Nguyn th Hi H�

Hm S�i G�n Trong T�i


tản mạn

 

- Hello �ng gi�! L�u qu� kh�ng gọi thăm �ng. �ng c� khỏe kh�ng? �ng c� đang bận g� kh�ng? N�i chuyện được kh�ng?

- Ch�o B�. Kh�ng bận g� lớn to�n chuyện vặt chung quanh nh� nhưng n�i chuyện với B� th� bao giờ t�i cũng d�nh ưu ti�n. Sức khỏe th� cũng vậy vậy th�i, tuổi của t�i b�y giờ sống l� để chờ chết m�. Giờ n�y b�n đ� mới hai giờ s�ng, sao dậy sớm qu� vậy?

- T�i nằm mơ, giật m�nh thức dậy rồi kh�ng ngủ lại được, n�n dậy lu�n.

- C� lẽ tại b� ăn thức ăn kh� ti�u l�c đi ngủ. B� mơ thấy g�?

- To�n l� những chuyện kh�ng đầu kh�ng đu�i. T�i thấy một ng� hẻm với nhiều căn phố c� chung v�ch tường, mặt trước sơn m�u v�ng của b�nh b�ng lan hay m�u xanh da trời nhưng những m�u sơn đ� xỉn lại v� cũ qu� v� đ�ng đầy bụi bặm. C� một c�nh cửa sổ h� mở v� �nh s�ng xuy�n qua khe cửa sổ chiếu l�n những hạt bụi đang bay. T�i mường tượng nghe tiếng trẻ em kh�c, tiếng quạt giấy phe phẩy, giọng h�t ru con ầu ơ. Rồi những bức tường nằm nghi�ng xuống tr�i đi như một kh�c phim, sau đ� t�i thấy m�nh ngơ ng�c đứng giữa một ngả ba. Cửa tiệm, h�ng qu�n, mấy sập b�n tr�i c�y, g�nh rau muống b� cụ chẻ rau muống m�ng tay đen thui, c�i vẻ quen thuộc, �ng biết m�, chợ n�o cũng giống nhau, nhưng t�i kh�ng biết đ�y l� chợ g�. Đi chừng v�i bước t�i lạc v�o một ng� hẻm bề rộng chừng hơn ba m�t. Hẻm tối om om v� hai m�i nh� giao v�o nhau che hết �nh s�ng, nhưng ng� l�n tr�n đầu, t�i thấy qua khe hở bầu trời như một sợi chỉ xanh lơ. Những ng�i nh� lụp xụp n�y c� cửa đối diện với nhau, ở cửa n�y ng� sang nh� b�n kia c� thể nh�n thấy từ đằng trước đến đằng sau. Giữa đường hẻm l� d�ng nước chảy v� c� người n�o đ� đổ chậu nước giặt đồ l�n s�n. Thức giấc t�i thấy b�ng ho�ng. Những cảnh n�y vừa quen lại vừa lạ. Quen v� ch�ng giống những ng� hẻm S�i G�n, quận Tư hồi trước t�i sống ở đ�, lạ l� v� trong giấc mơ những chi tiết về cảnh tr� kh�c với trong tr� nhớ của t�i. Đ�y kh�ng phải l� lần đầu ti�n t�i mơ về những đường hẻm n�y. Ch�ng cứ trồi sụt trở đi trở lại trong giấc ngủ của t�i, mỗi lần mơ lại thấy cảnh kh�c đi một ch�t, nhưng vẫn biết l� m�nh đ� từng gặp những giấc mơ như thế n�y.

- Chắc l� B� nhớ nh�.

- Kh�ng chắc đ�u. T�i kh�ng tin l� t�i nhớ nh�. Hồi ra đi t�i thề sẽ kh�ng bao giờ về. T�i như người giăng bức m�n đen ph�a sau lưng, nhất quyết kh�ng nh�n về qu� khứ.

- Đi năm n�o, giận g� m� thề dữ vậy?

- Đi năm 80. Gh�t c�i x� hội phong kiến cổ hủ, gh�t c�ch cư xử chật hẹp khắc nghiệt, gh�t người chung quanh ruồng rẫy bạc đ�i t�i. T�i muốn qu�n hết, cả cha mẹ anh em t�i cũng qu�n. T�i c�n thề v�o quốc tịch nước ngo�i lấy t�n T�y để kh�ng c�n d�nh d�ng g� với c�i gốc ph�n của t�i nữa.

- (Cười khẽ) B� n�i như nh�n vật trong thơ của Th�m T�m. Mẹ th� coi như l� hạt bụi. Chị th� xem như hơi rượu cay.

- Nhưng m� �ng ấy đi kh�ng chiến c�n t�i th� bỏ qu� hương.

