Hồ Đ́nh Nghiêm
BA MƯƠI, GIỌT NƯỚC CUỐI
tản mạn
Ba mươi. C̣n đêm nào vui hơn đêm 30? Thơ ấy nói tới đêm trừ tịch, giao thừa.
Tam thập nhi lập. Lời kia xúi: Ba chục tuổi rồi, lấy vợ đi cha!
Dách dật xám xập mánh. Tiếng Quảng-đông: một ngày ba chục bạc. Lương mạt hạng chủ Hồng-kông trả cho tị nạn Duỵt nàm dành ngày tan nát cũ.
Ba mươi, ngày cuối tháng. Mỗi năm mười hai tháng, mười một tháng không sao, cứ hễ đụng tới tháng Tư là y như rằng… mỗi năm đến hè ḷng man mác buồn. Hè đâu sớm vậy cha, vừa lập xuân có mấy ngày chớ mấy! Lập xuân kiểu ǵ ḱ dậy ông nội, sáng nay Montréal có tuyết mỏng nhẹ bay, mũi miệng thở ra khói và mắt mờ hoen lệ, nói láo xe cán. Ậy, trời đất vô tri sao? Cũng biết kháu ó nhác chơi chớ, cũng kinh nguyệt sồi trụt như ai kia! Đâu dễ hô phong hoán vũ đúng hạn ḱ! Tin tức cho tàu chạy ven biển là thứ đáng ngờ. Mua băi rồi, chồng 5 lạng vàng mỗi đầu người rồi, thầm thụt xuống bến kẻ trước người sau ngậm tăm nín khe cũng bị chui vào rọ là lẽ thường t́nh. Trời không tha đất không dung và biển th́ hằng cửu bạc ác. C̣n ḷng người? Mô Phật! Con đâu dám trách cứ một ai! Ăn hiền ở lành, trời đăi kẻ khù khờ. Lạy Chúa! Hổng tin đâu. Không dám đâu.
Ba mươi tháng tư năm Ất mẹo một-chín-bảy-lăm rơi vào ngày thứ tư, tờ lịch c̣n chú thích nhằm ngày 19 âm lịch, ḿnh ở Sài-g̣n và sáng ấy âm u. Ḿnh từ miền Trung chết bỏ bể bỏ lăn xả vào thành phố chưa đổi tên đă được hai tuần, sức mẻ chút đỉnh chạy bay tóc trán ghé trường Luật tŕnh thẻ sinh viên ngoài nớ và được phát cho hai ngh́n đồng tiền ủy lạo “lá lành đùm lá rách”. Bạn hiền phóng Honda từ Phú-nhuận đèo tới cà phê vỉa hè trước thư viện quốc gia ngóng cổ ngồi hóng chuyện. Huế mất rồi, Đà-nẵng tiêu tùng, Nha-trang hỗn loạn, vĩ tuyến 17 có thể di dời vào tận Phan-thiết miền Nam co cụm… Cà phê bụi như pḥng thông tin tải quá mức tin buồn, điểm hẹn vô t́nh để hay biết ai c̣n ai mất. Máy xe Honda bỏng khét chạy thất thần giữa Sài-g̣n ngàn lẻ một phố phường, phim Qủy Ám sắp tŕnh chiếu đă bày poster. Và rồi súng nổ thật gần, đứt phim. Mậu thân 68, rạp Châu Tinh ở Huế chiếu tết phim cao bồi viễn tây với tựa đề “Cuộc trả thù tàn độc”. Giờ đây là “Qủy ám”, như tái lập một lời nguyền chẳng thể minh giải, đôi co. Anh là kẻ bại trận, lấy tư cách ǵ dùng chữ bàng giao lại cho chúng tôi? Ê chề chưa? Đắng cay chăng? Tủi nhục không? Hề, như tạt một gáo cường toan!
