Hồ Đ�nh Nghi�m

CHUYỆN CUỐI NĂM

tản mạn

Tuần rồi, một người con g�i, chẳng hiểu do đ�u c� biết được địa chỉ e-mail của t�i. Bức điện thư ngắn nhưng l�m l�ng t�i dấy l�n nhiều cảm x�c. Đại diện c�, t�i xin th�m dấu sắc huyền hỏi ng� nặng v�, đ�y l� nguy�n văn: �Xin ch�o ch�, ch�u l� Trần Quỳnh Hoa, thầm lặng l�m thơ đ� s�u năm, nay gom nhiều b�i ưa th�ch v� c� tham vọng in n� th�nh một tập. Đường đột xin ch� một điều: Vui l�ng viết cho ch�u một c�i tựa. Ch�ng ta sẽ n�i nhiều hơn nếu ch� bỏ c�ng đến qu�n Starbucks gặp gỡ. Chủ nhật, một giờ trưa, m�tro C�te des neiges. Ch�u sẽ mặc �o ấm m�u đỏ cho ch� dễ nhận. Hy vọng sẽ được gặp nh� văn m� ch�u từng mến.

 

Quỳnh Hoa.

 

P.S: Ch�u sẽ mang theo bản thảo v� dĩ nhi�n sẽ �hối lộ� ch� bằng c�ch d�nh trả tiền c�-ph�.�

 

Trong inbox, c� lẽ đ�y l� bức thư dễ thương nhất m� t�i c� được. T�i tắt computer, ngồi tưởng tượng ra một nh�n d�ng dịu hiền (đ� l�m thơ ắt hẳn c� phải hiền dịu!). T�n c� l� Quỳnh Hoa, chắc t�i phải dẹp bỏ hết mọi thứ để mang tơi đội n�n đi gặp c�. Trịnh C�ng Sơn từng viết: �Em mang cho ta một đ�a quỳnh. Quỳnh thơm hay m�i em thơm�

 

Đồng hồ l�c đ�, với t�i, l� c�i g� đồng nghĩa với lười biếng. Hai c�y kim của n� tuồng như đ�ng băng theo thời tiết gi� lạnh b�n ngo�i. Nhưng dẫu sao, theo định luật của tự nhi�n, đ�i ch�n n� cũng phải cất bước (thuận theo chiều quay của kim đồng hồ!) V� sau ch�t, t�i đ� nh�n thấy m�u �o đỏ. Giữa con dốc nhiểu gi� n� tựa một đốm lửa b�ng ch�y. T�i rất ấm. T�i nhủ thầm. Đ� l� ph�t gi�y t�i bắt gặp nụ cười long lanh s�ng trong đ�i mắt c�. C�i tinh anh của n� dường như biết xuy�n th�u qua khoảng c�ch của mười m�t đang n�t vụn bởi b�ng tuyết vần vũ đầy trời Montr�al. Thơ Haiku của Basho c� b�i:

 

�Tuyết

m� ch�ng ta c�ng

ngắm năm xưa

B�y giờ đ�

rơi chưa

ng�n tr�ng.�

 

Chao �i! Đơn giản dường ấy, ngắn ngủi l� thế, m� sao đọc l�n l�ng những luống ngậm ng�i. Chữ ngậm ng�i kh�ng đ�ng. Hụt hẫng cũng sai nốt. Đọng lại trong l�ng l� thứ nỗi niểm kh� cắt nghĩa. Mất bao nhi�u năm người ta mới c� thể l�m n�n một b�i thơ c� thần tựa thế, hở Quỳnh Hoa? Trong l�nh vực hội họa c� một thứ gọi l� Tỷ lệ v�ng. C�i ấy n�n hiểu l� n� ho�n chỉnh tới độ kh�ng thể th�m thắt hoặc gạt bỏ một ph�n ly n�o cả. Tựa như số đo v�ng một v�ng hai v�ng ba tr�n cơ thể một c� người mẫu tuyệt sắc. Với thi ca th� sao? Bốn c�u của Th�m T�m c� thể mang ra l�m v� dụ?

