��������������������������������������������������������������������������������������

nguyễn thị kh�nh minh

�������������������������������������������������������������

VŨ HO�NG THƯ. HẠT NẮNG ĐƯƠNG - L�

 

đọc s�ch

 

 

Do một t�nh cờ, từ c�i t�n. Nh� Thơ Duy�n gửi meo cho t�i n�i, anh T�ng, phu qu�n của Duy�n hỏi, kh�nh minh c� người th�n n�o t�n khoa minh kh�ng. Từ đ� m� nối lại sợi chỉ phất phơ hai đầu gi� đ� năm mươi năm. Họ, những người bạn từ nửa thế kỷ, anh T�ng, anh Khoa Minh t�i, v� anh Tuấn. Bất ngờ hơn nữa, anh Tuấn ch�nh l� Vũ Ho�ng Thư. Một nh� văn, nh� thơ đ� văn kỳ thanh l�u nay qua trang gio-o. Một d�ng văn thơ u nh�, diễm lệ, uy�n b�c m� t�i th�ch v� ngưỡng mộ.

 

V� t�i c� trong tay tập Bắt Nắng của Vũ Ho�ng Thư*

 

Những ng�y m� cơn gi� qu�i Santa Ana giật li�n hồi h�ng c�y như thể muốn bứng cả con ng� quanh co bay đi. T�i đọc Vũ Ho�ng Thư.

 

Những ng�y m� nắng rực v�ng bờ hoa tr�m tr�m b�n hi�n nh� gợi cho t�i nhớ tiếng xe lửa chạy qua bờ đ� l�ng nội ng�y b�. T�i lại t�m đọc Vũ Ho�ng Thư.

 

Những ng�y hiếm hoi mưa đổ xuống th�nh phố -miền nam Calif. đang m�a hạn h�n-, nhớ b�i h�t đồng dao lạy trời mưa, nhớ mưa s�i g�n đ�m nh�n ra cửa sổ thấy những cọng mưa d�i s�ng qua �nh đ�n đường, tiếng đập tr�n m�i ng�i khiến cho chăn gối th�nh một c�i ngủ ấm �p. T�i lại nhớ đến văn Vũ Ho�ng Thư.

 

T�i bắt gặp hồn chữ ấy phi�u du trong �m �m tiếng gi� va v�o � cửa k�nh, trong ảo h�a m�y trời, trong d�ng mưa vũng nắng (chữ VHT). C� ai đ� nghe Một hạt nắng rơi. Hồn chữ như hạt nắng đang lửng giữa nhịp thời gian. Chữ Lửng ở đ�y của nh� văn L� Thị Huệ m� t�i rất th�ch, v� rất hợp với người Bắt Nắng. Như bắt thinh kh�ng, người -Một hạt nắng- lửng theo v�ng quay Một ng�y. Một hạt nắng dựng n�n trời s�ng b�t ng�t. Một ng�y k�o tr�i chuỗi chuỗi ng�y. Một l�m n�n c�i. Một s�t na rồi mi�n viễn thời gian. Trong Bắt Nắng t�i bắt gặp c�i điệp tr�ng m�nh m�ng của hữu hạn v� v� c�ng n�y.

 

Bắt Nắng gồm 17 tản mạn. Như Thơ. M� trong Lời Giới Thiệu Thi sĩ Thi Vũ đ� d�ng chữ Tản Văn Thi. Một thể thơ kh�ng vần điệu chảy tr�i mạch nguồn văn kh�. Một thể văn ẩn mật hồn v�a của Thơ. Đ� l� h�nh tướng của Bắt Nắng.

 

Ở đ� bắt gặp một hồn thơ nhạy cảm trước Thi Ca. Một lối cảm nhận thơ � nhị, kh�c lạ, đẫm chất thơ v� nổi bật những chi�m nghiệm uy�n �o. Như của một thiền giả.

Chữ như hạt sương rơi từ t�u l� chuối Basho. Như hạt trăng loang lo�ng thềm đ�m cơn mưa vừa tạnh. Như �nh trăng s�ng s�nh tho�ng gi�y trong g�u nước ni sư Mugai Nyodai, như tiếng phản hồi tĩnh lặng của c�nh hồng** Emily thả rơi ngo�i song cửa, như tiếng sương đồng vọng bước thơ Octavio Paz, như tiếng mở ra c�nh cửa c� li�u v� bước ch�n kh�ng ngu�i của niệm tưởng Pr�vert, như nỗi man m�c u ho�i sau c�u hỏi Bao Giờ Quang Dũng, như từ tất cả những bổng trầm của trời đất c�i nh�n gian. V� gần như, từ cội nguồn suối trong ấy n�n cảm x�c tr�n trề ban sơ của nhịp đập tr�i tim. Đ� l� chữ l� kh� trong mạch văn, thơ của Vũ Ho�ng Thư.