- Ở S�i G�n, quận Tư ngh�o nhất v� nổi tiếng nhiều du đ�ng nhất. Ai lạng quạng đi lạc qua quận Tư l� bị đ�nh hội đồng dữ lắm. Phải vậy kh�ng?

- Ở đ�u quen đ� �ng ơi. T�i ở đ� từ hồi năm 1959 đến 1963, nh� bị ch�y, m� t�i dọn sang T�n Qui Đ�ng. Năm 1972 t�i trở về quận Tư ở cho đến 1980. Thỉnh thoảng thấy trẻ em hoặc l� mấy chị g�nh nước mướn đ�nh nhau. Nhưng chuyện đ�nh hội đồng th� t�i kh�ng thấy. Kh�ng thấy kh�ng c� nghĩa l� kh�ng c�.

- Quận Tư lớn rộng lắm. C� Kh�nh Hội, Vĩnh Hội, X�m Chiếu, Cầu Dừa, B� ở kh�c n�o?

- �ng cũng biết r�nh về quận Tư qu� ha. T�i ở khu Vĩnh Hội nhưng mấy c�i đường hẻm n�y giờ đ�y kh�ng c�n nữa. T�i vẫn c�n nhớ c�i địa chỉ cũ của căn nh� t�i ở từ năm 72. Số nh� l� 129F Bến V�n Đồn với ba bốn c�i suyệt. T�i về Việt Nam lần cuối, năm 2005 chỗ ấy vẫn c�n. Nhưng s�ng nay d�ng bản đồ của Google th� chỗ ấy kh�ng c�n nữa, ngay cả c�i ch�a Gi�c Nguy�n l�u đời cũng biến đi đ�u mất ti�u. C�n chỗ ở năm 59 th� đ� ch�y ti�u từ năm 63 rồi. Hẻm nhỏ hẹp lắm c� kh�c chỉ vừa cho một người đi hay một chiếc xe gắn m�y chạy, nhưng n� d�i lắm v� rất ngoằn ngo�o. Đ� l� những đường tắt đưa người ta đi từ nơi n�y sang nơi kh�c nhanh ch�ng v� đỡ tốn sức đi bộ.

- C�n c�i chỗ nh� ch�y, chắc l�c đ� B� đ� lớn n�n nhớ l� ở đ� từ năm 59?

- N�i th� hơi d�i d�ng. T�i sợ mất th� giờ của �ng v� l�m �ng ch�n. Chị t�i sinh đứa con thứ Tư năm 1959. Thằng ch�u, n� t�n Th�i, ngo�y bợn trong mũi đưa cho m� t�i. M� t�i k� mặt đến gần giả bộ ��m.� Hai b� ch�u chơi với nhau. C� lần bợn mũi tr�n ng�n tay của thằng b� d�nh v�o m�i của m� t�i, v� t�nh b� liếm tr�ng, cười bảo l� n� �mẳn mẳn.� Thằng b� l�c ấy chừng một tuổi v� thế t�i nhớ năm đ� phải l� năm 60. C� thể chị t�i v� m� t�i đ� dọn v�o chỗ ở n�y trước nữa, nhưng t�i kh�ng nhớ v� c�n b� qu�. Căn nh� ở cuối đường hẻm. Đi th�m v�i bước nữa l� nh�o thẳng xuống s�ng. Con s�ng n�y nước lớn rộng m�nh m�ng. Khi nước r�ng, t�i c� thể nh�n thấy ch�n của những ng�i nh� s�n, v�ch t�n, xi�u vẹo b�n kia s�ng. Buổi tối người ta thắp đ�n dầu ch�o xuồng b�n thức ăn. Khi c� người gọi mua, họ cặp xuồng v�o s�t cầu thang trước nh�. Người b�n h�ng cột xuồng v�o c�i thang nhỏ th�ng từ lan can xuống s�ng, đứng dưới xuồng vịn v�o những chấn song gỗ chuyền thức ăn l�n. Người mua từ hi�n nh�, đưa tiền v� nhận thức ăn qua những chấn song gỗ. Xong, xuồng ch�o đi, tiếng rao lanh lảnh tr�n s�ng. Ai ch� m� � h�n. Ai, vịt lộn� h�n.  C�i c�ch rao h�ng đặc biệt của người S�i g�n. Chữ ai k�o d�i, người ta biến chữ kh�ng th�nh chữ h�n. T�n của m�n ăn được rao như h�t bằng giọng trầm bổng, người b�n đa số l� phụ nữ. �ng chắc biết ch� m� chứ?