Bạn ḿnh nói, ít nhiều thành thật: Mày là nhà văn th́ đáng cúi mặt. Ḿnh hỏi: Cớ sao? Nó bảo: Mày viết thiên kinh vạn quyển cũng chả ai gợn ḷng nhớ tới một chữ, trong khi câu ông Thiệu nói th́ được mọi người nhớ đời: Đừng nghe những ǵ Cọng sản nói mà hăy nh́n những ǵ Cọng sản làm! Ḿnh đă cúi mặt, ḿnh không đủ chữ để kể lại chặng đời dật dờ của chính ḿnh, nói đâu xa! Ôm đồm ǵ nỗi chuyện đại sự?
Vợ ḿnh nói, rất thành tâm: Anh nhớ ngày tháng năm tụi ḿnh thành hôn không? Ḿnh đực mặt. Cha chả, sao làm khó nhau để hỏi một câu ác đức bất nhơn thế! Vợ trách: Vô tâm như vậy mà cũng viết văn được sao?
Ông giáo viên chính trị trường ḿnh hầu như mỗi tháng đều gọi ḿnh lên văn pḥng tŕnh diện: Lí lịch anh rất bẩn, gia đ́nh đẻ sinh ra toàn cả lũ ngụy quân ngụy quyền, nhà nước cho anh ăn học để chứng tỏ sự độ lượng khoan hồng, bản thân anh phải nh́n rơ đấy là cả một sự ưu việt của chế độ ta… Ông ấy vẫn c̣n sống thở, có khi ngẫu nhiên ông đọc được những ǵ ḿnh viết, và ông chửi đổng: Mẹ nó, cái thằng ấy sao thù dai thế!
Bạn: - Viết xoàng. Nên cúi mặt.
Vợ: - Kẻ ḷng dạ cạn xợt.
Giáo viên cũ: - Thằng đấu tranh giai cấp, thù dai.
Ḿnh đă soi gương, ḿnh đă diện bích, ḿnh đă tắc tị suối nguồn. Và có khi diễu nhại: Quay đầu là bờ (ngờ đâu là biển). Người ta chủ trương ba không: Không thấy, không nghe, không biết. Ḿnh th́ ba có: Có năo nề, có tuyệt vọng, có hoang mang.
Ba mươi tháng tư là một dấu chấm cuối. Một dấu chấm đặt không đúng chỗ, sai văn phạm. Bởi nó ngắt rời đành đoạn một diễn ư chưa hề kết thúc. Tôi yêu em. Chấm. Tôi chưa kịp biểu tỏ bằng cách chứng minh ḷng dạ th́ em vượt biển, em vất tôi lại bên bờ bể dâu. Tôi ghét em. Chấm. Chưa kịp trách cứ kẻ tham phú phụ bần th́ em đă sang ngang, qua sông rút ván chặt cầu. Ḿnh bơ ngơ báo ngáo ngồi cà phê vỉa hè xấc bấc xang bang chẳng định h́nh ra ngày mai, cùng thời điểm rối mù kia có biết bao người đă thác, sắp chết và sẽ tử cho cuộc tháo chạy vô tiền khoán hậu?
Ḿnh thoáng thấy một nhân dáng quen thuộc thẫn thờ trước nhà thờ Tân-định. Tóc dài rối, quần đen phất phơ áo bà ba nâu ṣng xộc xệch, dép xỏ rộng quai chẳng khít bàn chân lấm lem bụi đường. Da mặt xanh, mắt lạc hồn. Và mắt chảy nước khi thu nhận bóng ḿnh, đắm ch́m thổn thức: Anh Quang chết rồi, anh biết chưa? Quang, bạn ḿnh. Cô là em của Quang, kém ḿnh bốn tuổi. Chuông giáo đường không đổ giữa đúng ngọ hỗn mang. Áo quần quân nhân có ai cởi bỏ chất đống bên lộ Hai-bà-trưng. Hai đứa chạy giặc chôn chân giữa phố lạ bốn bề bát nháo li tan. Chết trên đường di tản từ cao nguyên xuống. Em thổn thức. Quang học trường Hàm Nghi, hỏng tú tài đi lính bộ binh nay Buôn-mê-thuột mốt Pleiku. Quang nói, nếu mày là bạn tao th́ tuyệt không được đụng tới em tao. Ḿnh ôm cô em học lớp đệ Nhị trường Đồng Khánh, em run trong ṿng tay ḿnh và mặc t́nh khóc ngất cho một điều ǵ thật khó hiểu đang vây khốn, quẫn trí. Ḿnh chẳng có đồng bạc lận lưng để mời em ngồi vào quán nước. Và rồi hai đứa hai ngă. Và mấy năm sau ḿnh hay tin em vượt biển ghe rơi vào tay hải tặc Thái-lan.
