Phan Tấn Uẩn

Dưới Chn Trường Sơn

truyện ngắn

 

Về  truyện ngắn DƯỚI CHN TRƯỜNG SƠN:
Phng Sự Trn Đường Về Nhớ Đầy ( được Giải Thưởng VIẾT CHO QU HƯƠNG DN TỘC  của bo  Tiếng Ni Dn Tộc) ti viết dựa vo lời kể của một người bạn cng kha đi hnh qun khng đụng giặc lại gặp một b mẹ kiểu B Mẹ Gio Linh của Phạm Duy. Phng sự nầy sau đ được điều chỉnh lại cho ph hợp với văn phong của một truyện ngắn văn chương v gởi cho tuần bo Khởi Hnh .Vin Linh ,thư k ta soạn đ đổi tựa thnh Dưới Chn Trường Sơn v đăng trn Khởi Hnh số 13 (bộ cũ trước 1975).
Bt hiệu Trần Phong k vo bi đầu tin l một tnh cờ, ngẫu nhin. Đọc một ti liệu sưu tầm đăng nhiều kỳ trn một nhật bo , ni về hoạt động của một đội qun b mật m vin sĩ quan chỉ huy  c b danh l Trần Phong , chỉ  huy ph l Trần K.T. Ti đ chọn  tn hai nhn vật nầy lm bt hiệu. Trần Phong xuất hiện rất nhiều trn cc bo những năm 1960. Đến khi xuất hiện trn tuần bo văn học nghệ thuật Khởi Hnh ,th xẩy ra bước ngoặt khiến ti phải từ bỏ bt hiệu nầy. Khi gởi truyện cho nguyệt san Văn với bt hiệu nầy, th Trần Phong Giao ,thư k ta soạn , gởi cho ti một bức thư đnh my , ni rằng c người bạn của ng gọi điện thoại hỏi tại sao ng lại sử dụng bt hiệu cũ để đăng bi trn Khởi Hnh. ng cho biết Trần Phong l tn người con trai của ng đ mất lc cn  nhỏ, ng thương nhớ con nn đ lấy tn con lm bt hiệu lc cn ở miền Bắc. Vo Nam ng đ khng dng bt hiệu nầy nữa. ng đề nghị ti bỏ bt hiệu nầy. Từ đ ti k tn thật Phan Tấn Uẩn trn những sng tc . Việc nầy ti đ c dịp ni cho Vin Linh biết khi nhắc lại bt k Dưới Chn Trường Sơn của ti đăng trn Khởi Hnh số 13 (bộ cũ) .Trước đ ti cũng đ dng nhiểu bt hiệu khc trn cc nhật bo , như Phan Duy , Trần K.T , Vũ Phan   

Xin km theo trn đy mấy mẩu LƯU DẤU  m ti rất thch đ giữ kỹ (PTU)

 

Khoảng chn giờ sng, ton trinh st chng ti m thầm tiến vo khu vực quận Đại Lộc, Quảng Nam. Mặt trời đ ln cao. Con bng trải di dưới chn ti thu ngắn hơn. Nắng bắt đầu hắt những tia lửa rt v bỏng  trn thịt da. Hnh trang chng ti mang theo trong chuyến lục sot nầy cũng giống những lần trước. Ba l gi gọn những thứ qun dụng cần thiết, chng ti cn chừa đủ hai tay tự do hầm h hờm sng trước bụng. Giữa khoảng đồng ruộng, chng ti đang trn hướng tiến vo một ngi lng. Cnh đồng la khng trĩu nặng hạt, khng cao dềnh dng hin ngang trước những cơn gi ma, khng nhn ngợp mắt như một cnh đồng miền Nam. Với kch thước cy la khẳng khiu thấp b, người ta dng liềm cắt lun một lượt cả rơm lẫn tt trong mỗi vụ gặt, c khi đập rời lấy thc ngay tại ruộng. Ti nghĩ đến vựa thc dồi do miền Nam. Những chuyến cng tc trn những chuyến xe đ qua cc miền qu lục tỉnh, những cnh đồng la no n hạt trĩu xuống như những con vịt bầu by ra trước mắt. N tri ngược với những g ở vng đất kh cằn sỏi đ nầy.