- Ch� m�, t�i biết chứ sao kh�ng. B� n�n nhớ tuổi t�i hơn b� hơn cả con gi�p. Bột m� se bằng tay, sợi nhỏ, nấu bằng đường thẻ, cho ch�t nước dừa v� rắc ch�t m� rang. Nước đường giống từa tựa như nước đường của ch� x�i nước, c� người gọi l� b�nh tr�i nước. Ch� m� kh�ng ngon bằng ch� x�i nước nhưng rẻ hơn, ăn cũng đỡ ghiền những l�c đ�m khuya. Sau n�y, t�i kh�ng thấy ai b�n ch� m� nữa. Người ta b�n h�ng tr�n s�ng rồi c� h�t h� g� kh�ng?

- Thỉnh thoảng c� người mở radio nghe vọng cổ. Ghe chiếu C� Mau đ� cắm s�o tr�n bờ k�nh ng� Bảy, sao c� g�i năm xưa nay chẳng thấy ra ư� ư ch�o. Căn nh� n�y l� nh� s�n, dĩ nhi�n �ng biết rồi. Thỉnh thoảng t�i nằm xuống s�n nh�n qua những khe hở thấy cả mấy c�y cừ l�m bằng c�y ch�m c�y đước gầy nhom. Căn nh� được chia l�m hai phần. Phần b�n trong, c� cửa, người lớn ngủ. Phần b�n ngo�i l� c�i đi văng chỗ của t�i v� ba đứa con của chị t�i ngủ. Đi văng được k� s�t v�o v�ch gỗ, hướng về s�ng. B�n tr�n v�ch gỗ l� những thanh gỗ đ�ng tr�o v�o nhau th�nh h�nh quả tr�m để �nh s�ng v� gi� tr�n v�o. Mỗi lần bị bắt ngủ trưa, t�i chỉ cần nh�n m�y l�n trời đến ch�i mắt phải nhắm lại v� ngủ thiếp đi. Trời mưa th� thả tấm bạt xuống để che. Ph�ng ngo�i kh�ng c� cửa. C�ch với đường đi b�n ngo�i l� tấm vải bạt cuốn l�n v� thả xuống thay cửa. � m� �ng c� bận g� kh�ng đi l�m đi đừng để t�i n�i dần l�n mất th� giờ của �ng. Bỗng dưng t�i th�m c� người n�i chuyện với t�i về mấy con đường hẻm ng�y xưa t�i ở. Chắc đ�ng như �ng n�i, t�i nhớ nh�.

- Th� t�i đ� n�i B� nhớ nh� m�. N�i tiếp đi t�i nghe d�m cho. Tuổi gi� chẳng c� g� tặng b�, t�i cho b� mượn lỗ tai. N�i nhanh ch�t, v� n�i lớn hơn một ch�t. B� n�i r� r� �m tai t�i sợ ngủ gục mất.

- Th� �ng cứ ngủ đi, miễn �ng kh�ng ng�y th� t�i kh�ng biết. Đường đi l� c�i cầu gỗ rất hẹp, chỉ vừa một người đi. B�n kia cầu gỗ l� nh� h�ng x�m. B�y giờ nghĩ lại c�i cầu như vậy m� tại sao trẻ con như t�i kh�ng c� đứa n�o bị lọt xuống s�ng. Muốn ra đường lớn phải đi ngang một cầu ti�u c�ng cộng. Kể �ng nghe chuyện n�y, tức cười. C� một đ�m t�i kh�ng ngủ được, t�i gọi m� t�i l�c ấy ngủ ở b�n trong. M� t�i ra nằm �m t�i. Đến gần s�ng, chừng 5 giờ b� phải đi b�n h�ng ở chợ Cầu �ng L�nh, nhưng t�i �m chặt kh�ng cho đi. M� t�i dỗ d�nh, để m� đi cầu ch�t m� trở về. T�i chờ m�i kh�ng thấy m� t�i về, n�n đến s�t cửa k�u. �Chị Hai ơi sao m� đi cầu l�u qu� kh�ng về sợ m� bị lọt cầu ti�u. Chị Hai dẫn em đi kiếm m� đi.� Nghe giọng t�i ướt sũng nước mắt, chị t�i dỗ d�nh, �M� đi b�n m�. Ngủ đi!�

C�ch chừng v�i thước l� nh� chị �Hai b�n c� gọi như vậy để ph�n biệt với chị Hai của t�i. Chị Hai b�n c� l� chị của anh Ba m�o. Anh Ba m�o bị bắt đi qu�n dịch n�n chặt c�i ng�n ch�n c�i sau đ� vết thương l�m độc rồi bị phong đ�n g�nh chết. Chị Hai b�n c� buổi s�ng, buổi chiều lột củ h�nh củ kiệu thu� cho. Củ h�nh nhỏ, kh�, m�u t�m, được ng�m nước cho mềm vỏ rồi đem lột. M�i củ h�nh x�ng l�n cay x� mắt. Buổi tối, chị v� những đứa nhỏ như t�i ngồi dưới �nh đ�n điện b�ng tr�n c�u từ trong nh� ra lột củ h�nh. H�m n�o kh�ng lột củ h�nh kh�ng mở đ�n, đứng ở cửa ng� ra, đường tối thui.

