Hồ Đ�nh Nghi�m

 

 

TỚ LỢP

 

tản mạn

 

tặng t�c giả �T�I OI�

 

 

 

Lợp đan bằng tre. Nhỏ th�i, hổng lớn. Đặt xuống nước d�ng để bẫy, bắt lo�i vật thuỷ sản. Lươn, cua, c�, ghẹ lỡ chui v� rồi, ra hổng được. Đ� l� nghe b� mẹ trẻ ở G� C�ng, qu� B�nh Ph� Đ�ng giải th�ch thế. Nghe răng biết rứa chứ chưa h�nh dung ra, chưa thấy qua, bị tớ ở kh�c v�ng miền, đất c�y l�n sỏi đ� chứ kh�ng c� bay thẳng c�nh như miệt Nam kỳ Lục tỉnh. Hiểu theo c�ch d�ng chữ của người sở hữu c�i t�n d�i th�ng kia, th� �tớ lợp l� tớ ở trong c�i rọ�. L� �t�i oi�.

 

Lợp, mới nghe tưởng l� động từ. Như người ta lợp tranh, lợp ng�i l�m m�i nh�. Mưa rơi, hổng chui xuống l�m ướt, l�m �ng thuỷ một t�p lều tranh hai quả tim d�ng. Như vậy, lợp l� thứ c�ng việc nhằm sắp xếp c� thứ tự đi từ dưới l�n, chen c�i, che đậy, k�n bưng. Những người lao động chữ c� thể d�ng chữ lợp, từ n�y nối từ kia, vai kề vai, ăn nhau để k�o d�i liền lạc th�nh ra một văn bản. N�i �tớ lợp� l� tớ đang mần thơ diết dăn nghe c� ổn kh�ng? Đặng lắm chớ! Một đ�ng săn bắt t�m cua c�, một đ�ng d�ng c�u những tr�i tim nhẹ dạ.

 

Tớ c� đọc c�u n�y, chẳng thấy ch� th�ch t�n t�c giả: �Words are like keys: If you choose them right, they can open any heart and shut any mouth�. N� dạy ch�ng ta căn bản về c�ch lợp. Lợp đi�u luyện th� khỏi h� h�o �h�y mở l�ng ra v� ngậm miệng lại�. Tớ lợp đ� bộn th�ng ng�y m� yếu tay nghề, l�ng người vẫn im ỉm đ�ng v� miệng người vẫn c�n trao tiếng ch� bai. Mưa vẫn rơi thấm lạnh v�o tận ruột, l�m m�n hao quả tim một lượng 24K. C�n đ�i ba chỉ thử mang ra lợp nốt đoản văn n�y, gọi l� năm con g� thử cục t�c bới m�c chuyện cũ.

 

B� mẹ trẻ qu� B�nh Ph� Đ�ng c� lợp một b�i viết mang tựa �T�i Oi�. Xớn x�c ng�, vụng nghĩ tới �lỗi do ph�ng chữ�, hổng d�ng window unicode bộ chữ Việt t�n kỳ hay sao đ�. Sao chữ O nọ kh�ng gắn cho n� h�m r�u hoặc đội th�m c�i mũ? �T�i Ơi� nghe � k� hơn nhỉ? Hoặc �T�i Toi� thấy đẳng cấp hơn? Ng� dậy m� hổng phải dzậy đ�u nghen. Vốn liếng chữ Việt của người sanh sau đẻ muộn n�y (1975) th� cổ chứa cả bồ lận, gi�u c� hổng thua ai, từng l�m chết một �ng T�y lu�n đ�! Duy�n d�ng, th�ng minh, rất lanh lợi. Bởi vậy �T�i Oi� l� c�i tựa kh� đắc, như tr�i me chua, tr�i c�c, tr�i xo�i xanh thu cất lắm quyến rũ một th�m th�m muối ớt đi c�ng.

 

Ng�y xửa ng�y xưa (chuyện cổ t�ch bao giờ cũng mở đầu chừng ấy chữ) tớ lợp từng đi c�ng t�i oi, chung chuyến xe đ� chạy suốt G� C�ng ra tới Huế. Xe kh�ng c� giường nằm đẳng cấp như sau n�y ho�nh tr�ng, hai đứa ngồi hai ghế bị b� con h�nh kh�ch �p s�t kh�ng khoan nhượng. Thiệt th�, củ mĩ c� m� cục vắt th�nh h�n t�n chuyện đầu Ng� m�nh Sở, hai đứa thuộc diện cảm t�nh vi�n của khối NATO: No Action Talk Only. Nh�n nhau, coi bằng mắt chớ bắt b�n tay d� xe đang leo đ�o R� R�, d� xe đổ dốc đ�o C� M�ng, d� xe hậm hực thở dốc b�n đ�o Ngoạn Mục.

