Quế Anh, acrylic on canvas 40x50cm.
Ngô Văn Tao
Nguyễn Sáng
tản mạn
Đại danh họa sĩ Nguyễn Sáng (1923-1988): Cuộc đời của Nguyễn Sáng thu gọn trong mấy câu này của họa sĩ: "Con người lúc sơ sinh hai bàn tay trắng hiền lành. Như trẻ thơ vê tṛn vú mẹ. Con người tay áp tay, trao cho nhau chiếc nhẫn, cái hôn đầu ngày cưới. Tôi chẳng có ǵ ngoài tấm ḷng và hai bàn tay trắng” . Và duy nhất một đam mê nghệ thuật: "Nếu không v́ nghệ thuật, rải tiền đầy đường tôi cũng dẫm lên mà đi. Nếu c̣n v́ nghệ thuật, tôi sẵn sàng kiếm từng đồng xu để sống".
Tôi có dịp may làm quen với Nguyễn Sáng năm 1985 ở Hà Nội. Những kỷ niệm đẹp nhất của tôi là được ngồi hàng giờ bên Nguyễn Sáng ở quán rượu nước “con cóc”, Thủy Hử ở phố Ngô Sĩ Liên-Hà Nội. Một dịp may nữa được họa sĩ “trao tặng” bức sơn mài 50x70cm: “Đấu vật”, nghe nói là tác phẩm cuối cùng của đời ông (bởi từ 1985 cho đến 1988, ông không c̣n sáng tác v́ sức khỏe, v́ suy đồi thiếu thốn vật chất…. ). Tác phẩm đó tôi c̣n giữ, nhưng luôn luôn ngậm ngùi v́ rộn ră với cuộc đời, v́ những âu lo của cuộc sống, tôi thật đă không hết ḷng đám lại sự thân t́nh của họa sĩ.
Nay vào thu, Nguyễn Sáng mất vào cuối thu năm 1988, tôi lại nhớ tới Nguyễn Sáng. Tôi đă nghĩ tới danh họa sĩ Nguyễn Sáng, lăng mạn tràn đầy thương nhớ với bài thơ này mà tôi viết vào năm 1988 (cùng với những ư thơ tới từ bức sơn mài: “Đấu vật”, của họa sĩ)
Đặt vào nét vẽ cả đời ḿnh, hơn nửa thế kỷ thăng trầm của đất nước.
Đặt vào nét vẽ nhớ nhung xưa, t́nh bạn cũ, cái hăng say của tuổi trẻ, cái thao thức đơn độc của mùa đông.
Đặt vào nét vẽ tiếng th́ thầm của lịch sử, ánh sáng của một mùa thu cách mạng và bước chân đi măi trên con đường dài của dân tộc.
Đặt vào nét vẽ những ước mơ đă mất, những hoài mộng không thành, sự mù quáng phân chia, sự phủ nhận độc đoán của xă hội ḿnh, của đồng đội ḿnh, tàn phế tang thương trong riêng một ư thức.
Ôi! Vẽ con
người, vẽ vũ trụ, như đám mây nổi
trôi, như khối đá đang rơi, như bộ
mặt người thanh thản và b́nh dị, nhẫn
nhục và từ bi.
Nghe vọng từ ngày xưa tiếng ca hát vang, từ buổi theo đoàn người, một cây bút vẽ lông màu trong ba lô rất nhẹ.
Nghe vọng măi
tiếng gió của rừng xâu, thấp thoáng bóng
người, cả đôi vai gầy, cả người em
gái yểu mệnh như đă cùng đi cho hết một
chặng đường của lịch sử, mang
nặng trong tim đau cái mâu thuẫn của thời
đại, cái dấn thân của phận đời.
Hay chỉ giờ đây một mùa thu ṛng ră
-mưa rơi rơi trên màu cờ đỏ-
năm tháng say ch́m trong hũ rượu đục.
Hay chỉ
giờ đây bát cơm phiếu mẫu và miếng cháo cô
lạnh, của những buổi chiều trên căn gác xép
một mảnh thân không với trăng và sao.
Nhưng phải chăng, vẫn trong nét vẽ, hiên ngang giấc mộng của ngày xưa tuổi trẻ.
Tạo h́nh cho con người.
Tạo h́nh cho vĩnh cửu.
Ngô Văn Tao
1988
(trích từ tập thơ: “Nuages-Mây”, Ngô Văn Tao, Montréal 1988).
http://www.gio-o.com/NgoVanTao.html
© gio-o.com 2011