- T�i nhiều khi đi chơi ban đ�m ở S�i G�n, c�c ng� kh�c ban đ�m cũng tối, nhưng người ta c� c�u b�ng đ�n. Bởi vậy mới c� mấy c�u h�t. Như �Đường về canh th�u. Đ�m khuya ng� s�u như kh�ng m�u. Qua ph�n v�nh c� đ�i m�i đầu, hắt hiu v�ng �nh điện c�u.

- T�i biết b�i n�y, X�m Đ�m của Phạm Đ�nh Chương. T�i th� th�ch mấy c�u trong b�i g� đ� lấy trong phim Loan Mắt Nhung. �Đường vắng thưa, bước ch�n người �m thầm. Đ�n khuya hiu hắt �nh điện c�u. Ng� kh�ng m�u, sống lạc lo�i, th�n đơn c�i.� Tả ng� hẻm S�i g�n giống qu� hen. C� một đ�m t�i nghe nhốn nh�o c� một đứa nhỏ b� ra khỏi nh� t� xuống s�ng. Người ta vớt đứa nhỏ l�n được nhưng sau đ� n� bị sốt nặng v� l�n kinh phong chở đi bệnh viện Nhi Đồng. Nhưng thiệt t�nh, b�y giờ, t�i kh�ng chắc đứa nhỏ ấy l� con của h�ng x�m hay l�, Th�i, ch�u t�i. T�i cũng kh�ng chắc c�i tr� nhớ n�y c� thật hay kh�ng, hay t�i nằm mơ những chi tiết n�y. Cả m� t�i v� chị t�i đều qua đời n�n t�i kh�ng thể n�o kiểm chứng.

Qua khỏi chỗ cầu ti�u c�ng cộng đi một đỗi nữa l� hết cầu gỗ, đến đất liền. Ngoằn ngo�o theo ng� hẻm n�y sẽ ra đến một ng� ba hay ng� tư g� đ� t�i kh�ng nhớ r� lắm. Từ nơi n�y dẫn đến nhiều ng� hẻm kh�c, đi rất xa, tẻ ra những nh�nh nhỏ, lạc c� thể kh�ng t�m được lối ra. C�i ng� ba n�y l� nơi chị �t, v� sau đ� l� chị B�, hai người gi�p việc cho chị t�i. Chị �t thường dẫn t�i ra ng� ba n�y ăn nước đ� đậu. C�n chị B� hay dẫn t�i sang x�m ch�a. T�i xem h�t bội ở s�n ch�a c�n chị hẹn h� với một người n�o đ� trong b�ng tối. Chị B� dặn t�i về nh� đừng kể cho ai nghe những chuyện hẹn h� của chị. Tiếng l� người gi�p việc nhưng hai chị n�y c� quyền đ�nh đ�n. T�i nhớ c� lần chẳng biết mắc mớ g� lại lượm vỏ khoai đưa v� miệng nhắm bị chị B� khẽ tay thấy mồ tổ lu�n, tội lượm m�t. B�y giờ th� t�i nhớ ra rồi, c�i ng� ba, t�i nằm mơ thấy đi lạc l� hiện th�n của c�i ng� ba c� xe b�n nước đ� đậu n�y.

Gần xe b�n nước đ� đậu l� c�i sạp b�n guốc quai cườm của chị Mi�n. Chị Mi�n l� bạn của chị Hai. Ban đ�m sạp guốc của chị Mi�n rất đẹp nhờ những đ�i h�i cườm, m�u đỏ c� cườm v�ng l�ng l�nh dưới �nh đ�n. Chị Mi�n t�c uốn quăn, thường hay ngồi đ�ng guốc dưới �nh đ�n s�ng choang. C� một ng�y t�i nghe n�i chị Mi�n bị thất t�nh l�n cầu B�nh Lợi, cởi đ�i gi�y cao g�t để lại, nhảy xuống cầu tự tử. C� người nhắc t�n anh t�i, b�y giờ đ� qua mấy chục năm, t�i kh�ng biết m�nh c� nghe đ�ng kh�ng, v� anh t�i d�nh l�u thế n�o trong vụ tự tử n�y.

