LÊ THỊ HUỆ

 

BA V̉NG

TRONG VƯỜN MỘNG

CỦA

VƠ Đ̀NH VÀ LAI HỒNG

 

 

Tháng bảy trời lưng lửng mùa hè nước Mỹ, gio-o chúng tôi bay sang bờ biển West Palm Beach, Florida.

 

Tôi từ phi trường San Francisco.  Nguyễn Thị Lệ-Liễu và Ngọc Phụng từ Houston đến.

 

Người đàn bà đón chúng tôi lái một chiếc xe cao bồi. Xe mà những người sống ở Mỹ biết là chỉ bọn con trai tuổi thanh niên hừng hực bụi bụi mới ham lái. Bà già ngoài bảy mươi Trần Thị LaiHồng lái một chiếc xe Pickup màu bạc đậu một cái kịch ngay ở băi chờ phi trường Fort Lauderdale, chở tôi về nhà ngày thứ Tư. Thứ Sáu Ngọc Phụng và Lệ Liễu đến.

 

Ngôi nhà ở khu nghỉ mát của nhiều người Do Thái từ miền Đông như Virginia, New York, Maryland... xuôi Nam t́m nắng ấm.

 

Mỗi buổi sáng Vơ Đ́nh dậy ra pḥng khách gơ ba tiếng vào chuông nhỏ để trên cái đế bằng gỗ. Ông thắp nhang trước bàn thờ. Tôi nằm dấu ḿnh trong pḥng khách. Nằm nghe tiếng chuông ngân như một lời gọi mơ hồ. Cái chuông ǵ mà tiếng vang thanh thóat và ngân lâu thế. Tôi hỏi chị LaiHồng cái chuông của anh Vơ Đ́nh từ đâu ra mà nó ngân êm và vang lâu thế. Chủ nhà nói đấy là quà tặng của một vị sư Tây Tạng. LaiHồng nói h́nh như chuông muốn ngân vang thế khi đúc người ta phải cho tí vàng trộn vào đồng.

 

Ngày xưa khi họa sĩ ở Maryland ông có một ngôi nhà nhỏ trên núi. Ngôi nhà như một sơn cốc. Rất độc đáo và được nhiều người đồn thổi là đến Maryland phải đến ngôi nhà ở thạch động của Vơ Đ́nh. Nhà ổng kiểu cọ họa sĩ đặc biệt lắm cơ.

 

C̣n bây giờ ngôi nhà ông ở trên cánh đồng lầy địa chỉ West Palm Beach Florida là một ngôi nhà thơ mộng.

 

Cuộc t́nh của ông và LaiHồng là cuộc t́nh tái hồi Kim Trọng và Thúy Kiều. Lúc trẻ hai người yêu nhau nhưng không thành. Khi già hai người đă qua bao nhiêu cuộc hôn nhân. Họ t́m về với nhau cuối đời. LaiHồng bỏ Seatle. Vơ Đ́nh bỏ Maryland. Hai người đi xây tổ ấm ở Florida.

 

Bên trong nhà sơn màu trắng. Sách qúi. Pḥng thiền. Pḥng vẽ. Pḥng ngủ có cửa kính nh́n ra cây bàng, cây xoài, cây mai, cây hoè.

 

Vơ Đ́nh hay gọi: "Hồng Ơi". Lệ-Liễu nói trong căn nhà này "Hồng Ơi" là một bài thơ.

 

Suốt ba ngày cuối tuần Ngọc Phụng và tôi vào garage khiêng gần hết mấy trăm bức tranh của Vơ Đ́nh ra pḥng khách cho Lệ-Liễu chụp.

 

Chúng tôi lao động một cách khe khẽ. V́ anh Vơ Đ́nh nằm suốt trong pḥng.

 

Chúng tôi không nên làm ồn.

 

Lúc tôi trở lại Cali, hoạ sĩ Vơ Đ́nh viết cho tôi một mấy gịng: "Những ngày có các em - rất vui - và rất ồn."

 

Nhớ đêm đầu tiên bọn tôi ra pḥng khách nằm nói chuyện. Vơ Đ́nh nửa đêm lồm cồm ḅ ra pḥng khách nói: "Thôi mấy cô đi ngủ đi rồi mai nói tiếp. Ồn qúa anh ngủ không được."

 

Lệ-Liễu không thể chụp hết. Tôi và Ngọc Phụng cũng không đủ sức để khiêng tranh lên hết.

 

Anh nằm trên giường. Bất động.

 

Có khi anh tiếp tôi trên giường ngủ.

 

Tôi cầm giấy và bút, nằm xuống cạnh hoạ sĩ. Tôi nói: "Nếu mắt anh không c̣n nh́n thấy. Anh hăy cứ sáng tác trong sự tăm tối của ḿnh." Anh nói nhiều điều, tôi nằm chổng mông chỏng cẳng ghi xuống giấy.