 

�Đưa người ta kh�ng đưa sang s�ng

Sao c� tiếng s�ng ở trong l�ng

B�ng chiều kh�ng thắm kh�ng v�ng vọt

Sao đầy ho�ng h�n trong mắt trong��

 

Tuyệt! T�i uống Expresso, v� uống no đủ những điệu bộ, những biểu tỏ, những lời n�i của Quỳnh Hoa. C� gần như l�m chủ buổi tr� chuyện bởi t�i chỉ khoanh tay ngồi nghe, l�ng đầy nghi hoặc: Tại sao lại gọi ch� v� xưng ch�u? Bất qu� t�i chỉ lớn hơn c� chừng mười lăm tuổi chứ mấy. Th�i Hiệu từng ta th�n: �Mười lăm năm tựa một chợp mắt giữa cơn mộng d�i!� Mười lăm năm. Khi Quỳnh Hoa cất tiếng kh�c ch�o đời t�i vẫn ngu ngơ cười, chưa hề nếm qua khổ lụy của t�nh y�u; vẫn ngắm nh�n cuộc sống tr�i qua bằng thứ nh�n quang đầy hồn nhi�n của con trẻ. T�i tin l� sự ngờ vực, nỗi ho�i nghi chỉ c� thể đến sau khi Adam lỡ cắn v�o tr�i t�o tr�n khu vườn địa đ�ng. Sự m�u thuẫn hiện hữu: Trẻ con chẳng thể l�m thơ, nếu c� hẳn rất vụng. V� thi sĩ th� lu�n ước ao m�nh c� được chất hồn nhi�n của ch�ng. Nguyễn Tr�i hạ b�t:

 

��Tam thập dư ni�n trần thế mộng,

Sổ thanh đề điểu ho�n sơ hồi!�

 

Tạm hiểu: �Hơn ba mươi năm m�i đắm ch�m giữa cuộc đời nhiều huyễn mộng, t�nh cờ nghe chim h�t, l�ng những muốn sống lại thuở thơ ng�y!�

 

Bao nhi�u năm l�m phận di d�n sao trong đầu t�i thỉnh thoảng vẫn hiện về những c�u, lẫn lộn trong ba b�i thơ lu�n c� sức �m ảnh. N� �m ảnh bởi n� hay. N� hay bởi đọc nhiều lần vẫn bắt gặp nguy�n dạng sự bồi hồi lẫn trốn đ�u đ�, dẫu đọc ở những thời điểm kh�c nhau, ở trạng th�i t�m l� kh�c nhau, ở địa l� mỗi nơi mỗi kh�c.

 

Đ�y năm (chữ của Mai Thảo) bắt chước tiền nh�n, gọi l� �n cố tri t�n t�i xin cẩn trọng ghi lại đầy đủ ra đ�y, thế trầm hương, tỏa thơm những t�m hồn đồng điệu.

 

B�i 1 của Tuệ Sỹ: THƠ V� ĐỀ

 

�Đ�i mắt ướt tuổi v�ng khung trời hội cũ

�o m�u xanh kh�ng xanh m�i tr�n đồi hoang

Ph�t vội v� bỗng thấy m�nh du thủ

Thắp đ�n khuya ngồi kể chuyện trăng t�n

Từ n�i lạnh đến biển im mu�n thuở

Đỉnh đ� n�y v� hạt muối đ� chưa tan

Cười với nắng một ng�y sao ch�ng thế

Nay m�a đ�ng mai m�a hạ buồn chăng

Đếm t�c bạc tuổi đời chưa đủ

Bụi đường d�i g�t mỏi đi quanh

Giờ ng� lại bốn v�ch tường ủ rũ

Suối nguồn xa ngược nước xu�i ng�n�.

 

B�i 2 của B�i Gi�ng: KH�NG ĐỦ GỌI MỘT LẦN

 

�M�y đứng lại ch�n trời phủ kh�i

D�ng s�ng đi đ� bến đợi ngu ngơ

Chiều trời đẹp t�m t�nh em kh�ng n�i

Đất với trời chung một nghĩa bơ vơ

 

Chiều thổi đẹp gi� về em kh�ng n�i

Anh kh�ng chờ kh�ng biết đợi từ bao

Từ xuống mưa kh�ng biết tự phương n�o

D�ng s�ng chảy ai người xin n�u lại

 

Mưa c� tạnh nhưng ch�n trời c�n m�i

Những giọt sương l� lệ ở trong m�y

D�ng s�ng đi cho nước n�i ng�n ng�y

Rằng bề rộng kh�ng bến bờ em ạ

 

Anh đợi xuống đ�m về đầu phủ toả

Mịt mờ xanh b� x�a �nh tơ giăng

Cười m�i em duy�n d�ng như chị Hằng

V� lấp l�nh mắt l� sương trong lệ

 

