n nh�, ở bến Bạch Đằng v� những khu vườn dọc theo con đường c� trường Gia Long ng�y trước. A, văn chương c� m�nh lực huyền diệu, Nguyễn �thấy m�nh được sống lại với bạn b� thời nhỏ, với những tr� chơi liếng khỉ, những buổi trốn học đi xem xi n�. Cuốn s�ch c� những cảnh thơ mộng, những t�nh cảm ngọt ng�o xen lẫn những đoạn bạo liệt. C�n nhớ, cuốn s�ch v� b�i văn của Việt Nguy�n đ� gợi cảm hứng cho Nguyễn viết một loạt b�i về những c�nh diều tr�n bờ biển Galveston, bờ biển Destin v� tr�n c�nh đồng l�ng Lại Thế, cũng như những th�n diều chết treo lơ lửng tr�n những h�ng d�y điện của đường phố S�i G�n như B�nh Nguy�n Lộc đ� tả. Cũng tr�n d�ng tự sự của Khaled Hosseini trong �Kẻ Săn Diều�, Nguyễn thấy lại S�i G�n thời đổi chủ v� cuộc sống ở nước Mỹ sau nhiều năm tr�i giạt. Cũng như Amir chạy đuổi theo c�nh diều� ở Fremont, Nguyễn t�m thấy hạnh ph�c b�nh y�n tr�n những c�nh diều ở b�i biển Galveston v� Destin. Nghĩa l� b�i viết của Việt Nguy�n v� cuốn s�ch đ� gi�p Nguyễn t�m lại được h�nh ảnh của m�nh v� những bầu trời th�n quen. Sau đ�y l� một đoạn văn rất đẹp v� cảm động của Việt Nguy�n trong b�i viết về �The Kite Runner�: �Giấc mơ của Hassan, mơ thấy những đ�a hoa Lawla sẽ nở lại tr�n những đường phố, nhạc Rahab sẽ trỗi l�n nhộn nhịp trong mỗi căn nh� v� những c�nh diều sẽ bay tr�n nền trời Kabul trong khi chờ� đợi người bạn thơ ấu trở về. Amir, Sohrab v� vợ Soraya t�m lại được hạnh ph�c trong một buổi chiều tr�n c�nh đồng Fremont. Amir chạy theo c�nh diều tr�n qu� hương mới, tưởng như sống lại thời trẻ��

�� �i, m�i hoa lawla v� nhạc Rahab tr�n đường phố� Giấc mơ của Hassan l� như thế. C�n t�i v� bạn c� giấc mơ n�o kh�ng? �i, S�i G�n của ta.� Để kết th�c b�i tản mạn n�y, Nguyễn xin gợi lại một h�nh ảnh xưa, rất xưa. N� li�n quan tới những ng�y biến động của th�ng Tư 1975 rồi bỏ nước ra đi.

�� Bạn b� xin c�ng Nguyễn trở lại�

em mang hồn hoa sứ

ngủ ng�n năm đất xưa

�� Người con g�i ấy đ� chết. Người ta kh�ng c�n thấy m�i t�c đen d�i của n�ng đi về ph�a rặng c�y b�ng sứ. V� người ta cũng kh�ng c�n thấy n�ng mỗi buổi s�ng ngồi nhặt b�ng sứ trước s�n nh� ở v�ng biển ấy để kết th�nh chuỗi đeo l�n cổ. C�n �ng bạn của t�i Nguyễn Trung Dũng c�n nhớ c�y b�ng sứ tr�n s�n thượng nh� �ng -nơi �ng c�ng t�i, đ�i khi c� H� Thượng Nh�n v� Vũ Đức Nghi�m ngồi uống tr�.

bạn đi. để qu�n c�nh hoa sứ

g�c xưa hiền sĩ chẳng về đ�y�

�� Ri�ng Nguyễn th� nhớ lắm c�y b�ng sứ tr�n s�n thượng nh� Dũng, c�y b�ng sứ trước s�n trường Gia Long ng�y nọ, cũng như những c�y b�ng sứ ở đường Tự Đức v� �n Như Hầu� B�y giờ, bạn v� t�i, ta mơ g� nhỉ, như Hassan trong �Kẻ Săn Diều� chăng. Nếu c� thể, xin cho Nguyễn được trở về đứng lặng y�n nghe lại điệu blues tr�n đường chiều, nh�n c�y b�ng sứ ở bến s�ng Bạch Đằng khi �chim �n vẫn bay đấy trời chiều đường phố S�i G�n� (TTT), để thấy hồn m�nh biến th�nh những b�ng sứ m�u rơi, rơi�

 

*C�c bạn c� thể đọc những b�i viết của Việt Nguy�n trong hai tập s�ch mang tựa đề �Từ B�n Viết Houston�, Người Việt xuất bản 2008

 

NXT

 

http://www.gio-o.com/NguyenXuanThiep.html

 

� gio-o.com 2010