nguyễn thị khánh minh

MÙA THU. NHỮNG CHIẾC Ô  VÀ

DẢI NƠ VÀNG DÂN CHỦ

 

Ngày 9.10. 2014

Calif. đang ở vào những tuần đầu của mùa thu, cảnh vật đang bị quắt queo v́ cơn nóng trái mùa, tuần này hầm hập 85 đến 100 độ, người như bị vặt đến héo hắt không chỉ v́ thời tiết đất trời mà c̣n như vỡ dưới tiếng đập của thời sự. Dư vang chết chóc của mùa hè từ những thảm hoạ máy bay, dịch ebola, chiến tranh, khủng bố vẫn đang c̣n làm thế giới rung rinh, như cái tḥng lọng thắt lại dần, th́ thử hỏi chúng ta làm thế nào để có thể sống an lạc, như vẫn thường chúc nhau cuối mỗi e-mail? Chưa bao giờ, sống là một thử thách như thời này. Mỗi hơi thở là mỗi mạo hiểm, không biết lúc nào sẽ sập xuống cái bẫy của những tin tức mà cứ mỗi lúc lại đem đến một khủng khiếp khác nhau. Khi sự chịu đựng của người ta tăng lên, có nghĩa là cái ác đă trở nên b́nh thường, cứ thế, chai dần cảm xúc. Quen dần với những điều mà mới hôm qua tưởng sẽ không thể xảy ra được trên đời này. Cái ác đang tôi luyện chúng ta thành vô tính chăng.

Chợt, một ngày, trong cái cối xay tai trời ách người như thế, ṿng quay được lơi ra bởi h́nh ảnh những chiếc ô, những dải nơ vàng. Nó như tiếng phong linh trong trẻo rộn ră vang lên. Nó như vạt óng ả phết lên mùa thu hiu hắt của mọi tâm trạng này. Nó mang chất lăng mạn. Nó là cái ǵ như sinh khí.

Toát ra từ dáng vẻ thư sinh với cặp kính trắng, lấp lánh tuyên bố “Tôi không muốn đùn đẩy cuộc đấu tranh dân chủ cho thế hệ sau. Đó là trách nhiệm của chúng ta”. Sẽ có một mùa hoa mọc lên bởi hạt giống nhiệt huyết trong sáng ấy, đó là Joshua Wong, 17 tuổi, được xem là một lănh đạo cho phong trào đ̣i dân chủ tại Hồng Kông, phát động vào những ngày cuối tháng 9, tới nay vẫn c̣n tiếp tục, thu hút quan tâm của thế giới.

Toát ra từ không khí sôi sục mà ôn hoà, được mọi người khâm phục, một cuộc biểu t́nh mang tinh thần bất bạo động, không hỗn loạn, không xả rác, không hôi của, không gây hấn, những cái không chỉ có được của một nền giáo dục chú trọng đến Đức, Trí con người, mà họ đă được thấm nhuần ngót một thế kỷ qua tại Hồng Kông. Báo Slate magazine gọi họ là "những người biểu t́nh lịch sự nhất thế giới"