Từ ng� ba n�y đi một hồi đến trường tiểu học Vĩnh Hội. S�u hay bảy tuổi, t�i đi học lớp Năm, b�y giờ gọi l� lớp Một, ng�y đầu ti�n mặc bộ đồ trắng tinh, c�ng với T�m ch�u gọi t�i bằng d�, tan học đứng chờ anh t�i đến đ�n. Trời vừa tạnh mưa, nước c�n đọng vũng, một đứa nhỏ đứng b�n cạnh c� lẽ cũng đang chờ người đến đ�n, dọc nước trong vũng bắn l�n quần �o t�i.

�� nhỏ kia, m�y l�m văng s�nh l�n quần �o tao!�

�Kệ m�y chứ.� Con nhỏ l�m lơ tiếp tục đ� nước bẩn l�n quần �o t�i.

�M�y m� tiếp tục l� tao kh�ng nhịn đ�u nha. Anh tao sắp đến tao sẽ m�t anh tao.� T�i hăm he.

�Kệ anh m�y chứ. M�y kh�ng nhịn th� m�y l�m c�i g�?�

T�i nghĩ chắc n� gh�t c�i bộ quần �o trắng tinh của t�i. N� đ� th�m c�i nữa, lần n�y nước bắn l�n cả mặt t�i. Kh�ng n�i kh�ng rằng t�i r�t c�i thước kẻ bằng gỗ, loại thước vu�ng mỗi cạnh chừng một ph�n, d�i chừng ba tấc, nằm x�o trong cặp t�p l� c�i đu�i ra ngo�i, vụt l�n con b� tới tấp. Vừa l�c ấy, anh t�i đến, lật đật ngăn t�i lại v� hỏi tại sao em đ�nh n�. T�i cằn nhằn, �con T�m, đứng đ� l�m thinh kh�ng b�nh em.� Anh t�i kể lại cho m� t�i nghe, �Nhỏ n�y dữ. C�n con T�m th� hiền. Chớ hai đứa m� x�m lại đ�nh th� con nhỏ kia chắc mệt.� T�m l� con đầu l�ng của chị t�i, hai d� ch�u bằng tuổi nhau. Chị t�i lớn hơn t�i vừa chẵn hai mươi tuổi. C�n anh t�i th� lớn hơn �ng hai tuổi.

T�i dẫn �ng đi chưa ra hết ng� hẻm m� đ� c� biết bao nhi�u chuyện để kể. �ng đ� ch�n nghe chưa? Năm 1963, đường hẻm n�y bị ch�y. Trận ch�y ấy lớn qu� thi�u rụi bao nhi�u con hẻm ngoằn ng�o. Người ta đồn l� b� Nhu cho người đốt để x�y nh� Kiến Thiết. Nh� kiến thiết b�y giờ gọi l� cư x� Vĩnh Hội. Cư x� n�y vẫn c�n nh�n thấy tr�n bản đồ Google.

- Quận Tư l� một h�n đảo h�nh tam gi�c; một cạnh l� rạch Bến Ngh�, một cạnh l� k�nh Tẻ, cạnh sau c�ng gi�p s�ng S�i G�n. Rạch Bến Ngh� l� s�ng �ng L�nh. C� người c�n gọi l� k�nh T�u Hủ. Hai c�y cầu dẫn qua quận Tư t�i nhớ l� cầu �ng L�nh v� cầu Calmette. Nếu đi đường Bến V�n Đồn, từ cầu Calmette hướng về cầu �ng L�nh, người ta phải băng qua một c�i cầu nhỏ gọi l� cầu Trong. Người Nam ph�t �m sai gọi n� l� cầu Chong. Cầu Trong l� để ph�n biệt với hai c�y cầu lớn v� một c�y cầu quay ở b�n ngo�i bở s�ng.

- Vậy l� �ng biết nhiều về quận Tư hơn t�i. Dưới cầu Trong l� một con rạch nhỏ, hồi đ� t�i thấy n� rộng như một con s�ng. Nh�n tr�n bản đồ Google, t�i kh�ng c�n thấy cầu Trong v� con rạch nữa. Đ�ng l� ruộng xanh biến th�nh nương d�u, phải kh�ng �ng? Qua khỏi cầu Trong trước khi đến h�ng Ph�n quẹo v�o con đường c� t�n l� hẻm 129F. Ngay kh�c quẹo v�o từ Bến V�n Đồn, hẻm 129F l� một c�i chợ đ�ng đến độ kh�ng c� chỗ cho xe chạy. Hồi xưa viết l�ch vớ vẩn, t�i gọi tắt Bến V�n Đồn l� bến V�n, nghe cho n� thơ mộng. V�o 129F, xe x�ch l� đạp, x�ch l� m�y, xe lam phải chen lấn với người đi chợ v� người b�n h�ng. Nếu đi từ Bến V�n Đồn đi v�o, b�n tay mặt l� tường của h�ng Ph�n, kho chứa ph�n b�n h�a học. B�n tay tr�i l� cửa h�ng b�n thuốc Bắc, tiệm kim ho�n, v� nhiều tiệm kh�c t�i kh�ng nhớ hết.

