photo: nguyễn thị hải h�

 

 

Nguyn th Hi H�

Si v� Đ

truyện ngắn

 


Ở miền trung du của tiểu bang New Jersey c� một khu rừng đ�. Nơi đ�y c�y v� đ� sống chung với nhau. Những tảng đ� to như t�a nh� sống chung với những vi�n sỏi nhỏ bằng đầu ng�n tay. Cũng trong c�nh rừng n�y c� một d�ng s�ng to�n đ�. Gọi l� d�ng s�ng v� người ta c� thể thấy r� r�ng hai bờ s�ng v� l�ng s�ng trũng xuống. Điểm đặc biệt của d�ng s�ng đ� n�y l� người ta chỉ nh�n thấy đ� m� kh�ng thấy nước. Đ� trong d�ng s�ng l� loại đ� tảng, to - bằng mặt c�i b�n ăn, nhỏ - bằng c�i b�nh xe, c� tảng nhiều g�c cạnh sắc b�n, c� tảng nhẵn nhụi như được giũa m�n. Người ta kh�ng nh�n thấy nước trong d�ng s�ng nhưng vẫn nghe được tiếng nước chảy thật s�u b�n dưới những tảng đ� n�y.  Hai b�n bờ s�ng l� hai h�ng c�y sồi v� bạch dương nhỏ lưa thưa. Người hiếu kỳ hay nghịch ngợm c� thể bước nhảy tr�n những tảng đ� chen ch�c n�y v� lần sang bờ b�n kia.

 

Xen kẽ giữa rừng đ� m�nh m�ng n�y c� những c�y cổ thụ rất cao. Thường th� đ� nhiều hơn c�y tuy nhi�n c� một v�i nơi c�y nhiều hơn đ�. Mọc trong rừng n�y đa số l� c�y sồi. Ở cuối d�ng s�ng đ� l� rừng bạch dương, c�y gầy v� thấp hơn. Gần d�ng s�ng đ� c� một tảng đ� cao chừng hai m�t, chiều d�i nhất chừng năm m�t, chiều ngắn nhất chừng ba m�t. Ở mặt đ� hướng đ�ng c� một chỗ nứt, từ nơi ấy mọc ra một c�y sồi, thấp hơn v� gầy hơn những c�y sồi chung quanh. Ở gần gốc, c�y sồi c� đường k�nh chừng nửa m�t, chiều cao chừng v�i chục m�t.

 

Sồi, v� mọc ra từ khe nứt b�n h�ng tảng đ� n�n th�n h�nh n�ng dẹp v� g�y gập ch�n mươi độ trước khi vươn l�n trời xanh. Khi Sồi nhận biết sự hiện diện của n�ng th� cũng biết tảng đ� đ� c� mặt từ bao giờ v� n�ng kh�c với mọi c�y sồi kh�c ở chỗ n�ng mọc ra từ l�ng tảng đ� v� n�ng c� một tấm th�n tật nguyền. N�ng v� Đ� d�nh liền với nhau tuy hai m� như một.

 

Sồi v� Đ� sống b�n nhau rất th�n thiện. Họ chấp nhận sự kh�c biệt ph�i t�nh v� tuổi t�c của nhau cũng kh�ng hề chất vấn sự li�n hệ t�nh cảm với nhau. Sồi trẻ trung hơn v� t�nh cảm của n�ng thay đổi theo m�a. M�a xu�n n�ng mặc �o m�u l� non, nghi�ng c�nh rung rinh trong nắng. Hoa của n�ng m�u xanh lục, nhụy hoa l� một v�ng vương miện m�u cam. Sồi th�ng minh, nhưng khổ một nỗi l� n�ng qu� mơ mộng v� l�ng mạn đến độ thường hay thương m�y kh�c gi�. Nhất l� mỗi khi thu về n�ng tr�t l� �u sầu.