          Từ khoảng mnh mng ruộng la với mồ mả g đống nhn xa xa l lũy tre thn xm, cứ như thế, một khung cảnh quen quen by ra rất kh phn biệt vng đất Thừa Thin Quảng Nam đối với một khch lạ mới đến. Nếu những bộ b ba đen v giọng ni địa phương thiếu vắng, bạn c thể nghĩ rằng bạn đang đứng  giữa một cnh đồng thuộc một trong hai xứ ấy.

          Cch khoảng hai trăm thước, chng ti lm những thủ hiệu cần thiết chuẩn bị mọi bất trắc trước khi tiến vo lng. Tin tnh bo cho hay c một ton v trang du kch đột nhập mở đường cho một đơn vị lớn tiến theo sau. Chng ti c nhiệm vụ lục sot ngi lng để một đơn vị bạn sắp đến lập vng đai an ninh bảo vệ. Trong phần vụ nầy, nếu gặp địch, chng ti phải tm cch thanh ton ty theo khả năng v hỏa lực đồng thời bo co cho đơn vị bạn pha sau. Nhiệm vụ đặt chng ti trước đầu gi ngọn sng.

Định mệnh như hnh với bng theo st chng ti v sẳn sng g giờ bo tử. Bởi lẽ, chng ti lc no cũng trống tri chơi  vơi, cn địch  th ẩn nấp, bố tr trong những bụi rậm chung quanh. Ưu thế chủ động chiến thuật địch hon ton nắm giữ, nn c thể dễ dng tương kế tựu kế ăn gỏi chng ti.

          Lc được biệt phi qua phục vụ ở đy, nỗi sợ hải e ngại khng khỏi lm ti rng mnh. Nhưng những chuyến đi thập tử nhất sinh dần dần biến chng ti thnh ra chai l v quen thuộc hẳn. Tuy thế, trước những giy khắc hồi hộp chờ đợi theo từng bước chn lần m tm đến mục tiu, những con mắt hừng hực sắt lửa cũng phải e d. Những bước tiến khng phải hon ton đẹp đẽ như những thin anh hng ca thường diễn tả. sau lũy tre l một rặng dừa. Trong bng rm m u dưới những tng l đ đang c g chờ đợi chng ti ? Chng ti đổ dồn những cặp mắt về hướng ấy. tay gh sng kỹ hơn, những nng sng chĩa mũi vo đ. Tất cả đều mang dấu khả nghi. Hng tre rặng dừa đứng im phăng phắc. Khng một cnh chim lai vng. Thiếu vắng tất cả mọi hoạt động. Phải chi lc nầy ti nghe được tiếng chim ht th khng kh chết chc đang bủa vy nơi đy sẽ bớt nặng nề biết mấy. Đối với ti, trn bnh diện thức, khng cn g c thể so snh  với ngi lng nầy để lm tiu biểu cho bộ mặt chiến tranh hơn nữa. Hnh ảnh chiến tranh ở đy thật lạ lng. N khng mang những cảnh tượng đỗ nt hoang tn, nhưng c khng kh nghẹt thở với sự im lặng rợn người đến nổi cảnh vật phải im hơi.

          Chng ti dn hng ngang cẩn thận tiến chậm từng bước trong tư thế chiến đấu. Khng ai bảo ai, chng ti dồn tất cả mọi ch vo một lm cy đang lay động. Hnh như c những đầu người nhấp nh ? Họ đang rnh xt chng ti ? Nhưng tại sao họ chưa nổ sng ? Hay sợ lộ mục tiu ? Những bước tiến cng gần những nghi ngại cng được pht hiện. Sau lm cy nằm giữa hai thn dừa, quả thật c bốn đầu người chụm lại, hnh như họ đang p st, rc đầu vo nhau tm cch che chở nhau. Khi đ đến gần, ti đưa tay lm hiệu cho đồng bọn dừng lại v ht lớn :

          - Ai ? giơ tay ln !

Khng c tiếng trả  lời. Ti lập lại tiếng tht, lần nầy nghe gh rợn hơn :

          - Ai ? Giơ tay ln khng ti bắn...

