BS NGUYỄN HY VỌNG

1001 C�ch N�i Tiếng Việt

sưu tầm & tản mạn

 

T�i kh�ng biết tiếng Ph�p hay Anh Mỹ c� bao nhi�u c�ch n�i, nhưng họ bảo t�i l� tiếng Việt qu� kh� v� c� v� số c�ch n�i kh�c nhau, như một thứ m� hồn trận l�m cho họ kh�ng biết n�i c�ch n�o cho đ�ng c�ch.

Thật vậy, tiếng Việt kh�ng dễ n�i như ta tưởng!

N�i tiếng Anh Ph�p Mỹ l� một kỹ thuật nhưng khi nắm vững rồi th� kh�ng kh�.

N�i tiếng Việt cũng l� một kỹ thuật v� một nghệ thuật nữa, kh�ng ai chắc đ� nắm vững được cả hai.

�ng bạn Mỹ t�i học n�i tiếng Việt, bực m�nh lắm, bảo rằng:

�N�y nh�, tao n�i lớn to th� người Việt cười tao, bảo phải n�i l� to lớn.�

 

Ăn vụng���� kh�c với �vụng ăn

vụng n�i���������� ������� n�i vụng

t�nh ngay� � ���� �� ���� ngay t�nh

mặt n�ng �� ���� �������� n�ng mặt

mặt lạnh���� ��� �������� lạnh mặt

tiếng lớn����� ��� �������� lớn tiếng

mặt xanh��� � �� �������� xanh mặt

bụng hẹp���� � �� �������� hẹp bụng

đồng tiền���� � �� �������� tiền đồng

đ�m th�u���� � �� �������� th�u đ�m

đ�m qua ���� ���� �������� qua đ�m

chịu ăn������� � �� �������� ăn chịu

phải ăn������ � �� �������� ăn phải

phải biết���� ��� �������� biết phải

một d�ng d�i��� �� ���� d�i d�ng

thường ng�y� ������ ���� ng�y thường

đi quanh���� ��� �������� quanh đi

đi l�m���� �������� �������� l�m đi

 

C�n cả mấy chục ng�n th� dụ như thế.

Đ� l� chưa kể tiếng Việt đ� n�i chung với bao nhi�u ng�n ngữ kh�c ở Đ�ng Nam � Ch�u,

cho n�n khi ta n�i l� th� th� Th�i L�o n�i l� k-th� l� c�ng chung � nghĩa, lạ chưa?

Ngo�i ra, những tiếng gh�p đ�i đ� n�i như vậy từ l�u, kh�ng dễ g� m� thay đổi ngược lại: �

th�nh thật, thủng thỉnh,

giục giặc, rơi rớt,

to lớn, rộng r�i.

���� Th�nh ra, trong khi n�i v� viết tiếng Việt th� �l�usage fait roi�, �trăm hay kh�ng bằng tay quen�.

� ���C�i c�ch n�i ph� như thế mới l� c�i văn phạm tối thượng, vượt xa tất cả mọi thứ văn phạm s�ch vở m� nh� trường dạy cho như l� chia động từ hay l� ph�n loại danh từ, chủ từ, trạng từ, tĩnh từ v� bao nhi�u c�i từ giả tạo nữa cũng v� �ch, chỉ l� nước đổ l� m�n m� th�i.

 

200 tiếng thường n�i

[theo Swadesh]

 

ăn ������ [to eat]

uống� [to drink]

ỉa ������� [to defecate]

ẵm ����� [to carry]

yếu����� [weak]

ốm������ [thin]

�o������� [dress]

 

b� ������ [small]

bin� [sea]

bước�[to step]

b�ng �[flower]�

bưng �[to carry]�

bồng, bế [to carry]

b�������� [to suck]

bụ������� [breast]

b򠠠���� [ox]

biếng �[lazy]

bớt� [to be less]

b�p���� [to squeeze]�

b�o����� [fatty]�

bự ������ [big]

 

cổ ������ [neck]

c�y����� [tree]

c�nh �[branch]

con����� [child/small]

c�i������ [thing]

cơm �[cooked rice]

cᠠ����� [fish]

cười � [to laugh]

c�u����� [to fish]

cong �[curved]

cay����� [hot]

coi������ [to watch]

cầm � [to hold in hand]

