Nguyễn Thế Hoàng Linh

Jung Chén Tiêu Sầu

tiểu luận

(phần 2)

Dưới đây là bức thư đăng trên mạng của bạn Jung Chen gửi đến thanh niên Việt Nam và bức thư trả lời của tôi (Nguyễn Thế Hoàng Linh). Tôi coi đây là cớ để viết một tiểu luận trình bày một số quan điểm dựa trên hình thức hỏi đáp, phản biện. Tên tiểu luận là “Jung Chén tiêu sầu”.

Ngày 11/01/2008

Thân gửi các bạn thanh niên Việt Nam !

Tôi tên là Jung Chen, một du học sinh tự do người Trung Quốc. Tôi đến Việt Nam đã hơn 2 năm.

Trước hết tôi xin cảm ơn diendanhoangsatruongsa đã nhận lời post bức thư này của tôi trên blog của bạn ấy. Tôi cũng có blog, cả Tiếng Hoa và Tiếng Việt nhưng không thể tiếp cận các bạn tốt bằng blog của diendanhoangsatruongsa – đặc biệt là các bạn quan tâm về Hoàng Sa – Trường Sa. Cảm ơn các thầy cô đã dạy Tiếng Việt cho tôi, để tôi có thể trò chuyện cùng các bạn bằng chính ngôn ngữ của các bạn – chữ Quốc ngữ.

Sau đây là những dòng tâm sự của tôi gửi các bạn về Việt Nam.

Thứ nhất, về truyền thống lịch sử thì Việt Nam luôn dưới ách thống trị của chúng tôi: hơn 1000 năm lệ thuộc.

Thứ hai, về văn hóa thì mạng đậm nét Trung Hoa: chữ Nôm thêm nét từ chữ Hán, người Việt cũng chuộng màu đỏ, vàng (Tết, cưới...); chịu ảnh hưởng triết học Khổng Tử...

Thứ ba, kinh tế không thể thoát khỏi sự chi phối hàng hóa của chúng tôi (nền Kinh tế lớn thứ 4 trên TG): từ sợi chỉ, cái kim ... đến điện tử, xe máy... đều tràn ngập hàng Trung Hoa mà dân bạn cứ mua như “tôm tươi”

Thứ tư, đường lối chính trị và quan chức Việt Nam luôn muốn “học hỏi kinh nghiệm” của chúng tôi.

Thứ năm, truyền thông không được tự do (cái này thì ở nước tôi cũng thế) nhưng điều quan trong là Việt Nam luôn tuân thủ 16 chữ Vàng, láng giềng hữu nghị. Kênh truyền hình của bạn dành gần 30% chiếu phim của chúng tôi. Nếu tôi không lầm, phim về vua Lý Công Uẩn để kỷ niệm 1000 năm Thăng Long cũng nhờ chúng tôi làm giúp ? (Ở Trung Quốc, Việt Nam chỉ được nhắc tới rất ít. Họa chăng là những lời không được dễ nghe cho lắm về chuyện cô đâu Việt bỏ trốn, ngư dân Việt bị hải quân Trung Hoa bắn, biên giới Việt bị giới hạn,...)

Thứ sáu, tôi công nhận các bạn là những thanh niên rất yêu nước nhưng ..thiếu hiểu biết, thiếu tính tự tôn dân tộc. Các bạn biết rõ lịch sử các đời vua Trung Hoa hơn chúng tôi. Sống ở Việt Nam mà tôi cảm thấy rất gần gủi như ở nhà vì ở đâu trên đất nước bạn tôi cũng thấy dấu ấn Trung Hoa (nếu bỏ qua nét Hàn Quốc nữa... thì phần còn lại là Châu Âu hoặc Mỹ, khó mà tìm thấy nét Việt Nam trong đời sống giới trẻ các bạn)

Thứ bảy, về khoa học thì chúng tôi đã đưa người lên Vũ trụ, thăm dò Sao Hỏa; các bạn còn chưa có vệ tinh viễn thông Vinasat.

Thứ tám, về sức mạnh quân sự thì chế tạo máy bay, tàu ngầm các bạn làm được chưa ? Chúng tôi làm được từ lâu rồi.

Thứ chín, riêng về thông tin về Hoàng Sa – Trường Sa các bạn có thể tham khảo tại http://www.panoramio.com/user/808649 để xem căn cứ quân sự của chung tôi trên toàn bộ quần đảo Hoàng Sa và xem thử quân đội Việt Nam có mấy căn cứ trên Trường Sa nhé !

Cuối cùng, lời khuyên cho các bạn: “Không chỉ Tây Sa, mà cả Việt Nam nên thuộc về tỉnh Hải Nam của Trung Hoa chúng tôi thì tốt nhất. Lúc đó, “cà nhà sẽ cùng vui”, đấu tranh mà làm gi !”

Jung Chen

………

(đọc tiếp  phần 1 tại đây)

Thứ sáu, tôi công nhận các bạn là những thanh niên rất yêu nước nhưng ..thiếu hiểu biết, thiếu tính tự tôn dân tộc. Các bạn biết rõ lịch sử các đời vua Trung Hoa hơn chúng tôi. Sống ở Việt Nam mà tôi cảm thấy rất gần gủi như ở nhà vì ở đâu trên đất nước bạn tôi cũng thấy dấu ấn Trung Hoa (nếu bỏ qua nét Hàn Quốc nữa... thì phần còn lại là Châu Âu hoặc Mỹ, khó mà tìm thấy nét Việt Nam trong đời sống giới trẻ các bạn).

Trong một đoạn ngắn bạn viết có khá nhiều vấn đề với một số khái niệm (những khái niệm ám ảnh và làm loạn thần, loạn trí không biết bao người, trong đó có tôi) nên đành phải dài dòng một chút.