          Bốn đầu người từ từ ln cao.  Hai b gi, một b trai v một b gi hiện ra. B lo giơ hai tay khỏi đầu v bước ra chỗ trống. Ba đứa b lấm lt nhn b, cũng đưa những cnh tay vụng về giơ ln v bước theo sau. Khi chng ti nới lỏng tay sng ập vo, b lo quỳ xuống đất. B chắp tay ci mnh lạy lia lịa trong lc từng giọt nước mắt rơi lả ch xuống m. Chiến tranh dường như đ mc cạn nước mắt b lo. chắc  hẳn b muốn khc thật lớn cho ging nước kia tun xối xả ra ngoi để kha tắt những họng sng, nhưng khng thể được. B chỉ im lặng v biểu lộ ước muốn bằng những cử động lạy lục run rẩy. Ba đứa b đưa mắt nhn b, bắt chước quỳ gối lạy chng ti. Chng ti qun mất điều m đối phương  c thể sử dụng b lo ở đy như một mưu kế. Nhưng đy khng  phải l lối ngụy trang dối tr, m l một thảm cảnh đứt ruột của người dn qu Việt Nam. B lo trước mắt chng ti đ, thn gầy đt, gương mặt chằn chịt v số nếp nhăn, những nếp nhăn đủ tố co tội lổi ty trời do cuộc chiến gy ra - đi khổ mọi mặt mọi điều. Bộ b ba đen khng khc no đang bọc nắm xương kh. Ti lin tưởng đến một thn thể đầy đủ thịt da với chm quang tuyến X rọi r ln ci bộ xương cch tr rả rời di lỏng khng. thật khng cn g qu hơn ci sống, bởi lẽ b lo d đ gần đất xa trời, sống để nhận chịu đủ thứ cực hnh, b vẫn bm sống. Hai đứa b chỉ nhận diện ra chng l con gi nhờ ở hai mi tc kẹp thng thả xuống. Với trạc tuổi mười, mười hai, chng khng khc g con trai. Từ lớp da sạm nắng đến những cử động cứng cỏi trn một thn thể chắc thịt, ti thấy chng đ mất hết nữ tnh. hẳn nhin chng đ lm tất cả những cng việc dnh cho con trai : cắt cỏ, chăn tru, gnh la...Đứa b trai trng nhỏ tuổi nhất. N ngơ ngc nhn từ người nầy qua người khc trong lc hai tay vẫn đưa ln hạ xuống như một ci my. Chng ti khng thể no ngờ được một tnh huống xẩy ra kỳ lạ như thế.

          Thấy b lo vẫn cn lạy, ti cất tiếng :

          - B đứng dậy, khng can g đu . 

          B vẫn cn run sợ, tiếng ni yếu ớt van lơn : 

          - Lạy cc thầy ! Lạy cc thầy ! 

          - Khng, chng ti khng bắn đu .

          B lo bung tay đứng dậy nhn chng ti thầm vẻ cm ơn. Chng ti hỏi Việt cọng ở đu trong lng, b lo ni họ đ rt đi vo sng sớm. Yện tm một cht, ci tnh người trong mỗi con người chng ti bắt đầu trỗi dậy. Khng cn giọng sắt mu nữa, chng ti hỏi b lo giọng nhẹ hơn: 

         - Sao b np ở đy ?                                                                              

         B lo đ xưng "chu" khi trả lời chng ti : 

          - Chu thấy mấy thầy ngoi ruộng chu sợ qu...

          Trong thế lưỡng nan kh xử nầy, ti nghĩ b lo đ hnh động lng tng kể cũng hợp l. Tuổi gi v trẻ nt khng cần phải chạy trốn [phe phi thức hệ no hết. Nhưng khi đối diện với nng sng trong gang tấc, b lo chẳng thể phản ứng thch hợp no hơn. Sợ qu đm bối rối, b lo đ xử tr như thế. Mức độ sợ hi của b ty thuộc hon ton vo cử chỉ, nt mặt chng ti. Thấy b lo đ trấn tỉnh lại, ti hỏi :

          - Nh b ở m ?

