photo:gettyimages.com



NGUYỄN THỊ KH�NH MINH

C�Y C� ĐỘC

tản văn


Từ �Cha� chỉ l� một t�n gọi kh�c của l�ng y�u thương

Fanny Fern

Đ�m khuya đ�n hắt b�ng rầu rầu

Lệ chữ theo ho�i trang s�ch s�u

Cha bu�ng n�t b�t sầu ẩn sĩ

Một dải sơn h� một nỗi đau

��� C�ch đ�y ba mươi mấy năm, t�i đ� viết về cha t�i như thế. Cảm x�c từ một đ�m rất khuya đi ngo�i ban c�ng nh�n v�o b�n l�m việc cha b�n cửa sổ c�n �nh đ�n, in tr�n gương mặt xương n�t sầu muộn c� độc. Khi đưa cha đọc, �ng bảo, sao tứ tuyệt m� con để thất ni�m luật thế... Chẳng bao l�u sau đ�, �ng bị đem đi, rất xa nh�. Kh�ng hiểu sao cuộc đời cha cứ đong đưa t� ngục, của cả hai ph�a. T�i nghĩ cha t�i thật sự l� người mơ mộng. Tại vậy, m� �ng đ�ng l� c�y c� độc, như �ng viết trong một vở kịch dở dang. Dang dở như sự nghiệp v� ho�i b�o của �ng. C�i nỗi đau dải sơn h� trong t�m cha th�i h�y để tan v�o bụi tro trong chiếc tĩnh im lặng. Cha ơi. Con chỉ muốn nhắc đến t�nh cha, y�u thương con g�i như thể m�nh l� chỗ cho n� h�nh tỏi y�u thương. L�m nũng hết biết (giờ mới biết thế), từ c�i ng�y c�n mặc �o đầm xo� trắng cho đến tuổi v�i tiền may một c�i �o d�i lụa ho�ng hoa.

 

��� H�m nay l� Ng�y Của Cha, 16 th�ng 6, 2013. Kh� hậu m�a h�, Calif. c� những ng�y n�ng như Saigon. Ng�y Của Cha được nước Mỹ kỷ niệm v�o Chủ Nhật thứ ba của th�ng 6. Đạo luật c�ng bố Ng�y Lễ Cha được Tổng Thống Richard Nixon k� duyệt v�o năm 1972, sau 62 năm kể từ khi b� Sonora Smart Dodd, trong l�c ngồi dự Ng�y Lễ Mẹ v�o chủ nhật thứ hai của th�ng 5, năm 1910, trong th�nh đường Spokane, Washington, b� nhớ tới cha của m�nh, v� sau đ� b� đ� ph�t động một phong tr�o đề nghị một ng�y lễ cha. B�y giờ mỗi năm, theo thống k�, tại Mỹ gần 90 triệu c�nh thiệp đ� được gửi đi để tri �n, tưởng nhớ người cha. H�m nay con cũng viết c�nh thiếp n�y gửi đến cha qua chập ch�ng m�y trắng của thời gian�

��� Trong nắng tr�n trề, text Happy Father�s Day cho v�i bạn th�n, nh�n người bạn trăm năm đang ngồi ngắm m� h�nh c� ch�u Kh�nh Chi, t�i n�i, c� cần Happy Father�s Day kh�ng, b�n nghe trả lời, kh�ng, grandpa, th�ch hơn. Thế đấy, c� nghĩa l� t�i phải tỉnh ra, c�i thời gian m�nh b�y giờ, b� nội rồi, bao giờ cũng thế, t�i lu�n bị k�o ra khỏi c�i mộng mơ, vậy n�n, lập tức bỏ chạy, v�o c�i c�i phi thực của m�nh. Cũng l� một c�ch bảo vệ m�nh kh� hiệu quả.