 

Sồi t�m sự với Đ�:

�Sồi muốn bay.�

Đ� nghe điều n�y đ� nhiều lần cũng như hiểu được nỗi l�ng của Sồi. �ng nhỏ nhẹ khuy�n n�ng, �Sồi l� c�y, Sồi kh�ng thể bay. Chỉ c� chim mới biết bay th�i.�

Sồi bướng bỉnh, �nhưng gi� v� m�y cũng bay đấy.�

Đ� thầm th�, �Nhưng Sồi kh�ng phải l� gi� l� m�y. M�y cũng kh�ng biết bay chỉ nhờ gi� đưa th�i.�

Sồi nghi�ng đầu, những đ�a hoa nắng tr�n vai n�ng rơi xuống lung linh tr�n phiến đ�. �Thế th� Sồi sẽ nhờ gi� đưa Sồi đi.�

�C� b� ngốc ơi, em l� c�y, mọc rễ v�o trong đất, gi� kh�ng thể đưa em đi được.� Đ� cố giải th�ch cho Sồi hiểu. �Mỗi lo�i mỗi vật c� số phận ri�ng của ch�ng. Trường hợp của em c�ng kh� khăn hơn v� em đ� ăn luồn v�o khắp ng� ng�ch trong th�n thể t�i. Cuộc đời của ch�ng ta đ� gắn liền với nhau. Em bay đi th� t�i l�m sao đ�y? T�i kh�ng thể bay v� t�i cũng kh�ng muốn bay. Cuộc đời của t�i l� ở đ�y, gắn liền với khu rừng đ� n�y. T�i đ� ở đ�y từ thi�n cổ v� sẽ m�i ở đ�y cho đến thi�n cổ.�

 

Đ� kh�ng muốn l�m Sồi buồn th�m nhưng lời Sồi n�i l�m �ng rất đau l�ng. �ng biết Sồi muốn bay đi để t�m con chim Scarlet Tanager. �ng hiểu nỗi đắng cay của người bị bỏ lại.

 

Khoảng rừng n�y nằm tr�n đường bay của đo�n chim thi�n di. Hằng năm v�o th�ng Mười Một ngỗng Canada, vịt Mallard đầu xanh v� s�o sậu bay về miền Nam t�m hơi ấm thường ngừng c�nh ở khu rừng n�y. V� khi xu�n về ch�ng quay trở lại mạn ngược Bắc để sinh con đẻ c�i. Lũ chim l� niềm vui của Sồi. N�ng y�u tiếng h�t của lo�i chim nhưng khi ch�ng v�o von tr� chuyện với Sồi ch�ng cũng thả nhiều b�i ph�n h�i h�m l�n người của Đ�. Đ� l� nguy�n nh�n của sự bất h�a giữa hai người.

 

Bản t�nh của Đ� rất trầm lặng. �ng �t n�i đến lầm l� nhưng �ng rất gi�u t�nh cảm.

Đ� nu�i nấng Sồi từ khi n�ng chỉ l� một hạt mầm bay lạc trong gi� rơi v�o chỗ nứt tr�n người �ng. �ng nu�i n�ng bằng nước thấm v�o những kẽ hở trong người �ng. M�a đ�ng �ng ủ n�ng bằng hơi ấm mặt trời rọi l�n th�n thể �ng. B�o t�p mưa sa lật đổ những c�y sồi chung quanh nhưng n�ng c� thể n�p v�o �ng m� sống vững v�ng. Bao giờ gi� c� thể lật đổ �ng th� gi� mới c� thể đưa n�ng đi. Biết như thế n�n Đ� kh�ng sợ sẽ mất Sồi nhưng buồn v� biết tim n�ng đ� thuộc về con tanager m�u đỏ.

 

Con chim ấy c� bộ l�ng thật đẹp v� tiếng h�t của n� thật m� hồn. Cứ mỗi lần Tanager đến l� Sồi tr�ng mượt m� hẵn ra. N�ng thay �o xanh th�nh �o v�ng lả lơi r�n rẩy theo điệu nhạc thu. Tanager đậu tr�n vai n�ng kể bao nhi�u chuyện ở đồi xa biển lạ. Mỗi lần n�i chuyện với Tanager Sồi thấy h�nh diện m�nh l� lo�i c�y.  �C�y cối thường mang cho t�i cảm gi�c được xoa dịu, cứ nh�n những hoa nắng của c�y t�i c� cảm gi�c gần gũi với cuộc đời. Những c�y trổ hoa trắng l�m t�i c� cảm tưởng đang ngắm nh�n c� d�u mặc �o cưới. Mỗi lần nh�n c�y ng� t�i thấy buồn như nh�n người chết. Trong c�y, nhất l� Sồi bao gồm tất cả vẻ đẹp tr�n đời, đ�y l� nơi lo�i chim của Trời đến nghỉ ngơi, l�m tổ, v� ca h�t.�

 

M�a xu�n từ phương Nam bay về phương Bắc, tiếng k�u của đ�n ngỗng trời Canada rơi theo gi� đến tai Sồi: �Sồi ơi, t�i rất y�u những đ�a hoa m�u xanh nở đầy tr�n t�c n�ng. Hoa của n�ng đẹp kh�ng thua g� những thứ ch�ng t�i nh�n thấy khi bay ngang một khu rừng ở phương Nam đầy những kỳ hoa dị thảo, c�y chuối nở hoa tr�ng giống như đ�n chim k�t đủ m�u, lan rừng đủ loại c� những hoa lan giống như bọ cạp m�u xanh l� c�y, v� tr�i ca cao đeo lủng lẳng tr�n c�y m�u v�ng như những tr�i đu đủ ch�n.�

Sồi rướn người ng�ng theo đ�n ngỗng: �Ở lại đ�y n�i chuyện với t�i t� nữa đi. Ồ! C�c bạn n�i to�n những điều t�i chưa nh�n thấy bao giờ, hoa chuối, chim k�t, hoa lan, bọ cạp, đu đủ l� c�i g�, h�nh d�ng thế n�o. Sao bay đi vội thế?�

Đ�n ngỗng đ�p vọng lại: �Ch�ng t�i đến c�i hồ gần đ�y để săn c� v� ốc. V� để tr�nh tổ diều h�u tr�n đỉnh n�i kẻo ch�ng sẽ giết ch�ng t�i.�

Sồi buồn b�: �Ước g� t�i c� thể bay theo c�c bạn!�

�Mời bạn nhập bầy với ch�ng t�i, c�ng đ�ng c�ng vui.� Một con vịt mallard đầu xanh lịch sự đ�p lời.

��i! Đ� bảo t�i l� lo�i sồi t�i kh�ng thể bay,� Sồi n�i ch�n thật.

�N�y Sồi, Đ� kh�ng biết chứ ở Bắc �u, c� một lo�i c�y biết đi t�n l� c�y �n. Loại c�y n�y rất lười biếng n�n đi rất chậm, nhanh nhẹn th�ng minh như Sồi nếu quyết t�m học th� c� thể bay dễ d�ng như ch�ng t�i.� Sồi �m thầm nu�i mộng biết bay, nhất l� sau khi con chim tanager c� bộ l�ng m�u đỏ rực v� giọng h�t tuyệt vời kh�ng quay về. C� con chim bảo với n�ng l� Tanager gặp một nơi vừa � v� ở lại nơi đ�. Sự vắng mặt của Tanager tạo một chỗ trống trong tim n�ng. Mỗi lần gi� bấc l�a v�o chỗ trống ấy buốt nh�i.

 

Đ� từ l�u Sồi mơ ước những ch�n trời xa, v� bờ biển lạ. N�ng muốn nh�n thấy những th�nh qu�ch được khắc trong n�i đ�, những m�i nh� ng�i cong b�n bờ H�ng ch�u, những con c� l�u ph�u chấp chới tr�n sa mạc bốc kh�i, hay n�ng T� thị đứng �m con tr�n h�n Vọng phu. Đ�n bồ c�u bay ngang th�nh phố New York kể rằng th�ng Ch�n năm ngo�i ch�ng nh�n thấy một nh�m người chiếm cứ quảng trường trước c�ng vi�n Zuccotti biểu t�nh chống sự ch�nh lệch qu� to lớn giữa người gi�u c� v� người ngh�o; v� khi m�a xu�n năm nay tr�n đường về bay ngang Washington D.C. ch�ng gặp lại nh�m người ấy đang chiếm quảng trường tr�n đường Pennsylvania. Sồi muốn tận mắt xem những điều hay ho ấy. Mơ ước được viễn du cộng th�m nỗi nhớ Tanager ng�y c�ng nung nấu trong l�ng n�ng.