          B lo chỉ tay vo một căn nh thấp t. Căn nh mi lợp tranh vch trt đất như phủ bằng một mu trắng bạc. B cho chng ti biết  Việt cọng đ la hết dn lng theo họ, chỉ để lại người gi, con nt. người con trai v du b cũng c mặt trong đm người đ. Ba đứa ni - b vừa chỉ tay vừa ni - l chu nội của "chu". Mấy "chu" ở lng "mần" ruộng  khổ cực lắm mấy "thầy"  ạ !... Lời b lo hết sức đơn sơ giản dị, nhưng phải nghe từ cửa miệng b thốt ra mới thấy r nỗi thống khổ b đ chịu đựng. Chng ti cố nn p xc động, bắt đầu chia từng ton lục sot. nắng trưa c phần dịu xuống. Đảo mắt nhn con đường đất, con xm nhỏ, ti c thể phc họa trong tr nếp sinh hoạt hằng ngy ở lng nầy.

          Những dấu chn tru in su ở m hng tre. Ton gặt la đi qua bỏ rơi rớt đằng sau những chẹn la gi cỗi nằm lẫn lộn với mấy cọng cỏ kh . Những bi phn tru mu sậm đen bốc ln mi hi hăng hắc. Cy tre nằm vắt ngang như một cầu vồng trn đầu giữa đường lng... Cảnh tr lng hon ton đầy đủ, chỉ thiếu mất những vai tr hoạt động tạo dựng đời sống. Chng ti d đ mệt mỏi v tr c căng thẳng sau mấy giờ hnh sự, vẫn ko nhau tiếp tục hnh trnh. B lo dẫn lũ chu theo sau, năn nỉ chng ti vo nh uống nước. Thật đng lc cho chng ti nghỉ ngơi, nhưng đnh phải từ chối lng tốt của b. Từng nhm nhỏ chng ti chia nhau tuần hnh, lục sot trn những con xm. sau đ chng ti họp nhau ở đnh lng. Tnh hnh khả quan, khng c g xẩy ra. Chng ti bo ngay cho đơn vị bạn pha sau. Trt được gnh nặng, chng ti nằm soi di nghỉ lưng trn thảm cỏ a, dưới bng cy cao. Hnh ảnh b lo v ba đứa chu trở về khuấy động tr c...

          Xong cng tc, chng ti trở về vo buổi chiều trn một lộ trnh khc lc xuất pht. Xuất hnh năm giờ chiều, khoảng một giờ sau, chng ti men theo con đường đất trắng đục trở về căn cứ. Vng trời mnh mng dựng ln nỗi buồn trống vắng đ nặng tm hồn lữ  khch. Mặt trời rơi lm giữa hai sườn ni vĩ đại, đỏ ngắt như một hn lửa giết người. Bng những tri ni trm ln cả một khoảng rộng dưới chn. Những tia nắng tm thẩm xẹt ngang trn đầu đm cy rừng.

          Một phần dy Trường Sơn hun ht nằm trong nội địa Quảng Nam.Những tri ni hng vĩ soi mnh gợn sng với những triền dốc vi vt hiểm ngho. Np vo con đường đất trắng đục, những luống khoai cằn cỗi hằn ln nổi xt xa đi khổ. Những luống khoai lổ chỗ từng vũng su do những tri đạn đại bc mc xoy. Những mảnh đất trắng kh cm ci như một thn thể bệnh hoạn. Một khm nh tranh lưa thưa xiu đổ nằm sau cc luống khoai. Khng gian đờ đẫn vắng lặng thật ma qui. Ti nghe nỗi buồn thấm su xương tủy, nỗi buồn mnh mang bao vy chung quanh.