 

V� bởi vậy m� t�i cảm nhận được kh�ng �t vị thiền lắng đọng trong chi�m nghiệm của �ng. Bất ngờ, những vỡ nắng. Đ�y,

 

� hạt sen từ hạ đang nở trắng phau trong nồi đường của mẹ. Tịnh T�m lung linh Th�nh Nội nằm thanh ngọt ở ngay l�ng nồi mứt. �ng Blake thật đ�ng điệu, And a Heaven in a Wild flower. (Những L�ng Xu�n, BN trang 29)

 

Cũng thế, Rực Rỡ m�a nắng nằm tr�n xoe trong L�m đồng tiền em cười. Nghe thật cảm kho�i, đ�u ở đ�u xa, đ�u phải ngọn ng�nh triết l� kh�c mắc,

 

lẳng gi� hoa

em cười l�m

m�a nắng (thơ VHT)

 

Cũng thế, vốc nắng v�o t�c nu�i l�ng mạn lớn. �i chỉ v�, � trong nắng. C� m�y tr�i � (Bắt Nắng, BN trang 16-18)

 

Người như từng hạt nắng từng ph�t đọng lại th�nh chiếc b�ng đen dưới ch�n, để kết th�nh suy niệm nh�n sinh. Tr�n con đường d�i giữa ngọ, bỗng lời dặn của mẹ vọng về, để rồi người dừng bước ch�n trong nụ cười mỉm, Th� ra thế� Như vỡ ra một c�ng �n.

�����������

� Tuổi nhỏ mẹ cấm đi chơi giờ ngọ v� giờ đ� người đi sẽ kh�ng c� b�ng giống như ma quỷ, ch�ng sẽ tưởng l� đồng loại v� hớp lấy thần hồn. Th� ra thế, người kh�c ma quỷ ở một chiếc b�ng� (Bắt Nắng, BN trang 14)

 

T�i đọc Nắng của Vũ Ho�ng Thư như thấy m�nh nghe được chất ngất mật ngọt hạ, hạ xưa hạ nay hạ qu� nh� hạ lưu vong� v� mu�n hạ của ng�y mai, c� phải c�ng t�m trạng n�n lọt v�o được t�m cảnh của người?

 

Nắng vỡ xuống ch�m l� trải v�ng một m�u xo�i ch�n lịm. Chất ngất mật ngọt hạ. Say nồng nung bốc kh�ng gian th�nh một m�u trắng lập l�a thị gi�c. B�y giờ trắng l� kết tinh quang phổ, của những xanh hy vọng biển khơi khấp khởi, những t�m chiều đợi chờ ho�ng h�n, v� của v�ng rực rỡ l�n d�ng s�ng cuối ng�y. Rồi s�ng tr�i đi mang theo thơ dại hồng hoang. Lung linh trắng của hoa nắng vẽ b�ng quơ dưới h�ng c�y theo �m điệu k�n nghẹn v�t cao rồi trầm đục. Tiếng k�n l�a ngập kh�ng gian xới v�ng luống nhớ� (Bắt Nắng, BN trang 13)

 

Tiếng k�n ở đ�u? C� phải thổi từ lồng ngực của người đứng dưới nắng m� như đang ngược d�ng s�ng về ng�y thơ ấu, về miền qu� bao năm vẫn lung linh trong l�ng người lưu vong, n�n n� mới c� sức mạnh c�y những luống nhớ tr�n v�ng đất ly hương?

 

Đ�ng như trong Lời Giới Thiệu s�ch �Bắt Nắng, dựng một trời thơ giữa nguồn thơ, dựng một qu� hương giữa l�ng người.� (Thi Vũ). Đậm nhất trong kh�ng gian Vũ Ho�ng Thư, l� nắng gi� l� m�i hương qu� nh�, bởi nhớ rơi xuống l�ng cho trỗi dậy qu� hương� (BN trang 76) n�n c� phải tất cả được cảm, nh�n qua lăng k�nh thơ mộng của ho�i niệm? H�y đi theo k� ức qu� nh� n�y của Vũ Ho�ng Thư, nỗi nhớ như chiếc k�nh vạn hoa từ đ� bung ra ngh�n sắc tr�n dặm bước ch�n đi.