- B� c� biết tại sao người ta gọi n� l� h�ng Ph�n kh�ng?

- �ng biết kh�ng?

- Biết chớ. Kh�ng biết l�m sao d�m đố B�. Đ�y l� kho chứa ph�n h�a học, ph�n di�m, chứ kh�ng phải ph�n hữu cơ.

- T�i nhớ tiệm thuốc bắc v� t�i mua quế, cam thảo, c� na kh� g�i trong tờ giấy quyến mỏng c� in h�nh v� chữ T�u m�u xanh dương ở đ�y. Nhớ tiệm kim ho�n v� n� c� nhiều v�ng v�ng d�y chuyền c� mặt mề đai h�nh c� ba hay chuỗi cẩm thạch. T�i nhớ nhất l� c�i tiệm b�n hủ tiếu b�nh bao x�u mại. Một cạnh của tiệm l� đường hẻm 129F. Một cạnh kia ng� ra một con đường hẻm kh�c kh�ng biết dẫn đến đ�u. Tiệm n�y l� nơi c� lần ba t�i dẫn t�i v�o tiệm gọi b�nh bao x�u mại cho t�i ăn. Tr� nhớ của t�i về ba t�i đếm kh�ng hết một b�n tay v� đ�y l� kỷ niệm lớn nhất.

Hẻm 129 F n�y b�y giờ được đặt t�n l� Nguyễn Hữu H�o, t�i đo�n như vậy v� thấy n� chạy ngang ng�i ch�a Kim Li�n v� cư x� Vĩnh Hội. Ch�a Kim Li�n l� ng�i ch�a d�nh cho sư nữ v� cư x� Vĩnh Hội được x�y sau trận ch�y 1963.

Ở g�c đường Ho�ng Diệu v� Nguyễn Hữu H�o l� trường THCS V�n Đồn. T�i đo�n đ� l� c�i trường tiểu học Vĩnh Hội nơi t�i đ� r�t c�y thước đ�nh con b� l�m bẩn quần �o t�i. Đường Ho�ng Diệu trước kia chỉ l� một ng� hẻm ngoằn ngo�o t�i d�ng để đi tắt qua chợ X�m Chiếu.

Như vậy, con s�ng trước nh� t�i năm 59, 60 phải l� con rạch rẽ nh�nh từ s�ng �ng L�nh, chảy dưới cầu Trong, luồn l�ch đến k�nh Tẻ. L�u ng�y người ở lấn s�ng �lấn �rạch, s�ng cạn biến th�nh đầm lầy rồi th�nh đất kh�, d�n cất nh� ở. Sau trận ch�y nh�, gia đ�nh t�i tứ t�n nhưng năm 1972 t�i trở về hẻm 129 F n�y. Ng�i nh� ở cạnh ch�a Gi�c Nguy�n, con rạch chảy ch�nh giữa tường bao chung quanh ch�a v� v�ch nh� t�i. Trước cửa ch�a c� con đường hẻm chạy luồn qua T�n Đản, Kh�nh Hội, t�i thường d�ng để đi tắt qua T�n Qui Đ�ng. B�y giờ nhắc lại t�i mới nhớ mấy c�i hẻm t�i nằm mơ c� ng� hẻm n�y. C� lần t�i bị một thằng nh�i con, cỡ tuổi t�i chận đường chọc ghẹo kh�ng cho đi. T�i phải k�u cứu với người đi đường.

Con rạch cạnh nh� chảy ra ruộng. B�n cạnh khoảng ruộng n�y l� một cầu ti�u c�ng cộng. C�i n�y kh�c với c�i t�i n�i l�c n�y. L�c ấy đường nước vẫn c�n lưu th�ng, cầu ti�u chảy theo nước lớn ra s�ng k�nh Tẻ. Ruộng rau muống b�n cạnh cầu ti�u c�ng cộng c� lẽ nhờ ph�n b�n n�n xanh um ph� nhi�u. Năm 75 đổi tiền, �ng nhớ vụ đổi tiền kh�ng? Người ta nhốn nh�o chợ b�a chẳng ai b�n buồn g�. T�i mua rau muống ở ruộng n�y, g�nh qua chợ Cũ b�n. �ng biết chợ Cũ kh�ng? Lần đầu ti�n t�i g�nh rau, đau vai qu� phải lấy c�i khăn bọc c�i đ�n g�nh lại.