Về lòng yêu nước và tự tôn dân tộc

Yêu nước hay tự tôn dân tộc là những khái niệm mù mờ trong chính cách nói của bạn. Nhất là nếu theo cách yêu nước hay tự tôn của bạn từ đầu đến giờ, nó gắn với niềm tự hào về đặt ách thống trị hay đồng hóa. Nếu chúng là giá trị được tôn vinh nhất thì nó đồng nghĩa với coi “cá lớn nuốt cá bé” là phương châm sống cao cấp nhất. Chấp nhận luật rừng đó thì là trở lại sống như cầm thú, mọi lí lẽ đều trở nên thừa thãi, giả dối. Nhưng rõ ràng, không phải ai cũng tin vào luật rừng và sống như thế. Khó có ai thích chính những người thân yêu của mình đáp trả mình bằng luật rừng. Đó là lí do mà nhiều kẻ tàn bạo, nhiều tên độc tài cũng phải biết chùn tay.

Bạn cũng có thể thấy trong lịch sử của vô số các quốc gia, việc lạm dụng những khẩu hiệu như “tự tôn dân tộc” hay “lòng yêu nước” để đẩy con người vào chiến tranh, thù hận hay ảo tưởng tự ve vuốt làm ì trệ trong vũng lầy nghèo đói, dân trí thấp thường xuyên xảy ra. Như vậy là nhiều kẻ đang bằng những khẩu hiệu đó, hủy hoại và tàn phá nước khác hay chính đất nước mình.

Ở những con người, những khu vực phát triển về cả chất lượng cuộc sống lẫn ý thức, người ta ủng hộ sự tự tôn bản thân từ rất lâu rồi. Nhờ đó, họ không bị loạn trong những khái niệm mù mờ mỗi người hiểu một kiểu như “tự tôn dân tộc” hay “lòng yêu nước”; mà khi truy hỏi cặn kẽ, sẽ lại vấp vào sự lúng túng “chúng tôi là chúng tôi nào, các bạn là các bạn nào” của việc nhân danh hay yêu một cái danh quá chung chung.

Sự tự tôn giá trị của bản thân một cách lành mạnh sẽ giúp bạn có thể rạch ròi, sòng phẳng  chính bạn đã làm được gì cho mình, đóng góp được gì cho cuộc sống xung quanh, giữ phẩm giá của mình như thế nào. Những con người ý thức được như thế và làm tốt việc của mình sẽ làm tăng uy tín cho quốc tịch họ mang, mà nói như cách nhiều người hay nói là làm rạng danh cho dân tộc họ. Còn những con người không giữ cho mình một phẩm giá thanh sạch (không tham nhũng, không tàn bạo, không giả dối, không cửa quyền...) hay không giữ sự tôn trọng công cộng (không xả rác, không phá hoại tài sản chung, không chen lấn khi xếp hàng hay tham gia giao thông...) vốn là môi trường sống chung cho người nước mình và khách nước ngoài thì với sự làm ô nhiễm cuộc sống, hô “yêu nước” hay “tự tôn dân tộc” phỏng có ích gì nếu không nói là trơ trẽn.

Tôi cũng hoàn toàn nhận thấy nói đến lòng yêu nước hay tự tôn dân tộc có thể làm nhiều con người có thêm nhiệt huyết, sự động viên để cống hiến hơn như trong chống ngoại xâm, trong thể thao, trong tu thân, trong sự đoàn kết và nhiều công việc khác... Vậy thì, khi con người vẫn bị ảm ảnh bởi những khái niệm lâu đời được hình thành bằng cả sự mị dân lẫn sự tin tưởng vào tình yêu nước của nhau đó, bằng sự tự tôn bản thân, hãy góp phần làm cho những khái niệm đó thêm đẹp trong mắt quốc tế thay vì bị cho là mù quáng, dã man, bế quan tỏa cảng.

Có vài điểm kỳ lạ tôi thấy ở Trung Quốc. Năm 2004, ở Bắc Kinh, tôi đi quanh quanh tìm một hàng internet công cộng mãi không thấy, hỏi một người lái xe bằng cách lặp lại từ “internet” và cử chỉ gõ bàn phím thì anh ta đưa tôi tới một nơi có vẻ như liên quan đến âm nhạc, chắc anh ta nhầm là tôi đang diễn tả chơi piano. Đành rằng ở Trung Quốc có nhiều con một, có thể có máy riêng ở nhà nhưng đâu phải ai cũng có tiền sắm máy, nối mạng hay đâu thiếu khách du lịch để không cần nhiều hàng internet công cộng. Trong khi, năm 2002 khi tôi bắt đầu tiếp cận với internet, ở Hà Nội,  internet công cộng dù vẫn đắt và dùng dial-up chậm rề nhưng đã phát triển nhanh chóng mặt. Khi về phòng xem bóng đá Anh, tôi thấy tên các cầu thủ bị Hán hóa hết. Việc sai tiếng Anh thường xuyên dưới đồng hồ chỉ múi giờ ở khách sạn, trong thực đơn, biển hiệu... ở Trung Quốc thì cũng có ở Việt Nam. Ở Nhật cũng có vậy. Sai chính tả tiếng nước ngoài là chuyện bình thường. Nhưng hì hục Việt hóa hay Nhật hóa chữ hiện tên cầu thủ Anh trong một trận đấu trực tiếp để “giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc” thì chưa thấy à nha. Việc lọc quá nhiều thứ bên ngoài qua nhãn quan của nhà cầm quyền Trung Quốc chỉ làm giảm cơ hội tăng kỹ năng sử dụng văn hóa nước ngoài của người dân. Cũng như việc hạn chế internet, hạn chế từ khóa tìm kiếm sẽ làm giảm cơ hội mở mang hiểu biết cùng thế giới, mở mang kỹ năng để thêm cơ hội việc làm cho người dân.

Đang xem bóng đá thì chuông điện thoại reo, người đầu dây kia hỏi: “Are you happy?”. “Yes, yes! Thanks!”, tôi vừa nói vừa cảm động về sự quan tâm tận tình này của lễ tân khách sạn. Lát sau, có tiếng gõ cửa. Mở cửa, một cô gái quần sóc, áo pull phồn thực tươi cười dụ dỗ: “Happy? Happy?”.