 

Để học bay, Sồi cần phải lớn mạnh, nhưng th�n h�nh của Đ� kh�ng c�n chỗ để dung chứa n�ng. C�ng l�c n�ng c�ng cảm thấy nghẹt thở v� sự bao v�y, kềm tỏa v� sức �p của tảng đ�. Về phần Đ�, đau đớn v� hằng đ�m những ngọn rễ của Sồi cấu x� gặm nhắm th�n thể của Đ� để r�t chất bổ dưỡng, Đ� ngậm ng�i thở d�i: �Ta nu�i dưỡng n�ng để n�ng c� thể mọc c�nh bay theo người kh�c m� chẳng hề đo�i ho�i đến mạng sống của ta. Sao n�ng kh�ng nghĩ đến khi ta vỡ th�nh trăm mảnh th� n�ng sẽ kh�ng c�n nơi nương dựa nữa. Th�n n�ng l� th�n thể tật nguyền, đứng thẳng c�n kh�ng được thế m� đ�i bay!�

 

Cuộc đời oan nghiệt ở chỗ Sồi c�ng muốn lớn nhanh, rễ của n�ng c�ng ăn s�u v�o Đ�, th�n thể n�ng c�ng nặng nề, c�ng kh�ng thể bay như chim. N�ng c�ng lớn sức �p của Đ� c�ng đ� nặng l�n th�n thể n�ng v� ngược lại Đ� cũng đau đớn v� rạn nứt. Cả hai c�ng đau đớn v� nghẹt thở. Nỗi nhớ Tanager trong Sồi ng�y c�ng tăng. Nỗi x�t xa của Đ� nghĩ đến khi �ng mất n�ng cũng trở n�n nặng nề. Cả hai ng�y c�ng trở n�n gi� cỗi.

 

Một chiều, c� con chim g� kiến, l�ng lấm tấm trắng đen, c� c�i mồng m�u đỏ như hoa mẫu đơn, đậu l�n Sồi l�m n�ng nhớ đến m�u l�ng của Tanager v� khuấy động nỗi th�m muốn biết bay của Sồi. G� kiến n�i: �Nếu Sồi cho t�i đục một lỗ tr�n th�n của Sồi để l�m tổ t�i sẽ gi�p Sồi mọc c�nh để bay như chim.� 

�Ồ! Việc ấy th� đ�u c� g� kh� khăn. Bạn G� Kiến t� hon ơi, t�i c� một chỗ trống trong th�n c�y, trước kia chứa tr�i tim t�i nhưng từ khi Tanager kh�ng về, chỗ trống ấy vẫn l�m t�i nhức nhối. Nếu G� Kiến kh�ng ch� th� xin cứ tạm d�ng. T�i sẽ mang ơn G� Kiến suốt đời nếu bạn gi�p t�i mọc c�nh.� Sồi trả lời.

G� Kiến bảo Sồi tự rụng l� biến một nh�nh c�y th�nh c�i gai thật nhọn. G� Kiến c�n dạy Sồi một b�i h�t rất ai o�n v� bảo rằng nếu Sồi h�t b�i n�y th�nh c�ng, Sồi sẽ được gi�p mọc c�nh. B�i h�t theo gi� bay đi, lời lẽ l�m cảm động lo�i chim Thornbird. Loại chim n�y suốt cuộc đời r�n luyện tiếng h�t; khi tiếng h�t đ� ch�n m�i thornbird sẽ lao v�o một c�y gai nhọn để thăng hoa. Khi mũi gai đ�m thấu tr�i tim, thornbird sẽ h�t một b�i hay nhất trong những b�i chim h�t. M�u của thornbird sẽ nhập v�o c�y v� biến th�nh đ�i c�nh như c�nh chim.

Cần c�, quyết t�m v� nhờ may mắn, Sồi được nhiều người gi�p đỡ để thực hiện mộng ước biết bay. Giọng h�t của n�ng k�u gọi lo�i thornbird về gi�p n�ng mọc c�nh h�ng năm. Những sợi d�y tầm gửi mọc tr�n th�n n�ng, đan chặt nhau như những lọng d�. Sồi cho ph�p đ�n g� kiến đục rỗng th�n c�y để n�ng c� thể nhẹ nh�ng lao theo cơn gi�. Khi tiếng g� kiến mổ v�o thịt da n�ng th�nh chuỗi �m thanh như điệu nhạc trống hoang dại vang vọng cả g�c rừng cũng l� l�c n�ng cố n�n tiếng r�n xiết v� đau đớn của da thịt bị ray rỉa.