��� Miệng hớp v�o một ngụm c� ph� starbucks, mắt như đ� ướt, c�i vừa lọt v�o l� v�ng tay ấm �p của cha, v� t�i c�i b�ng nhỏ sau lưng ba mẹ chiều n�o đi dạo tr�n bờ biển Nha Trang. Thật ra hạt lệ n�y đ� tượng n�n h�nh tướng từ đ�m qua kia, s�ng nay n� mới vỡ ra để t�i thấy trong gương nắng h�nh ảnh cha �m t�i long lanh, v� m�i t�c kh�i thời gian của t�i bỗng mềm mại xanh mướt dưới b�n tay cha�

��� Đ�m qua, 15.6, tr�n TV, tường thuật một phim hoạt h�nh về cha v� con g�i, bộ phim d�i chỉ 4 ph�t, giọng nghẹn nghẹn, với �m thanh biểu cảm nhất của xướng ng�n vi�n Tuyết L� t�i đ� từng nghe. Phim c� t�n Will của đạo diễn Eusong Lee, đ� đoạt giải tại The Student Academy Award v�o ng�y 8 th�ng 6.2013. Mở đầu v� kết phim l� lời của người cha được đọc bằng một giọng nam cảm động, con g�i, cha sẽ kh�ng sao đ�u, cha sẽ trở về, �ng l� một trong h�ng ng�n nạn nh�n của thảm họa khủng bố ng�y 11 th�ng 9,2001 tại World Trade Center, phim kể buổi s�ng �ng chia tay con g�i đi l�m v� rồi kh�ng về nữa, c� b� với nỗi nhớ thương c�ng � muốn m�nh liệt đ� cố gắng với m�n đồ chơi yo-yo (m� cha cho c� trước khi đi l�m) để quay ngược thời gian về lại thời điểm l�c s�ng cha chia tay, v� c�i chết đ� kh�ng xẩy ra. Phim d�i chỉ 4 ph�t, h�nh ảnh được thể hiện bằng những n�t cắt kim cương như những vết buồn sắc nhọn cứa v�o cảm x�c, l�m l�ng người nh�i đau. L�m t�i nhớ cha qu�

��� ...K� ức t�i m�i ấp ưu b�i c�t trắng phau của biển Nha Trang, cha đi trước với mẹ, t�i đằng sau cố in bước m�nh v�o dấu ch�n cha, loi choi theo những bước qu� d�i so với bước m�nh, cha quay lại thấy thế, �m t�i, n�i, ờ, ba sẽ bước ngắn lại cho con theo kịp nh� con g�i.

��� Mỗi lần nhớ tới c�u n�y l� n� k�o nước mắt của t�i ra. Cứ mỗi tuổi t�i lại hiểu c�u n�i n�y kh�c đi, dần d� n� như một điểm tựa cho t�i. T�i mạnh mẽ can đảm hơn khi nghĩ rằng những kh� khăn của cuộc sống c�ng bệnh tật m�nh gặp cũng sẽ nh�n hậu như thế, kh�ng d�i qu� bước ch�n của m�nh.

��� ...Hồi rất b�, nh�t, người lại nhỏ b�, t�nh lại hay buồn, thường đứng tựa một m�nh b�n cửa nh�, hay khung cổng đầy r�u ở nh� nội mỗi khi về qu�. Chị Hạnh, con b�c T�m, n�i với mẹ t�i, l�c ngồi c�ng nhau tr�n một chiếc x�ch l�, kh�ng hiểu sao khiến t�i nhớ v� nhớ tới giờ, sao con nhỏ Kh�nh n�y n� buồn qu� hả Th�m� T�i c� cảm gi�c lu�n lu�n chờ cha, �ng vắng nh� ho�i. Mẹ t�i, rất chịu diện cho con g�i b�, nhưng nghi�m khắc hơn về những điều phải c�, phải l�m của một đứa con g�i, b�n cạnh đ� l� kỷ luật của b� ngoại đối với ri�ng đứa ch�u g�i. Nhớ một chiều, t�i qu�t s�n, c�i chổi tre tr�m tr�m t�i, v� c�i s�n thật to, l� hoa rụng thật nhiều, qu�t miệt m�i cho đến l�c giật m�nh, Kh�nh sao con phơi mưa dậy hả, -ba về! v� quăng c�i chổi chạy tới nh�o v�o v�ng tay đang mở ra của cha. Bậc thềm chiều ấy ấm lắm.