Những người bán hàng Trung Quốc tôi gặp trong chuyến đi tour cũng tận tình chào mời khách hàng như thế, và cũng nhã nhặn khi khách hàng từ chối như cô cave nọ (không, không có bài học đạo đức tình dục nào ở đây cả :-p). Nhưng phương thức tiếp thị của những người Trung Quốc tôi được gặp thì khiến cho ít khách hàng có khả năng từ chối: Gọi điện hỏi trước rồi đến tận phòng như trên; giới thiệu các giáo sư đầu ngành khám bệnh; cho người quệt tay lên xích nung đỏ rồi bôi Bảo Phú Bảo khỏi ngay; bẻ gẫy chân gà rồi đắp thuốc lát sau gà chạy lon ton; dán miếng bạc lên chỗ đau rồi làm động tác khí công cùng lúc miếng bạc nóng lên; tạo cảm giác cho đoàn như những VIP được các chuyên gia ngọc trai chăm sóc; cho uống thử và dạy cách pha, cách uống thú vị cả chục loại trà; mát xa miễn phí đồng thời giới thiệu thuốc trong lúc khách lim dim tận hưởng; diễn kỹ năng cao cường với những đồ chơi bán dạo trên tàu... Nhiều cách thức của người dân rất mở, phóng khoáng, cốt là để kiếm sống tốt hơn; mà nhiều cách thức của chính quyền lại đóng, hẹp hòi rồi lại nhân danh là để bảo vệ người dân. (Ví dụ nhỏ: Hãy xem bài “Thảo phạt ban tuyên huấn Trung Ương”  của giáo sư Tiêu Quốc Tiêu). Như vậy có phải rời xa quần chúng không? Có thể đại diện cho họ và họ có thật sự mong đại diện cho họ không? Lòng yêu nước hay tự tôn dân tộc có thể  nằm ở đâu khi người dân thiếu hạnh phúc, bị chính quyền đối xử không tốt, hạn chế quyền mưu cầu hạnh phúc chính đáng trên chính đất nước có chủ quyền của mình? Câu hỏi này cũng dành cho cả chính quyền Việt Nam.

(Con số mới cho đến cuối năm 2008 của đất nước 1, 3 tỷ người: 298 triệu người dùng internet. Tỷ lệ khoảng 23% dân số - Theo CIA – The world factbook).

Về hiểu biết lịch sử

Có những người Việt “biết rõ lịch sử các đời vua Trung Hoa” hơn người Trung Quốc như bạn nói. Nhưng cũng có những người Việt và người Trung Quốc không biết mấy về lịch sử Trung Hoa hay Việt Nam. Đơn thuần vì đó không nằm trong mối quan tâm của họ. Việc không thuộc sử cũng không biến nhiều người ở khắp nơi trên thế giới thành những người vứt đi khi họ quan tâm đến các lĩnh vực khác thực tế hơn và sáng rõ hơn.

Nếu để ý bạn sẽ thấy hầu như mỗi thể chế chính trị lại viết ra một lịch sử khác nhau và thường nhồi vào những cảm xúc cá nhân về phe phái để  phục vụ lợi ích của nó thay vì tôn trọng tính khách quan của học thuật. Với thể chế này, nhân vật lịch sử kia là anh hùng nhưng với thể chế kia, lại là tội đồ. Cảm tử quân với thể chế này có khi lại là tên khủng bố với thể chế kia. Vậy, nên tin vào lịch sử của thể chế nào viết ra? Hay ở thể chế nào thì dùng sử thể chế ấy chấp nhận cho hợp thời?

Công việc của sử học là gói gọn hàng nghìn hàng triệu năm, hàng tỷ kiếp người qua vô số sự tam sao thất bản mà vẫn phải cố sao cho đừng bị lệch về phe nào, đừng nhân danh những gì mình không được phép nhân danh. Nói về tác phong học thuật với sự hoài nghi cần thiết khi học lịch sử, sự chịu khó tiếp cận và xử lí chặt chẽ thông tin từ nhiều nguồn, sự chăm tìm sách của những nhà nghiên cứu, biên khảo sử có đẳng cấp, chắc mỗi nước trên thế giới không có đến 1% dân số được như vậy. Cho nên, cả viết sử và đọc sử như để tiếp cận hiện thực đều là việc rất khó.

(Nói thêm một chút, thay vì đòi hỏi sự thật, tính khách quan trong nghiên cứu lịch sử, nhiều con người lại đòi hỏi sự thật, tính khách quan trong nghệ thuật. Đến giờ này, trong khi nghệ thuật đi rất xa rồi, đòi hỏi rất nhiều cách tiếp cận mới thì còn vô số người đọc, người xem đánh đồng tác phẩm và đời thực, tác giả và nhân vật. Đòi sự thật ngược chỗ như vậy chẳng phải tạo nên những tâm hồn lệch lạc trong nhận thức? Đó chẳng phải vấn nạn mấu chốt về nhận thức và thẩm mỹ bao đời nay?)

Con người ngày càng ảnh hưởng đến nhau theo chiều ngang của thời đại nhờ sự phát triển của truyền thông, bùng nổ thông tin. Những người cùng thời học hỏi, trao đổi kỹ năng; tận hưởng quan hệ, sáng tạo khắp nơi; nâng cấp sản phẩm tiêu dùng để phục vụ, cạnh tranh... hơn là sống mãi theo những quy ước, áp lực từ chiều dọc lịch sử. Bởi chiều dọc lịch sử là nơi mà có khi “cha ông” này của mình giết “cha ông” kia của mình và hai “cha ông” đều nhắn nhủ mình phải trả thù. Chiều dọc lịch sử cũng là nơi mẹ bà dạy ta cái đẹp, điều thiện thì lại thường bị lãng quên, truyền thông không ngó ngàng. Cũng có thể là nơi tổ tiên mình yêu mến nhau, lấy nhau, đã từng khốn khổ vì quốc tịch, giai cấp, biên giới và căm ghét những rào cản đó; nhưng lại bị chính những nhà sử học giả cầy bằng vài dòng trong sách đánh đồng là kẻ thù ở hai phía do cùng bảo vệ những rào cản đó. Romeo và Juliet chẳng phải là một câu chuyện đã “xưa như Diễm” cho thấy sự ngu xuẩn và bi kịch khi áp đặt xung đột lịch sử lên tình cảm tự nhiên của những thế hệ sau hay sao?