 

Nhỏ người, thanh cảnh. T�c cắt ngắn, lanh lợi trong ứng xử, hay chọc cười v� ưa ph� ph�ch. Hậu duệ của Nam Phương Ho�ng Hậu, con ch�u của ca sĩ Phương Dung con nhạn trắng G� C�ng khi chuyện tr� với tớ đều xưng h� tui �ng, trong khi tất thảy c�c người bạn của tớ cổ đều gọi b�c hoặc ch�. T�i Oi v� Tớ Lợp, cả đ�i đ�ng đều chẳng c�i cự một chuyện g� cả, ngầm hiểu người ấy c� l� do khi n�i ra. Một sự hiểu l�m xo� đi bao điều m� kẻ kh�c cho l� r�o cản. No Star Where. Chưa khi n�o n�i �Ai can du� cả. Vui th�i m�. Phải vui, phải th�ch đố thương đau t�i-oi mới t�m sự những khổ t�m khi l�m v�o trường hợp đi biển mồ c�i trong kh� khăn, cho xem ảnh chụp nằm tr�n giường hồi sức sau ca mổ sanh kh�. Thần sắc ti�u hao v� cuống cuồng lo ngại chuyện kh�ng c� sữa cho con b�. �Xưa kia t�i đ� c� lần, v� b�y giờ đ� đ�i phần t�i qu�n�. B�i Gi�ng n�i thế. Ho�ng Tử B� cũng lập ng�n: �On ne voit bien qu�avec le coeur. L�essentiel est invisible pour les yeux�.

 

Mới đ�y, năm ngo�i t�i-oi gọi tớ-lợp: Sao, �ng c� dứt kho�t chuyện sang Cali? Đến nơi th� nhớ k�u tui nghe h�n. Tui sẽ dắt �ng đi ăn ch�! Ham vui lắm, hảo ngọt nữa, nhưng thủ đ� tị nạn th� qu� xa cho một đứa khi kh�ng bị chui v�o c�i lợp l�m qu� một cẳng khi r�t được ch�n ra. Tỉnh bang ấy chỉ c� xe đ� Ho�ng nối hai miền Nam Bắc chứ n� đ�u đủ hơi sức để chạy tuốt qua tới b�n n�y đ�n kh�ch. Thua xa chuyến xe ng�y n�o chở ta đi suốt từ Huế v�o tận G� C�ng xa khuất. �i, cổ t�ch! Cảnh sắc ấy như một trang s�ch lật vội ch�m khuất, như mối mọt đ� đục ruỗng b�i thơ kỷ niệm m� những chữ �am tự-luyện chữ đ�c truyện� vốn vay mượn từ t�i-oi:

 

Tạt v�o am tự giả đ�

luyện chữ đ�c truyện nhớ g� c�ng xa

chừng loang đ�i giọt mưa sa

đọng v�o kinh s�ch kh�ng tha mộng cuồng

gi� va liếp cửa nghe tuồng

c� ai về đứng d�ng buồn b�n song

đường xa một thẳng hai cong

c�y nhang thắp đỏ t�n trong tủi hờn

b�t t�ch x� động tiếng đờn

chạy ra dầm thuỷ c� sờn hanh hao

dạ thưa kinh kệ l�ng xao

bần tăng đắc tội mưa trao lưới ch�ng.

 

B�i thơ gửi gấm điều chi? Lợp kh�ng s�t sao n�n m�i bị mưa tạt. Nh� thơ Đỗ Qu� To�n trước ở c�ng phường c�ng huyện với tớ, trước khi sang Cali sinh sống đ� ngẫu hứng vuột miệng ra hai c�u:

 

�Ch�n xa tay lại ở gần

Hồ đ�nh nghi�ng ngửa lần kh�n tối ng�y�.

 

Lần kh�n l� một từ d�ng để ch� bai. Nghĩa kh�c, �m chỉ sự ngại ngần chẳng d�m n�i ra những chuyện kh� n�i. Nhưng giữa t�i-oi v� tớ-lợp kh�ng hiện ra chữ lần kh�n. Một con c� lỡ chui v�o lợp rồi th� l�m răng chui ra? Loay hoay kh�c với lần kh�n. Lần kh�n l� chừng n�o c�n bơi ngo�i lợp kia, ho�i nghi về cảnh sắc c� đằng sau c�i lỗ hổng kia. Đứng trước c�i v�ng tr�n của một đầu năm, tớ-lợp ch�c t�i-oi c�ng cục cưng Glassey g� đ� v� c�c ch�u lu�n an mạnh, tr�n đầy tiếng cười. Mong t�i-oi viết được những điều t�m đắc m� duy�n d�ng v� sắc sảo l� vốn dĩ đ� đong đầy trong từng văn bản.

 

T�i-oi chắc biết Cao Đ�ng Kh�nh? Nh� thơ Nam bộ m� tớ-lợp y�u mến, chỉ đứng sau T� Thuỳ Y�n:

 

�một ch�n thiếp mọc ngo�i s�n

đ�n anh xuống phố cho gần ng�n tay

một ch�n thiếp mọc nằm d�i

thư về thị x� n�i ng�y gh� thăm

�..

trước t�i, trước chỗ t�i ngồi

nấu xanh mấy cọng mồng tơi hi�n ngo�i

chậu hoa vạn thọ m�ng hai

ngẩng tr�ng một đ�m mưa m�y ngo�i trời�

�..

 

Đ� th�i c�n m�ng hai. Đ� hết tết. Cali m�a n�y c� g� lạ kh�ng t�i-oi? C�u sau n�y nghe chừng kh�ng lạ mấy: �Sometimes someone say something really small and it just fits into this empty place in your heart�. Ch�ng ta, khi c�n viết, h�y cố lợp ra những điều h�ng sưởi ấm l�ng nhau. Đẹp thay một viễn ảnh tựa thế. Chờ tiếng g� g�y b�o hiệu b�nh minh.

 

 

Hồ Đ�nh Nghim

 

 

http://www.gio-o.com/HoDinhNghiem.html

 

 

 

� gio-o.com 2017