NGUYỄN THỊ LỆ-LIỄU
Tôi giật ḿnh thức dậy, ngơ ngác không biết ḿnh đang ngủ ở đâu, Cái Bè hay Vĩnh Long? Căn pḥng tối, ánh sáng lờ mờ ban mai xuyên qua khe hở của bức mành rọi lên những con c̣ con hạc lơ lửng trên tường. Phải mất hết mấy phút tôi mới định thần được ḿnh đang nằm trong pḥng ngủ của nhà ḿnh, và mấy con c̣ con hạc ấy là những tấm ảnh do tôi chụp cách đây vài năm.
Như một giấc mơ, tôi rời Việt Nam.
Như một giấc mơ, tôi trở về Việt Nam.
Ba tuần lễ sau ba mươi hai năm, tôi lại rời Việt Nam một lần nữa.
Hăy Đi Cùng Tôi...
Quốc Lộ Số Một:
...Em hăy đi cùng tôi, đến những làng quê nghèo ...hỏi thăm từng em bé... Tôi lẩm nhẩm hát . Xe đang chạy ngang những thửa ruộng xanh ... hỏi thăm nhau từ thành phố đến nơi thôn làng... Xe chạy băng ngang phố thị ...ḷng hân hoan nghe ḿnh tưởng như mới lớn, tưởng mới lớn chân ta đi khắp mọi miền*... Tôi hát bài nầy trên suốt đoạn đường đi từ Nam ra Bắc, đoạn đường Quốc Lộ Số Một.
Chiếc xe buưt hợp đồng, sau khi kiểm điểm đă đầy đủ đám du khách, bắt đầu chuyển bánh. Xe ra khỏi đường Đề Thám, rẽ qua Phạm Ngũ Lăo, nhập vào đoàn xe cộ chen chúc nhau vào giờ cao điểm của ngày. Xe chạy ngang. Xe chạy dọc. Xe chạy xuôi. Xe chạy ngược. Xe chạy xéo. B́nh minh đang ló dạng. Các ṭa nhà cao ốc ửng hồng trong nắng. Những bà gánh hàng rong đang vội vă cất bước. Những chiếc xe ôm chở hàng quá tải đang nổ b́nh bịch. Đám trẻ nhỏ đang vội vă đến trường. Vội vă. Mọi người đều vội vă. Thành phố Sài G̣n đang bắt đầu một ngày mới. Xe ra khỏi thành phố, bắt đầu vào Quốc Lộ Số Một. Tôi thấy trong dạ nao nao, có cảm tưởng như ḿnh sắp sửa được trở về nhà.
Vừa hết giờ giới nghiêm, tôi rời thành phố Nha Trang trong chuyến xe đ̣ sớm nhất vào Sài G̣n, sau những ngày về ăn Tết với gia đ́nh. Ngồi cạnh cửa sổ, tôi ngắm mặt trời mọc lên từ những thửa ruộng xanh, nh́n nắng lóng lánh trên những ụ muối trắng. Chạy dọc hai bên Quốc Lộ Số Một là đồng ruộng xanh ŕ, là ruộng muối trắng xóa, và nhiều ḷ nung gạch đen đúa h́nh tṛn. Tôi ngắm những trụ cây số màu trắng chóp đỏ ven đường, nh́n vườn cây cao su đứng ngay hàng thẳng lớp ở Long Khánh. Ba tháng sau tôi xuống tàu vượt đại dương, tôi ra đi mà chưa có ngày về.
Hai bên đường tôi không c̣n nh́n thấy ruộng xanh, muối trắng, chỉ thấy toàn nhà là nhà. Quán nối liền quán. Rừng cao su già quen thuộc cũng đă được thay thế bằng những cây cao su mới trồng ốm nhom ốm nhách. Những ḷ nung gạch đă không c̣n nữa. Những trụ cây số ven đường cũng già nua, c̣m cơi như con đường. Quốc lộ số Một, con đường xương tủy của Việt Nam, trục giao thông nối liền Nam Bắc, con đường lộ cũ và hẹp lâu ngày không tu bổ. Xe chạy qua cầu, những chiếc cầu có tiếng gỗ kêu răng rắc dưới bánh xe chạy thật chậm. Tôi nh́n tấm bảng “cầu yếu, chạy cẩn thận” không biết chiếc xe nào sẽ bị “trúng số”. Những người thợ sửa cầu, đàn ông và đàn bà, lui hui đục, đập, và khiêng. Anh tài xế giăng-gô lái xe tranh thủ thời gian. Anh bấm kèn liên tục. Tin tin, tin tin, anh bấm kèn một chiếc xe gắn máy chở những thanh sắt dài tḥng. Tin tin, tin tin, anh bấm kèn một người cha chở 3 đứa con đi học trên chiếc xe Honda. Tin tin, tin tin, anh bấm kèn bầy dê đi nghễng ngăng lấn tràn ra mặt lộ. Tin tin, tin tin, anh bấm kèn mấy con ḅ băng ngang đường. Con ḅ đứng dừng lại nh́n. Chiếc xe thắng gấp. Đám hành khách té nhào ra phía trước, ồ lên hoảng hốt. Tin tin, tin tin, anh bấm kèn qua mặt. Tin tin, tin tin, anh bấm kèn sang lane. Một chiếc xe vận tải chạy ngược chiều, tin tin, tin tin, anh bấm kèn trở lại lane cũ. Người đau tim đi đường Quốc Lộ sẽ bị đau tim hơn, người cao máu đi đường Quốc Lộ Một sẽ bị cao máu hơn. Bạn tôi hỏi, sao không đi máy bay cho mau. Chúng tôi trả lời, thích đi bằng xe để nh́n ngắm phong cảnh Việt Nam.