Học lịch sử là để hiểu tự nhiên, hiểu loài người hơn. Và nếu nhân văn hơn, để tránh những dẫm lại những vết xe đẫm máu. Hiểu biết lịch sử không phải là cái để lấy ra dọa dẫm nhau hay bôi vào mình ánh hào quang của người khác như cách học và sử dụng lịch sử của nhiều người. Với những mục đích nằm ngoài nhu cầu sự thật đó thì họ rất dễ sẵn sàng xuyên tạc lịch sử hoặc không chấp nhận những sự thật mình không thấy thích. Dù là đọc sử nước nào mà hiểu biết hơn, rút ra được những bài học nhân văn thì đều đáng quý vì lịch sử nước nào cũng nhiều vụ đẫm máu cả, lịch sử thế giới thì càng nhiều vụ  đẫm máu cho đến tận bây giờ.

Về nét

Tiếp đến, về việc khó thấy “nét Việt Nam” ở thanh niên Việt Nam, tôi khó có thể trao đổi với bạn nếu bạn không phác ra vài nét theo quan niệm của bạn.

Còn nói chung về nét con người thì tôi cho rằng, bất kể hình dáng là thế nào, có mấy nét cơ bản được con người khắp nơi yêu quý (mà tuyên ngôn độc lập nhiều nước cũng nói rồi): “Công bằng, bình đẳng, bác ái”. Và một nét khác cũng rất hấp dẫn: Sáng tạo.

Để có được những điều đó, con người luôn phải tư duy, khổ luyện và trải nghiệm. Nhìn những con người như vậy ở bất cứ đâu, tôi luôn thấy bản sắc của cá nhân họ. Những cá nhân đó làm nên bản sắc cho ngôn ngữ họ dùng. Lịch sử bản sắc, lịch sử nhân văn của dân tộc cũng được bắt nguồn từ sáng tạo, tư tưởng nhân văn của những cá nhân; và dầy lên nhờ nhiều sáng tạo, nhân văn của các cá nhân gộp lại, được lưu truyền, thấm nhuần.

Nhưng nếu bạn để ý, bạn có thể thấy nhiều người trong những cá nhân sáng tạo, nhân văn ấy sinh thời hoặc trong cuộc đời, thường bị chính quyền gây khó dễ. Đặc biệt, họ còn bị nhiều người dân không quen biết, có khi còn không bao giờ xem qua sáng tạo của họ nhưng vẫn ghét qua sự bôi xấu của truyền thông từ chính quyền. Lấy một ví dụ là đạo diễn Trương Nghệ Mưu (vừa làm tổng đạo diễn cho Olympic Bắc Kinh sau một thời gian không có  những bộ phim gây khó chịu cho chính quyền. Thậm chí, bộ phim “Anh hùng” nếu không thuần tính giải trí thì có vẻ chấp nhận tham vọng dùng chiến tranh thống nhất thiên hạ của Tần Thủy Hoàng). Chắc bạn cũng biết Trương Nghệ Mưu thời thanh niên, trong Cách mạng văn hóa đã từng phải đi cải tạo lao động vì lí lịch gia đình. Không ít phim hay của Trương Nghệ Mưu được thế giới công nhận như “Đèn lồng đỏ treo cao”, “Cúc Đậu”, “Phải sống” từng bị chính quyền Trung Quốc cấm. Cũng nên nhắc đến Cao Hành Kiện, nhà văn đoạt giải Nobel đã từ bỏ quốc tịch Trung Quốc để nhập quốc tịch Pháp. Nhiều tác phẩm của Cao Hành Kiện bị cấm lưu hành tại Trung Quốc - những tác phẩm mà ở đó có thể tìm thấy nhiều “nét” Trung Quốc từ phong cảnh đến văn hóa.

Vậy, tính tự tôn hay nét dân tộc nằm ở đâu trong thái độ đối xử với những con người sáng tạo ra bản sắc dân tộc như vậy? Liệu nó có gần với sự lành mạnh và trân trọng những giá trị đẹp cho không chỉ dân tộc mình mà cả thế giới? Và liệu có thể dễ dàng nói đến nó khi chưa thể có chính kiến, quan niệm rõ ràng của mình về nó mà chỉ a dua nói lấy được và nặng về sở hữu buồn cười như màu vàng, màu đỏ là màu của Trung Hoa.

Con người sinh sống ở mỗi khu vực địa lý hay văn hóa (vùng, miền, quốc gia hay châu lục...) có những nét hình thức và sinh hoạt tương đối riêng. Nhưng ngày càng có nhiều con người dịch chuyển, lấy người nơi khác và sinh con đẻ cái, ly hôn, tái hôn... Một đứa trẻ từ lúc sinh ra hay trong quá trình lớn lên có thể có nhiều dòng máu, nhiều quê, nhiều quốc tịch, nhiều mảnh đất nó yêu mến, nhiều hàng xóm... Càng đi nhiều thì càng mang nhiều nét văn hóa. Nhiều người Việt Nam, Trung Quốc bị bọn đầu trọc đánh cũng chỉ vì chúng ngu xuẩn và bệnh hoạn cố định con người vào cái nét hình thức mơ hồ và đánh những ai có cái nét mơ hồ mà chúng ghét. Nhiều khi chúng ta cũng ghét sẵn những người xa lạ theo cách như vậy.