- Chợ Cũ ai m� kh�ng biết. N�i n�y giờ chẳng thấy B� n�i chuyện bồ bịch. L�c đ� chắc B� cũng c� lần y�u người chung v�ch chứ? T�i nhớ b� c� kể mượn cớ xem Ti Vi để h�ng trai. A, chữ đ� l� do B� n�i, t�i chỉ lập lại th�i, kh�ng c� � xấu nha, đừng c� giận t�i. 

- N�i, sợ �ng cười t�i hư. Chuyện n�y t�i chưa hề kể với ai, nhục nh� lắm. Năm 79, t�i phải l�ng một anh c�ng nh�n, anh n�y nhỏ con l�n tịt, �t học nhưng c� đ�i mắt đẹp rất hiền, v� c� t�i chọc t�i cười. Buổi s�ng anh n�y thường đến đ�n, chở t�i đi l�m, được v�i lần bị mấy người Đo�n vi�n kh�m ph�. Họ ph� b�nh kiểm điểm t�i nhưng t�i chối bai bải v� thế họ muốn bắt quả tang. C� một t�n Đo�n Thanh Ni�n ngồi uống c� ph� ngay trước đường hẻm canh t�i v� anh bồ đi ngang. Anh Đo�n thanh ni�n n�y v�i lần đến nh� t�i để m�t m� t�i.  Thời đ� y�u bậy bạ cũng c� tội với Đo�n. Thằng ch�u t�i biết mặt hắn n�n b�o cho t�i biết. T�i dẫn anh bồ đi bọc đường hẻm ph�a sau tiệm c� ph� ra đường lớn. Hắn chờ đ� đời rồi đi về.

- Chắc l� B� chưa n�i hết chi tiết chứ y�u đ�u c� mắc mớ g� đến đảng ph�i m� người ta phải r�nh rập để ph� b�nh kiểm điểm?

- Haha. �ng thật l� tinh �. T�i thuộc loại y�u cuồng sống vội nhưng m� dại trai. C� người ch� � t�n tỉnh l� t�i xi�u l�ng ngay. C�i kiểu chu�ng gi� đồng điếu chu�ng k�u. Anh gi� lời n�i em xi�u tấm l�ng đ� m�Anh bồ n�y, lỡ kẹt, c� vợ, chẳng những thế vợ của hắn lại l� ch�u g�i của �ng Ủy vi�n ch�nh trị chủ tịch c�ng đo�n. C�i thằng Đo�n vi�n đi r�nh t�i l� anh họ của c� vợ. Họ muốn bảo vệ hạnh ph�c phụ nữ n�n r�nh bắt t�i. Cuối c�ng họ gọi t�i v�o mắng, đưa t�i đi lao động.

- B� cũng gớm thật. Tuy nhi�n đ� l� chuyện ri�ng tại sao nh� nước nh�ng tay v�o?

- Nh� nước Cộng sản m� �ng. Họ viết thư nặc danh, bảo m� t�i l� t�i đi l�m đĩ. M� t�i kh�c qu� trời, sau đ� M� t�i v� chị t�i t�m c�ch tống t�i ra khỏi nước, một l� để tr�nh nhục nh� cho gia đ�nh, hai l� may ra t�i c� cơ hội th�nh người tốt, ba l� sợ họ đưa t�i đi cải tạo.

- C� lẽ đ�y l� l� do B� n�i gh�t lo�i người, gh�t cuộc đời khi b� ra đi? Gh�t người th� gh�t nhưng r� r�ng l� B� c� nhớ nh� đấy chứ. Phải nhớ lắm mới nằm mơ. Mơ về th�nh phố S�i G�n hoa lệ vậy m� chỉ thấy mấy con đường hẻm.

- Thật t�nh t�i kh�ng biết khi người ta n�i nhớ nh� th� người ta nhớ g�. T�i kh�ng hề nhớ người, đặc biệt l� anh bồ c� vợ. T�i kh�ng nhớ kh�ng th�m m�n ăn cũng như tr�i c�y. T�i c� nhớ m� t�i nhưng bận kiếm sống n�n ngu�i ngoai đi. T�i thường ngạc nhi�n l� �ng nhạc sĩ Phạm Duy c� thể viết b�i Thuyền Viễn Xứ một c�ch tha thiết như thế khi m� �ng chỉ đi từ Bắc v�o Nam c�n t�i đi cả nửa v�ng tr�i đất, n�i tiếng người nhưng kh�ng thể n�i c�u n�o.

