phỏng vấn

nh� thơ

L�m Hảo Dũng

l� thị huệ thực hiện

kỳ 1

 

 

L�m Hảo Dũng l� thi sĩ thuộc lớp thanh ni�n trẻ bị động vi�n nhập ngũ ở Miền Nam thời Quốc Cộng chiến tranh 1954-1975. �ng l� nh� thơ nổi bật với c�c thể loại thơ truyền thống như thơ bảy chữ, t�m chữ v� lục b�t. Thơ �ng được giới s�ng t�c cũng như độc giả Miền Nam trước 1975 y�u chuộng, v� t�nh nhạc v� t�i xoay chữ nhẹ nh�ng, dễ đi v�o l�ng người.

 

Nhưng nếu c� một cuộc nghi�n cứu th� gi�ng thơ người l�nh Miền Nam L�m Hảo Dũng rất đ�ng nghi�n cứu. �ng l� một nh� thơ ti�u biểu của một th�nh phần l�nh Miền Nam, s�ng t�c hồn hậu về người l�nh Miền Nam khi xuất trận: hiền-nh�n-thắng-th�-t�nh. Tuy v�o trận chiến nhưng t�m thế vẫn l�ng mạn h�o h�ng: khinh-tởm-việc-giết-người. Đ�y l� một khủng hoảng kh� bi h�ng kh�c với khủng hoảng th�-t�nh-bắn-v�o-qu�n-th�, như vẫn thường được thấy trong c�c t�c phẩm kinh điển chiến tranh của phương T�y.�

 

�ng rời Việt Nam cuối thập ni�n 1980 v� định cư ở Vancouver Canada. Ở Hải Ngoại thời gian đầu, �thơ L�m Hảo Dũng xuất hiện kh� nhiều tr�n tạp ch� L�ng Văn (Nguyễn Hữu Nghĩa), Lửa Việt (B�i Bảo Sơn), Nh�n Văn (Thượng Văn, Tưởng Năng Tiến, L�m Văn Sang) � trong c�c thập ni�n 1980, 1990 .Sau đấy �ng vắng mặt tr�n c�c tạp ch� văn học hải ngoại kh� l�u. Mới đ�y �ng gởi thơ trở lại cho trang Gi� O . Điều độc đ�o l� tuy vắng thơ cho c�c diễn đ�n văn chương tr�n h�ng chục năm, nhưng khi trở lại L�m Hảo Dũng vẫn l�m thơ hay. Vẫn cuốn h�t người đọc với những b�i thơ dễ tuồn cảm x�c v� chữ nghĩa v�o hồn. Cứ như thời gian kh�ng mảy may l�m suy suyển một t�i thơ th�n thiện với đời l� ch�ng thơ hồn nhi�n L�m Hảo Dũng. �

 

Gi� O h�n hạnh giới thiệu cuộc phỏng vấn với nh� thơ L�m Hảo Dũng. (04/2017)

 

���

 

L� Thị Huệ: Thường th� anh bắt đầu một b�i thơ như thế n�o. �X�c động rồi mới viết xuống, hay nẩy bật một c�u chữ rồi theo đ� thả d�ng tứ thơ ?

 

L�m Hảo Dũng: Th�ng thường l� sự x�c động đến trực tiếp, như b�i �Tr�n đường đến Bandong,Savannakhet ; Một đ�m ở C� Ron-Savan- L�o�� , �vừa ngồi tr�n xe đ�, vừa chụp ảnh v� vừa viết ngay tr�n sổ tay�. �Đ�i khi tứ thơ (h�nh ảnh, sự vật�) c� nhưng thơ chưa l�n tiếng, tức sự rung cảm chưa đạt , t�i giữ tứ thơ �m ảnh, theo đuổi trong t�m n�o ( đi, đứng, nằm, ngồi � để ti�u h�a hết) những g� m�nh định viết, cho đến khi tr�i tim nhập hồn.

 

 

L� Thị Huệ: Hiện anh viết c�u thơ ra bằng c�y b�t l�n trang giấy, hay anh g� thẳng thơ v�o m�n h�nh computer? Nếu c� sự thạy đổi về c�ch xử dụng c�y viết v� b�n ph�m, th� anh c� thấy sự kh�c biệt .