 

Tôi nhớ tôi tào lao xí xọn kể cái bà kia nhà bả to đùng treo toàn những tranh giả mạo rẻ tiền. Để em. Để em. Em dụ bả mua tranh anh nhé. Em sẽ nói nhà th́ to và đẹp ở khu sang xe Jaguar mí lị xe Lexus trong ga ra mà không treo tranh "original" của hoạ sĩ Việt Nam nổi tiếng th́ không có "class", h́ h́.   Hoạ sĩ  nằm nhắm mắt nghiền lại và nói:  "Em có biết Henry Miller nói một câu như thế này, người nghệ sĩ sáng tạo là đă thú vị rồi. Đ̣i hỏi tiền làm ǵ nữa."

 

Hoạ sĩ tặng một lần ba tấm tranh. Cho ba gio-o. Nguyễn Thị Lệ-Liễu bức này. Ngọc Phụng chọn " Nguyệt Cầm". Tôi chọn tranh "Công Chúa Cuối Cùng",  từng đươc Vơ Đ́nh cho dùng làm b́a sách "Khởi Đi Từ Ngây Thơ Để Đến Gần Sự Thật" của tôi.

 

Nhà nho nhỏ. Vườn rộng. Có trời xanh mây trắng.

 

Ngôi vườn của Vơ Đ́nh và Lai Hồng rộng một mẫu một phần tư.

 

Khí hậu Florida giống Việt Nam. Lai Hồng giồng không thiếu một giống ǵ. Mồng tơi, bầu bí. Xoài mít nhăn na. Mù u vú sữa. Trúc vàng và kè chằm nón lá. Cây tra và cây bàng. Sầu đông và phượng vĩ. Trầu cau. Riềng nghệ. Bưởi Biên Hoà. Bông phấn và hoa vông vang. Ngọc lan và hoa quỳnh. Mía nữa.

 

Nhưng cũng có cây thông Đà Lạt và những con sóc nhỏ chạy đầy vườn.

 

12 loại mai. Có cây Hoàng Mai hay c̣n gọi là mai Huế. Một cây mai đặc biệt LaiHồng đặt tên là Mai An Tiêm. Để kỷ niệm khi nghe ông Thanh Tuệ nhà xuất bản An Tiêm mất, chị đă ra vườn trồng một cây mai ở trước nhà để tưởng nhớ một người đàn ông dễ thương hết ḷng với sách vở, có công với nền xuất bản của Miền Nam Việt Nam Cộng Hoà 1955-1975.

 

Ăn sáng xong Vơ Đ́nh cầm gậy và LaiHồng mang boot ra vườn

 

Những ngày ở đấy tôi theo cùng hoạ sĩ và LaiHồng đi ba ṿng quanh ngôi vườn

 

Cây gậy của ông là một khúc gỗ xinh xinh có lẽ là một khúc cây trong vườn.

 

Tôi trầm trồ cái công tắc điện trong nhà ngộ quá. LaiHồng nói đó là một trái mướp khía Vơ Đ́nh hái phơi khô và biến nó thành cái công tắc điện.

 

Mỗi lần ông đi giữa ṿng thứ ba trong cánh vườn ông lại nhắc lên, "anh sắp đi đến chỗ con măng xà rồi đó".  Con măng xà là khúc rễ của một cây dừa biển trồi lên trên mặt đất. Nó nằm dấu ḿnh trong lùm cây. Ông cầm cây gậy gơ lên con măng xà vài cái rồi đi tiếp.

 

Ngày cuối cùng trước khi tôi rời Florida, họa sĩ níu tay tôi, đọc cho tôi nghe những câu thơ anh nói anh sáng tác đă lâu:

 

Từ miền xa, ta đến chốn này

Rừng phong xơ xác, lá vàng bay

Ngồi coi mây trắng bay qua núi

Cười cuộc ba sinh, luống tháng ngày

 

Ngày đêm mây trắng ngủ trên ghềnh

Trời thở dài, đất cũng làm thinh

Lá rừng phong, lá không bay nữa

Lá rụng tơi bời, lối tử sinh

 

Đọc đến hai câu cuối, giọng người đàn ông sinh năm 1933 ở thành phố Huế đă từng đại học Sorbonne Paris run run. Có những giọt sương lay lắt trên má ông. Hoạ sĩ nói với tôi: "Sao anh đọc mấy câu thơ cũ mà anh khóc qúa vậy.”   

 

Hôm tôi rời Florida, máy bay hăng Delta Air bị hư. Tôi phải ngủ lại ở khách sạn Sheraton gần phi trường Fort Lauderdale. Đêm hôm nằm trong khách sạn tôi không ngủ được. Bồn chồn măi về h́nh ảnh trong một bữa cơm chiều Vơ Đ́nh đă rưng rưng đọc thuộc ḷng cho LaiHồng nghe bài thơ :

 

....

Tới ngả ba sông nước bốn bề

Nửa chiều gà lạ gáy trên đê

Làng xa lặng lẽ sau tre trúc

Bến cũ thuyền em sắp ghé về

Khi bóng ḥang hôn phủ núi xa

Khi niềm tơ tưởng vướng chân, và

khi cầm không được, anh ngồi khóc

ấy lúc em tôi đă tới nhà

 

Thơ. Trời ơi thơ bảy chữ có vần tiếng Việt Nam!

 

Thơ Huy Cận.

 

Lê Thị Huệ

 

07/2007

 

 

ảnh Nguyễn Thị Lệ-Liễu

 

© 2007 gio-o