��� �Hồi đ�, tiễn cha đi dạy học xa, t�i vừa đủ tuổi để biết chia tay l� rất buồn. Cha �m mẹ, �m t�i, v� t�i lu�n được nghe, l�c cha bước l�n mấy bực toa xe lửa, quay đầu lại, ba sẽ về sớm th�i m�, t�i đ� l� một đứa con hạnh ph�c khi lu�n được đ�n bước cha về, kh�ng như c� b� trong Will, kh�ng như người con g�i trong phim hoạt h�nh Father and Daughter, đ� chờ cha m�nh suốt một đời v� chỉ được ở trong v�ng tay cha nơi m�n sương ảo. Giờ n�y cha t�i cũng đang ở c�i ấy. Cũng như trong nỗi nhớ, giấc mơ của t�i.

�� Cha, người đ�n �ng đầu ti�n v� gần như duy nhất m� t�i được l�m trận l�m mạc m� kh�ng ch�t nao n�ng, v� lu�n được nhượng bộ. Thế đấy. Để b�y giờ biết rằng những điều m�nh đ� c� kh�ng bao giờ c�n được hưởng nữa. Kh�ng l� hai mươi tuổi trở lại để nghe, sau một cơn giận dỗi bỏ cơm, cha đứng ở cầu thang ngo�i cửa sổ �nh nh�n trễ xuống sau cặp k�nh, kh�nh, kh�ng đ�i bụng hả? Chỉ chờ thế, bật dậy chạy xuống bếp, thấy đồ ăn mẹ để d�nh tr�n b�n. Nghĩ tiếc v� tr�ch m�nh, lớn l�n, lại kh�ng �m cha như hồi b� nữa� T�i c� niềm tin cha l� người y�u tin t�i một c�ch, t�i l� như thế. Như bờ c�t nhận ph� sa từ d�ng s�ng thương y�u ấy. Từng ng�y.

��� �Nhớ hồi ba mẹ dọn về ng�i nh� mới ở đường Lữ Gia Nha Trang, nh� lớn s�n rộng, c� một c�y sầu đ�u, m�u hoa t�m cấy n�t mơ mộng v�o �nh nh�n c� g�i nhỏ. V� được nu�i niềm hy vọng từ những lời của cha, ng�i nh� n�y c� thể l�m một trường học, v� Kh�nh sẽ l� hiệu trưởng� L�c t�i 6,7 tuổi khi trồng c�y thi�n l�, cha cũng n�i, để c� kh�nh h�i hoa x�o thịt b�, cha đấy, chắt chiu cho con g�i, từ việc nhỏ li ti đến việc lớn�

��� ... Kh�ng kể ch�nh trị linh tinh, con đường lập nghiệp của cha t�i gắn b� với những ng�i trường. Ở Nha Trang. Theo tr� nhớ của t�i c�n đậm, chỉ một trường trung học t�n Tương Lai, nằm tr�n con đường ra ga xe lửa Nha Trang, t�i vẫn thường được cha dắt đến mỗi khi trường c� li�n hoan Tết, ph�t thưởng�, mỗi lần như thế được mẹ chải đầu cột chiếc nơ xanh, mặc �o đầm xo� nhiều từng, được c�c anh c�c chị �m khen rối r�t, con g�i thầy Nhường dễ thương qu�� Cha dạy m�n Việt Văn lớp đệ Tứ, đệ Nhị. T�i học văn từ cha nhiều hơn cả qua những bữa cơm chiều, cha bảo, con h�y ghi những điều con th�ch v�o sổ tay, sổ ấy ng�y c�ng nhiều trang. Cha l� người đầu ti�n đọc thơ Nguyễn Du cho t�i nghe, kh�ng phải l� Kiều, chữ đẹp n�n cha bảo ch�p v�o một cuốn sổ d�y, viết một trang chừa một trang b�n cạnh để cha viết chữ H�n của b�i thơ đ�. Cha th�ch b�i Đạo �, v� đấy l� b�i thơ chữ H�n đầu ti�n m� t�i thuộc bằng �m H�n Việt, đọc thấy th�ch ngay d� chẳng hiểu g� � tứ của n�. C� lẽ tại cha hay ng�m nga. Minh nguyệt chiếu cổ tỉnh/ Tỉnh thủy v� ba đ�o...(Trăng s�ng soi giếng xưa/ nước giếng kh�ng dậy s�ng�)

