TẢn mẠn

B�n t�ch c� ph�

 

Đ�m. nghe quạ k�u &

Dạ quỳnh hương ở Pleiku

Nguyễn Xu�n Thiệp

 

 


www.houseofusher.net/

 

Đ�m. nghe quạ k�u

��

�� �V�ng đất, nơi em ở, trong truyện kể d�n gian gọi l� đất của quạ v� diều. Mỗi s�ng mỗi chiều, mở cửa sổ nh�n l�n ngọn đồi Twelve Oaks, em đều thấy quạ họp từng đ�n bay rợp, đ�p xuống v� k�u la. V� c� đ�m trăng s�ng, nh�n ra vườn khuya, thấy b�ng một con diều h�u (hawk) đậu tr�n ngọn c�y kh�, im lặng v� c� đơn��

�� Đoạn văn tr�n l� trong email của một người bạn gởi tới, gợi cho Nguyễn viết b�i văn n�y khi đ�m qua vừa nghe vẳng một tiếng quạ k�u trong vườn khuya.

 

Từ � Y Hạng rủ r� sang

B�ng lẩn đ�m th�u tiếng rộn r�ng

��� Chắc chắn b�ng quạ đen k�u đ�m qua trong khu vườn trụi l� của t�i chẳng phải l� những con quạ đến từ b�i thơ đường luật của Qu�ch Tấn ti�n sinh, lại c�ng kh�ng phải l� những ch� quạ từ Ng� �o Đen (� Y Hạng) n�o đ�, nơi những b�c thợ nhuộm ra v�o sớm tối. Cũng kh�ng phải l� b�ng �c điểu đậu tr�n nấm mồ B�ch Kh� ở Thu X� Quảng Ng�i, như thi sĩ đ� c� lời ti�n tri l�c sinh thời. Ch� quạ trong b�i thơ kh�ng k�u một tiếng n�o -dường như l� vậy. Ch� im lặng. Tuyệt im lặng. Như c�i chết. Như mệnh số của thi�n t�i.

�� Mệnh số. C� kh�ng? Kh�ng ai biết. Như Edgar Poe, chỉ c�n nghe nevermore (trong The Raven - Con Quạ). Only this, and nothing more� N� l� vọng �m Lenore, t�n người y�u yểu mệnh của thi sĩ. Từ nay m�i m�i kh�ng thấy nhau. M�i m�i. Trong �m vang của tiếng gọi Lenore, Nguyễn cũng muốn gọi về một mảng qu� khứ của thời xanh xưa. Hỡi n�ng Đường Uyển trong Vườn Thẩm b�n cầu Lục Du - chỉ c� những tr�i th�ng kh� lăn b�n triền dốc. V� b�ng quạ chợt bay qua, tiếng k�u vọng lại dưới trời đ�m. Nevermore. Thơ ai khắc tr�n đ� tảng v� tr�n vỏ c�y c�n m�i nhựa ng�i. C�n kh�ng? Nevermore. Chỉ l� m�i hương đ� ở ngo�i tr� nhớ người.

�� � hay! T�i lại l�m thơ như Lục Du nữa rồi. Đường Uyển ơi. L�ng những tưởng sẽ dừng lại ở d�ng viết n�y. Như một tang kh�c cho người b�n cầu thuở ấy. Nhưng hốt nhi�n, tiếng quạ trong vườn khuya đ�m qua khiến li�n tưởng đến n�ng Lenore của Edgar Poe v� n�ng Đường Uyển của Lục Du. Đồng thời n� cũng gợi l�n những b�ng quạ đen tr�n lưu đ�y thời miền Nam đổi chủ. V� b�ng quạ đen tr�n s�n nắng một buổi trưa khi c�n ở Mira Mesa, San Diego. Như vậy tại sao kh�ng viết tiếp để gom tất cả lại th�ng một Tứ Đại O�n thời nay. Vậy xin tiếp nối sau đ�y.

�� Thi sĩ Phạm C�ng Thiện đ� �đi cho hết một đ�m hoang vu tr�n mặt đất� v� đ� nh�n thấy những b�ng quạ đen. A, những con quạ đen -ở đ�u vậy c�, Greenwich Village, NY- hay b�n cầu Lục Du- những con quạ đen vừa đi vừa t� ng�, xi�u vẹo �như b�ng triết gia ngộ ch�n l� (?) -lại c� những con đầu trọc chừng như vừa qua khổ dịch đội đ� bắc cầu cho đ�i lứa y�u nhau ng�y nọ?