 

T�i đứng đ� một ng�y th�ng s�u nhớ về một ng�y th�ng s�u nắng đứng ở qu� nh�.

(Bắt Nắng, BN trang 14)

 

Thuở ban đầu lũy tre xanh in b�ng tr�n m�i ng�i �m dương dưới �nh trăng l�m n�n Nh�, c�u h� tiếng h�t tạo n�n Nước. Nước với Nh� l� những g� rất gần gũi, rất b�nh thường đeo đuổi theo ta đến cuối cuộc đời� (Xu�n Nguy�n Thể, BN trang 123)

 

Tiếng �nh� nghe �m �i l�m sao. Rau nh�, heo nh�, g� nh�, cơm nh� Nhớ nh�. Về nh� (32 Năm Nh�n Lại, BN trang 155). (Thiệt t�nh l�ng t�i cũng rất đỗi dịu d�ng ấm �p khi n�i l�n hai chữ về nh�, nghe c� vẻ dễ, nhưng lắm khi để c� được cũng phải qua nhiều trăn trở).

 

C�i mi�n man tr�i đi theo t�m trạng -từ hưởng thụ ph�t gi�y n�y đến dư hương ng�y cũ hay mơ huyễn ng�y chưa đến-, khiến x�a nh�a bi�n giới kh�ng gian. Sự li�n tưởng v� chi�m nghiệm lại khiến thời gian kh�ng c�n trật tự của n� nữa. K� ức nhập tr�ng hiện tại� Tất cả đều được nỗi nhớ đồng h�a để � nghĩ cất c�nh bay đi�

 

� T�i đứng đ� như cậu b� mấy mươi năm trước, bắt nắng trong một ng�y m�a th�ng s�u ở qu� nh�. Vẫn vũng nắng đọng v�o l�ng b�n tay, v�ng thơm như ho�ng lan, nh�n lại b�y giờ c� ng�n đ� nhăn. Như thế trong nắng. C� m�y tr�i. (Bắt Nắng, BN trang 18)

 

� Những ng�y th�ng 7 đi giữa nắng nhớ dữ dội về một h�ng phượng v� tiếng ve r�m ran ở b�n nh� để thấy m�nh bay bổng v�o s�n trường rợp l� đầu h� �Những bước th�ng 7 giữa h�ng phượng t�m dẫn ch�n về h�ng phượng đỏ ng�y trước� V� t�m đ� thay cho m�u h� �(Th�ng 7 V� Phượng T�m, BN trang 97-99). Vậy đấy, chiếc cọ Nhớ đ� phết m�u phượng đỏ b�n kia l�n jacaranda t�m ng�t b�n n�y. Thế th� l�m g� m� c� Đ�y v� Kia?

 

D� biết rằng c�i nhớ c� trăm ngh�n tay, Nh� văn ơi�

 

V� m�i hương d�ng mũi một rừng thu ẩm gỗ, của l� rụng bao m�a lưu giữ hương xưa, pha ng�y hơi hướm đất, trộn c�ng với l�ng l�ng x�ng kh�i lam chiều từ m�i rạ chốn qu� xa� (Limeil Những Ng�y M�y, �gio-o.com)

 

Từ một g�c Caffe Trieste, tối hẳn trong m�u gỗ sậm cũ kỹ, nhớ về những chiếc ghế thấp ở một qu�n c� ph� kh�ng t�n cuối đường Pasteur của S�ig�n dấu y�u một thuở. Kh�ng đ�u bỗng dưng nhắc đến một nơi như c�i cớ để nhớ về một chốn kh�c. Những bước nhảy k� ức tung tăng hẹn h� với ng�y mưa, những s�ng �m u m� kh�. C� caf� lịm qu�nh ng�y� (Tr�n Những Đỉnh Cao, gio-o.com)

 

Từ c�nh phi cơ, Lisbon trải d�i những m�i ng�i đỏ v� tường trắng. Qu� nh� tho�ng hiện trong tr� những m�i đỏ tường v�i, những ng�i �m dương ph�i pha r�u cũ che hi�n gi� b�o miền Trung. Gi� �ịa Trung Hải phảng phất m�i r�u� (Fado - Nỗi Nhớ Đ�m Mầm, BN trang 32)

 