Khi nỗi đau đớn của người ta chạm lằn mức cuối, ḿnh tin khi ấy nước mắt sẽ chẳng tài nào đổ ra. Xơ cứng, ĺ lợm. Cũng vậy, khi chứng kiến nhiều oan khiên xảy ra quanh ḿnh, ng̣i viết ḿnh tự dưng khô mực đi. Ḿnh chỉ biết cúi đầu, ḿnh chấp nhận làm kẻ cạn xợt, và ḿnh biến tướng thành đứa thù dai.
Tháng tư, chưa có ai vẽ lại đủ đầy cơn hồng thủy kia. Con người thu bé lại trước niềm đau vô bờ. Thu bé có khi cũng đồng nghĩa với nhỏ mọn, họ quay lưng với khổ nạn đồng loại đang hứng chịu để ngợi ca thứ thắng lợi mang liền lạc tới cho quê hương. Đẻ con tháng ngày ấy, làm giấy khai sinh cho con đặt tên bằng những từ ngữ chỉ có trên khẩu hiệu tuyên truyền. Độc lập tự do hạnh phúc… Đại khái thế. Những đứa có ăn học sẽ hiểu mười mươi “nói dậy mà hổng phải dậy”. Cái bánh vẽ nọ tới đời con của thằng Độc Lập cũng chẳng tường. Cái ấy là thứ ǵ hả tiá? Ông đặt tên tui dậy th́ có chướng không!
Tháng tư, con thuyền dấn liều ra khơi bỏ lại tất cả. Bỏ những thứ không thể đoạn ĺa vậy mà cũng nhắm mắt giũ áo xắn quần, một đi không trở lại. Ḿnh viết văn, hăy xem như ḿnh chỉ xếp giấy thành thuyền thả trôi sông vọng tưởng tới những người tựa cô em gái của bạn ḿnh ngày cũ. Nhờ trời, cô đă lập gia đ́nh sinh được hai con giống hệt bố. Cô hạnh phúc và ở Mỹ thi thoảng cô viết thư thăm. Ḿnh không dám viết về đề tài thuyền nhân sợ chạm phải vết thương chả bao giờ lành mà cô từng bất hạnh hứng chịu. Suy ra, đàng sau những trang chữ của ḿnh luôn ẩn nấp những khuôn mặt, mà v́ tôn trọng họ, ḿnh đă để ng̣i viết bước lệch đi.
Tháng tư, nỗi đau khôn cùng, ḿnh bất lực ngồi ṿng tay cúi đầu. Bạn khoan hồng độ lượng chỉ cho ḿnh một cuốn sách cần t́m đọc, nói về sự nghiệt ngă khởi đi từ tháng tư?
Có không? Nhan đề là ǵ? Xin thứ tha nếu ngộ nhỡ ḿnh chơi khó bạn.
Vậy đó, 37 năm, một đời người chứ giỡn chơi a, tháng tư man mác buồn lại về. Ba mươi bảy niên dường như chẳng thay đổi được ǵ, có chăng cô em gái kia sắp lên chức bà ngoại, có chăng tóc ḿnh nhiều sợi bạc và trăng xứ này vẫn hằng lu câm. Trăng không sáng, điều ấy khiến những kẻ lưu lạc đỡ tủi hờn. Trăng vằng vặc sẽ xui ḿnh hổ ngươi bởi ḷng ôm ấp nhiều mộng loay hoay măi vẫn là mây trắng bay ngang đầu. Mẹ già xem là hạt bụi, em thà như hơi rượu cay. (Thâm Tâm).
Hồ Đ́nh Nghiêm
http://www.gio-o.com/HoDinhNghiem.html
© gio-o.com 2012