 

ch�n �[leg/foot]

chậm �[slow]

chạy �[to run]

cho����� [to give]

cha����� [father]

chợ����� [market]

chim �[bird],

chuột �[mouse]

ch󠠠�� [dog]

chưởi �[to scold]

ch�i � [to fish]

ch�o �[to roam]

chăm �[attentive]

chảy �[to flow]

chết [to die]

chụp �[to seize]

 

d�i ���� [long]

da������� [skin],

dại������ [stupid]

dữ������� [violent]

 

đau���� [to be hurt]

đ�u����� [head]

đen����� [black]

đi�������� [to go]

đứng � [to stand]

đỏ������� [red]

đẹp����� [beautiful]

đ�i ���� [thigh]

đem � [to bring]

đ�t������ [buttock]

đ�i������ [to urinate]

đất������ [earth]

đ�a����� [to hand over]

đẻ������� [to give birth]

đ�ng �[correct]

đ�nh �[to beat]

đập����� [to beat]

đ򠠠���� [boat]

đ�m [night]

 

gối ���� [knee]

gần����� [near]

gࠠ����� [chicken]

gạo����� [rice]

 

gi� ���� [old]

giỏi���� [good]

giựt���� [to shake/pull off]

gi󠠠��� [wind]

 

ha ������ �[open]

hay����� [good]

hng [throat]

hỏi��� [to ask]

ho�� [to cough]

 

khu [buttock]

kh�c [to cry]

khờ���� [idiot]

khạc [to spit out]

khố �[langouti]

 

lưỡi [tongue]

lớn����� [big]

l�u������ [long]

l�ng � [hair]

lưng � [back]

leo������ [to climb]

lᠠ������ [leaf]

lấy������ [to take]

lời������ [word],

l�ng � [village]

la�������� [to scold]

lạnh � [cold]

lửa������ [fire]

l�a������ [rice]

 

mặt [face]

mắt����� [eye]

mũi [nose]

miệng �[mouth]

muốn �[to want]

mẹ ����� [mother]

m�o [cat]

mệ������ [grand ma]

mắng [to scold]

mặn [salty]

mỏi [tired]

m򠠠��� [to grope]

m�o [not round]

mưa [rain]

m�y [cloud]

muối [salt]

mặc [to dress]

 

n�i ���� [mountain]

nằm [to lie do wn]

n�i ���� [to speak]

nu�i [to nourish]

n�ng [hot]

nuốt [to swallow

nặng [heavy]

nắng [sunny]

 

ngon [good taste]

ngắn [short]

ngực [chest]

ngồi[to sit]

ngủ����� [tsleep]

ngốc [idiot]

ngt [sweet]

ngo� [to look at]

nghe [to hear]

ng�y [day]

 

nhỏ� [small]

nhanh [quick]

nhảy [to jump]

nh�c [lazy]

nhổ [to spit out]

nhức [pain]

nhẹ �[light,slight]

nh�n [to look

 

quăng [to throw]

 

răng [tooth],

ruộng [rice field],

rắn� [snake]

run [to shake]

 

sống [alive]

s�ng [river]

si�ng [assiduous]

săn [to follow]

s�ng [clear]

 

tay [hand],

t�c ����� [hair],

tai ������ [ear],

to ������� [big],

tốt������ [good],

tiếng [sound]

tối ����� [dark]

 

trắng [white]

tr�ng �[correct]

trễ������ [tardive]

tr�u [buffalo]

tre ����� �[young]

tr�n [round, circular]

 

thịt [flesh]

thở ���� �[to breathe]

thẳng� [straight]

th�m [to add]

 

v�y���� [woman langouti]

 

xanh �[blue],

xa ������ �[far]

xương [bone]

 

����� ( tr�ch Từ Điển Nguồn Gốc Tiếng Việt, t�c giả BS Nguyễn Hy Vọng �sẽ ph�t h�nh tại Paris, m�a H� năm 2012)

BS Nguyễn Hy Vọng

http://www.gio-o.com/NguyenHyVong.html

 

� gio-o.com 2011