TẢn mẠn

B�n t�ch c� ph�

 

Đợi v� sao dậy sớm


Nguyn Xu�n Thip

 

���� Khuya nức nở những c�i l�ng kh�ng ngủ

���� Đợi v� sao dậy sớm tiễn người đi

�� Kh�ng hiểu sao hai c�u thơ của Joseph Huỳnh Văn tr�ch dẫn tr�n lại cứ lởn vởn trong đầu �c Nguyễn t�i những ng�y gần đ�y. C� phải giờ n�y gi� m�a đang thổi tr�n khắp qu� nh�, gợi lại những chuyến đi? Hay ngọn gi� Santa Ana đang thổi suốt dọc giải đất Cali, l�m dậy l�n tiếng những chiếc phong linh bằng đất nung khua chạm v�o nhau? Le vent se l�ve� Gi� đ� l�n� Gi� đ� l�n rồi� h�y thử sống xem sao...

�� Vậy đ�, hai c�u thơ gợi những �m vang. Kẻ viết những d�ng n�y đ� đọc kh� nhiều thơ của Joseph Huỳnh Văn -những b�i thơ nửa tượng trưng nửa si�u thực, những b�i cầm dương xanh sầu qu� ph�i- nhưng kh�ng hiểu sao hai c�u thơ b�nh dị n�i tr�n bỗng dưng lại c� m� lực đưa l�ng m�nh v�o tưởng nhớ m�ng lung. Hai c�u thơ thật giản dị nhưng khơi gợi nhiều qu�. Phải chăng n� đ� động phải những tầng s�u thẳm n�o đ� tận dưới đ�y hồn -v� đ�y thời gian.�

����

�� Nhưng th�i h�y gượm. Trước khi n�i về thơ, xin h�y n�i về người. Con người đ� l� Joseph Huỳnh Văn. Nguyễn được đọc v� nghe t�n anh từ hồi tạp ch� Thời Tập của Vi�n Linh. Joseph Huỳnh Văn. C�i t�n lạ, nửa T�y nửa Ta, nhưng rồi cũng trở n�n quen thuộc. Chữ nghĩa của Joseph Huỳnh Văn th� qu� đẹp, qu� sang m� t�nh y�u của anh với T�r�sa cũng s�nh ngang t�nh y�u của Pasternak với Lara, nghĩa l� diễm lệ v� ngang tr�i. Những b�i thơ �cầm dương xanh� của Joseph Huỳnh Văn xuất hiện ở những năm đầu 1970, sau đ� l� biến cố 30 th�ng 4 khiến '�ng h�a ra thằng thằng h�a ra �ng'. V� nh� thơ cũng lấm bụi t� ngục v� h� phố.��

�� Khoảng năm 1983, do Nguyễn Minh Diễm (gi�m đốc đ�i RFA, vừa nghỉ hưu) giới thiệu, kẻ n�y gặp Joseph Huỳnh Văn ở một con hẻm cắt ngang đường Hiền Vương, khoảng giữa Duy T�n v� Hai B� Trưng T�n Định. L�c bấy giờ anh đang l�m thợ mộc qua ng�y. Uống với nhau ch�n rượu đắng b�n g�c phố, Joseph Huỳnh Văn cho biết anh vẫn tha thiết với thơ như ng�y n�o mặc d� vừa qua cơn gi� bụi mịt mờ. Những th�ng năm sau đ� �t gặp anh, cho m�i đến th�ng 6. 1995, nh� thơ Nguyễn Thanh Ch�u b�o hung tin: Joseph Huỳnh Văn đ� chết trong một cuộc th� tạc với bạn b�. Anh bỏ cuộc chơi, l�n đường v�o c�i kh�ng m�u, nhưng cầm dương xanh thơ anh vẫn c�n được đọc v� xuất hiện tr�n b�o ch� trong nước cũng như hải ngoại.

�� Trở lại với hai c�u thơ tr�ch dẫn ở đoạn tr�n: Khuya nức nở những c�i l�ng kh�ng ngủ / Đợi v� sao dậy sớm tiễn người đi... Kh�ng biết Joseph Huỳnh Văn viết hai c�u n�y v�o giai đoạn n�o trong đời anh v� đời chung ch�ng ta, thế nhưng n� chứa đựng nhiều thao thức trăn trở của những ng�y anh em t�c c�n xanh giữa những biến động của lịch sử v� đời người. Tất nhi�n, �những c�i l�ng kh�ng ngủ� v� �nức nở l�c khuya t�n� chẳng phải v� thất t�nh, tuy rằng bị t�nh y�u n� vật cũng khốn khổ lắm lắm v� c� thể chết đi được, nhưng dứt kho�t kh�ng l�m bạn hay t�i thao thức v� ưu tư đến thế. Vậy th� đ�y ch�nh l� t�m trạng ở v�o những kh�c quanh của đời người l�c ta chuẩn bị một cuộc h�nh tr�nh n�o đ�. Như chuyến đi của Arzola rời bỏ xứ Mễ T�y Cơ được thuật lại trong b�o The Dallas Morning News. Một lần nữa d�ng lệ gi� biệt lại tu�n rơi giữa những người th�n trong gia đ�nh l�c tinh sương những ng�i sao c�n s�ng ở ch�n trời. �Dios te cuide, mi hija,� b� Josefina th� thầm với Arzola, khi hai b� ch�u �m nhau, nước mắt r�ng r�ng tr�n m�. �Xin Ch�a che chở cho ch�u, ch�u của b� ơi!� C�c anh chị em của Arzola đều c�i đầu im lặng. Vừa dứt những v�ng tay ấm, Arzola vội v� rời bỏ ng�i nh� xi�u xi�u b�n suối, l�n đường để kịp đ�p chuyến xe đầu ng�y. C� n�i với ph�ng vi�n: �Mọi người ở đ�y đều hướng về Texas. Họ sẽ đi tới Dallas, Fort Worth, Waco -những nơi dễ kiếm việc l�m m� khỏi phải băng qua sa mạc Somora n�ng bỏng. C� đến h�ng trăm di d�n đ� chết tr�n sa mạc n�y. Hiện tại, v�ng Bắc Texas vẫn l� nơi hấp dẫn.�

�� Khuya nức nở những c�i l�ng kh�ng ngủ� Đ� cũng l� t�m trạng của Cory v� Jessica ở thời khắc hai người sắp chia tay nhau: Cory l�n đường trở lại chiến trường gi� c�t Iraq sau hơn một tuần được về ph�p thăm Jessica. Tưởng tượng l�c Cory từ biệt l�n đường, trời vẫn c�n nhiều b�ng tối, c� những v� sao lung linh tr�n bầu trời. C� thể n�o những v� sao kia l� mắt của Jessica?� Trần Mộng T�, trong truyện ngắn Những Đ�i Mắt, thuật lại những lời Jessica n�i với người y�u khi lần cuối c�ng anh về trong chiếc �o quan: �Cory, đ�y l� những đ�i mắt của em, những đ�i mắt lớn l�n với em từ thời thơ dại. Anh c�n nhớ những đ�i mắt n�y kh�ng? Ch�ng đ� nh�n anh kh�n lớn, đ� nh�n t�nh y�u của ch�ng ta trưởng th�nh. Khi em lớn l�n v� y�u anh, em kh�m ph� ra, ch�nh những vi�n nhựa v� hồn n�y l� mắt thật trong s�ng của em. Em bỏ ch�ng v�o đ�y (trong quan t�i n�y) để mắt em l�c n�o cũng được nh�n anh b�n kia đời sống.� Một chi tiết: Jessica bị m� từ b�, phải mang những đ�i mắt bằng nhựa.

�� Trở lại với� c�u thơ của Joseph Huỳnh Văn: Đợi v� sao dậy sớm tiễn người đi� Đ�ng l� những chuyến đi l�m đời ta chuyển sang một hướng kh�c. C� vậy mới phải �đợi v� sao dậy sớm� để �tiễn người đi�. Ai thời trẻ tuổi ở qu� nh� kh�ng một lần bỏ trường, bỏ lớp, bỏ phố x� để v�o trại nhập ngũ chẳng hạn. Như Nguyễn n�y, năm 1963 đang dạy học �m đềm ở Mỹ Tho bỗng nhận được giấy gọi nhập ngũ, phải bỏ lớp bỏ học tr� -trong đ� c� đ�i mắt m�u n�u rưng rưng lệ- gi� biệt vợ hiền l�n đường v�o qu�n trường nắng gi�. Hay như anh ch�ng ca sĩ nọ sau những ng�y vất vưởng, sống v� vọng nơi mảnh đất qu� nh�, b�n quyết định �m đ�n l�n t�u hỏa xu�i nam đi x�y sự nghiệp bắt đầu bằng hai b�n tay trắng. Hoặc giả ở trong trại t�, l�c qu�n Trung Cộng đ�nh v�o bi�n giới rất gấp, đ�m thao thức chờ s�ng mai chuyển trại chẳng biết về đ�u.� Đầu th�ng S�u 1995, lại một lần nữa Nguyễn n�y dứt �o ra đi. Lần n�y l� vĩnh biệt qu� nh� kh�ng ng�y trở lại. S�ng sớm tinh sương thức dậy, ra đứng ở lan can nh�n xuống s�ng Thanh Đa �m đềm. K�a những v� sao rưng rưng mắt lệ ph�a b�n kia s�ng đầu L�ng B�o Ch�. Tiễn đưa nhau lần cuối nh�, sao ơi�

�� Như thế đ�. Nguyễn -v� chắc chắn nhiều bạn kh�c nữa- đ� ở trong những t�nh huống như thế v�o những năm th�ng tuổi trẻ của đời người. Vậy cho n�n, gặp được hai c�u thơ tr�n của Joseph Huỳnh Văn, m� tưởng chừng gặp cố tri. N�n c� mấy d�ng l�ng đ�ng n�y.

 

NXT

http://www.gio-o.com/NguyenXuanThiep.html

 

� gio-o.com