��� �Dạo ở t� về, cha lặng lẽ, thường xuy�n thức khuya, nh�n qua cửa sổ, t�i cảm thấy một nỗi c� quạnh x�t xa với cảnh �nh đ�n v�ng yếu v� m�i đầu cha c�i tr�n trang giấy, b�ng một người khắc khổ tr�n một con đường d�i. H�nh ảnh trong bức tranh ấy c�i g� cũng chỉ c� một, lẻ loi. C� phải đ� l� những l�c cha viết vở kịch C�y C� Độc. V� t�i, cũng một m�nh, đứng nh�n theo b�ng c� độc ấy h�t cuối đường gi� v� bụi. Cha ơi� con lại nhớ giọng cha, trạm trạm nhất phiến t�m/ minh nguyệt cổ tỉnh thủy�(tấm l�ng vằng vặc/ như �nh trăng soi giếng năm xưa)

��� T�i biết nỗi buồn b� thất vọng của cha về những ho�i b�o kh�ng th�nh�, nếu cha chỉ đi theo một con đường l� dạy học viết s�ch, l�m thơ th�i, th� hẳn con s�ng t�m hồn ấy đ� �m đềm biết bao. Chỉ mới tuổi thiếu ni�n cha đ� nổi m�u giang hồ, bỏ nh� ra Huế. Đang học y�n ả th�, bỏ học đi kh�ng chiến chống Ph�p. Tr�n bước đường chinh chiến th�, tr�i tim nghệ sĩ ấy lại th�m một lần nữa, rung động, v� thế l� lại buộc r�ng hệ luỵ gia đ�nh, đến khi nhận ra rằng, c�i mộng tưởng ch�nh trị kh�ng đ�ng l� điều �ng đ� mơ, th� cuộc sống của cả nh� từ ấy biết đến s�ng gi�. Mẹ bảo nếu mẹ kh�ng mắc chứng sốt r�t đến đi�n loạn, v� nếu kh�ng c� t�i, th� chắc gia đ�nh l�c ấy vẫn c�n theo cha lặn lội� V� nếu kh�ng c� b� nội ở Nha Trang th�, ch�ng t�i đ� kh�ng c� một bến y�n ả ở th�nh phố biển n�y.

��� ... Khi cả nh� xum họp lại. Cha cũng kh�ng ở y�n một chỗ. Dạy học khi th� Nha Trang khi th� S�i G�n, Bi�n Ho�, rồi m�i miền T�y. Kh�ng bương chải sao khi một đ�n con tuổi ăn v� học. Trong tr� nhớ t�i l� s�n ga đ�m, kh�i toa tầu, tiếng x�nh xịch rền tr�n thềm đưa tiễn, v� những hạt lệ của mẹ, của b� thơ t�i�

��� ... V� rồi cha l�m rất nhiều nghề, k� giả, viết s�ch gi�o khoa, tự điển, dạy học, thầu kho�n x�y cất, nh� in, coi Tử Vi, bốc dịch, nh� H�n học (chả vậy m�, năm 1975, khi c�ng an v�o x�t nh�, thấy một xấp những thiếp nhỏ ghi nghề nghiệp của �ng tr�n b�n l�m việc, họ đ� ph�n, t�n n�y l� CIA của Mỹ Nguỵ)

��� ... N�i chuyện cha l�m b�o. Cha t�i c� t�nh ch�m biếm. Khi v�o S�i G�n, c� một dạo cha giữ một mục gọi l� Nụ Cười Gừng tr�n một nhật b�o (Điện T�n?), b�i viết của cha l�m bị kiểm duyệt ho�i, n�n sau đ� cha kh�ng được tiếp tục nữa. Rồi cha ra một tờ b�o ri�ng, Đuốc Việt, nhớ cha n�i, hai năm nữa ra trường con sẽ giữ tờ b�o n�y, tha hồ viết. (H�nh như t�i cũng c� mộng l�m b�o như cha) nghĩ cha thật lạc quan tếu, cũng chỉ v� c�i �tha hồ viết� ấy m� tờ b�o của cha chỉ thọ được 4 số.