�� Thi sĩ Phạm C�ng Thiện �đi cho hết một đ�m hoang vu tr�n mặt đất� v� thấy được những h�nh ảnh vừa �m u vừa thơ mộng, lại vang vang tư tưởng của triết gia. Ri�ng Nguyễn v� c�c bạn đồng hội đồng thuyền đ� đi cho hết cả ba ng�n đ�m hoang vu tr�n mặt đất qu� nh� thời đổi chủ v� đ� thấy những b�ng quạ đen như �c mộng tr�n phần kiếp của m�nh. Thuở ấy, những th�n t� xanh lướt như rau t�u bay, như ngải đắng của v�ng gi� M�n mưa T�y, soi b�ng xuống mặt nước xanh ch�m của Th�c B� c�ng với b�ng những c�y trầm thủy. Những c�i b�ng ấy, dừng lại một hai nơi, rồi lại đi khi c� �lệnh tr�n� (đ�y l� tr�n �khung�, bộ chỉ huy trại t� của VC) v� kẻ th� từ Trung Quốc tr�n qua b�m theo đu�i ngựa. Đi, đi� Qua đồi sắn, nương khoai, ruộng bậc thang v� b�ng nh� s�n vọng tiếng mỏ tr�u trong chiều, qua những đồi cọ dưới trời H� Tuy�n nắng rực tr�n vai �o r�ch bạc m�u, hướng về những đồi ch� Bắc Th�i. Dừng lại rồi đi tiếp v� kẻ th� vẫn b�m riết. Đi, qua ng� ba Đồng Lộc về tới Th�nh Đ� Xanh Thời Trung Cổ.

�� V�ng. Ng�y ấy, năm 1979, Nguyễn v� c�c bạn l�m thơ l�m nhạc bị giam ở Thanh Chương, Nghệ Tĩnh� -c� H� Thượng Nh�n, Vũ Đức Nghi�m, T� Th�y Y�n, Chu A Hạnh, Nguyễn Trung Dũng, Xu�n B�ch�- c�ng khoảng một ng�n anh em kh�c. Thanh Chương l� v�ng đất kh� cằn, n�i đ� tr�ng điệp, ngay b�n cạnh trại cũng c� một ngọn n�i đ�. Từng ng�y, tiếng m�n ph� n�i vang dội, đ�i khi c� cả những cục đ� to rơi kinh ho�ng tr�n m�i trại. Từng ng�y, anh� em bạn t� dung xe cải tiến (xe c�t k�t) đi x�c đ�, chở đ�. Cả một v�ng đ� n�i kh� cằn, cỏ c�y xơ x�c. V� những cơn gi� L�o� trong m�a nắng ch�y kh�ng ngớt thổi về l�m đỏ hoe con mắt, kh� h�o ruột gan t�.� Ở đ�y, chỉ khoảng một năm, đ� c� ba ban t� rũ �o: L� Thơm, Hậu v� một người nữa kh�ng nhớ t�n (c� phải l� Nghĩa?). Đ�y l� đất của diều v� quạ. Đ�m thường nghe vọng

�c điểu ng�y đ�m g�o x�o x�c

Dường như cả thế giới l�m chung

�������������������������� ������(T� Th�y Y�n)

Đ�m qua. �c điểu. đầu ngọn �khuya

Quạ quắp. tr�i tim ta. l�n n�i

���������������������������� ���(Nguyễn Xu�n Thiệp)

�� Như thế đấy, b�ng quạ k�u trong đ�m nguyệt tận n�o phải �nguyệt minh tinh hi� � thước nam phi� �như trong b�i ph� Tiền X�ch B�ch của �ng T� Tử ng�y xưa.� Cũng kh�ng phải tiếng quạ tr�n bến c�y phong �nguyệt lạc � đề�� �i, tiếng quạ k�u dưới những l�n trại x�c xơ trong th�nh đ� xanh ng�y ấy. Rồi cũng ở Thanh Chương Nghệ Tĩnh, những trưa t� đốt rừng, hừng hực n�ng, kh�i v� s�u bọ cuồn cuộn l�n, khiến lũ quạ bay đảo đầy trời. Ch�ng k�u r�n, họng đầy m�u� Tiếng k�u của những ph� thủy �o đen ấy, tưởng như� b�o điềm gở, l�m cho bầu trời lạnh băng, kh�ng gian chợt tối lại.

