BS NGUYỄN HY VỌNG

  So S�nh Giọng Việt � Mường

sưu tầm & tản mạn

�������

Việt������������������������� Mường

đuờng sᠠ������������ t�ng khả

san sẻ������������������ khan kh�

s�t sao������������������ kh�t khao

sang trọng�� ��������� khang tlọng

sang s�ng��� ��������� khang kh�ng

trời s�ns�������������� tlời khảng

củ sắn������������������ củ khẳn

ng�i sao �������������� ng�i khao

s�o l�a����������������� kh�o lỏ

m� sống��������������� m� khổng

c�i s�o����������������� cải kh�o

con s�o ��������������� con khảo

c�i sạp����������������� cải kh�p

sang năm������������� khang năm

s�p ong��������������� kh�p ong

đi sau������������������ ti khau

ở sau ������������������ ở khau

sau n�y���������������� khau ni

th�ng s�u �� ��������� khảng khảu

s�u th�ng �� ��������� khảu khảng

say rượu�������������� khay r�o

say nắng�������������� khay đẳng

say sưa���������������� khay khưa

sặc sụa���������������� khặc khụa

sặc nước�������������� khặc đ�c

sắc b�n���������������� khắc b�n

sắm sửa��������������� khắm khửa

sẵn dịp���������������� khẳn địp

c�n sức���������������� c�n khức

đ�m sầm ��� ��������� t�m khầm

sấm chớp��� ��������� khẩm chớp

sấm động��� ��������� khẩm tộng

bị sưng���������������� phải khưng

c�i sừng��������������� cải khầng

c�i sập����������������� cải khập

sập đổ����������������� khập tổ

nằm sấp�������������� nằm khấp

s�u bọ����������������� kh�u bọ

sầu l�ng��������������� khầu tl�ng

s�u ng�y ������������� khảu ng�y

s�u mươi������������� khảu mươl

đuờng sắt������������ t�ng khắt

đang sau�������������� t�ng khau

sữa mẹ����������������� khả m�i

s�ch vở���������������� khắt pở

s�y tr�i���������������� kh�y tl�i

sai bảo����������������� khai pảo

sai khiến�������������� khai khiển

sạt lở������������������� khạt lở

c�i nh� s�n���������� nh� kh�n

xương sườn��������� xi�ng kh�n-nh

san h����������������� khan h�

san sẻ������������������ khan khẻ

đi sang nhࠠ�������� ti khang nh�

sang th�ng����������� khang khảng

sang s�ng������������ khang kh�ng

c�i s�ng��������������� cải khảng

chim sẽ���������������� chim kh�

c�y sen���������������� cơl khen

b�ng sen�������������� p�ng khen

đồ s�nh��������������� đồ kh�nh

đồ sứ������������������� đồ khứ

s�t đ�nh��������������� kh�t tẻnh

sứt mẻ����������������� khứt mẻ

con s�n���������������� con kh�n

c�i s�n����������������� cải kh�nh

c�y si������������������� cơl khi

sinh ra ���������������� khinh tha

tr�i sim���������������� tl�i khim

sinh chuyện��������� khinh chiển

sinh nở���������������� khinh đớ

sinh sống������������� khinh khổng

soi gương������������� khot gương

số mấy���������������� khố mấy

quyển sổ�������������� qiuển khố

con s�ng�������������� con kh�ng

sống chết������������� khổng ch�t

sống s�t��������������� khổng kh�t

bị sốt ����������������� phải khốt

s�i tr�n ��������������� kh�l tlản

dậy sớm�������������� dởl khớm

sớm tối���������������� khởm thổl

sơn son ��������������� khơn khon

s�u lắm���������������� khu lẳm /

���������������������������� / su lắm

nước s�i��������������� đ�c kh�i

s�c gỗ������������������ kh�c gỗ

khẩu s�ng ����������� khẩu khủng

s�n răng�������������� khủn thăng

b�t sứ��������� �������� p�t khử

sắm sửa��������������� khẳm khứa

sợi t�c����������������� khợi thắc

hạt sướng������������ hạt khương

sướng quᠠ���������� khướng quả

tuổi sữu��������������� thuổi khứu

 

Nhận x�t

Vẫn c�n một v�i /kh ~ s/ trong tiếng Việt hiện nay, chưa mất đi:

kh�t sao ����� - s�t sao

khe khẻ ����� - se sẽ

khụt khịt���� -sụt sịt

khắt khe����� -sắt se

kh� kh򠠠�� -s� s�

kh� kh蠠���� -s� s�

Nhưng phần đ�ng vần /kh/ của Mường đa th�nh ra /s/ của Việt� hơn 90%

Tiếng Nghệ Tĩnh cho đến Huế rất giống với tiếng Mường, c� thể n�i l� xưa hơn tiếng miền bắc

Về dấu giọng th� như tr�n đ�y :

Dấu hỏi của Mường đa chuyển qua dấu sắc của Việt v� ngược lại

Dấu sắc của Mường chuyển qua dấu hỏi, ng� của Việt

N�i chung:

- L�c đầu tiếng Mường kh�ng c� dấu

Về sau� ng�n năm trước đ�y c� hai �m vực/ register : "ngang bằng" v� "huyền"

Rồi chuyển qua giọng bắc Trung Việt� với năm dấu [kh�ng c� dấu ng�]

Giọng n�y đi ra bắc , c� th�m dấu ng� , [v� ảnh hưởng giọng T�u Quảng đ�ng v� giọng Hmong]

- Giọng Trung đi v�o Nam [sự Nam tiến của tiếng n�i, sinh ra c�c giọng miền Nam] .� Xem b�i "chuyển giọng từ Trung v�o Nam�

 

Từ Điển Nguồn Gốc Tiếng Việt

 

BS Nguyễn Hy Vọng

 

http://www.gio-o.com/NguyenHyVong.html

 

� gio-o.com 2012