 

Đ� cố ngăn cản Sồi. �ng n�i �Em thật l� l�m chuyện đi�n cuồng. Từ trước đến giờ chưa c� c�y n�o tho�t ra khỏi mặt đất m� vẫn c�n sống. Định mệnh của lo�i c�y l� gắn liền với mặt đất. Trong trường hợp của em l� gắn liền v�o t�i. Em bay l�n rồi em sẽ đi đ�u? Đất trời m�nh m�ng l�m sao em t�m cho ra ch� Tanager nhỏ b� ấy? V� cho d� em c� t�m được hắn ta th� hắn cũng đ� y�n phận với một n�ng chim nhỏ b� n�o rồi, đ�u c�n chỗ n�o cho em. Tại sao em kh�ng ở lại c�ng với t�i chấp nhận số phận đ� được đặt cho c�y v� đ�?�

Sồi suy nghĩ rất l�u rồi trả lời: �Nếu Sồi ở lại, đến một ng�y n�o đ� Sồi sẽ gi� m� Đ� th� mu�n đời vẫn trẻ như thế. Sồi sẽ chết với một mơ ước kh�ng bao giờ được thực hiện th� cũng như sống m� chưa bao giờ thật sự sống. Nhưng nếu Đ� muốn th� Đ� c� thể bay theo c�ng với Sồi. Nh�n n�, Sồi đ� c� nhiều c�nh, th�n h�nh đ� rỗng nhẹ, l� đ� bện th�nh lọng d�, Sồi chỉ cần một cơn gi� m� th�i.� 


Đ� buồn rầu: �T�i kh�ng biết l�m g� b�y giờ v� t�i kh�ng thể bay đi m� cũng kh�ng thể ở lại. T�i từng nghĩ t�i l� người bảo vệ v� nu�i sống em nhưng b�y giờ t�i e rằng t�i sẽ trở th�nh người cầm t� em hay �t nhất cũng l� g�nh nặng của em. T�i cầu ch�c em th�nh c�ng nơi xứ người. Nếu rễ của em kh�ng giữ nổi t�i th� t�i sẽ rơi xuống v� trở th�nh trăm ng�n vi�n đ� kh�c. Đ� c� nhỏ hơn th� cũng vẫn l� đ�, vẫn im lặng với nỗi sầu s�u k�n.�

 

M�a thu năm ấy, khi rừng chưa ho�n to�n rụng l�, c� cơn b�o về. Nhiều c�y tr�n rừng đ� bị gi� l�m bật gốc ng� rạp. C�y sồi v� tảng đ� c�ng biến mất. Chỗ của tảng đ� l� một c�i hố tươi r�i v� to tướng. Theo đ�ng định luật tự nhi�n, c�y sồi v� tảng đ� sẽ rơi xuống mặt đất một ng�y n�o đ�, ở một nơi n�o đ�. C� thể khi rơi trở lại mặt đất, tảng đ� v� c�y sồi vẫn c�n l� một khối, c�y sồi vẫn sống nhờ chất sống của tảng đ�, cho đến ng�y c�y sồi chết đi v� nếu may mắn gặp điều kiện thuận lợi c�y sồi cũng h�a đ�. Cũng c� thể tảng đ� rơi xuống vỡ tan rồi biến th�nh nhiều tảng đ� kh�c c�n c�y sồi vẫn bay ho�i ho�i m�i m�i tr�n kh�ng trung. Điều quan trọng l� Sồi đ� vượt qua khỏi số mệnh d�nh sẵn cho n�ng, trong một khoản thời gian nhất định n�ng đ� bay, v� tảng đ� cũng c�ng bay với n�ng.




photo:nguyễn thị hải h�

 

 

Nguyn th Hi H�

 

http://www.gio-o.com/NguyenThiHaiHa.html

 

 

� gio-o.com 2012