�� Gĩa từ tiếng quạ của đất t� ng�y ấy, t�i đi� qua biển rộng, qua những chiếc cầu ho�ng h�n, những bến cảng sương m�, những xa lộ thời gian� Để đến tr�n ngọn đồi Penasquitos

buổi trưa nh�n nắng xế

tr�n s�n. b�ng quạ qu�

k�u. k�u. từng giọt m�u�

 

�� Như vậy đ�, �i cuộc h�nh tr�nh nh�n sinh

�� v� ta đ� đi qua

�� với tiếng quạ. b�n cầu Lục Du,

�� tiếng quạ. tr�n lưu đ�y Thanh Chương. đ� n�i

�� tiếng quạ tr�n đồi Penasquitos

�� v� tiếng quạ trong vườn khuya trụi l� đ�m qua.

�� �i, phải chăng Nguyễn n�y đ� ho�n th�nh một Tứ Đại O�n để gởi người thời nay?

 

 

Dạ quỳnh hương... ở Pleiku

 

������ Dạ quỳnh hương m� ở... Pleiku -c� người sẽ hỏi kh�: thật kh�ng đ� cha nội, hay �ng lại hứng ch� bất tử phịa ra như thế. Xin thưa: Kh�ng d�m đ�u l� kh�ng d�m đ�u. C�u chuyện c� thực, đầu đu�i như thế n�y: Hồi l�m việc ở Đ� Lạt, kẻ n�y thỉnh thoảng lại được qua Pleiku gọi l� đi c�ng t�c. G� chứ qua Pleiku, đối với người viết, l� điều g� đ� rất đỗi th�n thuộc v� đầy hứng khởi. Bỡi lẽ giản dị l� ở đ� khu�n mặt chiến tranh tỏ lộ với những đường n�t sần s�i m� thơ mộng. V� đ� l� nơi nhiều bạn b� từng lưu tr�, hoặc ngắn hoặc d�i: Kim Tuấn, Di�n Nghị, Triều Hoa Đại, T� Mặc Giang, Chinh Y�n, Hải Phương, Vũ Hữu Định, Mi�n Đức Thắng, Ho�ng Khởi Phong... V� trong một chuyến sang Pleiku c�ng t�c ở b�o Cao Ch�u năm 1970, m�nh được Thiếu T� B�i Xu�n My, trong một dịp hiếm c� tr�n đời, mời về nh� uống tr� xem hoa quỳnh nở trong đ�m trăng s�ng tr�n đồi. Thật l� nhiệm m�u: Từ giữa cuống l�, đ�ng v�o l�c nửa đ�m, những c�nh hoa như san h� nở bung, tỏa m�i hương thanh khiết. C�c bạn của t�i ơi, h�y tưởng tượng trong khi hỏa ch�u thắp s�ng th�nh Pleime v� tiếng trọng ph�o từ xa � ầm dội về, giữa l�c c� những người l�nh chong mắt canh chừng từng l�m c�y bụi cỏ để kịp thời ph�t hiện dấu vết của địch, v� đ�u đ� tr�n những v�ng đồi xa chuyến trực thăng tải thương cuối c�ng cất c�nh bay l�n...., đ�ng v�o gi�y ph�t đ� hoa quỳnh nở. Hoa quỳnh nở như niềm vui trong c�i đ� v�ng, khiến người ta thấy hết lẽ v� thường của trời đất. Chợt trong gi�y ph�t ấy, kẻ n�y nghĩ tới L� Thị Nguyệt Hạnh -c� học tr� diễm lệ ng�y xưa đ� chết tr�n chiếc vận tải cơ C130 bốc ch�y tr�n v�ng đồi n�i Pleiku-Kontum. Nguyệt Hạnh đ� đi v�o chiến trận v� kh�ng về nữa.

 

�� Dạ quỳnh hương năm ấy... giờ đ�y nơi xứ người m�nh được sống lại khi nghe tiếng h�t Bảo Yến trong một ca kh�c của Phạm Anh Dũng. Kh�ng, chỉ l� hoang tưởng th�i. Kh�ng c� ch�t g� li�n hệ giữa kh�c h�t Dạ Quỳnh Hương với những ảnh b�ng của qu� khứ c� hoa quỳnh nở giữa đ�m trăng ở Pleiku v� L� Thị Nguyệt Hạnh. Kh�ng, kh�ng c� g� hết. �V� xin lần nữa lặp lại ở đ�y. Only this, and nothing more�

 

NXT 

http://www.gio-o.com/NguyenXuanThiep.html

 

� gio-o.com 2011