BS NGUYỄN HY VỌNG

1001 Cách Nói Tiếng Việt

sưu tầm & tản mạn

 

Tôi không biết tiếng Pháp hay Anh Mỹ có bao nhiêu cách nói, nhưng họ bảo tôi là tiếng Việt quá khó v́ có vô số cách nói khác nhau, như một thứ mê hồn trận làm cho họ không biết nói cách nào cho đúng cách.

Thật vậy, tiếng Việt không dễ nói như ta tưởng!

Nói tiếng Anh Pháp Mỹ là một kỹ thuật nhưng khi nắm vững rồi th́ không khó.

Nói tiếng Việt cũng là một kỹ thuật và một nghệ thuật nữa, không ai chắc đă nắm vững được cả hai.

Ông bạn Mỹ tôi học nói tiếng Việt, bực ḿnh lắm, bảo rằng:

“Này nhé, tao nói lớn to th́ người Việt cười tao, bảo phải nói là to lớn.”

 

Ăn vụng     khác với  vụng ăn

vụng nói           “       nói vụng

t́nh ngay          “      ngay t́nh

mặt nóng          “       nóng mặt

mặt lạnh         “        lạnh mặt

tiếng lớn          “        lớn tiếng

mặt xanh          “       xanh mặt

bụng hẹp           “       hẹp bụng

đồng tiền           “       tiền đồng

đêm thâu           “       thâu đêm

đêm qua            “       qua đêm

chịu ăn              “       ăn chịu

phải ăn             “       ăn phải

phải biết         “        biết phải

một ḍng dài    “       dài ḍng

thường ngày     “        ngày thường

đi quanh         “        quanh đi

đi làm               “       làm đi

 

C̣n cả mấy chục ngàn thí dụ như thế.

Đó là chưa kể tiếng Việt đă nói chung với bao nhiêu ngôn ngữ khác ở Đông Nam Á Châu,

cho nên khi ta nói lê thê th́ Thái Lào nói là k-thê lê cùng chung ư nghĩa, lạ chưa?

Ngoài ra, những tiếng ghép đôi đă nói như vậy từ lâu, không dễ ǵ mà thay đổi ngược lại:  

thành thật, thủng thỉnh,

giục giặc, rơi rớt,

to lớn, rộng răi.

     Thành ra, trong khi nói và viết tiếng Việt th́  “l’usage fait roi”, “trăm hay không bằng tay quen”.

     Cái cách nói phô như thế mới là cái văn phạm tối thượng, vượt xa tất cả mọi thứ văn phạm sách vở mà nhà trường dạy cho như là chia động từ hay là phân loại danh từ, chủ từ, trạng từ, tĩnh từ và bao nhiêu cái từ giả tạo nữa cũng vô ích, chỉ là nước đổ lá môn mà thôi.

 

200 tiếng thường nói

[theo Swadesh]

 

ăn        [to eat]

uống  [to drink]

ỉa         [to defecate]

ẵm       [to carry]

yếu      [weak]

ốm       [thin]

áo        [dress]

 

       [small]

bin  [sea]

bước [to step]

bông  [flower] 

bưng  [to carry] 

bồng, bế [to carry]

bú        [to suck]

bụ        [breast]

ḅ        [ox]

biếng  [lazy]

bớt  [to be less]

bóp     [to squeeze] 

béo      [fatty] 

bự        [big]

 

cổ        [neck]

cây      [tree]

cành  [branch]

con      [child/small]

cái       [thing]

cơm  [cooked rice]

cá        [fish]

cười   [to laugh]

câu      [to fish]

cong  [curved]

cay      [hot]

coi       [to watch]

cầm   [to hold in hand]

 

chân  [leg/foot]

chậm  [slow]

chạy  [to run]

cho      [to give]

cha      [father]

chợ      [market]

chim  [bird],

chuột  [mouse]

chó      [dog]

chưởi  [to scold]

chài   [to fish]

chèo  [to roam]

chăm  [attentive]

chảy  [to flow]

chết [to die]

chụp  [to seize]

 

dài      [long]

da        [skin],

dại       [stupid]

dữ        [violent]

 

đau     [to be hurt]

đàu      [head]

đen      [black]

đi         [to go]

đứng   [to stand]

đỏ        [red]

đẹp      [beautiful]

đùi      [thigh]

đem   [to bring]

đít       [buttock]

đái       [to urinate]

đất       [earth]

đüa      [to hand over]

đẻ        [to give birth]

đúng  [correct]

đánh  [to beat]

đập      [to beat]

đ̣        [boat]

đêm [night]

 

gối      [knee]

gần      [near]

gà        [chicken]

gạo      [rice]

 

già      [old]

giỏi     [good]

giựt     [to shake/pull off]

gió       [wind]

 

ha         [open]

hay      [good]

hng [throat]

hỏi    [to ask]

ho   [to cough]

 

khu [buttock]

khóc [to cry]

khờ     [idiot]

khạc [to spit out]

khố  [langouti]

 

lưỡi [tongue]

lớn      [big]

lâu       [long]

lông   [hair]

lưng   [back]

leo       [to climb]

lá         [leaf]

lấy       [to take]

lời       [word],

làng   [village]

la         [to scold]

lạnh   [cold]

lửa       [fire]

lúa       [rice]

 

mặt [face]

mắt      [eye]

mũi [nose]

miệng  [mouth]

muốn  [to want]

mẹ       [mother]

mèo [cat]

mệ       [grand ma]

mắng [to scold]

mặn [salty]

mỏi [tired]

ṃ       [to grope]

méo [not round]

mưa [rain]

mây [cloud]

muối [salt]

mặc [to dress]

 

núi      [mountain]

nằm [to lie do wn]

nói      [to speak]

nuôi [to nourish]

nóng [hot]

nuốt [to swallow

nặng [heavy]

nắng [sunny]

 

ngon [good taste]

ngắn [short]

ngực [chest]

ngồi[to sit]

ngủ      [tsleep]

ngốc [idiot]

ngt [sweet]

ngo  [to look at]

nghe [to hear]

ngày [day]

 

nhỏ  [small]

nhanh [quick]

nhảy [to jump]

nhác [lazy]

nhổ [to spit out]

nhức [pain]

nhẹ  [light,slight]

nh́n [to look

 

quăng [to throw]

 

răng [tooth],

ruộng [rice field],

rắn  [snake]

run [to shake]

 

sống [alive]

sông [river]

siêng [assiduous]

săn [to follow]

sáng [clear]

 

tay [hand],

tóc       [hair],

tai        [ear],

to         [big],

tốt       [good],

tiếng [sound]

tối       [dark]

 

trắng [white]

trúng  [correct]

trễ       [tardive]

trâu [buffalo]

tre        [young]

tṛn [round, circular]

 

thịt [flesh]

thở       [to breathe]

thẳng  [straight]

thêm [to add]

 

váy     [woman langouti]

 

xanh  [blue],

xa         [far]

xương [bone]

 

      ( trích Từ Điển Nguồn Gốc Tiếng Việt, tác giả BS Nguyễn Hy Vọng  sẽ phát hành tại Paris, mùa Hè năm 2012)

BS Nguyễn Hy Vọng

http://www.gio-o.com/NguyenHyVong.html

 

© gio-o.com 2011