 

L�m Hảo Dũng: Thỉnh thoảng, �t�i viết l�n trang giấy (nếu đang l�m g�, c� một v�i c�u thơ chợt đến, vội ghi lại, bởi tr� nhớ đ� k�m, nếu kh�ng, sẽ kh�ng nhớ được trọn vẹn).� Nhưng hiện nay t�i thường xử dụng computer. �Giữa xử dụng b�n ph�m v� c�y viết, t�i nghĩ cầm b�t hay hơn v� khi d�ng thơ đang chảy bất ngờ vấp v�p, ngọn b�t h� ho�y tr�n trang giấy, cũng như đọc lại đọan vừa viết, khiến m�nh c� thời gian khơi nguồn cảm hứng trở lại.

 

 

L� Thị Huệ: "d�ng thơ" đ�y l� "chữ", �hay l� "cảm hứng" .

 

L�m Hảo Dũng: C� thật tinh tường. Đ�ng l� khi nguồn cảm hứng (d�ng thơ) đang chảy bất ngờ vấp v�p, ngọn b�t h� ho�y tr�n trang giấy�

 

 

L� Thị Huệ: �Anh s�ng t�c thơ đ� l�u năm, anh c� thể cho biết l�m sao để thấy đấy l� "một b�i thơ xuất thần", hay n�i thẳng ra "đấy l� một b�i thơ hay". Hỏi điều n�y v� theo sự t�m hiểu của t�i th� L�m Hảo Dũng l� một nh� thơ được nhiều độc giả khen l� c� nhiều b�i thơ hay

 

L�m Hảo Dũng: Cảm ơn c� v� độc gỉa. Thiển � của t�i điểm cao nhất đ� l� tr�i tim thật th� rung cảm, đọc b�i thơ m�nh c� thể nghĩ được người viết đang kh�c theo từng d�ng chữ chảy d�i tr�n trang giấy. C�n phần tr� �c, chỉ l� sự chọn lọc ng�n từ cho c�u thơ gẫy gọn, n�ng cao g�a trị nghệ thuật m� th�i.

 

 

L� Thị Huệ: "T�i chỉ th�nh thật n�i", L�m Hảo Dũng đ� n�i như thế trong một lần ph�t biểu về m�nh. T�i muốn hỏi anh . Cảm nghĩ của anh giữa Thơ v� Sự Thật của Đời Sống . Anh c� thấy nhu cầu chuy�n chở Sự Thật của Đời Sống v�o trong Thơ kh�ng ?

 

L�m Hảo Dũng: �Xuy�n suốt những giai đoạn l�m thơ, từ thuở bỏ trường, v�o đời, gia nhập qu�n đội; thơ t�i lu�n thể hiện những băn khoăn, ưu tư của một thời tuổi trẻ, một hiện thực phải đối diện. R� n�t nhất l� khi mặc �o nh� binh. Cuộc sống ch�ng ta lu�n bị v�y quanh bởi những vấn nạn của x� hội, văn h�a, lịch sử, t�n gi�o, chiến tranh, chủng tộc (như hiện nay)� m� kh�ng ai kh� vượt tho�t được. Thập ni�n 60-70 thế kỷ trước, nhiều anh em trẻ cẩm b�t đ� vẫn thường tự tr�ch m�nh �mu�n năm bất m�n v� bất lực� được thể hiện b�ng bạc trong thi ca của họ.

 

Chỉ l� một Ph�o thủ miền cao, t�i quanh năm ngược xu�i v�ng rừng n�i Kontum-Pleiku. C�i cảm gi�c y�u rừng n�i, khung cảnh thi�n nhi�n, đ� chạm khắc v�o t�m tr� t�i từ thời trưởng th�nh. Khi gia nhập qu�n đội, chỉ c�n v�ng hai v� v�ng một, c�n nhiều nơi để chọn lựa. T�i lại chấm ngay điểm đến Pleiku v� rồi đời m�nh cũng c� những hệ lụy, r�ng buộc m�i về sau.

 

Một kỷ niệm m� t�i ray rức m�i khi đơn vị t�i từ Trại Biệt Động Qu�n bi�n ph�ng ở Banhet r�t về đ�ng ở Phi trường Phượng Ho�ng, T�n Cảnh. T�i nhớ khoảng ba hay bốn giờ chiều, trời h�m ấy dầy đặc sương m�, nh�n thấy những anh em Nghĩa Qu�n đang thu m�nh đứng g�c giữ cầu Dakmot, một c�y cầu được xem như l� c�y cầu bi�n giới từ khu vực Tam Bi�n, t�m hồn t�i đầy những rung cảm x�t xa.