��� N�i đến đ�y mới chợt thấy một điều l� cha t�i bị thất nghiệp ho�i. M� nguy�n do chủ quan nơi cha. �ng mau ch�n, dễ bất b�nh, kh�ng theo đuổi g� l�u d�i, ngoại trừ duy nhất việc soạn cuốn từ điển H�n Việt Tầm Nguy�n cho tới cuối đời. Những l�c ấy gia đ�nh vẫn ổn thoả được l� nhờ v�o tiền lương dạy học của mẹ. Nghe mẹ kể, c� một người hỗ trợ cha viết v� in s�ch gi�o khoa, một loạt về Việt Luận T� T�i, v� Tự Điển, đ� l� �ng chủ nh� s�ch Khai Tr� ở đường L� Lợi, đ� gi�p gia đ�nh t�i qua l�c bấp b�nh. �ng Khai Tr� c� nhiều kỷ niệm với gia đ�nh, v� với ri�ng t�i sau n�y nữa, khi �ng n�i với t�i về thơ của t�i.

��� D�y mơ rễ m� đến chuyện b�o ch�, c� một kỷ niệm đ� xưa, h�nh như v�o những năm 60,63, nh� văn Chu Tử ở S�i G�n ra Nha Trang, ở chơi nh� ba mẹ t�i kh� l�u, b�c bị bệnh g� đ�, họ c�ng b�n đến một tờ b�o m� b�c đang l�m, t�n Ng�n Khơi, họ b�n m� say đến nỗi b�c ăn thịt b� nh�ng dấm m� nếu mẹ t�i kh�ng la l�n, anh B�nh, anh chưa nh�ng thịt v�o dấm, (B�nh l� t�n thật của Nh� văn CT) th� chắc b�c đ� ăn thịt b� sống rồi. T�i nhớ b�c xoa đầu t�i, mai mốt con l�m thi sĩ tặng b�c b�i thơ người lớn nh�. Chỉ nhớ về b�c v� tờ b�o c� thế. Ri�ng t�i th� được c� Uy�n Chuy�n phụ tr�ch mục thơ nhi đồng phong cho danh hiệu, thi sĩ b�p b�, lại in h�nh v� giải thưởng một con b�p b� mặc �o đầm đỏ rực rỡ, con b� 11 tuổi tỷ kho�i.�

��� �V�o những năm 90, l�c n�y cha đ� được về nh� kh� l�u, c� tuần b�o t�n Gia Đ�nh Trẻ mời cha l�m chủ b�t, dĩ nhi�n cha k�o t�i v�o l�m. Trong to� soạn c� người bạn hồi trung học, nh� thơ Nguyễn Đức Cường, v� nh� thơ Hồ Nam. C� một lần kh�c � g� đ�, chỉ m�nh cha t�i một � c�n những người kh�c, giống t�i. Cha t�i la l�n, con phải l�m theo � ba, t�i cũng n�i kh� lớn, dạ con kh�ng l�m. Nh� thơ Hồ Nam n�i, t�i kh�ng ngờ c� d�m n�i thẳng với �ng cụ như thế. Nhưng c� đ�ng. Rồi kết quả cũng giống sau mỗi lần giận dỗi bỏ cơm hồi b�... con lu�n thắng ba ơi... Tờ b�o ấy sống cũng tương đối. Kỷ niệm duy nhất về l�m b�o với cha, v� l� một hồi ức đem lại cho t�i ph�t gi�y rất �m đềm.

��� T�i c� ước mơ cho tới giờ vẫn c�n n�ng, một nh� in v� xuất bản, một hiệu b�n s�ch. Ước mơ nhỏ qu� hả, n�n n� m�i l� tr�i b�ng bay bay, cho m�nh th�m chơi, nhớ l�c thố lộ với cha, cha cười kiểu như t�i l� con hề. Kh�ng phải cha kh�ng tin sức t�i, nhưng cha biết r� điều kh�ng thể. Dạo cha l�m nh� in, cha vẫn lấy s�ch ở nh� xuất bản Hồng Lam, Điện T�n, Nguyễn Tr�i, về cho t�i l�m thầy C� chữa lỗi ch�nh tả, Khương, em trai t�i th� tới học sửa m�y in v� sắp chữ (Typo?), v� cha bảo, muốn l�m nh� xuất bản, nh� in c�c con phải đi từ những việc nhỏ nhất. Cha lu�n, đ�ng l� tr�n từng c�y số (t�n một cuốn phim hồi đ�) ước mơ với đứa con g�i mơ mộng. Chia sẻ cả với thư ri�ng của con g�i v�o tuổi biết y�u�

��� C� điều, hồi 15,16 tuổi, khi đ� c� những b�i thơ t�nh đăng b�o th� t�i dấu biệt v� cả hai bậc phụ huynh c� vẻ kh�ng vỗ tay v�o cho chuyện thơ của t�i, mẹ kh�ng viết văn l�m thơ đ� sao, cha cũng thơ cũng văn, năm 1968, cha được cử l� th�nh vi�n trong ph�i đo�n đại diện Văn B�t Việt Nam Cộng Ho� đi họp Văn B�t Quốc Tế ở Menton, Ph�p, c�ng đi với cha, t�i chỉ c�n nhớ Thi Sĩ B�ng B� L�n v� �ng l� bạn th�n của cha, (dạo đ� b�c L�n thường tới nh� t�i, tập họp mấy anh em t�i lại v� kể chuyện ma trong ph�ng kh�ch tối, thật l� v� c�ng vui, b�c c� giọng kể chuyện, nhỏ, thầm, rất l�i cuốn, lu�n ngắt c�u bằng �c�c con hiểu chửa?�, c� khi t�i lắc đầu nhại tiếng b�c, trả lời �chửa�... l�c ấy, b�c c� chương tr�nh kể chuyện kh�ng giờ ở TV)

... Khi t�i v�o tuổi 20, chỉ c� hai người l� bạn văn chương với ba mẹ, nh� thơ Tuệ Mai v� Phạm Thi�n Thư l� ủng hộ, v� khuyến kh�ch t�i bằng những lời khen m� l�c ấy nếu ai hỏi m�y xanh như thế n�o th� t�i quả quyết rằng t�i đ� cảm gi�c được độ cao v� sự mềm mại quyến rũ của n� rồi. Cha bảo, kh�ng n�n để lọt tai những lời khen. T�i trả lời, họ đ�u c� khen con, họ bảo con thừa hưởng n�i thơ văn của ba m�, v�, cha cũng c� vẻ rất dễ chịu về c�u n�i ấy. Rồi khi t�i ra tập thơ đầu ti�n,1992, th� cha th�i kh�ng c�n n�i, đ�n b� con g�i thơ văn chỉ c� khổ, nữa.

 

M�I LẦU THƠ MINH MINH,

���� Nhờ những buổi họp thơ ở m�i lầu Minh Minh Thư Uyển của ba mẹ m� t�i được chi�m ngưỡng những dung nhan văn học c� tiếng đương thời, tiếc l� l�c ấy t�i kh�ng � thức được đ� l� những cơ hội hiếm trong đời để ghi h�nh ảnh với họ, kỷ niệm ch�t hương l�y, v� biết đ�u lại l� một t�i liệu qu� trong những b�i sẽ viết của m�nh� quả thật tiếc.

��� T�i đi ra đi v�o ch�m nước tr�, nhớ c�i d�ng mảnh khảnh cốt c�ch Vũ Ho�ng Chương c�i xuống b�n, viết những d�ng chữ như những vết cắt mạnh mẽ tr�n trang giấy: Trăng bạc ai treo ở giữa nh��, viết như thế nhưng khi quay sang t�i đang ngồi tay chống cằm b�n cạnh, �ng n�i, kh�ng, trăng s�ng, con b� n�y đấy. Sướng tỉnh người, con b� l� t�i ấy. Nhớ d�ng người cao vững chắc như t�ng H� Thượng Nh�n, nổi tiếng si�u tốc l�m thơ Đường, �ng viết ngay tại bữa tiệc chẳng cần giấy tờ g� cả, cứ đọc mỗi c�u l� �ng lại mỉm cười rất c� duy�n, ph�ng im phắc bỗng vỡ o�. Rồi B�i Kh�nh Đản, rồi Cao Ti�u người n�o cũng phong th�i rất mực thi nh�n nho nh�, v� đ�u một hai lần, t�i lại được nh�n d�ng cao gầy học giả Nguyễn Đức Quỳnh với đ�i mắt nghi�m, s�ng, nh�n như hỏi, l�c n�i hay dơ b�n tay với ng�n trỏ d�i thanh t�, b�n cạnh l� vẻ đẹp như t�y phương của cụ b�.