Toát ra từ không khí trẻ trung, sáng tạo, của h́nh ảnh những chiếc ô, và được gọi là cuộc Cách Mạng Dù. Tham gia biểu t́nh, đa số là thanh niên, cả lớp tuổi teen, ai cũng cầm theo dù, để che mưa nắng, nhưng khi bị ṿi rồng xịt nước và hơi cay th́ nó trở thành một thứ bảo vệ, họ nằm xuống để tránh vỡ hàng ngũ và phủ lên nhau những chiếc dù. Như hàng ngàn cây nấm nhỏ đủ mầu mọc lên sau trận mưa của ngh́n tấm ḷng trẻ trung đang sống cho lư tưởng của ḿnh. Chiếc dù, nó có rộng một không gian để che thêm cho người bên cạnh, có chút chi v́ người… Không biết là t́nh cờ tự phát của đám đông hay là ư tưởng của những đầu óc lănh đạo rất sáng tạo, mà chiếc dù đă là một đại diện hết sức thơ mộng cho một phong trào chính trị. Phải chăng nét ấy là một trong những điều đă gây sức cuốn hút? Và, đánh động nhịp tim lăng mạn của tôi. Chiếc ô. Chả phải hai người yêu đi bên nhau nắng hay mưa thường cũng là chiếc ô xinh trên đầu, và c̣n dùng che cho một nụ hôn vội vàng nữa, ôi là, chiếc dù, giờ nó che cho ngh́n ngh́n tấm ḷng bất khuất kia dưới sức mạnh tấn công của ṿi rồng và hơi cay. Họ ngủ dưới những cây dù ngoài đường để duy tŕ tinh thần tranh đấu, họ viết những biểu ngữ trên dù cho lộng lẫy nắng tự do, chưa bao giờ thấy cây dù lại nhiều công dụng và đáng yêu đến thế. Có thanh niên c̣n cầm dù che cho cảnh sát lúc trời mưa, và h́nh ảnh làm xúc động được truyền đi trên facebook, một sinh viên áo đen cầm dù đứng bất động trong mù mịt khói cay, một cảnh sát sau khi bắn hơi cay đă vội lấy chai nước rửa mắt cho một sinh viên qua hàng rào, thật t́nh chưa có một cuộc biểu t́nh nào có những h́nh ảnh đẹp, nhân bản đến thế, chả bù cho những bạo lực của công an ở Việt Nam trong những cuộc biểu t́nh chống Trung Cộng.

Lại nói đến một biểu tượng thơ mộng nữa, là dải nơ vàng, phong trào đă dùng nó làm biểu tượng cho khát vọng dân chủ. H́nh ảnh những chiếc dù và những dải nơ vàng, cùng những tấm giấy đủ mầu ghi lời cầu chúc, khẩu hiệu đấu tranh, dán kín những bức tường làm không khí biểu t́nh đầy sắc mầu như lễ hội, họ cài trên ngực áo, họ đeo vào cổ tay, treo trên hàng rào, cửa nhà, cột điện, khắp các nẻo đường vàng rực một loại hoa dân chủ ấy. Tôi càng thích hơn khi biết nguồn gốc của dải nơ vàng. Theo nghiencuuquocte.net, 400 năm trước, ở Anh người ta rất yêu thích bài thơ “Dải ruy băng vàng trên vai cô ấy” (She wore a yellow ribbon), nói về người vợ đeo dải nơ vàng để tưởng nhớ và hy vọng chồng phương xa sẽ trở về. Trong cuộc nội chiến Anh vào thế kỷ 17, những người lính ra trận đeo ruy băng vàng trên cổ như thể đeo sự nhớ thương của người vợ bên ḿnh. Kỵ binh Hoa Kỳ ở thế kỷ 19 cũng đeo trên cổ ruy băng vàng với ư nghĩa như thế, như truyện tranh anh chàng Lucky Luke với dải băng vàng ở cổ áo, xem lúc nhỏ mà giờ nhờ cuộc biểu t́nh Hồng Kông, tôi mới được biết rơ nguồn gốc. Đến khi Irwin Levine viết bài hát “Cột một dải ruy băng vàng lên cây sồi già”(Tie a Yellow Ribbon Round the Ole Oak Tree) th́ nó được phổ biến trên toàn thế giới thập niên 1970. Bài hát nói về một anh chàng bị kết án 3 năm tù về tội buôn lậu(!). Trước khi được về nhà, anh viết cho vợ, If you still want me, Oh, tie a yellow ribbon ’round the ole oak tree… “Nếu em c̣n yêu anh th́ hăy cột một dải ruy băng vàng lên cây sồi trước nhà…” Và khi chàng về đến nhà th́ thấy cây sồi như mái tóc vàng óng ánh bởi ngàn sợi ruy băng! Sao tôi thấy mê những ư tưởng thiên thần này quá. Từ đó yellow ribbon mang ư nghĩa của Hy Vọng, Chiến Thắng và T́nh Yêu. Phong trào biểu t́nh đă chọn nơ vàng để gửi đi thông điệp họ tin vào một chiến thắng bằng vũ khí Bất Bạo Động và T́nh Yêu. Cũng có nghĩa, chấp nhận hy sinh để hái được đoá hoa Dân Chủ.