Nói thế này cho nhanh, cứ xem bóng đá bạn sẽ thấy mỗi câu lạc bộ có một nét riêng. Một cầu thủ gia nhập một câu lạc bộ mới thì trong lối đá của cầu thủ đó sẽ có nét của câu lạc bộ mới. Nhưng trong chính câu lạc bộ mới đó lại có thêm nét của cầu thủ mới đó. Hay khi bán  cầu thủ đi, thay ông bầu, thay huấn luyện viên, huấn luyện viên thay đổi chiến thuật, cổ động viên đòi hỏi lối chơi khác đi thì nhiều nét của câu lạc bộ cũng thay đổi. Sự phong phú về nét đó làm nên những giải bóng đá hấp dẫn.

Cuối cùng, một khán giả sung sướng là một khán giả thưởng thức được những pha bóng hay trong mỗi trận đấu thay vì tâm trí cố nhốt cầu thủ vào nét của một câu lạc bộ nào. Các đời Cộng sản ở các nước xưng danh Cộng sản dù giữ nguyên tên câu lạc bộ là Cộng sản nhưng mỗi nơi một khác, mỗi giai đoạn một khác. Có lúc câu lạc bộ Cộng sản tạo được không ít nét tử tế khi có nhiều cán bộ tài năng, lành mạnh, giản dị, cống hiến, trọng dụng nhân tài (Trương Nghệ Mưu năm 27 tuổi dù quá tuổi vào Học viện điện ảnh Bắc Kinh nhưng khi trực tiếp gặp Bộ trưởng văn hóa lúc đó để giới thiệu những tác phẩm nhiếp ảnh của mình đã được đặc cách). Có lúc lại có nhiều cán bộ vơ vét hơn cả Tư bản, cửa quyền, trụy lạc, triệt tài... phá hủy những nét tử tế kia.

Có một điểm thú vị ngay trong ngôn ngữ cho thấy sự cởi mở của con người. Nhiều sự vật/hiện tượng có những nét đẹp, mới được thêm luôn nghĩa là mới, đẹp. Khi hiện đại (modern time) được coi như một thời đại mới, người ta dùng luôn từ hiện đại (mô đen) cho cái gì mới mẻ. Cũng tương tự, khi “có nét” được dùng để nói cái gì chất lượng, người ta nói “cái tivi nét quá” cho mọi cái tivi hình đẹp, “đường chuyền nét vật” cho mọi đường chuyền đẹp. “Nét” có thêm nghĩa là cái hay, cái đẹp, không còn là cái gì khu biệt, bon chen. Chừng nào còn những con người dùng tiếng Việt biết sáng tạo, có tâm hồn đẹp thì Việt Nam còn nét.

Thứ bảy, về khoa học thì chúng tôi đã đưa người lên Vũ trụ, thăm dò Sao Hỏa; các bạn còn chưa có vệ tinh viễn thông Vinasat.

Thứ tám, về sức mạnh quân sự thì chế tạo máy bay, tàu ngầm các bạn làm được chưa? Chúng tôi làm được từ lâu rồi.

Trong cả hai ý bảy và tám, từ “chúng tôi” bộc lộ nhược điểm rõ nhất. Nếu bạn không phải là một trong những người có công lớn nhất trong những việc đó thì sẽ làm nhiều người liên tưởng đến câu này: “Thấy người sang bắt quàng làm họ”. Còn nếu lấy đó để so sánh Trung Quốc với Việt Nam thì nên so Trung Quốc với những cường quốc hàng đầu như Mỹ, Nga, Nhật... để làm ra nhiều thứ hay hơn. Nếu cần lấy sự so sánh với nước nghèo, chịu chiến tranh liên miên, bao cái đẹp bị hủy hoại bởi vô số vũ khí quân sự để tự hào thì nên chọn những nước cuối bảng hơn Việt Nam, chịu nhiều sự khốn nạn của chiến tranh hơn Việt Nam để sướng hơn. Ví dụ: Sudan.

Bản thân tôi cũng rất mong bên cạnh những tiến bộ công nghệ và đồ dùng chiến tranh đó, Trung Quốc cũng học tập được nhiều mặt mặt khác của nhiều cường quốc, nhanh chóng nâng cao được mức sống cho những người nghèo khổ, giữ được môi trường trong sạch lâu dài và tăng tự do ngôn luận, cởi mở truyền thông để người Trung Quốc được thanh thoát hơn về tâm trí.

Công việc chung để xây dựng một thế giới tốt đẹp là làm cho từng mảnh đất trong nó tốt lên, mỗi nơi tự thân nỗ lực và hỗ trợ cái nơi khác thiếu hoặc không có, ví dụ lương thực, công nghệ, văn hóa. Nước nào tự thân kém, hỗ trợ người khác được ít mà nhận nhiều hỗ trợ như Việt Nam thì cũng đáng ngượng. Các khái niệm “tự tôn dân tộc”, “lòng yêu nước” nên nhấn mạnh ở cái ngượng này để mà nỗ lực chăng?

Còn việc chạy đua vũ trang thì có thể hình dung thế này. Ngày xửa ngày xưa, có một tên độc tài như đứa trẻ con hung hăng trong một chính quyền nào đó khởi động cuộc đua vũ khí. Các chính quyền khác phải xây dựng sức mạnh quân sự đề phòng, kiềm tỏa, chống lại nó. Nhưng tự lúc nào, rất nhiều trong số họ biến thành những đứa trẻ con hung hăng, khoe khoang, hăng hái trong cuộc đua vũ khí với hết cớ này cớ nọ để ra vẻ chính đáng. Vũ khí, cái chỉ giơ ra là đe dọa sinh mạng khiến phần đông con người sợ hãi hơn cả sự nể trọng trí tuệ, có sức hấp dẫn ghê gớm. Những đứa trẻ con hung hăng đó còn tham lam đến tàn bạo. Chúng buôn bán vũ khí như những nhà truyền giáo chiến tranh, phổ biến rộng rãi cuộc chạy đua vũ trang, biến nó thành một ngành nghề kinh doanh bùng nổ đến không kiểm soát được và liên tục tiếp tay cho sự lớn mạnh, dã man của khủng bố lẫn tâm lí bạo lực của thường dân. Ngay cả những người bán quan tài cũng không mong người chết như bọn buôn vũ khí mong chiến tranh - nơi mỗi viên đạn loại rẻ bắn đi có thể đổi được bữa cơm ngon cho một trong hàng tỷ người đang thiếu ăn; mà nếu được ăn no và học hành, họ sẽ giảm hàng chục lần xác suất bị biến thành những năng lượng tăm tối cho chiến tranh, khủng bố, bạo lực kéo dài sự phi lí ngu xuẩn của thế giới. Đừng tự hào mà hãy ghê tởm nét bệnh hoạn đó của thế giới và của nước mình nếu có những đứa trẻ con đú đởn như vậy trong chính quyền.