Ph�a đ� Th�nh Nội nung n�ng tr�n bờ tường r�u� (Bắt Nắng, BN trang 15)

 

ở tận phương xa, xa lắm. Nơi đ� t�i thường lặng ngắm những c�nh chim lượn ở cuối bể v�o những buổi chiều h� (Haiku V� Những Cơn Nắng Hạ, I, BN trang 41)

qu� hương xa vời ở ph�a cuối ch�n trời� ở b�n đ� dưới những ch�n m�y� (Qu� Nh�, Biển v� Odyssey, BN trang 73)

 

H�y lặng im m� thầm thầm ph�a đ�, ph�a cuối ch�n trời, ở tận phương xa, b�n đ� dưới những ch�n m�y th� c� phải thấy l�ng h�t đi, vắng hẳn đi kh�ng, tưởng như �nh mắt đẫm nắng chiều chiến địa của chinh nh�n ng�y xưa k�u l�n tiếng đỗ quy�n, �i, nh� ta dưới t�ng m�y trắng kia. Hẳn nơi ch�n m�y l� tr� xứ �m đềm của h�nh ảnh qu� nh� n�n �nh nh�n tha phương lữ thứ qui về một điểm đồng t�m�

 

Cũng ch�nh dựng một qu� hương giữa l�ng người, m� ngoại cảnh l�c đang ở, thời gian đang l�, dường như lồng lộng hơn, thời khắc ấy như gộp cả qu� khứ ng�y mai, kh�ng gian ấy th� chập ch�ng mu�n dặm d�i trong tiếng dội của tiếng thầm th�, Ph�a trời xa�, Ph�a đ�Ph�a đ�, c� phải ẩn mật một khắc khoải Bến Bờ? Ph�a trời xa, c� phải l� tầng cao của bầu trời mộng ảo? C� phải từ những điểm tựa dịu d�ng ấy m� suy tưởng dội s�ng đập ngời tr�n những nỗi vơi rồi đầy. Đến rồi đi. C� rồi kh�ng. C�i nắm tay bu�ng bắt bỗng đầy ắp Một Ng�y. Mộng Thực sống động Hiện Tiền.

 

Ta vẫn l� ta sững ngồi tại chỗ của ng�n năm trước?... (Tr�n Những Đỉnh Cao, web gio-o.com)

 

C�n hay mất, đời l� cuộc bắt nắng d�i. (Bắt Nắng, trang 16)

 

� những ph�n biệt trước sau, h�m qua ng�y mai, đi đến, qu� khứ tương lai l�m ta qu�n mất thực tại, đ� l� c� một vầng trăng thật s�ng ngay b�y giờ� (Những Giọt Trăng, BN trang 117)

 

Kh�ng hề bắt kịp, chỉ c� ch�t xao xuyến c�n đọng lại thấy rất gần như mới h�m qua. mới h�m qua, h�m kia hay l� h�m trước? Trước đ� bao l�u nhỉ? � �i nắm bắt n� trở th�nh một từ ngữ đa đoan� (Xu�n Nguy�n Thể, BN trang 119)

 

mở l�ng b�n tay c�n g� chăng ngo�i một ch�t thinh kh�ng. Ch�t im lặng của ngậm ng�i. Con đường th�nh v� hạn m� điểm hẹn lu�n lu�n l� ở ph�a đằng kia� (Xu�n Nguy�n Thể, BN trang 120)

 

� Rất t�nh cờ hoa dội tiếng thinh kh�ng, nổ b�ng hơn sấm m� lạ thay kh�ng một tiếng vang� Một ch�m hoa sớm tinh mơ dịu d�ng trước mắt vỡ bung hiện tiền th�nh hoa rơi.

� C�nh bay trong kh�ng thong dong. Hoa đ�nh động � thức ph�n biện c�n/mất từ người trong khi hoa ung dung la đ� đ�p xuống s�n cỏ như nhi�n của diễn tiến li�n tục nh�n duy�n� Chưa bao giờ t�i được �nghe� như thế� (Limeil, Những Ng�y M�y, gio-o.com)

 

Nh�n, Nghe bằng sự cảm-x�c-tan-ra n�n Vũ Ho�ng Thư được nhận lại m�n qu� vi diệu, -sự mặc khải của thinh kh�ng-. Cảm x�c ấy l� Cảm X�c Thơ. Một c�y đ�n chỉ cần c�i khảy vỡ của nắng, rơi của hoa, l� bật l�n ng�n nga �m thanh của đất trời, biến dịch từng khoảnh khắc, ngưng đọng một ngo�i nh�n, để biết rằng c�i thinh kh�ng kia ta sống với l� c�i mộng rất gần.