 

Cũng l� l�nh người Nghĩa Qu�n Dakmot

Ngắm h�ng c�y trơ trụi kh�c tr�n đồi

Những đ�m vắng nghe suối rừng tu�n chảy

Như nỗi buồn đất nước m�i chia đ�i

������������������������������������������

Anh vẫn đứng b�n cầu sương lạnh xuống

Vẫn �m thầm giữ đất nở hoa thơm

���������������..

Xin được gởi đến anh ch�m tr�i s�ng

Những hoa đ�n qu�n phố thị về đ�m

Để anh ngủ trong y�n l�nh thanh thản

Giữa những ng�y bom đạn của Tam Bi�n.

( Người Nghĩa Qu�n B�n Cầu Dakmot- 1971)

 

Hoặc khi ở Bồng Sơn �B�nh Định, may mắn kh�ng đi lội rừng, long rong ra phố, gặp th�n x�c của người anh em b�n kia chiến tuyến ng� gục b�n cầu xe lửa Bồng Sơn v�o dịp Tết, t�i tự vấn t�i ho�i:

 

Ng�y xu�n ra phố Bồng Sơn

Ngắm th�y người chết, ngắm d�ng nước tr�i

Em ki�u sa Ch�a tr�n trời

Dấu trong đ�i mắt d�n Hời diệt vong

Ng�y xu�n ra phố �m thầm��������������������

Biết đ�u Nguyễn Huệ truy tầm Ngọc H�n ?

Bạn nghi�ng cốc rượu �n cần�

( Ng�y Xu�n Ra Phố Bồng Sơn-1969)

 

 

L� Thị Huệ: Nh�m c�c Nh� Thơ Hậu Giang lớn l�n c�ng thời với anh, anh nghĩ c� những nh� thơ n�o c� thơ hay nhưng đ� kh�ng được đề cao như đ�ng lẽ họ n�n được.

 

L�m Hảo Dũng: Ch�ng t�i c� Trần Ph� Thế, Lưu V�n (đ� mất) học chung trường v� chung lớp; ri�ng Triều Uy�n Phượng (đ� mất) chung trường. Phượng , tuổi trẻ l�m thơ hay, thơ đăng ở Văn v�o năm,64, 65 mặc d� c�n ngồi ở Trung học . Lưu V�n , thơ văn cũng đều tay, nhưng bản t�nh nghệ sĩ q�a n�n s�ng t�c cũng khi�m tốn. Một Ng� Nguy�n Nghiễm đam m� văn nghệ � hết m�nh�, cho đến nay vẫn c�n s�ng t�c rất sung m�n. Anh đ� c�ng phu bi�n soạn bộ� Người đồng h�nh quanh t�i tập I,II,II,IV�, quyển n�o cũng dầy khoảng ngh�n trang s�ch. Th�ng 12-2016 vừa qua, anh cho ra đời bộ �Ch�n dung Văn Nghệ Sĩ Việt Nam qua g�c nh�n Ng� Nguy�n Nghiễm��

 

Trần Ph� Thế trong thi tập �Giỡn B�ng Chi�m Bao�, c� những c�u truyền đạt rất x�c động:�

Khi em vừa mới ch�o đời

Chiến tranh c� mặt trong lời mẹ ru

Năm mươi tuổi lẽ ph� du

Nợ tằm chưa hết sẽ b� kiếp sau

Ch�t l�ng đau n�t l�ng đau

N�n hương cố xứ bay v�o c�i xa

Tr�i tim em để qu� nh�

Nợ văn em để l�m q�a mai sau

(Lời Ru Nguyễn văn Ba ).

 

Lưu V�n trong b�i Nghe Bạn Đọc Thơ B�i Gi�ng Chợt Nghĩ

Kinh Ph�p Hoa cất tr�n ch�a

Ta ba hoa l�c ta chưa phục Tần

Kinh Kha một g� lừng khừng

Qua s�ng Dịch Thủy một lần l� th�i

Ng�y chay cũng cố ăn chay

C�u kinh chưa thuộc lấy ai c�ng về

Đời người giấc mộng kim k�

Tỉnh ra lại thấy cơn m� đ� đầy

Ta về rửa sạch b�n tay

Nghe c�u thơ bỗng nhớ Ng�i� phố trưa.