Một nét thơ mộng, mà khẳng khái, nữa là họ chọn bài "Do you hear the people sing" (Bạn có nghe mọi người hát) trong vở nhạc kịch “Những người khốn khổ” (Les Miserables) để cùng nhau ca vang trong cuộc biểu t́nh, đây là bài mà các nhà cách mạng Paris hát trong cuộc nổi dậy chống chính phủ. Một nét dễ thương và thông minh, họ hát vang bài Happy Birthday để thông báo cho nhau có kẻ lạ trà trộn vào hàng ngũ để gây rối, và sẽ bị tống khứ dưới sức mạnh của hợp ca.

Điểm qua những biểu tượng, th́ đă có hai trong số đó lấy từ kho văn học, tôi thấy bị quyến rũ bởi ư tưởng của một phong trào chính trị mang đầy tính nghệ sĩ này. Chỉ có một biểu tượng buồn là chiếc áo thun đen mà họ mặc khi đi biểu t́nh, màu sắc đen trong vô vàn sắc rực rỡ của dù, của nơ vàng, của những tấm giấy nguyện cầu, là để tưởng nhớ sự kiện Thiên An Môn, cũng hàm ư lên án sự đàn áp bằng bạo lực. Màu đen ấy là nét quyết liệt bên cạnh những h́nh ảnh thơ mộng kia. Với những biểu tượng vừa dịu dàng vừa kiên cường được chuyên chở bởi một lớp thanh niên có ư thức chính trị và có tŕnh độ văn hoá cao, có phải v́ vậy mà cuộc biểu t́nh này gây được sự chú ư và t́nh cảm thế giới?

Trong những giờ khắc căng thẳng ấy, có những hơi thở ra nhẹ nhàng từ những người trẻ tuổi, trẻ trung th́ cái ǵ cũng có thể xẩy ra, và đă xẩy ra một cách ngộ nghĩnh, đẹp đẽ, như vầy, một cặp đôi đă đính ước nhau trong lúc cô Crystal Chan c̣n mặc chiếc áo mưa trong suốt để pḥng hơi cay, trên cánh tay cậu Yau Chi-hang th́ đầy khẩu hiệu đấu tranh, sau đó cả hai cùng hô “phổ thông đầu phiếu thực sự”. Lại có cặp chụp h́nh cưới trong hàng ngũ biểu t́nh (tienphong.vn). Cái lăng mạn của thời phải sống chung với quá nhiều khắc nghiệt, cũng có khác, và có lẽ nó quư hơn xưa, v́ nó quá khó khăn, trắc trở.

Tôi muốn nói đến một ánh sáng xanh vào đêm 29 tháng 9. Thay v́ là đêm thắp nến như thường t́nh, th́ họ, những người trẻ của thế hệ hôm nay đă thắp bằng ánh sáng điện thoại di động, hàng chục ngàn iPhone toả ra màu xanh huyền diệu trong đêm. Lồng trong không khí sôi sục của một cuộc biểu t́nh chính trị là ánh sáng của bài thơ. Bài thơ xanh hy vọng. Hy vọng họ sẽ chiến thắng, và sẽ gây được hiệu ứng tới những nơi trên thế giới c̣n vắng bóng tự do dân chủ, dân quyền.  

Đó là những chi tiết làm tôi cảm động và rung động.