��� ... Lại nhớ, một lần, nh�n vở kịch thơ Si�u Tho�t của cha diễn g�p vui văn nghệ tại nh� của một quan chức Bộ Ngoại Giao thời Đệ Nhị Cộng Ho�, gọi l� diễn nhưng chỉ ngồi một chỗ rồi ng�m thơ vai của m�nh th�i chứ kh�ng diễn đi tới đi lui, kh�ng c� ai v�o vai tiểu ni, t�i b�n bị t�m, v� t�i c� khoảnh khắc đ�ng nhớ, t�i được dạy ng�m thơ cấp tốc bởi nghệ sĩ Hồ Điệp, t�i đ� kh�ng ph� hỏng vở kịch, c�n được c� Hồ Điệp bảo c� chất giọng, cố luyện th�m em nh�, c� c� giọng n�i sang cả để chở thật trọn vẹn n�t mặt đẹp trầm lắng. C� một buổi s�ng, trong buổi họp thơ tr�n g�c Minh Minh, b�n ngo�i cửa sổ l� tre r� r�o, Trịnh C�ng Sơn đ� viết tặng c� Hồ Điệp mấy c�u thơ:

hỡi hỡi hải �u tới chốn n�o

cho ta nhắn gửi bạn t�m giao

qu� hương b�n ấy phương trời lạnh

c� lạnh hơn ta ở chốn n�y

(thơ như c� một dự cảm về sau đ� của c�, c�nh hải �u bay đi rồi chẳng bao giờ c�n thấy nữa), kh�ng hiểu sao hai c�u dưới TCS lại ghi th�m đồng tặng mẹ t�i. S�ng đ�, �ng h�t với c�y đ�n guitar, t�i nay ở trọ trần gian... vừa cất l�n th� kh�ng kh� như ch�m s�u xuống cho giọng h�t tiếng đ�n ấy ngự trị tr�n mọi ng� ng�ch c�a im lặng, kh�ng gian thời gian v� những con tim. Nghe �ng h�t xong, nữ sĩ T�n Nữ Hỷ Khương bảo, giờ chỉ muốn nghe Sơn h�t, kh�ng muốn ng�m thơ nữa. Quận Ch�a Hỷ Khương c� giọng ng�m Huế đặc biệt trong thi đ�n Quỳnh Dao, gồm những nữ sĩ t�i sắc, chuy�n thơ Đường, Mộng Tuyết, V�n Nương, Uyển Hương, Thục Oanh (phu nh�n thi sĩ Vũ Ho�ng Chương), Tuệ Mai, T�n Nữ Hỷ Khương�, hai nh� thơ trẻ nhất n�y ngo�i thơ Đường c�n nổi tiếng về Thơ hiện đại v� đ� đoạt giải về Thơ. Họ đại diện một d�ng thơ sang trọng. Đ� l� những vạt gi� văn chương đ� thổi v�o ng�y tuổi trẻ của t�i. M� hương thơm, t�i tiếc l� kh�ng tận sống để ngất ng�y.

��� ... Rồi 1975. Rồi một thời gian d�i... Bạn hữu th�n thiết của ba mẹ, người vượt biển, người v�o t�, người y�n hưởng tuổi gi�, người đi v�o c�i xa xăm. Lầu thơ, như d�ng s�ng lặng lẽ tr�i theo nắng phai. Bỗng một buổi gợn x�n xao bởi tiếng n�i v� �nh nh�n của nữ sĩ Ng�n Giang, Anh Thơ, từ bắc v�o thăm mẹ. Nhưng t�i c� cảm tưởng kh�ng phải l� c�i xao động rộn r�ng mở những trang thơ. Họ chỉ ngồi nhắc đến kỷ niệm xưa rất l� xưa. Chỉ thực sự khuấy động như đ�m hội l� sự c� mặt của một gi�o sư �m nhạc nổi tiếng, Trần Văn Kh�, �ng c� giọng n�i ấm ch�n chất phương Nam, rất l�i cuốn v� vui vẻ, �n cần hỏi han tất cả những người c� mặt, kể chuyện d� dỏm, uy�n b�c, khiến những người gần bảy, t�m mươi cho đến cậu b� con t�i, đều thấy th�ch, c� khi cười b� ra, đến nỗi sau n�y con trai t�i cứ nhắc, �ng cười kh�ng tới nữa hả mẹ? C� lần t�i được ng�m thơ với tiếng đệm đ�n tranh của GS nơi buổi họp thơ ở nh� c� T�n Nữ Hỷ Khương, h�m ấy t�i nghĩ, c� ng�m dở cũng kh�ng c� g� phải sợ, khi được tựa nương v�o tiếng đ�n tranh ấy�

��� ...V� th�m một buổi, s�ng l�n trong nắng mai d�ng vẻ văn gia điềm đạm Do�n Quốc Sĩ, nụ cười hiền giả Giản Chi b�n cạnh nghệ sĩ Thu� Hoan v� t�i d�ng b�nh ng�y thượng thọ cụ. Cụ l� thầy dạy cha t�i. Đ� l� dịp hiếm hoi (c� lẽ, l� cuối c�ng) để m�i lầu thơ của ba mẹ được phập phồng nhịp đập hơi thở kh�ng khi văn chương, bạn b�.

��� Rồi trả lại gi� cho t�ng tre. C�y tre m� c�c b�c c� ch� thường đ�a �c�y tre trăm đốt� của m�i thơ Minh Minh. Kh�ng c�n nhớ đ� mấy m�a kh� rụng.

��� Một m�nh m�i lầu nghe l� tre xao x�c ngo�i thềm.

��� Mỗi khi c� dịp l�n, nh�n c�i �n thư gỗ để cuốn sổ kỷ niệm thủ b�t của bạn b� ba mẹ phủ bụi, t�i thấy ngực m�nh tưng tức, c�i vắng vẻ lu�n ở một nốt kh�ng gian trầm nhất tr�n khu�ng nhạc thời gian. N� k�o người ta v�o ho�i niệm, đ�ng sau lưng người ta một c�nh cửa v� trước mặt l� con đường rất xa rất quạnh. Ba ph�a cửa sổ đ�ng im ỉm, t�i mường tượng tiếng cười trong của c� Hỷ Khương v�t cao, tiếng cười nhỏ của c� Tuệ Mai tr�n vai bạn, �m thanh giọng H� Nội ngh�n năm văn hiến của c�c nữ sĩ, ho� v�o lời thơ, tiếng s�o Song Nguy�n, l�m n�n một kh�ng kh� tao đ�n trang nh�, t�i c�n thấy b�i ng�i nhớ như thế, huống chi l� ba mẹ t�i.

��� ... Những h�nh ảnh, những gương mặt lặng lẽ trồi l�n, lớp n�y lớp kh�c đi xuy�n qua c�nh cửa k�nh, treo c�i nh�n nhớ tiếc của t�i tr�n đầu ngọn tre như một h�nh h�nh kỷ niệm. Diện t�ch m�i lầu chỉ c�n non nửa, v� một g�c của g�c thơ ng�y xưa ấy, l� b�n thờ cha. Tr�n tường treo bốn c�u thơ đ� ố chữ của t�i viết cho cha mấy chục năm trước...

��� Dạo t�i về thấy tr�n b�n thờ, mẹ để mấy t�c phẩm đ� in của cha, mấy c�y b�t cha cầm mỗi ng�y, v� một bản thảo kịch dang dở, C�y C� Độc, cha ơi, lệ chữ theo ho�i trang s�ch s�u

��� Kh�ng hiểu sao chiếc cầu thang gỗ dẫn l�n g�c thơ bay m�i của mưa. C� lẽ nh� vắng người, một buổi chiều n�o đ�, trời mưa, mẹ kh�ng thể đ�ng được cửa sổ n�n mưa đ� hắt v�o�

Cha ơi, giờ nghe con kể về một giấc mơ, th�m lần nữa, b� mật giữa con v� cha�,

Santa Ana,

Ng�y Lễ Cha, th�ng 6. 2013

Nguyễn Thị Kh�nh Minh

http://www.gio-o.com/NguyenThiKhanhMinh.html

 

� gio-o.com 2014