�( R�t Nắng Qua Mưa)

 

Ng� Nguy�n Nghiễm trong( Trăm Năm Ng�n Năm), c� những c�u thơ lồng lộng như cuồng phong Bảy N�i:�

Bạn ta dựa gốc c�y

Kh�c g� con chim nhỏ

Giữa rừng người kh�ng quen

Chực chờ như mảnh hổ�

hoặc phong vị đầm thắm nh�n sinh cổ:

�m nhau như uy�n ương

Cũng c� ng�y xa c�ch.

 

Sau n�y, khi gia nhập qu�n đội, c� l�c đơn vị t�i tr� đ�ng tại th�nh Dakpha - Kontum, t�nh cờ quen biết với Nguyễn Bạch Dương (đ� mất), qu� Vĩnh Long, chuy�n vi�n Mật M�, đ�ng s�t vị tr� của t�i. Anh c� những b�i rất đạt. Ngo�i ra, anh cũng tinh nghịch chọn cho m�nh một b�t hiệu nữ- đ� l� L� Thị Tư. T�i c�n nhớ tựa đề một b�i thơ của anh k� dưới b�t hiệu L� Thị Tư �n�y Để nhớ Cẩm L�n xa, b�i n�y được đăng ở trang đầu cuả tuần b�o Khởi H�nh, l�c đ� t�i lại về T�n Cảnh �Dakto, n�n biết c� n�y, c� l� th�nh vi�n trong một gia đ�nh Phật Tử. ( Dương kh� mộ đạo, dường như ăn trường chay).

 

Trần Ki�u Bạt (đ� mất), qu� Cần Thơ,một nghệ sĩ ph�ng t�ng, bạt mạng:

Th�i người ở lại sớm h�m. �

Đường xưa ngọn cỏ như c�n d�ng t�i

( Ng�y Gĩa Từ Cần Thơ).

 

B�n cạnh Trần Ki�u Bạt cũng c� một người bạn tay đ�n tay h�t H� Th�c Sinh. Từ những d�ng nhạc sơ khai mở đầu bằng những lời ca cổ điển cho đến d�ng thơ đơn giản rất hồn nhi�n thời tuổi trẻ của họ H� viết tặng cho Trần Ki�u Bạt trong những năm 1965,1966. � B�i Năng G�, Nhứt v� Trường An � (Nhứt t�n thật của Trần Ki�u Bạt)

 

Đến đ�y một cuộc t�nh mời

Xe ngưng bụi đỏ, gặp người t�i run

T�i y�u người ở răng trong

Đ�i tay trần trắng mộng m�ng m�nh hờ

T�i y�u người ở ch�n như

V� y�u người ở Năng G� đấy An

Đời sơn sơ ước cũng t�n

T�i ki�u bạt với hai h�ng lệ n�u...�

 

Ho�i Ziang Duy, qu� Ch�u Đốc, c� thời g�p tiếng trong Khai Ph� của Ng� Nguy�n Nghiễm, chỉ văn kỳ thanh. Qua đ�y c� dịp li�n lạc qua anh Trần Ph� Thế. Thơ anh thể hiện sự phẫn uất, u trầm về một qu� hương đ� mất.

S�ng thức dậy

Đứng l�n từ q�a khứ

Chỗ em nằm l� chỗ trống đời ta

Chiều h�m qua nắng t�m chim bỏ xứ

Trong mắt em giọt nước đọng b�n nh�"

(Thương Lấy đời Nhau - Con Mắt Trần Gian Thao Thức Mỏi )

 

Triều Uy�n Phượng (đ� mất), qu� S�c Trăng, học sau t�i v�i lớp, thơ đăng ở Văn, Ng�n Khơi, Tiểu Thuyết Tuần San. B�i � Buổi S�ng� được đăng ở Văn năm 1965, tuổi chưa qua 18!

T�ch c� ph� đen

Vũng b�n buổi sang

T�i ngồi chưa quen.

B�n n�y g�c phố

Cuộc đời nh� l�n

Một mặt trời đỏ

B�y giờ ở đ�

Tiếng cười sớm h�m

Thưa dần tuổi nhỏ

T�i nh�n t�i lu�n��

(Người Đồng H�nh Quanh T�i II)

 

(c�n tiếp)

 

 

http://www.gio-o.com/LamHaoDung.html

 

 

 

� gio-o.com 2017