NGUYỄN VĂN UNG

MU RA THN CA

tản mạn

 

Văn chương dn gian lc no cũng l tiếng ni by tỏ tm tnh, thi độ của quần chng. Bất kể dưới chế độ chnh trị no, người dn đen thấp cổ b miệng, lun bị chn p, p bức; họ phải phục vụ cho bọn ăn trn ngồi trước. Người nghệ sỹ nhn dn đ mượn hnh tượng con ra để ni ln tiếng ni tập thể cảm thng cho số phận của đại đa số quần chng trong vng khổ lụy trần ai. Đ cũng l cch by tỏ thức phản khng x hội bất cng, mất hết tnh người, do bọn thống trị nho nặng ln chỉ với mục đch giữ chặt vai tr cai trị bất khả xm phạm của chng:

Cm thương thn phận con ra
Ở đnh đội hạc, ln cha đội bia
.

 

Con ra nổi tiếng chậm chạp nhưng vững chắc. Hễ c động l ra thu đầu hết vo mu, nằm yn như phiến đ bn vệ đường, đnh lừa người qua lại v kẻ th. Ci mu ra khum khum như bn tay lớn p xuống mặt đường trng đen đủi, trần trụi nhưng rất dễ nhn, khiến nhiều người ưa. Ci mu ra ấy tạc trn đ vững chắc, bề thế đ trở thnh linh thing khi người ta cho con hạc cắm chn để đầu đội đn trong cha cng Phật hay giữ bia dựng thẳng tắp trước sn đnh xưng tụng cng đức thnh thần. N l con vật bất hạnh nhất trong bộ tứ linh Long, Li, Qui, Phụng, được người đời cng dường chỉ khi dựa hơi, ni đng ra l ti tớ cho kẻ khc. Thật đng thương!

 

Nhưng thời thế đ thay đổi, ra đ thấy được vai tr v gi trị của mnh, khng cn để kẻ khc xem thường. Kẻ đng thương khng phải l ra. Ra đội hạc l niềm hạnh phc của ra. Ra khng c hạc cắm chn th đời ra khng cn l ra nữa. V thế ra cố giữ riết hạc, khng để hạc bay đi. Hạnh phc khng phải l kẻ cắm chn m l về pha người được chn cắm vo. Kẻ ny c hạnh phc th kẻ kia xem như bất hạnh. Hạc kia đ biết điều đ:

 

Thương thay con hạc trn cha
Muốn bay ln cực lạc nhưng bị ci mu ra chn chn
.

 

Thật thế, thời mạt php, cc gi trị đều đổi thay. Vc dng thanh tao, chn di, cnh rộng, quanh năm suốt thng thấm đẫm cu kinh, tiếng m nh cha m hạc cứ chết d với ci mu ra, khng bay ln được. Hay l hạc khng muốn bay xa, bỏ mu ra? Phải vậy! Miền cực lạc m khng c mu ra để hạc chn chn th sao gọi l cực lạc được!


Trở lại chuyện con ra. G th g đi nữa ra cũng l con vật khờ dại. C thn khng biết giữ, c của khng biết xi rồi cứ an trch, than thn:

 

Thương thay thn phận con ra
C mu khng biết giữ, đem ln đnh cha để hạc cắm chn.

 

Dại hay khng dại đy? Anh khư khư giữ lấy ci mu lm của ring th được g no? Sinh ra ci mu ra l để đội bia đ, để cắm chn hạc. Bia đ ch mu ra, hạc khng cần mu ra nữa th phỏng mu ra c t gi trị no? Biết thế l hạnh phc cho ra lắm lắm! Hạnh phc l cho. M cho cũng l một cch để nhận:

 

Thn tui đ kiếp lm ra
Khng bia, khng hạc ln đnh cha phỏng c ch chi?

 

Thời nay, cha chiền nhiều thầy, lắm si, hạc khng cn linh v đ c phi thuyền bay cao, bay nhanh hơn; bia đ khng cần nữa v đ c my tnh lưu giữ số liệu vĩnh cửu, nhẹ nhng hơn. Ra trở nn lạc lng? Khng! Vẫn c nhiều thầy gắn b với cu kinh tiếng m nh cha chỉ v khng muốn la xa chốn tu tập lu ngy với hnh ảnh ci mu ra đội bia, cắm chn hạc quen thuc đ ăn su vo tm tr thầy từ những ngy cn b thơ, trai trng. Nghĩ thế ti đ ngộ được cu ca dao Ba c đội gạo ln cha



Nguyễn Văn Ung

Thng 6.2009

http://www.gio-o.com/NguyenVanUongComHaiLu.htm

 

gio-o.com 2016