 

� Ngước l�n nh�n những tầng cao người bắt đầu ướm mộng thả v�o m�y v� đan tay bắt gi�. Biết bao l� mộng dậy từ những đ�m m�y rồi mộng tan theo l�n gi�. Cứ thế con người sống trong mộng� (Haiku v� những cơn nắng hạ, II, BN trang 54)

 

Sống trong mộng. V� từ đ� nu�i l�ng mạn lớn. C�i l�ng mạn lớn, nu�i cảm x�c m�i trẻ trung d� l� một h�m nh�n lại c� ng�n đ� nhăn, giữ cảm x�c m�i thuần nhi�n để nh�n mọi điều, nghe v� thấm nỗi thinh kh�ng, dường như nhờ c�i l�ng mạn lớn ấy m� người c� thể tan v�o nơi, trong nốt lặng d�i bất tận �nh trăng tan, trong vắng bặt sau một dấu chấm hết, khoảng m�nh m�ng run rẩy của nốt nhạc đ� tắt, để mở ra c�i đất trời như chưa hề c�, như chưa hề kh�ngGi�y ph�t hồi lưu về nguồn thinh lặng giữa hai lần rung động của nốt nhạc, của �m ba, của s�ng tạo� (Những Khoảng Lặng, BN tr.21). C�i nghe ấy như đ� được hu�n tập từ bao giờ để người l�c n�o cũng cảm gi�c ngh�n năm trước ngay trong ph�t gi�y n�y. L�m như hai đầu biến dịch chỉ l� đường đi một c�nh hoa rơi. C� cảm gi�c như c�nh hoa ở tr�n c�nh kia l� c�nh hoa đ� rơi. Thời gian mới mộng ảo l�m sao!

 

�Ch�nh nơi v� tr�, tự do tuyệt đối mới thể hiện bởi tự do chỉ xuất ph�t từ sự tự vượt tho�t khỏi mọi kiềm tỏa của ch�nh m�nh. Cứ thế sen nở v� thả hương bay từ tốn. Như nhi�n trong c�i đương-l�. (Bắt Nắng, BN trang 15)

 

C�i l�ng mạn lớn để thấy Như nhi�n trong c�i đương-l�. Ở ph�t n�y điều đ�ng n�i l� c�nh bướm lấp l�nh bay, một c�nh sen sững hạ, ngụm caf� nhỏ đắng hương nơi đầu lưỡi� (VHT)

 

Nơi hi�n nh�, gi� bỗng lật bay những trang s�ch, nắng rung rung như hồn thơ nhạy cảm của người viết, t�i nghe như từ những bước thong dong v� tr� bật l�n rỡ r�ng bước ch�n sương Ở Đ�y***. V� dường như c�nh chuồn chuồn bay khỏi tay người như nấn n� hỏi, con đường ai đ� c�n đi***, n�n dấu chấm hết cuối b�i n�y l� mở ra một giấc mơ. �

 

 

Santa Ana, Ng�y 19.4.2016

Ntkm

 

http://www.gio-o.com/NguyenThiKhanhMinh.html

 

 

*Bắt Nắng, Tản mạn Vũ Ho�ng Thư, Qu� Mẹ ấn h�nh, Paris th�ng 11.2009

**Nhớ, kh�ng biết ch�nh x�c kh�ng, một danh nh�n đ� n�i, xuất bản một tập thơ như vứt một c�nh hồng xuống vực thẳm, v� chờ một tiếng vang.

*** -Octavio Paz, nh� thơ Mễ T�y Cơ, Nobel 1990, bước những bước ch�nh v�nh dội vang từng g�c phố, từng nẻo ng�ch đời. Những bước ch�n chỉ vang rền trong ph�t hiện tiền như tựa đề của b�i thơ: Ở Đ�y � Aqu�. (VHT, Những Khoảng Lặng, BN trang 22)

-Jacques Pr�vert: La porte que quelqu�un a ouverte / La route �u quelqu�un court encore. C�nh cửa ai đ� đ� mở / Con đường ai đ� c�n đi (Khung Cửa, VHT, web gio-o)

-tay thập th� / c�nh chuồn bay/ bắt nắng  (thơ VHT)

 

 

�� gio-o.com 2016