Có thể nói rằng cần phát triển vũ khí để chống giặc ngoại xâm, chống khủng bố (định nghĩa mới của Mỹ: Khủng bố là do bẩm sinh chứ không vì bị chính nhiều nước chống khủng bố chèn ép hoặc đào tạo), bắn vỡ thiên thạch lao vào trái đất, chiến đấu với những người ngoài hành tinh hung bạo blah blah... Nhưng nếu quả thực thánh thiện như tự tuyên truyền thế, cách ứng xử của nhiều quốc gia đã khác những kẻ xâm lược. Cách giáo dục lực lượng bạo lực đã không nhằm bảo vệ những thể chế chính trị mà là để bảo vệ người dân. Đã không hành hạ, tiêu diệt không biết bao nhiêu những con người tử tế lẫn tài năng mà hết phe này đến phe kia liệt kê ra để tố cáo tội ác của nhau. Đã không có những vụ Thiên An Môn, che giấu Thiên An Môn. Đã không có những khoái cảm tra tấn của không ít binh lính lẫn cảnh sát trong chiến tranh lẫn thường ngày ở những đất nước đang “hòa bình” như Mỹ, Trung Quốc, Việt Nam...

Obama lên làm tổng thống nước Mỹ, nhiều người nói về một lịch sử mới. Hãy xem “nhà văn” Obama và những chính trị gia coi bản thân mình là một người tốt, coi nước mình là một nước tốt cùng viết một lịch sử khác lịch sử của những cuộc chiến tranh và chạy đua vũ trang tiến dần tới nguy cơ tự hủy diệt thế nào.

Thứ chín, riêng về thông tin về Hoàng Sa – Trường Sa các bạn có thể tham khảo tại http://www.panoramio.com/user/808649 để xem căn cứ quân sự của chúng tôi trên toàn bộ quần đảo Hoàng Sa và xem thử quân đội Việt Nam có mấy căn cứ trên Trường Sa nhé !

Về tranh chấp chủ quyền lãnh thổ, tôi không có đủ thông tin xác thực. Nhà nước hai bên đều không đường đường chính chính đứng ra công bố tư liệu, thông tin, tranh luận minh bạch trước cộng đồng, truyền thông trong nước và quốc tế. Nếu thực sự tôn trọng người dân và tự tin về quyền sở hữu của nước mình cũng như coi tài sản của đất nước là tài sản chung của nhân dân, cả hai bên đều đã không mập mờ như vậy. Nên, trong vụ việc này, đáng chê trách nhất là thái độ của cả chính quyền Trung Quốc lẫn Việt Nam với người dân và công luận quốc tế. Có gì đó không ổn như là giận cá chém thớt khi nhiều người dân hai nước chê bai, chửi bới, tẩy chay, thù hận nhau vì những vùng lãnh thổ mà chính quyền không để cho họ có tiếng nói định đoạt dựa trên những bằng chứng xác đáng và luật quốc tế.

Tôi chỉ muốn bạn hãy lan man cùng tôi một chút, thử tư duy theo hướng này: Khi con người đầu tiên sinh ra trên trái đất, không có biên giới hay giới hạn lãnh thổ nào đối với nó ngoài khả năng đi của nó cả. Nước Mỹ đầu tiên không có người Mỹ nào cả. Dần dần, sau những cuộc tranh giành dã man, nhiều lãnh thổ được phân chia; nhưng phân chia chủ yếu theo thỏa thuận hoặc sự độc đoán của những người đứng đầu các cuộc chiến chứ không có cuộc trưng cầu dân ý nào cả. Khi quốc gia hình thành và hình thành nhà nước, nhà nước chiếm lấy quyền cấp đất cho dân, cấp hộ chiếu, thị thực cho dân di chuyển ra nước khác hay cho vào nước mình.

Nếu đất đai nằm trong tay nhà nước để phân chia công bằng tài sản chung (chứ không phải như câu chuyện con cáo chia bánh cho hai chú gấu con), tránh cho những con người mông muội cổ xưa kia đổ máu tranh giành khi không có luật đất đai thì đó là điều cần ủng hộ. Nếu giới hạn biên giới, hộ chiếu là để những con người dã man không dễ dàng sang phá hoại những thành quả lao động nước mình hay làm hại con con người nước mình và sẵn sàng để người nước mình ngao du ra bên ngoài thì đó là điều cần ủng hộ. Nơi nào che chở và đem lại nhiều hạnh phúc, tự do cho con người thì đó là đất mẹ.