- Mỗi người nhớ nh� một c�ch kh�c nhau. �ng nh� thơ Th�i Hiệu nh�n s�ng th� cảm kh�i Nhật mộ hương quan h� xứ thị, y�n ba giang thượng sử nh�n sầu. B� Huyện Thanh Quan nhớ tiếng chim quốc v� chim đa đa. �ng B�nh Nguy�n Lộc c� cả một nh�n vật nữ năm 60 ở b�n T�y về xứ ăn Tết, muốn ngắm mai thui, nghe ph�o nổ, th�m như l� th�m c� nướng chấm mắm n�m, th�m hương bưởi, tiếng chu�ng ch�a ng�n nga v�o buổi ho�ng h�n. Những h�nh ảnh của ng� hẻm b� dồn v�o s�u trong k� ức n�n n� trồi ra giấc mơ.

- �ng ơi, nhiều khi t�i đọc b�o thấy người ta n�i về S�i G�n bỗng dưng t�i thấy tức. Người ở miệt ngo�i v�o S�i G�n ở dăm ba năm n�i S�i G�n l� th�nh phố của họ. Người ca tụng ng� hẻm S�i G�n l� văn h�a đ� thị cũng kh�ng phải sinh ra lớn l�n ở S�i G�n. Nhưng những c�i S�i G�n của người ta kh�ng giống với S�i G�n với những ng� hẻm tối tăm c� cầu ti�u c�ng cộng của t�i. C� lẽ c�i h�nh ảnh ngh�o n�n của S�i G�n l� c�i cầu ti�u c�ng cộng. Ng�y c�n trẻ t�i vẫn thường xấu hổ l� nh� m�nh ngh�o qu� n�n ở gần chỗ n�y. Khi n�i đến những thứ thanh lịch của S�i G�n h�n ngọc Viễn Đ�ng, kh�ng ai biết đến mấy chuyện n�y. Nhưng mỗi khi t�i nghĩ về những ng� hẻm nơi t�i sinh ra lớn l�n, t�i lu�n lu�n nghĩ đến c�i cầu ti�u.

- Phải y�u c�i g� đ� thật s�u đậm th� người ta mới y�u lu�n cả c�i xấu của đối tượng m�nh y�u. Bất th�nh l�nh t�i qu�n, nhưng c� một nh� văn nữ Ấn Độ viết về những người trong l�ng ngồi dọc theo đường rầy xe lửa để đi cầu. � t�i nhớ ra rồi, quyển The Inheritance of Loss. Ngo�i ra mới đ�y c� một �ng văn sĩ nổi tiếng b�n T�u cũng viết về hố x� trong l�ng của �ng. �ng n�y t�n Dư Hoa. Người h�ng trong tiểu thuyết của Dư Hoa d�m lội v�o hố ph�n để cứu người đ� b�. Nước người ta gi�u hơn nước m�nh nhưng cuộc sống cũng chẳng hơn g�. Nhưng B� �, tất cả những ng� hẻm B� ở trước đ�y đều kh�ng c�n. Thế tại sao b� cứ nhất quyết ch�ng l� ng� hẻm của b�?

- Chỉ c�n trong k� ức th� n� mới l� của m�nh. S�i G�n bằng xương bằng thịt đ� bị chiếm đoạt rồi, c�i g� nằm trong tr� nhớ th� kh�ng ai chiếm đoạt được ngoại trừ thời gian.

- V� bệnh Azheimer.

- V�ng. Nhưng những k� ức m� m�nh ghi nhận từ khi c�n b� gọi l� k� ức d�i hạn n�y cũng l�u bị qu�n hơn l� những k� ức m�nh thu nhận mới đ�y. Dăm ba năm nữa, nếu m� mấy thằng T�u v�o mua, hay chiếm, hết đất hết nh�, biến S�i G�n biến th�nh Tiểu Trung quốc của họ th� t�i vẫn c�n trong tr� nhớ những con hẻm ngh�o n�n, c� những người lao động sống chen ch�c gần cầu ti�u c�ng cộng. Những con rạch c� người b�n h�ng về đ�m, những ruộng rau muống về sau biến th�nh s�n đ� banh của trẻ em, c�i ng�i ch�a Gi�c Nguy�n m� khi c� chiến dịch đốt t�c phẩm văn h�a đồi trụy của Mỹ Ngụy t�i đ� l�n tu�n qua b�n h�ng r�o của ch�a. Đ� l� những h�nh ảnh về ng� hẻm S�i G�n của t�i. Của t�i th�i.  Kh�ng ai được d�nh ng� hẻm của t�i.

- Ừ th� ng� hẻm S�i G�n của B�. T�i kh�ng tranh với b� đ�u. T�i cũng c� ri�ng những ng� hẻm S�i G�n. Th�i t�i đi ăn s�ng. B� thử đi ngủ lại xem c� ngủ được kh�ng.

- V�ng. C�m ơn �ng đ� nghe t�i n�i nhảm. Ch�o �ng.

Nguyn th Hi H�

 

http://www.gio-o.com/NguyenThiHaiHa.html

 

� gio-o.com 2014