Trong một lan can ở khu Admiralty (khu Kim Chung), người ta thấy một biểu ngữ màu vàng, chữ đen, câu “You may say I’m a dreamer. But I’m not the only one” Bạn có thể cho rằng tôi là một kẻ mộng mơ, nhưng không chỉ riêng tôi" (thanhnien.com.vn). Ai đó đă nói, hầu như những điều thành tựu trên cơi trần gian này đều khởi đầu từ một giấc mơ. Những người trẻ ở Hồng Kông hôm nay đang thức dậy để hiện thực giấc mơ của ḿnh, để nhân dân họ được sống trong cảnh mà họ ước mơ. Cho tới hôm nay, những đ̣i hỏi của sinh viên học sinh và dân chúng chưa được chính quyền Hồng Kông đáp ứng, và chúng ta chờ đợi những ngày sắp tới trong cầu nguyện và tin tưởng. Tôi xin thắt trên cổ tay ḿnh một dải nơ vàng.

 

Hôm nay, 14 tháng 10, kể từ lúc bùng ra ngày 26.9, cuộc biểu t́nh đă bước sang ngày thứ 19, chính quyền Hồng Kông đă động đậy, không phải để đối thoại với sinh viên học sinh và nhân dân, mà lịnh cho cảnh sát dỡ bỏ rào chắn của họ ở khu Admiralty, sau khi những hàng rào bằng kim loại bị cắt th́ sinh viên dựng lại bằng hàng rào tre, họ nói Chúng tôi có thể rời đi v́ chúng tôi không thể chống lại các anh, nhưng chúng tôi sẽ không bỏ cuộc”, “Chúng tôi sẽ dựng lại chướng ngại vật sau khi cảnh sát dỡ bỏ. Chúng tôi sẽ không đối phó với họ bằng vũ lực” (vnexpress.net)

Ngày 15 tháng 10, theo tin tức RFA “Cuộc biểu t́nh bất bạo động của sinh viên học sinh Hồng Kông đă bước sang một bước ngoặc mới khi cảnh sát tiến hành các cuộc đàn áp bằng sức mạnh bất kể người biểu t́nh vẫn kiên cường không tỏ thái độ chống lại hay bỏ cuộc. Liệu sức chịu đựng của họ kéo dài được bao lâu và thử thách này phải nên chấp nhận trong thái độ nào?... 46 người bị bắt, hàng trăm căn lều bị xé rách, mọi chướng ngại đều bị giải tỏa và nhất là đă có máu đổ. Xét về bề ngoài th́ sự đàn áp chưa đến nỗi thô bạo nếu so với các cuộc cách mạng khác…tuy nhiên đối với Hong Kong, xứ sở có truyền thống dân chủ từ hơn trăm năm qua th́ việc cảnh sát đánh đập sinh viên, học sinh là hành động khó tha thứ.”

Tôi thấy buồn và lo lắng. Cầu nguyện cho họ giữ được lửa đấu tranh, xin Thánh Gandhi ban cho họ sức mạnh bất bạo động. Cơ hồ như một đường chỉ mong manh, khi những tấm thân, đầu óc thư sinh ấy bị khích động bằng bạo lực, liệu họ có đủ b́nh tĩnh bất bạo động không, có đủ đoàn kết và ĺ đ̣n để phong trào không bị dập tắt không. Tôi sợ thấy h́nh ảnh những chiếc dù bị rách, nằm thúc thủ trên những con đường, tôi sợ những đoá hoa vàng dân chủ bị héo dưới nắng bạo lực… Cuộc tranh đấu này sẽ kéo dài tới bao lâu. Thời gian ơi, xin ở cùng họ, những tấm ḷng yêu nước trẻ trung, nghệ sĩ và trong sáng.

 

Nguyễn Thị Khánh Minh

Santa Ana, Oct 16, 2014

http://www.gio-o.com/NguyenThiKhanhMinh.html

 

© gio-o.com 2014