Nhưng trên thế giới, bên cạnh những nước đã có luật đất đai rất chặt chẽ và phục vụ lợi ích chung, sự vi phạm của chính quyền hay người dân đối với luật đất đai bị xử rất nặng lại có nhiều chính phủ lạm quyền, ăn đất, quy hoạch làm hỏng không gian sống đẹp đẽ mà người dân cần có, đồng lõa với việc lấn chiếm đất sinh hoạt công cộng. Họ tạo nên một nghịch lý: Con người xưa sở hữu cả trái đất. Giờ, nhiều con người để có một tấc đất cắm dùi hay để có thể thư giãn ở một không gian chung đầy thiên nhiên cũng khó khăn. Vậy mà, dù sống bằng tiền đóng thuế của dân, họ lại không mấy chịu trách nhiệm hay tỷ lệ bị trừng phạt quá nhỏ so với số vụ vi phạm. Bùng nổ dân số làm thu hẹp đất đai không phải là biện minh chính đáng chừng nào số tiền đóng thuế khổng lồ hay quyền bầu cử để chọn ra những người được dân tin cậy chưa được dùng chính đáng. Ở những nước có nhiều sự phi lí như vậy, đất mẹ chung nằm ở đâu? Những chính trị gia hô hào về đất mẹ sẽ gặp phải câu hỏi từ chính những người dân: Tại sao nhiều người cùng quốc tịch với mình muốn ra nước ngoài kiếm cơ hội sống bớt khổ, muốn nhập quốc tịch khác thế?

Những chính trị gia hô hào đó có thể đáp trả: Vậy, tại sao vẫn có rất nhiều những người xa xứ hướng về đất mẹ?

Vì đó là môi trường rộng lớn nhất của tiếng mẹ đẻ, đó là những sự gắn bó văn hóa mà một cộng đồng lớn tự tạo ra với nhau, là những địa điểm mang kỷ niệm của mỗi người, là nơi những người họ yêu mến còn sinh sống hoặc có mộ phần. Những điều đó tạo nên những đau đớn cho họ khi phải xa cách - sự xa cách mà phần lớn do chính những chính trị gia không tốt tạo ra.

Nhưng những đau đớn, cuồng nộ trong một người xa xứ nào đó vì Trường Sa, Hoàng Sa như là da thịt của đất mẹ liệu có phải một sự ngộ nhận, một sự chạy theo biểu tượng, một sự nhấm nháp cảm giác là mình đang thật sự gần đất mẹ, mình cao quý hơn khi đứng trong hàng ngũ bảo vệ đất mẹ; một cái cớ để tăng sự công kích những chính trị gia; hay trộn lẫn tất cả những xúc cảm đó?

Xót xa vì không có được Trường Sa, Hoàng Sa là mất nguồn lợi kinh tế cho đất nước đi lên thì đó mới thực sự là lòng thương dân. Và nó sẽ chuyển thành công việc của bàn đám phán kinh tế khi coi tranh chấp Hoàng Sa, Trường Sa là những tranh chấp về vật chất thay vì đánh đồng nó là đất mẹ và xếp ngang hàng với những giá trị đất mẹ thực sự như tiếng nói, những người thân, kỷ niệm đẹp in sâu... Và nỗ lực của lòng thương dân chính là sức ép buộc các chính quyền phải đàm phán và minh bạch trên bàn đàm phán đó thay vì nhân dân đi ghét nhau ghét cả tông ti họ hàng. Tâm lí giận cá chém thớt, ghét nhau ghét cả tông ti họ hàng ấy rất dễ bị phần mù mờ trong các khái niệm “tự tôn dân tộc”, "lòng yêu nước",  “đất mẹ”, “tổ quốc”... biến thành những người lính đánh thuê cho các chính quyền ưa sự mù mờ. Kỳ lạ là đến giờ còn rất nhiều người lười học những bài học đã cũ rích và thấm máu ấy trong lịch sử.

Trên thế giới đang có 24 quốc gia tham gia vào hiệp ước phi biên giới Schengen và có thể nhiều hơn nữa. Những điều đó đều nhằm mục đích phục vụ nhu cầu đi lại tự do của con người như xa xưa, cùng chia sẻ vẻ đẹp mỗi nước. Quan trọng hơn, làm con người thân thiện hơn, cảm giác rõ nét hơn về thế giới chung để tăng sự hợp tác khi thế giới ngày càng đông đúc, càng nhiều hiểm họa chung đe dọa tất cả các nước, tất nhiên là có cả Trung Quốc lẫn Việt Nam.

Chính phủ và người dân nhiều nước nếu chỉ động não một chút về chuyện này sẽ bật ra ngay 2 câu hỏi: Những hành vi với đất đai của các nhà nước có thực sự vì nguyện vọng của dân? Nhiều nhà nước và chính những người dân có biết tư duy về một không gian tự do hơn cho con người như những nhà nước, nhân dân tiến bộ đã và đang làm?

Trường Sa, Hoàng Sa nếu thực hai bên (và cả các bên khác) đều muốn lấy vì dân và người dân các nước biết sống vì lẽ phải thì không lí nào không công khai những chứng cứ mình có, khuyến khích dân thảo luận/tranh luận cùng nhau/với nhau và để luật quốc tế thẩm định. Nếu các bên biết dựa trên lí lẽ và đều thông minh, tử tế thì các cơ hội hợp tác cùng khai thác sẽ mở ra. Những việc “không tưởng” này lại chính là cơ sở làm tăng niềm tin của người dân vào sự quân tử của các nhà nước và hòa thuận hơn với nhau. Không những thế, nó còn tạo ra một tiền lệ đẹp, đáng học hỏi (như tiền lệ Schengen) cho rất nhiều những xung đột lãnh thổ mà đến giờ trái đất nguy kịch này nhiều người còn mê mải.

Nhiều người Việt, người Trung Quốc cứ việc đi so bì với nhau, hả hê vì những bi kịch của nhau để giết thời gian, nhưng thỉnh thoảng cũng nên tự hỏi tại sao mình không làm được như nhiều nước văn minh? Tại sao nhiều nước họ cởi bỏ biên giới với nhau mà mình du lịch hay nhập cư vào nước họ khó thế, họ vẫn dè chừng mình thế? Phải chăng họ ở bên ngoài một cái chuồng mà trong đó, “chúng ta” đang chung sống dã man với nhau mà họ chỉ dám tiếp nhận những người đạt chứng chỉ bớt dã man? Và tại sao họ đang nghĩ đến những giải pháp làm giảm bớt sự áp bức, dã man trên thế giới thì “chúng ta” lại vẫn tìm cách, tìm lí lẽ đề khoe khoang việc đó.