Anh sẽ hỏi gi� đ�m về mở h�

Mở muộn m�ng l� một ch�t mơ hoa

Mở ng�n sau ho�i vọng ch�t phai nh�a

V� mất h�t ở cuối trời n�n lặng

 

Rồi từ đ� về sau mang tr�i đắng

B�ng ho�ng đi theo gi� thổi thu bay

Anh chờ em kh�ng biết tự bao ng�y

Đề thấy m�i rằng thơ kh�ng thể gọi

 

Sầu một thuở đất m�n kh�ng tiếng n�i

Một ng�n năm trăng d�i tuyết băng bu�ng

Anh gửi đi ng�n s�ng cuộn th�c nguồn

Để thấy m�i rằng thơ kh�ng thể gọi

 

M�a xu�n lại với chim về đ� mỏi

Với c� về m�y nước cũng lang thang

Anh nằm im nhắm con mắt mơ m�ng

Mở con mắt cũng mơ m�ng cỏ l�

 

Hờn phố thị để lạc hồn c�i lạ

Sầu phố xanh từ bữa nọ em đi

Tuyết trời T�y c� ngu�i l�ng những g�

(tr�ch từ Mưa Nguồn. 1973)

 

B�i 3 của T� Th�y Y�n: TƯỞNG TƯỢNG TA VỀ NƠI BẢN TRẠCH

 

�Đ�o Tử sắp l�a bỏ nơi nghịch lữ

trở về nơi bản trạch. Than �i, thương thay!�

Đ�o Tiềm

*

Tưởng tượng ta về nơi bản trạch

Gi� đưa nhớ rải dọc trần gian

Tr�n đồng ngọn cỏ tranh khom mỏi

Đời nặng cơn bi lụy dịu d�ng

 

Rồi th�i, im m�i, im v� vọng

Ta tiếc d�i sao đ� đến đ�y

Lờn rờn b�ng l� đong đưa nắng

Thảm thiết gi�y leo quấn qu�t c�y

 

Tưởng tượng ta về nơi bản trạch

Ơn d�y ch�n trả đất bao dung

Cụm m�y tr�i r� trong trời lớn

Như giấc chi�m bao thấy giữa chừng

 

Con đường đi mỏi m� kh�ng tận

Lượn s�ng tr�n ghềnh nhọn r�ch tơi

Ai thở d�i chi cho n�o ruột?

Cơn mưa hư tưởng mơ m�ng rơi

 

Tưởng tượng ta về nơi bản trạch

Về lu�n như một tiếng k�u khơi

Đ� bu�ng trong bạt ng�n xanh ngắt�

Biển cử ai rần b�i r� rời

 

Chuồn chuồn vui đậu tr�n nh�nh l�a

Để lại bay đi l�c kịp buồn

Điệu h�t n�o lan man vướng vất

Như hơi ẩm mục mặt hồ sương

 

Tưởng tượng ta về nơi bản trạch

Đ�a hoa bu�ng c�nh khi t�n hương

Tiếng rụng tuyệt �m rền tịch mịch

D�ng s�ng tới biển nức tu�n, tu�n�

 

C�c m�a chuyển động trong trời trống

Di điểu qua s�ng xẻ luống sầu

Ly biệt chẳng từ hạt c�t ngọc

Tuần ho�n đến cả giọt sương ch�u

 

Tưởng tượng ta về nơi bản trạch

L� rồi một chuyện kể chưa xong

M�a h� cọ x�t đi�n kim loại

Con qụa k�u ran giữa qu�ng kh�ng

 

T�u chuối x�c xơ reo ngất ngất

Nỗi đời bi thiết x� lưa tưa

H�n ng�i lia bay bay mặt nước

Ch�m s�u dĩ v�ng đục kh�ng d�

 

Tưởng tượng ta về nơi bản trạch

B�i b�n trơ trẽn thủy triều lui

Con c�ng ẩn nhẫn b� quanh quẩn

C�ng nhẹ t�nh tr�n c�i ngậm ng�i

 

Ta bằng l�ng phận que di�m tắt

Chỉ giận sao mồi lửa ch�y su�ng

Th�i n�i, bởi c�n chi để n�i

N�i xa, chim giục gi� ho�ng h�n

 

Tưởng tượng ta về nơi bản trạch

�o phơi xanh phới nh�nh đ�o hồng

M�a xu�n bay m�a b�n trời biếc

Ta b�ng văng t�n thuốc xuống s�ng.