          Nhn vo khm nh l khng thấy một bng người. Cảnh điu tn trải ra hết sức nặng nề. Từng căn nh đổ nt, sập hẳn một mi, thủng một gc do những tri đạn oan cừu ph nt. Những thn cy trn cc sườn nh phơi giữa mưa nắng lu ngy trng đ mục r. Những đm cỏ cao, leo quanh h, bm lun vo cc vch tường đất. Khoảnh đất lm sn trước một căn nh đ ha thnh bi cỏ hoang. Khng c dấu vết g chứng tỏ c bước chn người dẫm đạp ln miếng đất nầy. Một giếng nước sứt mẽ hết cả miệng, cng lc cng bị lấp vi theo thời gian, bn cạnh cn in dấu đạn cy xới mặt đất. Tất cả đều mất hết sinh kh. Chng ti khng hiểu đm dn nguyn ở khm nh nầy đ ko nhau đi lnh nạn chỗ no ?  Bn nầy hay bn kia ?  Hay đ chịu số phận của một Sơn Ch, Dakto ? C điều g đ tỏa ra chung quanh ngột ngạt, uất ức nằm im lm khng dm ln tiếng. .. Ti tự chửi mnh bằng một cu triết l vụn... Mẹ tổ...chủ nghĩa với chủ thuyết. Hy dnh cho những thằng ăn no rỡn mỡ, uống một ngy tm ly whisky ngồi tn dốc bn mấy con đĩ thời đại. Khng giải quyết được một bảo đảm tối thiểu  cho một đời sống vật chất v tinh thần của thằng dn đen. Ti đố cc "ngi" lm nn đại sự. Niềm ước muốn nhỏ nhoi được yn ổn lm ăn kiếm sống, thằng dn đen chờ đợi hoi hủy cũng khng được cc "ngi" ban cho. Cc ngi la ht om sm chuyện quốc kế dn sinh trn bộ xa lng, bn cạnh những bn tiệc sang trọng dọn sẵn, trong lc những quả bom, những ti đạn vẫn tiếp tục ngy ngy rơi xối xả một cch hỗn ho ch m ln đầu thằng dn chng ti...

          Đang min man với những cảm nghĩ lộn xộn rối rắm trong đầu, ti bỗng ngạc nhin đứng sững lại. Một b  gi - thm một b gi trong chuyến cng tc lịch sử nầy - đang ngồi bới đất trn đm khoai.  Ti vẫy tay ra dấu cho đồng bạn biết sự xuất hiện lạ lng của b. Chng ti qu đủ ngạc nhin. Thằng bạn người Nam đi gần ti c thi quen, hễ gặp chuyện g lạ, hắn mở miệng văng tục ngay. Nhn b lo, hắn lắc đầu xệ mặt xuống :

          - Đ.M... Cảm động qu mậy...

          B gi hnh như chẳng cần ch đến chung quanh, li ci xới từng cục đất, m từng củ khoai. Ti nghĩ đến hnh ảnh " B Mẹ Gio Linh " của Phạm Duy. Mới hay chiến tranh Việt nam lun lun c những B Mẹ Gio Linh...

 

          Rừng chiều nặng nề u m. Buổi chiều như c những nhịp thở thoi thp. Mặt trời sắp chn mnh sau ni.  Từng cơn gi r r thổi lnh lạnh như c mang theo nọc độc. Cảnh tượng buồn b qu. Ti bước nhanh về pha b lo để trng r hơn. Cố nhn quanh quất thật chăm ch, ti vẫn khng thấy một đứa chu đứa chắt no lai vng gần đ. Đơn độc chỉ một mnh b lo ngồi bới khoai. Robinson khi lạc trn hoang đảo, ti vẫn tưởng tượng n l người anh hng c c đấm ngn cn. Cn b lo, trước sau vẫn l thn gi sức yếu...

          Ti vừa đi vừa nghĩ ngợi mung lung khng cn tm tr no nhn ngắm những g chung quanh nữa. Những bước chn mệt mỏi r rời, hnh như ti nghe tiếng ht...

Trn đường về nhớ đầy.

Chiều chậm đưa chn ngy.

Tiếng buồn vang trong my.

Tiếng  buồn vang trong my...  