Có gì hay ho với viễn cảnh ngăn sông cấm chợ này:

Ra biển khơi em chơi, em muốn ghé Trường Sha, Hoang Shà

Cô bảo em không được ghé, bông hoa này là của Trung.

“Cả nhà cùng vui”, “one world (not wolf), one (peaceful) dream”, đã mơ sao bạn mơ nhỏ thế, ngôi nhà chung đâu chỉ chứa được Trung Quốc với Việt Nam. Và nếu bạn là người yêu Trung Quốc, việc thay lối tư duy tìm cái dở của người khác hòng nuốt trộng họ bằng lối tư duy tìm cái hay để cùng cộng hưởng sẽ góp phần đem lại thêm nhiều hạnh phúc lành mạnh hơn cho Trung Quốc. Trung Quốc hạnh phúc lành mạnh hơn cũng góp phần không nhỏ làm thế giới tăng thêm những hạnh phúc lành mạnh.

Về phần mình, là người mang quốc tịch Việt Nam, trước khi đông đảo công dân thế giới coi nhẹ việc dùng quốc tịch để xét đoán con người, khi chúng ta vẫn đang suy nghĩ và hành xử rất sai trong nhiều vấn đề căn bản, khi trò chơi của cuộc sống vẫn đang là biến hiểu biết về những gì mang quốc tịch A thành hiểu biết chung chung về quốc gia A và rồi áp đặt góc nhìn đó lên mọi con người mang quốc tịch A, tôi sẽ cố gắng góp phần nhỏ bé để tăng thêm thiện cảm cho người khác khi nghĩ đến từ “Việt Nam”. Và cả thêm thiện cảm cho những từ “Trung Quốc”, “Mỹ”, “Israel”... nếu sức tôi có thể.

Một bài thơ nhé:

Olympic lần này đặt ở Trung Hoa

Trung Hoa như một cái gì. vừa muốn cưỡng lại nó vừa bị hấp dẫn bởi nó. nhiều người đã nói vậy

họ cũng nói vậy về Mỹ. căn bản bởi thế giới là sự xáo trộn. triết lý Mỹ chắt lọc xáo trộn, kết nối với những cái hấp dẫn nhất. Ps: Bush là con rối của những kẻ đếch phải Mỹ

rõ ràng thế giới là sự xáo trộn. cho mọi người vào một cái hộp và lắc. con của kẻ thù cũng trở thành người yêu nhau. kẻ không hiểu sự xáo trộn cố cưỡng lại nó và biến nó thành bi kịch. Shakespeare và nhiều người trước đó đã biết đã viết từ lâu

không chỉ biết chỉ viết còn thực hành. gần đây nhất, những cô dâu buồn hoặc vui xuất khẩu. con của họ thuộc hãng nào? những người thích phân biệt vỡ đầu mà phân biệt

Olympic hấp dẫn. Eddie cưỡng lại vì nó ở Trung Hoa rẻ rúng Đạt Lai Lạt Ma

Trương Nghệ Mưu show hàng hấp dẫn. Nam Cường cưỡng lại vì Mưu là hàng Trung Quốc, hàng Mưu show có lịch sử Trung Quốc, lịch sử Trung Quốc no hảo. có người hỏi Nam Cường: sao không tính nốt Mưu dùng kỹ xảo Mỹ, trong những người phát minh ra kỹ xảo Mỹ có cả gốc Việt Nam?

nhẹ nhàng hơn, Tetzuka Ozawa nói: dù sao ảnh làm “Cao lương đỏ”, “Đèn lồng đỏ treo cao”, “Đường về nhà”, “Thu Cúc đi kiện”, “Sống” quá sâu sắc và và gần gũi nhân sinh đi; làm “Thập diện mai phục”, “Anh hùng” giải trí trộn hội hoạ văn học quá đã đi. sau một hồi tranh đấu nội tâm, Ozawa chốt hạ: show lần này của ảnh nhiều ý tưởng, tận dụng và nhấn mạnh thêm nhiều chiêu đã thành danh trong giang hồ điện ảnh, tổng đạo diễn một khối việc khổng lồ vậy, ảnh quả là một bộ óc lớn luôn muốn thử sức; nhưng hay thì hay tài thì tài mà phục vụ chính trị phô trương là sụp đổ thần tượng của em rồi, huhu, cưỡng

và có rất nhiều ý kiến khác

bởi thế giới là sự xáo trộn

Olympic là mô hình của nó

ở đó những sắc màu vẫn muốn xây một tiếng nói chung

là những sự tranh giành vinh quang nhưng có luật không sát thương kẻ khác

là những giá trị khắp nơi được cống hiến, nuôi dưỡng làm khoẻ trái đất

Babel không còn là sự trừng phạt, được chuyển hoá thành niềm vui phong phú và cộng hưởng

giải trí cho thế giới

bởi thế giới là sự xáo trộn. hãy cứ kể về mục đích thương mại, những trò gian lận, thói ganh ghét, những âm mưu, hãy cứ kể chán chê, cái còn lại ở Olympic vẫn là một kỳ quan

một kỳ quan di động được đặt khắp nơi trong thế giới xáo trộn này. để những nguyên thủ chứng kiến nhìn rõ một giấc mơ lớn hơn giấc mơ thống trị của nước Mỹ tí hon hay nước Trung Hoa nhỏ xíu

mỗi chính trị gia cũng cần có fairplay Olympic của mình (có lẽ, Trương Nghệ Mưu đã vì thế nhận lời làm đạo diễn, chấp nhận đính vào những sợi dây rối trên vai)

và biết đâu, khi các nguyên thủ ngộ ra sự chuyển hoá của Babel, chỉ còn lại những thần dân chậm nghĩ

09.08.08

Hà Nội, tháng 2 năm 2008 đến 14 tháng 2 năm 2009

Nguyễn Thế Hoàng Linh

http://www.gio-o.com/NguyenTheHoangLinh.html

© gio-o.com 2009