Tôi cố gắng không ngủ, nh́n ra ngoài cửa sổ theo dơi cảnh vật hai bên đường, con người và đời sống dọc hai bên xa lộ. Xe chạy ngang những ngôi chợ làng. Vài tấm lều xanh được căng lên che nắng. Xe chạy ngang nhiều con sông. Những con sông rẽ nhánh đổ ra biển. Xe chạy ngang nhiều bến đ̣. Ghe, thuyền và đ̣ của ba miền Bắc Trung Nam không hoàn toàn giống nhau, nhưng đều mang nét đẹp đặc biệt. Xe chạy ngang những quán ăn bên đường. Những chiếc bàn ghế nhỏ bằng nhựa đủ màu được kê chung thành từng hàng dài ở miền Bắc, kê riêng biệt thành từng bàn ở miền Trung, thêm nhiều cái vơng đong đưa ở miền Nam, có thể nói lên đặc tính của người dân từng vùng. Xe chạy ngang những con đường làng. Những con đường đất đỏ uốn cong thơ mộng ở miền Bắc. Những con đường rợp bóng dừa, bụi chuối mát mẻ thân thiện ở miền Nam. Xe chạy ngang những căn nhà. Những ngôi nhà tranh vách đất mái tôn đứng bên cạnh những căn nhà gạch lớn hoặc hai tầng sơn hồng sơn xanh. Trước mỗi căn nhà miền Nam có một cây cầu nhỏ bắc ngang con lạch. Trước mỗi căn nhà miền Bắc có một cái miếu nhỏ. Nhiều căn nhà nằm nép ḿnh bên bụi chuối, khóm tre xanh. Nhiều căn nhà nằm bên vườn rau, vườn cải tươi non. Xe chạy ngang những ngôi trường học. Trong nắng trưa gay gắt những đứa bé cổ cột khăn đỏ lưng đeo cặp dẫn nhau đi bộ dọc hai bên đường xa lộ. Những cô bé mặc áo dài trắng, những cậu bé mặc quần xanh áo trắng vô tư đèo nhau trên xe đạp hai bên đường. Những bác nông dân dẫn ḅ về chuồng trong ánh nắng tàn của một ngày. Những cô thôn nữ đội nón xắn quần lom khom trên ruộng lúa trong nắng sớm mai. Những ruộng lúa thưa thớt c̣n sót lại. Bầy c̣ trắng bay túa lên trên cánh đồng xanh. Tôi nh́n, tôi ngắm, tôi bấm máy ảnh, tôi hát lẩm nhẩm, em hăy đi cùng tôi...
Chiếc xe đ̣ bấm kèn, tin tin, tin tin. Chiếc xe gắn máy lạng vào trong lối đi nhỏ bên cạnh. Chiếc xe gắn máy bấm kèn, tin tin, tin tin. Chiếc xe đạp nép vào sát bên lề. Chiếc xe đạp rung chuông, leng keng, leng keng. Người đi bộ bước vào trong ruộng. Con ḅ đứng trong ruộng trơ mắt ngó. Ruộng là của tôi, sao lại giành. Tôi ph́ cười. Chợt nhớ đến câu chuyện người chủ rầy nhân viên, người nhân viên về nhà la vợ, bà vợ bực ḿnh mắng thằng con, thằng nhỏ nổi sùng đá con chó, con chó kêu ăng ẳng. Th́ cuộc sống nào cũng như thế. Làm người hèn mọn nhất th́ bị thiệt tḥi nhiều nhất.
NGUYỄN THỊ LỆ-LIỄU
Hội An ,
© 2008 gio-o