(Dương Thiệu Tước - Hồ Dzếnh )

 

*

          Thuận,

          Tao đ viết xong bt k, viết tặng mầy trước hết. Mầy đọc đi . Tao muốn viết xong ngay từ hơn thng nay, nhưng c lẽ v mang qu nhiều ẩn tnh v xc động, tao đ khng thể viết đủ năm hng mỗi lần đặt bt xuống giấy. Mỗi ngy khng viết ra l mỗi ngy tao khổ sở như c hng vạn ẩn ức đ nặng trn đầu... Cứ đi để ngạc nhin. Cứ ngạc nhin để tiến bộ. Mầy ni đng lắm. Nhưng mầy đi khng phải như người đi khai ph thế gian. Tri lại, mầy đi tao ngại qu. Mầy biết  tao thương mầy chứ ? Mỗi lần nghe đon  thiết gip Kim Ngưu rầm rộ nghiền nt con đường L Trung Đnh, tao chạy ra hớp mắt kiếm mầy ngồi trn thng xe.Tao biết hể xe tank bỏ trại m chạy l c chuyện. Mầy để xe tank mang ra khỏi thnh phố, tao lo qu. Ngy mai, biết cn...

          Nhớ lại ci chiều hm nham nhở mầy vẫy tay cho tao trong lc những vng xch sắt cuốn ht mầy đi, tao khng biết tiển mầy bằng cch no. Gặp lại mầy, tao nửa mừng nửa tủi khng muốn nhắc lại ci hm hồi hộp đ, nhưng mầy vẫn kể tao nghe trận đnh vừa qua. Th ra, hễ mầy vắng mặt l c  đnh nhau , giết nhau. Hễ mầy khng ở trong thnh phố l mầy đi hnh qun bắn giết. Những lc đ, mầy đu c ni g, phải khng ? Mầy im lặng , rnh rập v ly c.  Cả những lc ngồi với tao trong qun kem Thanh Thủy, mầy cũng đu c ni g , phải khng ? Ở đu  mầy cũng im lặng. ,thế m mầy đ ni qu nhiều đ Thuận...  Mầy khng ni nhiều sao tao hỏi g mầy cũng trả lời đm đốp r rng lm tao tin mầy qu cở. Bằng chứng l ci bt k nầy. Nếu khng c mầy lm sao tao viết được. B lo, ba đứa b v B Mẹ Gio Linh lm mầy cảm động muốn khc. Mầy kể tao nghe qua hai hng mi rưng rung. Tao viết ra thnh lời tao rất cm ơn mầy. Đ, mầy khng ni. Nhưng mầy đ ni qu nhiều. Mầy ni cho qu hương nghe, cho anh em bạn b đồng bo mầy nghe. Tao tin chắc ai cũng muốn nghe mầy kể mầy ni, v sau khi nghe xong, biết mầy đ thật sự c mặt trong đ, ai cũng thương mầy. Mầy khng ni m ni nhiều bằng hnh động. Hnh động một cch khốn nạn khốn khổ. Mầy sống để tức tửi để khng ni thnh lời. Chắc mầy hiểu v sao tao thương mầy rồi.  Tao khng cần nhắc lại nữa v tao cha ght giả dối. Nhưng tao phải nhấn mạnh điều nầy, mầy chnh l đứa con đch thực của Người Mẹ Việt nam. Cũng như những người khng bao giờ  hunh hoang những lời i quốc i quần, chỉ biết im lặng xt xa trước thảm trạng qu hương, m thầm chịu chung số phận hẩm hiu của đất nước, mầy đ lm tao thương mến v cng.

          Nhưng thương mầy bao nhiu , tao muốn tục tĩu vo mặt ci bọn người chuyn lm tr khỉ hm nay bấy nhiu. Bọn chng l ai chắc mầy biết.  Đ la một bọn hề, mở miệng ra th ni ton cả mỹ từ, chẳng ch no thm nghe. Những ci thng rỗng đựng xc thối.  Tao muốn khạc nhổ vo đ. Khng ni ra, nhưng tao nghĩ mầy đ ẩn giấu qu nhiều su kn thắc mắc trong lng. Mầy chnh l người Việt c đơn như nhiều người thường ni , phải khng ?

          Nhưng , khng đu, v t nhất mầy vẫn cn một người hiểu mầỵ Đ l tao, bạn mầy. Đng khng , Thuận ? .

 

Phan Tấn Uẩn

 Trch KHỞI HNH (Số 13 - Bộ cũ)

 

 

http://www.gio-o.com/PhanTanUan.html

gio-o.com 2018