 

Nếu Quỳnh Hoa đọc được ba b�i thơ tr�n, hẳn Quỳnh Hoa sẽ hiểu do đ�u t�i im tiếng; t�i trốn tr�nh c� th� đ�ng hơn. T�i chẳng đủ can đảm để thốt lời gay cấn: Đừng in thơ nữa. Để hai ng�n đ� ấy m� đầu tư v�o những cuộc chơi kh�c, thực tiễn hơn, khỏe tr� hơn. Đi du lịch để mở rộng tầm nh�n chẳng hạn. Em thấy kh�ng? (Chẳng ch� ch�u g� r�o!) Bản th�n anh lu�n nghiệm ra rằng l�m thi sĩ l� thứ đại kh� (chuyện dễ nhất l� chọc cho đ�n b� giận hờn). Phải trải nghiệm, phải hy sinh đ�nh đổi- kể cả hạnh ph�c- để cất c�ng s�ng lọc l�a, trấu, mọt, sạn th�nh những hạt gạo trắng ngần, tinh r�ng. Ta đ�n nhận, h�n hoan. V� dĩ nhi�n, ta mang l�ng tri �n về thứ tặng phẩm ng�t hương kia. Xin h�y lu�n ca tụng họ, nếu c� thể.

 

Nh� văn Lỗ Tấn viết: �Con đường, tự n� kh�ng hiện hữu m� do những dấu ch�n người tạo n�n�. �ng c�n n�i một c�u m� t�i lu�n t�m đắc: �Đừng sợ người ta kh�ng biết tới m�nh, c�i đ�ng sợ l� khi biết, họ sẽ nghĩ g� về m�nh!� Xin gửi đến Quỳnh Hoa c�u n�i tr�n để thế một lời ch�o đầy th�n �i.

 

Em ơi, ng�y mai trời lại tối!

 

* B�n lề (phải):

 

Tr�n G�o-o c� đăng tải những b�i thơ độc đ�o của Ngu Y�n v� Ho�ng Xu�n Sơn. T�i l� kẻ ngoại đạo. Hai thi sĩ kia mới đủ nội lực để tản mạn về thi ca. Biết đ�u b�i viết n�y lọt được v�o mắt hai �ch�ng�. V� đ�u biết, mai n�y ch�ng ta đọc thấy �Chuyện đầu năm�: Nh� thơ cất tiếng, đưa � kiến, nhằm can ngăn hoặc x�i dục những người can đảm tựa Quỳnh Hoa. (Em đừng mang tới hoa quỳnh, m�i thơm dẫu đợi ta n�o biết h�n!)

 

* B�n lề (tr�i):

 

B�i n�y chỉ xin được xếp v�o hạng mục (mới thấy tr�n Gi�-o): Thư  t�n với tiểu tựa �L�U L�U MỘT LẦN� (�i, c�i tựa thật gợi cảm!). Người Bắc c� chữ �Ăn giả bữa�. L� ăn b� đắp, ăn over-time, ăn thế cho những l�c ốm đau nh�c chơi liệt giường. H�n Mặc Tử n�i: L�u qu� sao anh kh�ng về chơi th�n Vĩ? L�u-l�u-một-lần. Lạ thật! Sao kh�ng cho hai lần, ba lần? L�u qu� rồi, c�n nhớ chăng? Để trả th�, để �t�nh tiền lời� cho những h�m �ngồi tr�n giếng m� kh�t nước!�

 

C�m ơn nh� văn L� thị Huệ đ� vui l�ng chuyển tải �lời qu� g�p nhặt d�ng d�i� n�y. Cũng xin c�m ơn ai đ� đ� g�p � về vấn nạn con dao Th�i-lan trong chuyện ngắn M�y biết đời l� g�. Viết văn v� l�m thơ, khi nghe được tiếng vọng từ ph�a người đọc cũng l� một c�ch biết-đời-l�-g�. Phải thế kh�ng Quỳnh Hoa?

 

L�nh thay! L�nh thay!

 

Hẹn gặp một lần kh�c. L�u l�u một lần hay hai ba lần, th� thật c�i đ� t�y thuộc nhiều v�o sức khỏe. Chốn t�i ở h�n kh� d�ng đầy, gi� r�t từ mu�n hướng thổi về, cơ thể nghe hao gầy sa s�t,co ro.

 

 Buồn thay! Buồn thay!

 

Hồ Đ�nh Nghi�m

 

� gio-o.com 2008